خزي

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: خ-ز-يالصيغ: ١٧ · الجذور المجاورة: ٣٩ · الآيات: ٢٤ · السور: ١٥؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».قومطهرالْخِزْيُيومأَخْزَىخِزْيِدخلخزيعذبحييدنوأخرالْخِزْيَخِزْيٌيديسعيتُخْزُونِذوقرسل

الجذرالصيغ ١٧الآيات ٢٤السور ١٥المجاورة ٣٩

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

خزي

خ - ز - ي

جذر
  • الورود: ٢٦
  • الآيات: ٢٤
  • الصيغ: ١٧
  • المعاجم: ١٠

Hizy (hı, ze) : Dikenli çalı demektir.المزيد ›

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: خزى

ملاحظاتي

المعاجم(١٠)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Hizy (hı, ze) : Dikenli çalı demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٠٥٩
باب الخاء والزاي وو ا ي ء معهما خ ز ي، خ ز و، و خ ز مستعملات خزي: خَزِيَ فلانٌ يَخْزَى خِزْياً، وهو من السُّوءِ، والله أخْزاه وأَقامَه على خِزْيةٍ، وعلى مَخْزاةٍ. والخَزايةُ: الاستِحياءُ، تقول: لا يأنّفُ ولا يخزى مما يصنع. وخَزِيتُ: استحييت. ورجلٌ خَزْيانُ، وامرأة خَزْيا، أي: فعل أمراً قبيحاً فاشتدت خَزايته لذلك أي: حياؤه، وجمعه خَزايا. وفي الدعاء "اللهمّ احشُرْنا غيرَ خَزايا ولا نادمينَ" أي: غير
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٬٧٧١
المدخل: خزىباب الخاء والزاي خزى ، خزا ، خاز ، وخز : مستعملة . خزي : قال الليث : الْخِزْيُ : السُّوءُ . يقال : خَزِي الرجلُ يَخْزَى خِزْياً . . والله أَخزَاهُ وأقامه على خِزْيَةٍ ، وعَلَى مَخْزَاةٍ . وفي حديث يزيدَ بنِ شجَرَة : أنه خطَب الناسَ في بعض مَغَازِيهِ : وحَضَّهم على الْجِهَاد _ فقال في آخر خُطبته : ) ( انْهَكُوا وُجُوهَ الْقَوْمِ ، وَلاَ تُخْزُوا الْحُورَ الْعِينَ ) ( . قال أبو عُبَيْدٍ : قوْلُه :
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬١٩٥
المدخل: خزى- خزي الرجل: لحقه انكسار؛ إما من نفسه؛ وإما من غيره. فالذي يلحقه من نفسه هو الحياء المفرط، ومصدره الخزاية (قال السرقسطي: خزيته خزاية: استحييت منه) ورجل خزيان، وامرأة خزيى وجمعه خزايا. وفي الحديث: (اللهم احشرنا غير خزايا ولا نادمين) (انظر: النهاية 2/30. وفي حديث مسلم 1/47: مرحبا بالوفد غير خزايا ولا الندامى). والذي يلحقه من غيره يقال: هو ضرب من الاستخفاف، ومصدره الخزي، ورجل خز. قال تعالى: {ذلك لهم
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧١٢
خ ز ي خـزي خزيـاً ومخـزاة‏:‏ ذل وأخـزاه اللـه وهـو مـن أهـل المخـازي والمخزيـات‏.‏ ورجـل خـز وامـرأة خزية‏.‏ وخزوته‏:‏ قهرته‏.‏ قال ذو الأصبع‏:‏ لاه ابن عمك لا أفضلت في حسب عني ولا أنت ديّانـي فتخزونـي وقال لبيد‏:‏ غير أن لا تكذبنهـا فـي التقـى واخزهـا بالبـر للـه الأجـل وتقول‏:‏ اخزها بالبر ولا تخزها بالشر وخزي منه وخزيه مثل استحيـا منـه واستحيـاه خزايـة وهي شدّة الحياء‏.‏ ورجل خزيان وامرة
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢١٠
* خ ز ي * * خَزِيَ * بالكسر * خِزْياً * بكسر الخاء أي ذلّ وهان وقال بن السكيت وقع في بلية و * أخْزَاهُ * الله و * خَزِيَ * بالكسر * خَزَايةً * بالفتح أي استحيا فهو * خَزْيانُ * وقوم * خَزَايا * وامرأة * خَزْيّا
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٢٣٢
: ( ى ( *!خَزِيَ ) الرَّجُلُ ، ( كرَضِيَ ) ، يَخْزَى ( *!خِزْياً ، بالكسْرِ ، *!وخَزًى ) ، بالقَصْرِ ؛ الأَخيرَةُ عن سِيْبَوَيْه : ( وَقَعَ في بَلِيَّةٍ ) وشَرَ ( وشُهْرَةٍ فَذَلَّ بذلِكَ ) وهانَ . وفي الصِّحاحِ : خَزِيَ *!يَخْزَى خِزْياً : ذَلَّ وهَانَ . وقالَ ابنُ السِّكِّيتِ : وَقَعَ في بَلِيَّةٍ ، انتَهَى . وقالَ الزجَّاجُ : *!الخِزْيُ الهَوانُ . وقالَ ثَعْلَب في فصِيحِه : خَزِيَ الرجُلُ
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٬٨٩٤
المدخل: خزىخَزِىَ 1 خَزِىَ خز خزى خزي , aor. يَخْزَى, inf. n. خِزْىٌ (S, Mgh, * Msb, K, &c.) and خَزًى (Sb, K) and خِزْيَةٌ and مَخْزَاةٌ, (MA, [or these two are simple substs.,]) He was, or became, base, abased, abject, vile, despicable, or ignominious: (S, Mgh, Msb:) or, accord. to ISk, he fell into trial, or affliction: (S:) or he fell into trial, or affliction, (K, TA,) and evil, (TA,) and a thing that
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧١٧
خَزِيَ خَزِيَ A ( n. ac. خِزْي [ 2 ] ), a. Was, became wretched, abject, vile. b. ( n. ac. خَزًى [ 4 ] , خَزَايَة [ خَزَاْيَة 22t ]), Blushed, was ashamed, confounded, humiliated. أَخْزَيَ أَخْزَيَ IV , a. Confounded, abased, put to shame, humiliated. b. Affronted, mortified. اِسْتَخْزَيَ اِسْتَخْزَيَ X , a. see I (b) . خَزْيَة خَزْيَة 1t , a. Disgrace, humiliation; affliction. خِزْي
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٥٬٣٠١
خزي خَزِيَ - يَخْزَى - خِزْي - خَزِيّ - أَخْزَى - أَخْزَى - يُخْزِيْ - مُخْزِي خَزِيَ - يَخْزَى + الكائن: يشعر بالدونية والنقص والمهانة والحقارة خَزِيَ - يَخْزَى + كائن + في مكان أو أمر: يشعر بالدونية والنقص في موقف أو مكان أو في أمر أو شأن: يشعر في نفسه بالألم النفسي وعدم القبول المرافق للشعور بالفشل والدونية والنقص تجاه كائن متفوق عليه
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٧)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٣٩ (الإجمالي: ١٧٣)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. عذب

    الآيات المشتركة: ١٣ · Su yosunudur

  2. دنو

    الآيات المشتركة: ٨ · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür

  3. قوم

    الآيات المشتركة: ١٢ · Hayvanların ön ayaklarına denir

  4. سعي

    الآيات المشتركة: ٣ · Sua’f el çatlamasıdır

  5. يوم

    الآيات المشتركة: ٨ · “Yemm” durgun akan su demektir

  6. عظم

    الآيات المشتركة: ٤ · Büyük

  7. ذوق

    الآيات المشتركة: ٣ · Sevik (Sin) özel bir un çorbasıdır

  8. أتي

    الآيات المشتركة: ٧ · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  9. أخر

    الآيات المشتركة: ٥ · Uhur ense demektir

  10. حيي

    الآيات المشتركة: ٤ · Uyanık yılan demektir

  11. طهر

    الآيات المشتركة: ٢ · Akar temiz sudur

  12. رسل

    الآيات المشتركة: ٦ · Saçak demektir

الآيات التي ورد فيها(٢٤)

  1. … بِبَعْضٍ فَمَا جَزَاءُ مَنْ يَفْعَلُ ذَلِكَ مِنْكُمْ إِلَّا خِزْيٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يُرَدُّونَ إِلَى أَشَدِّ …

    Rezillik

  2. … لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ

    Rezillik

  3. … مِنْ خِلَافٍ أَوْ يُنْفَوْا مِنَ الْأَرْضِ ذَلِكَ لَهُمْ خِزْيٌ فِي الدُّنْيَا وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ

    Rezillik

  4. … يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ

    Rezillik

  5. ثَانِيَ عِطْفِهِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ لَهُ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَنُذِيقُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَذَابَ الْحَرِيقِ

    Rezillik

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökخزي
YapıÜçlü
Özel Durumİlletli (nâkıs yaî/vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerذلل, هون, فضح, قهر
Zıt Kökعزز
Çekirdek Özet 1Kişinin itibarını kırıp başını öne eğdiren, derin bir utanç, mahcubiyet ve boyun eğiş hali
Çekirdek Özet 2İlahi irade karşısında serkeşlik edenlerin hem dünyada hem ahirette ifşa edilip zelil kılınması ve haysiyetlerinin yerle bir olması
Çekirdek Özet 3Adaletin tecellisiyle kibrin mutlak zillet ve teşhirle cezalandırıldığı, onur ile rezillik arasındaki ontolojik ayrım
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir dünya ayıbı veya basit bir utanma duygusu sanıp, ontolojik düşüşü ve ilahi azabın haysiyet kırıcı boyutunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
خزBir şeyi bastırmak, batırmak, zapt etmek veya hapsetmek (nüfuz etmeyen batırma وخز, sıkıştırma ve koruma خزن)يÇekirdekteki bastırma ve zapt etme hareketini, kişinin benliğine, itibarına ve sosyal varlığına yönelterek onu içten içe ezen, boyun eğdiren bir utanç ve zillete dönüştürür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
خÇit, duvar (türetme imge; ح sesinin hırıltılı ve sertleşmiş hali)Dış etkenlere karşı var olan sınırların, korunma kalkanının zorlanması veya aşılması
زKesici alet, kamaKeskin bir müdahaleyle direncin kırılması, itibarın yaralanması veya kesilmesi
يEl ve kolEylemin somut bir sonuca ulaşması, boyun büküşün ve edilgenliğin fiilen gerçekleşmesi
خزيSınırın kesilip iradenin düşürülmesiBireyin izzet ve saygınlık zırhının keskin bir darbeyle parçalanması, sonucunda elin kolun düşerek kişinin zelil ve rüsvay bir hale bürünmesi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir varlığın direncinin kırılarak boyun eğdirilmesi, nefsin zapt edilerek gemlenmesi ve kişinin yüzünü kızartıp başını öne düşüren ağır mahcubiyet
Cahiliye şiiri kullanımıZü’l-Isba‘ el-Advânî şiirinde bu kökü bir kimsenin diğeri üzerinde tahakküm kurup onu zelil etmesi bağlamında kullanmıştır: لاَهَ ابْنُ عَمِّكَ لاَ أَفْضَلْتَ فِي حَسَبٍ / عَنِّي وَلاَ أَنْتَ دَيَّانِي فَتَخْزُونِي
Erken Arapça kullanımErken dönemde nefsi terbiye etmek, zorba gücü kırmak anlamında kullanılmıştır. Lebîd b. Rebîa bu kökü nefsi taatte tutup dizginlemek manasında zikreder: غَيْرَ أَنْ لاَ تَكْذِبَنْهَا فِي التُّقَى / وَاخْزُهَا بِالْبِرِّ لِلَّهِ الأَجَلْ

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Esâsü’l-Belâga, Lisânü’l-Arab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça خزي kökü, nâkıs yapısı ve خزو köküyle olan çift yönlü morfolojik geçişliliğiyle, Batı ve Güney Sami dillerinde benliğin kırılması, zapt edilme, utanç duyma ve zelil olma semantik ekseninde yer alır. İbranice ve Aramice gibi Kuzeybatı Sami dillerinde zayıf harf dönüşümleri ve benzer fonetik köklerde görülen utanma, hayal kırıklığına uğrama veya geri çekilme anlamlarıyla paralel bir gelişim gösterir. Arapçada kök, hem failin bir başkasını küçük düşürmesi ve teşhir etmesi (أخزى), hem de mefulün bu durum karşısında duyduğu şiddetli ar ve mahcubiyet (خزاية) olmak üzere iki ana kola ayrılmıştır. Çekirdeğin temelindeki sınır koyma ve zapt etme anlamı, Arapçada zamanla salt ahlaki ve itibarî bir yıkım olan rüsvaylık kavramına evrilmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisânü’l-Arab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönخزي ve خزو köklerinin iç içe geçişiArapçada hem nefsi dizginleyip boyun eğdirmek hem de rezil olup mahcup düşmek anlamlarını cem etmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Batı Sami dillerindeki boyun eğme ve utanç kökleriBenliğin zaptı ve itibar kaybından doğan zillet kavramının ortak dilsel katmanla uyumu.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik bağlamVeri bulunamadıVeri bulunamadı

المصدر Lisânü’l-Arab, Dictionnaire des racines sémitiques.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
خزيAnlamlıRezil olmak, zillet, utançKişinin itibarının yıkılması, başının öne eğilmesi ve teşhir edilmesiHedef kök; Kur'an'da geçer
خيزAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
زخيAnlamlıİtmek, gururlanmakBir şeyi hızla itmek veya debdebeli yürüyüşZıtlık çağrışımı; Kur'an'da geçmez
زيخAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
يخزKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıFonetik yapı gereği mühmel
يزخKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıFonetik yapı gereği mühmel

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
خزيMerkezİtibar kaybı ve rüsvaylıkKişinin içsel utançla birlikte açıkça aşağılanması ve maskesinin düşürülmesiHem derin mahcubiyeti hem de dışarıdan gelen teşhir edici zilleti kapsar
ذللKomşuBoyun eğme ve zayıflıkGüç ve kudretin yitirilmesiyle itaatkar hale gelmekخزي gibi mutlaka utanç ve ifşa içermez; bir nesne veya hayvan da ذلول olabilir
هونKomşuDeğersizlik ve hakaretDeğer ve kıymetin hiçe sayılması, hafiflikVarlığın veya amelin tartıda hafif kalıp önemsenmemesi durumudur
فضحKomşuİfşa ve rezillikGizli bir kusur veya ayıbın herkesin gözü önünde açığa çıkmasıفضح açığa çıkarmaya odaklanırken, خزي o açığa çıkışın doğurduğu kahredici zillettir
عززZıtİzzet, üstünlük ve onurYenilmezlik, dokunulmazlık ve saygınlığın zirvede olmasıخزي kökünün zıddı olup, boyun eğdirilemeyen mutlak itibar ve gücü ifade eder

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaخزيRüsvaylık, zillet ve arBir kimsenin itibarının yok edilerek hem içsel utanca hem kamusal aşağılanmaya uğratılmasıKesin
LatinceIgnominia, dedecusHaysiyet kaybı, lekelenmeSosyal saygınlığın resmen veya fiilen elden alınmasını karşılar; ilahi azap katmanını tam vermezGüçlü
İngilizceDisgrace, ignominy, humiliationRezillik, aşağılanma, itibar kaybıDisgrace itibar yitimini, humiliation boyun eğişi ifade eder; خزي her ikisini birden kapsarKesin
AlmancaSchande, SchmachRezillik, utanç, aşağılanmaSchmach ağır hakaret ve zilleti, Schande ise kamusal utancı vurgularGüçlü
FransızcaOpprobre, ignominieYüzkarası, rezalet, alçalmaToplumsal kınama ve derin zilleti ifade eder; nefsin zaptı yönünü içermezGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Robert.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
İsim formu (خِزْيٌ, الْخِزْيَ)Dünyada alçalma, teşhir ve haysiyet kaybıİnkarcıların, ahdi bozanların veya fesat çıkaranların dünyada uğradığı rezillik ve toplumsal zillet (Bakara 2:85, Mâide 5:33)
İsim formu (الْخِزْيَ, أَخْزَى)Ahiretteki büyük rüsvaylık ve cehennem azabıKıyamet gününde amellerin tartılması ve inkarcıların ebedi olarak alçaltılması (Tevbe 9:63, Fussilet 41:16)
Sülâsî / İf‘âl fiil (تُخْزُونِ)Birini misafirleri veya kavmi önünde mahcup ve zelil düşürmekHz. Lût'un kavmine karşı misafirleri üzerinden onurunu koruma çabası (Hûd 11:78, Hicr 15:69)
Dua formu (تُخْزِنَا, تُخْزِنِي)Mahşer meydanında ifşa olmaktan ve rezil edilmekten Allah'a sığınmaMüminlerin ve peygamberlerin hesap günündeki teşhirden korunma talebi (Âl-i İmrân 3:194, Şuarâ 26:87)
İf‘âl fiil (يُخْزِيهِمْ, يُخْزِيهِ)Düşmanın askeri ve manevi olarak hezimete uğratılıp maskesinin düşürülmesiMücadele ve cihat bağlamında inkarcı cephenin ilahi yardımla zelil kılınması (Tevbe 9:14, Hûd 11:39)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEsmâ-i Hüsnâ ve ahiret ahvaliAllah'ın zalimleri rezil etmesi (مُخْزِي الْكَافِرِينَ) sıfatı ve büyük günah sahiplerinin cehennemde ebedi rüsvaylığıCezanın sadece fiziksel acıdan ibaret olmayıp, ontolojik bir haysiyet kırılması olduğu tespiti
FıkıhHad cezaları ve ta'zirYol kesme, dinden dönme ve ağır kamu suçlarında uygulanan teşhir ve tecridin meşruiyetiSuçlunun toplumsal itibarının kırılarak caydırıcılığın sağlanması bağlamında cezanın dünyevi zillet boyutu
TefsirKur'an kıssaları ve eskatolojiDünyadaki خزي ile ahiretteki خزي arasındaki nedensellik ilişkisi ve müminlerin dualarındaki istiâzeİftira ve suçun örtüsünün kaldırılıp mahşerde tüm mahlukatın önünde ifşa olma korkusu
HadisAhlak ve kıyamet tasvirleriMahşer günü sancakların dikilmesi, vefasızların teşhiri ve nefsin dizginlenmesiKibir sahiplerinin zerreler gibi ayaklar altında çiğnenerek rüsvay edileceği uyarısı

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kulluk bilinciKibrin zıddı olan acziyet ve ilahi adalet karşısında yüz kızarmasıİnsanın sahte tanrılık iddiasını yıkarak hakiki kulluğa sevk etmeAllah'a karşı direnen her irade, nihayetinde kendi iflasıyla yüzleşip mutlak bir haysiyet kaybına uğrar.Kesin
İlmiHakikat ve epistemolojiYanılgının, cehaletin ve sahte bilginin delil karşısında ifşa olmasıSahte iddiaların çürütülerek bilginin arındırılmasıYanlış teori veya ideoloji, hakikatin kesin burhanı ortaya çıktığında rüsvay olur ve savunulamaz hale gelir.Güçlü
SiyasiOtorite, meşruiyet ve kamu düzeniZulüm ve istibdat rejimlerinin çöküşü ve yöneticilerin halk önünde itibarsızlaşmasıDespotik gücün caydırılması ve meşruiyetin kaybolmasıGücünü haksızlığa dayandıran iktidarlar, kamu vicdanında ve tarihin yargısında rüsvay olarak alaşağı edilir.Kesin
İktisadiPiyasa ahlakı ve mülkiyetHileli ticaret, tefecilik ve gaspın ortaya çıkarılıp iflas ve itibar kaybıyla cezalandırılmasıGüven ortamının tesisi ve haksız kazancın engellenmesiEkonomik düzende sahtekarlık yapan aktör, ticari itibarını tamamen kaybederek piyasadan dışlanır.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEntropinin maksimuma ulaşması veya kararlı durum dengesinin ani çöküşü (Katastrofi)Yüksek potansiyel enerjili ve düzenli bir sistemin kalkanlarının kırılarak en alt enerji seviyesine, düzensizliğe ve iş yapamaz hale aniden yuvarlanmasıMuhtemel
Beşeri bilimlerSosyal damgalanma ve meşruiyet iflası (Stigmatization / Loss of Face)Bireyin veya kurumun toplum nezdindeki itibar sermayesini tüketip görünür bir dışlanma, utanç ve boyun eğiş yaşamasıKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca bireyin psikolojik mahcubiyetine, çekingenliğine veya anlık bir utanma duygusuna indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamخزي, varoluşsal bir hezimet, ilahi adaletin suçluyu alenen teşhir etmesi, hakikate direnen kibrin hem dünyevi düzende hem de kozmik hesaplaşmada yerle bir edilmesidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki خزي tehdidini sıradan bir kınama gibi görüp, ilahi gazabın ve ahiret azabının haysiyeti imha eden, insanı zelil ve rüsvay kılan dehşetli boyutunu kavrayamamak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın kibir-izzet-zillet diyalektiğini inşa eden anahtar kavramlardan biridir; insanın Allah karşısındaki nihai konumunun ya izzet ya da خزي olacağını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Münafıkların ve inkarcıların iç yüzünün ortaya döküldüğü ayetlerde, had cezalarının gerekçelerinde ve peygamberlerin mahşer gününe dair yakarışlarında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Cezanın sadece bedensel bir acıdan ibaret olduğu zannını yıkar; en büyük azabın itibarın, onurun ve benliğin kamusal alanda yerle bir edilmesi olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir varlığın direncinin kırılarak boyun eğdirilmesi, nefsin zapt edilip gemlenmesi ve kişinin yüzünü kızartıp başını öne düşüren ağır mahcubiyet hali.
  • Soyut anlamİlahi iradeye başkaldıran kibrin ifşa edilerek mutlak bir zillete, rüsvaylığa ve onur kaybına uğratılması.
  • Sistematik karşılıkİzzet ve meşruiyet iddiasındaki batılın, hakikatin tecellisiyle maskesinin düşürülüp toplumsal ve ontolojik düzeyde alçaltılması mekanizması.
  • LaTeX modeliK→TZ  ⟺  ΔI<0buradalim⁡t→∞I(t)=−∞
  • LaTeX açıklaması

Modelde K kibri, sahte üstünlük iddiasını veya serkeşliği; T teşhir, ifşa ve ilahi yargılama operatörünü; Z ise ortaya çıkan mutlak zillet ve rüsvaylık halini temsil eder. ΔI<0 ifadesi, failin itibar ve haysiyet sermayesindeki keskin ve geri döndürülemez çöküşü gösterir. Limit ifadesi ise ahiret boyutunda bu zilletin (I) ebedi bir düşüşe ve onarılmaz bir aşağılanmaya dönüştüğünü simgeler.

النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: خ