جرح

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ج-ر-حالصيغ: ٤ · الجذور المجاورة: ٤٣ · الآيات: ٤ · السور: ٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».حللالْجَوَارِحِحكموَالْجُرُوحَقضيجرحسميقصصأنفاجْتَرَحُواعملجَرَحْتُمْكلبسرعطيب

الجذرالصيغ ٤الآيات ٤السور ٣المجاورة ٤٣

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

جرح

ج - ر - ح

جذر
  • الورود: ٤
  • الآيات: ٤
  • الصيغ: ٤
  • المعاجم: ١٢

Curha yara demektir. اجْتَرَحَ: Yara edinmek demektir. Yapılan kötülüklerin tıpkı bir yaranın insanda iz bırakması gibi iz bırakmasına benzetilmesi nedeniyle bu babdan kullanılır.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Curha yara demektir. اجْتَرَحَ: Yara edinmek demektir. Yapılan kötülüklerin tıpkı bir yaranın insanda iz bırakması gibi iz bırakmasına benzetilmesi nedeniyle bu babdan kullanılır.

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٧٧
جَرَحَهُ جَرْحاً، والاسم الجُرْحُ بالضم، والجمع جُروحٌ. الجِراحُ: جمع جراحة بالكسر. رَجُلٌ جَريحٌ وامرأةٌ جريحٌ، ورجالٌ ونِسْوَةٌ جَرْحى. وجَرَّحَهُ، شُدِّدَ للكثرة. وجَرَحَ واجْتَرَحَ، أي اكْتَسَبَ.والجَوارِحُ من السِباعِ والطَير: ذواتُ الصَيدِ. وجوارِحُ الإنسان: أعضاؤه التي يَكْتَسِبُ بها.والاسْتِجْراح: العَيْبُ والفَسادُ. يقال: قد وَعَظْتُكُم فلم تزدادوا إلاَّ اسْتِجراحاً
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٥٬٥٨٤
ح ج ر حجر ، حرج ، جرح ، جحر ، رجح : ( مستعملات ) . حجر : قال الليث : الحَجَر وجَمْعُهُ الحِجارة وليس بقياس ، لأن الحجر وما أشبهه يُجْمَع على أحجار ، ولكن يجوز الاستِحْسان في العربيَّة كما أنه يجوز في الفِقْه وتَرْكُ القياس له : كما قال الأعْشَى يمدح قوماً : لا ناقِصِي حسبٍ ولا أَيْدٍ إذا مُدَّتْ قِصَارَه قال : ومثله المِهارة والبكارة لجمع المهر والبَكر ، وأخبرني الْمُنْذِريّ عن أبي الْهَيْثَم أنه
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٤٬٤٥٦
(باب الجيم والراء وما يثلثهما) (جرز) الجيم والراء والزاء أصلٌ واحد، وهو القطْع. يقال جَرَزْتُ الشيءَ قطعتُه. وسيفٌ جُرَاز أي قَطّاع. وأرضٌ جُرُزٌ لا نَبْت بها. كأنَّه قُطِع عنها. قال الكسائي* والأصمعيّ : أرضٌ مجروزة من الجرز، وهي التي لم يُصِبْها المطر، ويقال هي التي أُكل نباتُها. والجَرُوزُ: الرّجُل الذي إذا أكل لم يترُكْ على المائدةِ شيئاً، وكذلك المرأةُ الجَرُوزُ، والنّاقةُ. قال: * تَرَى
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٢٤
- الجرح: أثر دام في الجلد، يقال: جرحه جرحا، فهو جريح ومجروح. قال تعالى: ﴿والجروح قصاص﴾ [المائدة/45]، وسمي القدح في الشاهد جرحا تشبيها بهن وتسمى الصائدة من الكلاب والفهود والطيور جارحة، وجمعها جوارح؛ إما لأنها تجرح؛ وإما لأنها تكسب. قال عز وجل: ﴿وما علمتم من الجوارح مكلبين﴾ [المائدة/4]، وسميت الأعضاء الكاسبة جوارح تشبيها بها لأحد هذين، والاجتراح: اكتساب الإثم، وأصله من الجراحة، كما أن الاقتراف من:
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧٨٩
ج ر ح بـه جـرح وجـروح وجـراح وجراحـة وجراحـات وجرائح وهو جريح وهم جرحى وجاءوا مجرحين مكلمين‏.‏ ومن المجـاز‏:‏ جرحـه بلسانـه‏:‏ سبـه وجرحـه بأنيـاب وأضـراس إذا شتمـوه وعابـوه‏.‏ وبئـس مـا جرحت يداك واجترحت يداك أي عملتا وأثرتا وهو مستعار من تأثير الجارح ومنه جوارح الإنسـان وهـي عواملـه مـن يديـه ورجليـه وجـوارح الصيد‏.‏ وجرح القاضي الشاهد ويقال للمشهود عليه‏:‏ هل معك جرحة وهي ما تجرح به
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٣٬٢٩٢
الجَرْح: الفعلُ: جَرَحه يَجْرَحُه جَرْحاً: أَثَّرَ فيه بالسلاح؛ وجَرَّحَه: أَكثر ذلك فيه؛ قال الحطيئة: مَلُّوا قِراه، وهَرَّتْه كلابُهُمُ، وجَرَّحُوه بأَنْيابٍ وأَضْراسِ والاسم الجُرْح، بالضم، والجمع أَجْراح وجُرُوحٌ وجِراحٌ؛ وقيل: لم يقولوا أَجْراح إِلا ما جاء في شعر، ووجدت في حواشي بعض نسخ الصحاح الموثوق بها: قال الشيخ، ولم يسمِّه، عنى بذلك قوله (* قوله «عنى بذلك قوله» أي قول عبدة بن الطبيب
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣١١
* ج ر ح * * جَرَحَهُ * من باب قطع والاسم * الجُرْحُ * بالضم والجمع * جُرُوحٌ * ولم يقولوا جراح إلا في الشعر و * الجِرَاحُ * بالكسر جمع * جِراحَةٍ * بالكسر أيضا ورجل * جَرِيحٌ * وامرأة جريح ورجال ونسوة * جَرْحَى * و * جَرَح * مثله و * الجَوارِحُ * من السباع والطير ذوات الصيد وجوارح الإنسان أعضاؤه التي يكتسب بها
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٩٥٤
جرحه، كمنعه يجرحه جرحا: أثر فيه بالسلاح، هكذا فسره ابن منظور وغيره. وأما قول المصنف: كلمة فقد رده شيخنا بقوله: الجرح في عرف الناس أعرف وأشهر من الكلم، وشرط المفسر الشارح أن يكون أعرف من المشروح. ولو قال: قطعه أو شق بعض بدنه. أو أبقاه وأحاله على الشهرة كالجوهري، لكن أولى. قلت: وعبارة الأساس: جرحه كقطعه، ولا يخفى ما فيه من المناسبة. كجرحه تجريحا: إذا أكثر ذلك فيه. قال الحطيئة: ملوا
رابط المدخل

جرحه، كمنعه يجرحه جرحا: أثر فيه بالسلاح، هكذا فسره ابن منظور وغيره. وأما قول المصنف: كلمة فقد رده شيخنا بقوله: الجرح في عرف الناس أعرف وأشهر من الكلم، وشرط المفسر الشارح أن يكون أعرف من المشروح. ولو قال: قطعه أو شق بعض بدنه. أو أبقاه وأحاله على الشهرة كالجوهري، لكن أولى. قلت: وعبارة الأساس: جرحه كقطعه، ولا يخفى ما فيه من المناسبة. كجرحه تجريحا: إذا أكثر ذلك فيه. قال الحطيئة: ملوا قراه وهرته كلابهـم وجرحوه بأنياب وأضراس والاسم الجرح، بالضم و ج جروح وأجراح، وجراح. قيل: قل أجراح إلا ما جاء في شعر. ووجدت في حواشي بعض نسخ الصحاح الموثوق بها: عنى به قول عبدة بن الطبيب: ولى وصرعن من حيث التبسن به مضرجات بأجراح ومقـتـول وهو ضرورة من جهة السماع. قال شيخنا: وقال بعض فقهاء اللغة: الجرح، بالضم: يكون في الأبدان بالحديد ونحوه؛ والجرح، بالفتح: يكون باللسان في المعاني والأعراض ونحوها. وهو المتداول بينهم، وإن كانا في أصل اللغة بمعنى واحد. والجراح، بالكسر: جمع جراحة ، من الجمع الذي لا يفارق واحده إلا بالهاء. وفي التهذيب: قال الليث: الجراحة: الواحدة من طعنة أو ضربة. قال الأزهري: وقول الليث: الجراحة: الواحدة، خطأ، ولكن جرح وجراح وجراحة، كما يقال: حجارة وجمالة وحبالة، لجمع الحجر والجمل والحبل. ورجل جريح وامرأة جريح، ج جرحى . يقال: رجال جرحى، ونسوة جرحى، ولا يجمع جمع السلامة لأن مؤنثة لا يدخله الهاء. في التنزيل: ويعلم ما جرحتم بالنهار جرح الشيء كمنع: اكتسب وهو مجاز كاجترح . يقال: فلان يجرح لعياله ويجترح ويقرش ويقترش بمعنى. وفي التنزيل: أم حسب الذين اجترحوا السيئات أي اكتسبوا. وفي الأساس: وبئسما جرحت يداك، واجترحت، أي عملتا وأثرتا. وهو مستعار من تأثير الجارح. وفي العناية للخفاجي أن صار استعارة حقيقة فيه من المجاز جرح فلانا بلسانه. إذا سبه . وفي نسخة: سبعه وشتمه . ومن ذلك قولهم: جرحوه بأنياب وأضراس

شتموه وعابوه. من المجاز: جرح الحاكم شاهدا : إذا عثر منه على ما أسقط به عدالته من كذب وغيره. وقد قيل ذلك في غير الحاكم، فقيل: جرح الرجل: غض شهادته. وفي الأساس: ويقال: للمشهود عليه: هل لك جرحة? وهي ما تجرح به الشهادة. وكان يقول حاكم المدينة للخصم إذا أراد أن يوجه عليه القضاء: أقصصتك الجرحة، فإن كان عندك ما تجرح به الحجة التي توجهت عليك فهلمها: أي أمكنتك من أن تقص ما تجرح به البينة. يقال: جرح الرجل كسمع: أصابته جراحة. و جرح الرجل أيضا: إذا جرحت شهادته وكذا روايته، أي ردت ووجه إليه القضاء. والجوارح: إناث الخيل . واحدتها جارحة لأنها تكسب أربابها نتاجها، قاله أبو عمرو، كذا في التهذيب. من المجاز: الجوارح: أعضاء الإنسان التي تكتسب وهي عوامله من يديه ورجليه، واحدتها جارحة، لأنهن يجرحن الخير والشر، أي يكسبنه. قلت: وهو مأخوذ من جرحت يداه واجترحت. الجوارح: ذوات الصيد من السباع والطير والكلاب، لأنها تجرح لأهلها، أي تكسب لهم، الواحدة جارحة. فالبازي جارحة، والكلب الضاري جارحة. قال الأزهري: سميت بذلك لأنها كواسب أنفسها، من قولك: جرح واجترح. وفي التنزيل: يسألونك ماذا أحل لهم قل أحل لكم الطيبات وما علمتم من الجوارح مكلبين أراد: وأحل لكم صيد ما علمتم من الجوارح، فحذف لأن في الكلام دليلا عليه. ويقال: ماله جارحة، أي ماله أنثى ذات رحم تحمل؛ وماله جارحة، أي ماله كاسب. جوارح المال: ما ولد. يقال: هذه الفرس و الناقة والأتان من جوارح المال، أي أنها شابة مقبلة الرحم ، والشباب يرجى ولدها. من المجاز: قد استجرح الشاهد. الاستجراح : النقصان و العيب والفساد ، وهو منه، حكاه أبو عبيد. واستجرح فلان: استحق أن يجرح؛ كذا في الأساس. وفي خطبة عبد الملك: وعظتكم فلم تزدادوا على الموعظة إلا استجراحا ، أي فسادا. وقيل: معناه إلا ما يكسبكم الجرح والطعن عليكم. وقال ابن عون: استجرحت هذه الأحاديث. قال الأزهري: ويروى عن بعض التابعين أنه قال: كثرت هذه الأحاديث واستجرحت، أي فسدت وقل صحاحها، وهو استفعل من جرح الشاهد: إذا طعن فيه ورد قوله؛ أراد أن الأحاديث كثرت حتى أحوجت أهل العلم بها إلى جرح بعض رواتها ورد روايته كذا في اللسان والأساس. جراح كشداد: علم ، وكنوا بأبي الجراح. والجراح: قرية من إقليم المنصورة. ومما يستدرك عليه: خاتم مرح، وسوار جرح، وهو القلق. وسكين جرح النصاب، به جرح؛ كذا في الأساس. وأنا أخشى أن يكون مرجا، وجرجا بالجيم، وقد تقدم. وفي الحديث: العجماء جرحها جبار بفتح الجيم لا غير، على المصدر. وجرح له من ماله: قطع له منه قطعة، عن ابن الأعرابي. ورد عليه ثعلب ذلك فقال: إنما هو: جزح، بالزاي. وكذلك حكاه أبو عبيد.

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٬٢٩٩
جَرَحَهُ 1 جَرَحَهُ جرح جرحه جرحة , (S, A, K, &c.,) aor. جَرَحَ , (K, Msb, &c.,) inf. n. جَرْحٌ, (S, Msb, &c.,) He wounded him; produced an effect, or made an impression, upon him with a weapon: (L:) he cut him: (A, MF:) or clave, or rent, some part of his body: (MF:) syn. كَلَمَهُ: (K:) and ↓ جرّحهُ, (S, K,) inf. n. تَجْرِيحٌ, (TA,) signifies the same (K) in an intensive sense, or as applying to
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٨٨
جَرَحَ جَرَحَ A ( n. ac. جَرْح 1 ), a. Wounded, injured, hurt. b. Annulled, rejected ( testimony ). c. Worked for, earned. جَرِحَ جَرِحَ A ( n. ac. جَرَح 4 ), a. Was wounded. b. Was annulled, rejected, discredited ( testimony ). جَرَّحَ جَرَّحَ II , a. Wounded sorely. اِنْجَرَحَ اِنْجَرَحَ VII , a. Was wounded. اِجْتَرَحَ اِجْتَرَحَ VIII , a. Obtained, gained ( sustenance ). b.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٥٬٤٣٩
جرح جَرَحَ - يَجْرَحُ - جُرْح - جُرُوْح - جَارِح - جَارِحَة - جَوَارِح - اجْتَرَحَ - يَجْتَرِحُ جَرَحَ - يَجْرَحُ + كائن + كائناً أو عملاً أو شيئاً: أصابه بفعله وترك فيه أثراً باقياً ضاراًً: قام بفعل أحدث به أثراً باقياً في شيء أو كائن آخر، يغير من بنائه وحاله جَرَحَ - يَجْرَحُ + كائن + كائناً: أصابه بفعله فترك فيه أثراً باقياً هي الجروح
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٤)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٤٣ (الإجمالي: ٦١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. سمي

    الآيات المشتركة: ٢ · Ad verilen

  2. أنف

    الآيات المشتركة: ١ · Burun, biraz önce anlamında da kullanılmaya başlanmıştır

  3. حسب

    الآيات المشتركة: ٢ · Hisbe okun nişangah kısmına denir

  4. كلب

    الآيات المشتركة: ١ · Onların köpeği

  5. حكم

    الآيات المشتركة: ٢ · Gem demektir

  6. سنن

    الآيات المشتركة: ١ · “Sin” dişler demektir

  7. سرع

    الآيات المشتركة: ١ · Çabuk

  8. مسك

    الآيات المشتركة: ١ · Koku veren yağdır

  9. عمل

    الآيات المشتركة: ٢ · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir

  10. قصص

    الآيات المشتركة: ١ · Anlatırız

  11. حلل

    الآيات المشتركة: ١ · Helva olgunlaşmış tatlı meyve ve ya bunlardan yapılmış…

  12. طيب

    الآيات المشتركة: ١ · İyi

الآيات التي ورد فيها(٤)

  1. أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ اجْتَرَحُوا السَّيِّئَاتِ أَنْ نَجْعَلَهُمْ كَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَوَاءً مَحْيَاهُمْ وَمَمَاتُهُمْ سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ

    Kazanç edindiler

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökجرح
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerكسب, قرف, كلم
Zıt Kökبرأ
Çekirdek Özet 1Kesici bir alet, tırnak veya diş darbesiyle doku bütünlüğünü yırtarak iz ve yara açmak
Çekirdek Özet 2İnsanın uzuvlarıyla (cevârih) iz bırakan fiiller işlemesi ve avcı hayvanın avı yaralayarak ele geçirmesi
Çekirdek Özet 3Eylemin failde ve toplum dokusunda kalıcı iz bırakan bir cürüm veya kesb olarak hukuki ve ahlaki sorumluluk doğurması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel beden yarasına veya soyut bir günah kavramına indirgeyerek organların bizzat failleştiği ve iz bıraktığı dinamik eylem boyutunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جرÇekmek, sürümek, yüzeyden zorla sıyırıp koparmak; جرد, جرر, جرز, جرف, جرم köklerinde olduğu gibi yüzey tabakasını kuvvetle çekip ayırma hareketiحح harfinin getirdiği sert sürtünme, sınır ve temas niteliğiyle çekme eylemi yüzeyde derin bir yarma, dokuyu keserek iz bırakma ve yara açma anlamına özelleşmiştir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جDeğnek, deve; taşıma, ivme, ileriye doğru yönelmeEylemi başlatan kuvvetin hedefe doğru yönelmesini ve harekete geçmesini temsil eder
رİnsan başı; tepe, uç nokta, keskin sınırHareketin sivri, keskin veya belirgin bir uçla odaklanıp temas noktasına varmasını simgeler
حÇit, duvar; koruma, kuşatma, dış sınırKoruyucu dokunun, derinin veya sınırın doğrudan mukavemetini ifade eder
جرحKeskin bir ucun (ر) taşıdığı ivmeyle (ج) koruyucu sınıra veya dokuya (ح) çarpıp onu yarması, içeri nüfuz ederek iz bırakması hareketidir

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKesici bir demir, yırtıcı bir hayvanın tırnağı veya dişiyle bedenin derisinin yarılması, etin kesilip kan akıtılması ve iz bırakılması
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şiirinde kılıç ve mızrak darbelerinin bedende açtığı derin yaraları ve savaşta yaralanan savaşçıları nitelemek üzere fiziksel anlamda kullanılmıştır
Erken Arapça kullanımHutay'e bir beytinde köpeklerin yabancıya saldırıp dişleriyle yaralamasını şu sözlerle tasvir eder: مَلُّوا قِراه، وهَرَّتْه كلابُهُمُ، / وجَرَّحُوه بأَنْيابٍ وأَضْراسِ

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça جرح kökü, Sami dillerinde sert bir aletle yüzeyi kazıma, kesme, iz bırakma ve tırmalama semantik alanı ile irtibatlıdır. İbranice ve Süryanicede yüzeyin kazınması, tırmalanması veya yaralanmasıyla ilgili g-r-d ve g-r-ḥ biçimleriyle fonetik ve anlamsal yakınlık sergiler. Kökün Sami dillerindeki ortak omurgası, koruyucu bir tabakanın sert bir temasla çizilmesi veya yarılması hareketine dayanır. Arapçada bu kök çift kutuplu ve özgün bir semantik sıçrama gerçekleştirmiştir: Bir yanda doğrudan fiziksel derinin yarılması (şakku’l-cild) korunurken, diğer yanda bu yaralamayı ve yakalamayı gerçekleştiren organlar el-cevârih adını almış; buradan hareketle insanın uzuvlarıyla işlediği, failin manevi dokusunda iz bırakan fiil ve kazançlar (ictirâh ve cerh) anlam sahasına dahil olmuştur.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönFiziksel yarmadan (şakk) avlanan uzuvlara ve amele geçişBedendeki kesikten avcı organa (cevârih), oradan uzuvların bizzat kazandığı amele (ictirâh) intikal etmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanicedeki kazıma ve yaralama kökleriKoruyucu örtüyü zedeleme, tırmalama ve çizme eylemini karşılayan köklerle akrabadırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik yüzey kazıma ve yarma çekirdeğiMaddi bütünlüğü bir alet darbesiyle bölme ve iz oluşturma hareketiMuhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جرحAnlamlıYaralamak, uzuvla kazanmakKesici alet veya organla dokuyu yarıp iz bırakmakHedef kök; Kur'an'da geçer
جحرAnlamlıDeliğe girmek, saklanmakHayvanın yerdeki yarığa veya oyuğa sığınmasıYüzeydeki yarıkla ilişkilidir; Kur’an’da geçmez
رجحAnlamlıAğır basmak, üstün gelmekTerazinin bir kefesinin ağırlık sebebiyle aşağı inmesiAğırlık dengesi; Kur’an’da geçmez
رحجAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıTehzîb'de mühmel kayıtlıdır; Kur’an’da geçmez
حجرAnlamlıEngellemek, yasaklamak, taşKatılaşarak bir alanı dış etkilere karşı sınırlandırmakKur’an’da geçer
حرجAnlamlıDaralmak, sıkışmak, günahBir alanın hareket imkânı vermeyecek kadar daralmasıKur’an’da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جرحMerkezYarma, iz bırakma, uzuvla işlemeKesici aletle veya organla doğrudan dokuyu yırtıp kalıcı iz bırakmakBedensel yara ve uzuvların fail olarak işlediği fiil
كسبKomşuKazanmak, çaba harcamakBir neticeyi veya kazancı genel anlamda elde etmeyi anlatır; bedensel iz ve yırtılma çağrışımı taşımazGenel anlamda emek sarf edip karşılığını elde etme
قرفKomşuBulaşmak, suç edinmekYaranın kabuğunu soymaktan türeyerek suça ve töhmete bulaşmayı vurgularKötülüğe yakınlaşma, deriye yapışan kabuğu kaldırma
كلمKomşuYaralamak, tesir etmekKesici alet darbesi kadar sözün bıraktığı derin ruhi etkiyi de kapsarFiziksel veya sözlü darbeyle dokuda/zihinde iz açma
برأZıtİyileşmek, kusursuzlaşmakYaradan, hastalıktan veya suç ithamından tamamen kurtulup dokunun sıhhatine dönmesiYara ve kusurun tamamen ortadan kalkıp arınması

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaجرحشَقُّ الجِلْدِ وَكَسْبُ العَمَلِHem bedensel dokunun yarılması hem de organlarla iz bırakan fiil işlemeKesin
Latincevulnerare, laedere, patrareYaralamak, zarar vermek, icra etmekvulnerare fiziksel yarayı; patrare fiil işlemeyi karşılar, tek kelimede birleşmezGüçlü
İngilizcewound, injure, perpetrateYaralamak, zedelemek, cürüm işlemekwound deri ve doku yaralanmasını, perpetrate ise suç işlemeyi karşılarGüçlü
Almancaverwunden, verletzen, verübenYaralamak, incitmek, suç işlemekverletzen doku bütünlüğünü bozmayı, verüben suçun bizzat işlenmesini verirGüçlü
Fransızcablesser, léser, commettreYaralamak, hakkını çiğnemek, işlemekblesser fiziksel yarayı, commettre cürüm irtikâp etmeyi karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
وَالْجُرُوحَFiziksel beden yaralarıKısas hükümlerinde bedene verilen maddi hasarların ve yaraların dengiyle cezalandırılması bağlamı (Mâide 5:45)
الْجَوَارِحِAvcı hayvanlarEğitilmiş, avını yaralayarak veya yakalayarak sahibine kazandıran yırtıcı hayvanlar bağlamı (Mâide 5:4)
اجْتَرَحُواKötülük ve günah kazanmakİnsanların bizzat organlarıyla işleyip vebalini yüklendikleri cürümler ve kötülükler bağlamı (Câsiye 45:21)
جَرَحْتُمْGündüz vakti fiil işlemekİnsanın uyanıkken uzuvlarıyla kazandığı, icra ettiği tüm ameller ve hareketler bağlamı (En'âm 6:60)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİnsan fiilleri ve kesb teorisiİnsanın uzuvlarıyla işlediği fiillerin (el-cevârih) ilahi irade ve kudretle ilişkisi, kulun kesb ve sorumluluk alanıFiilin failde ahlaki ve ontolojik iz bırakması
FıkıhCinayet hukuku ve av hükümleriYaralamalarda kısas ve erş/diyet miktarlarının tespiti ile eğitilmiş hayvanların (cevârih) avladığı avın helalliğiMaddi hasarın tespiti ve avcı uzvun hukuki statüsü
TefsirGünahların niteliği ve amelGünah işlemenin bedende yara açmaya benzetilmesi ve amellerin uzuvlar vasıtasıyla kayda geçirilmesiFiilin dokuyu bozan bir leke ve yara olarak kavranması
HadisRâvi tenkidi (Cerh ve Ta'dîl)Râvinin adalet veya zabt kusurları sebebiyle rivayet ehliyetinin düşürülmesi ve sözünün yaralanmasıGüvenilirlik zemininde açılan ilmi ve ahlaki kusur

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhlaki eylem ve günahİctirâhSorumluluk üretmeİşlenen her cürüm failin fıtratında ve amel defterinde silinmez bir iz ve yara bırakırKesin
İlmiMetodolojik eleştiriCerhGüvenilirlik filtresiBilgi aktarıcısının zabt ve ahlak dokusundaki kusurları göstererek güvenilmez rivayeti ayıklamakKesin
SiyasiToplum sözleşmesi ve kamu düzeniHukuki ihlalCezai denklikBireyin veya otoritenin kamu dokusuna verdiği zararın kısas veya ceza ile dengelenmesiGüçlü
İktisadiEmek ve kazanç mekanizmasıCevârih ile kesbDeğer üretimiOrganların bizzat faaliyetiyle meşru av, kazanç veya haksız fiille doğan tazminat yükümlülüğüGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerMalzeme mukavemetinde deformasyon ve kırılma mekaniğiDışarıdan uygulanan bir gerilim veya darbe sonucunda malzemenin yüzey sürekliliğinin bozulması, çatlak ve yarık oluşarak sistemik bütünlüğün zayıflamasıGüçlü
Beşeri bilimlerCeza hukuku ve kriminolojide haksız fiil ve failleşmeFailin iradi uzuv hareketiyle başkasının dokunulmazlık alanına nüfuz etmesi, mağdurda maddi zarar, failde ise suçlu kimliği izi üretmesiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca tıbbi anlamda bir et kesiğine veya soyut teolojik bir günah kavramına indirgeyerek organların fiili icra gücünü koparmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur’an’da kök; bedensel yarayı (Mâide 5:45), avcı hayvanın eylemini (Mâide 5:4), gündüz organlarla icra edilen fiilleri (En'âm 6:60) ve vebal kazandıran cürümleri (Câsiye 45:21) birleştiren tümel bir failiyet ve iz bırakma mekanizmasıdır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnsanın eylemlerinin fıtratta ve toplumda açtığı hasar görülmez; günah sadece zihinsel bir kusur sayılır, bedenin ve uzuvların şahitliği ve sorumluluğu göz ardı edilir

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanın eylemlerinin dış dünyada ve kendi varlığında iz bırakan nesnel süreçler olduğunu gösterir; bedenin organları sadece araç değil, bizzat kazanan ve iz açan unsurlardır
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kısas ve beden bütünlüğünü koruyan ayetlerde (Mâide 5:45), helal rızık ve avlanma fıkhında (Mâide 5:4) ve insanın amelî sorumluluğunu anlatan ayetlerde (En'âm 6:60, Câsiye 45:21) belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Günahı somut etkisi olmayan soyut bir kabulden ibaret gören anlayışı yıkar; yapılan her kötülüğün insan ve toplum dokusunda onarılması gereken gerçek bir hasar ve yara olduğunu öğretir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamKesici bir uç veya tırnak darbesiyle dokunun koruyucu sınırını yırtarak iz, yarık ve yara açmak.
  • Soyut anlamUzuvlar vasıtasıyla eylemde bulunarak failin manevi dokusunda ve hukuk düzeninde kalıcı bir iz, vebal ve sorumluluk bırakmak.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin koruyucu kalkanının delinmesi, dengenin bozulması ve ortaya çıkan hasarın failin üzerine bir yükümlülük olarak kaydedilmesi.
  • LaTeX modeliF→Δt∂D  ⟹  ΔD=D0∖{p}∧Ω(F)=+I
  • LaTeX açıklamasıModelde F harfi uygulanan faili veya kuvveti, ∂D harfi sistemin veya organizmanın dış koruyucu sınırını temsil eder. Bir Δt zaman aralığında bu sınıra yönelen kuvvet, sınır dokusunu zedeleyerek başlangıç durumundaki dokudan bir noktanın eksilmesine (ΔD=D0∖{p}, yani yara oluşumuna) yol açar. Bu sürecin mantıksal eşlikçisi olarak failin üzerine silinmez bir iz ve sorumluluk yükü (Ω(F)=+I) kaydedilir. Formül hem fiziksel yaralamayı hem de amel kazanımını (ictirâh) tek bir yapısal denklemde birleştirir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ج