خنس

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: خ-ن-سالصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ٣ · الآيات: ٢ · السور: ٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».قسمبِالْخُنَّسِخنسوسوسالْخَنَّاسِشرر

الجذرالصيغ ٢الآيات ٢السور ٢المجاورة ٣

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

خنس

خ - ن - س

جذر
  • الورود: ٢
  • الآيات: ٢
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ١٣

Hennas : Hunus, hayvanın yuvası, yatağı anlamındadır. Hanese mastarı, kişilere sık sık gidip bir şey söyledikten sonra geri çekilmek, bir şeyi savunmadan tekrarlayarak başkasına kabul ettirmeye çalışmak demektir. Hennas mubalağalı ismi faildir. Türçeye “sinsi kişi” veya “dedikoducu” olarak çevrilebilir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Hennas : Hunus, hayvanın yuvası, yatağı anlamındadır. Hanese mastarı, kişilere sık sık gidip bir şey söyledikten sonra geri çekilmek, bir şeyi savunmadan tekrarlayarak başkasına kabul ettirmeye çalışmak demektir. Hennas mubalağalı ismi faildir. Türçeye “sinsi kişi” veya “dedikoducu” olarak çevrilebilir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٠٣٠
باب الخاء والسين والنون معهما خ ن س، س خ ن، ن خ س، س ن خ، ن س خ مستعملات خنس: الخَنْسُ: انقباض قصبة الأنف، وعرض الأرنبة كأنف البقرة الخنساء، قال: خَنْساء ضيعت الفرير فلـم يرم عرض الشَّقائِقِ طوفها وبغامها والتُرْكُ: خُنْسٌٌ. والخُنُوسُ: الانقباض والاستخفاء. و"الشيطان يوسوس في القلب، فإذا ذكر الله خَنَس"، أي: أنقبض. الخُنَّسُ: الكواكب الخمسةُ التي تجري وتَخْنُس في مجراها حتى يخفى ضوء الشمس،
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٥٩
خَنَسَ عنه يَخْنُسُ بالضم، أي تأخَّر. وأخْنَسَهُ غيره، إذا خلَّفه ومضى عنه. والخَنَسُ: تأخُّر الأنف عن الوجه مع ارتفاعٍ قليل في الأرنبة. والرجل أَخْنَسُ، والمرأةُ خَنْساءُ. والبقر كلُّها خُنْسٌ. والخَنَّاسُ: الشيطان لأنّه يَخْنِسُ إذا ذُكر الله عزّ وجلّ. والخُنّسُ: الكواكب كلُّها، لإنّها تَخْنِسُ في المغيب أو لأنَّها تَخْفى بالنهار. ويقال: هي الكواكب السّيارةُ منها دونَ الثابتة. ويقال سمِّيت
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٬٥٤٥
خ س ن خنس ، نخس ، نسخ ، سخن ، خسن ، سنخ : مُسْتَعْمَلةٌ . خنس : ثعلب _ عن ابن الأعرابي _ قال : الْخُنُسُ مَأْوَى الظِّباء . قال : والخُنسُ : الظِّبَاءُ أَنْفُسُها . وقال الليث : الْخَنْسُ انقباضُ قصبةِ الأنفِ ، وعِرَضُ الأرنبة ، وأَنفُ البقر أخنَسُ لا يكون إلا هكذا ، والبقرَةُ خنساءُ ، والتُّرْكُ خُنْسٌ . قال : والخُنوسُ : الانقباضُ والاستخفاءُ يقال : خَنَسَ من بين القوم ، وانْخَنَسَ . وفي الحديث
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٬١٦٥
(باب الخاء والنون وما يثلثهما) (خنب) الخاء والنون والباء أصلٌ واحد، وهو يدلُّ على لِينٍ ورَخاوةٍ. ويقال جاريةٌ خَنِبةٌ: رخِيمَةٌ غَنِجة. ورجل خِنّاب، أي ضَخْمٌ في عَبَالَةٍ. وحكى بعضُهم عن الخليل أنّه قال: هو خِنَّأْبٌ مكسور الخاء شديدةُ النّون مهموزة. وهذا إنْ صح عن الخليل فالخليلُ ثقةٌ، وإلا فهو على ما ذكرناه من غير همز. ويقال الخِنَّاب من الرجال: الأحمق المتصرِّف، يختلج هكذا مرَّةً وهكذا
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٠٩
- قوله تعالى: ﴿من شر الوسواس الخناس﴾ [الناس/4]، أي: الشيطان الذي يخنس، أي: ينقبض إذا ذكر الله تعالى، وقوله تعالى: ﴿فلا أقسم بالخنس﴾ [التكوير/15]، أي: بالكواكب التي تخنس بالنهار، وقيل: الخنس هي زحل والمشتري والمريخ لأنها تخنس في مجراها (راجع هذه الأقوال في الدر المنثور 8/431)، أي: ترجع، وأخنست عنه حقه: أخرته.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٢٨
خ ن س خنس الرجل من بين القوم خنوساً إذا تأخر واختفى وخنّسته أنا وأخنسته‏.‏ وأشار بأربـع وخنـس إبهامـه ومنـه الخنـاس‏.‏ وفـي الحديـث ‏"‏ الشيطان يوسوس إلى العبد فإذا ذكر الله خنس ‏"‏ ومن المجاز‏:‏ خنس الكوكب‏:‏ رجع ‏"‏ فلا أقسم بالخنس ‏"‏ وخنس عني حقّي وأخنسه‏:‏ أخّره وغيّبه‏.‏ وخنس الطريق عنا إذا جازوه وخلّفوه وراءهم‏.‏ قال البعيث‏:‏ وصهباء من طول الكلال زجرتها وقد جعلت عنها الأحزة تخنس
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬٥٧٧
الخُنُوس: الانقباضُ والاستخفاء. خَنَسَ من بين أَصحابه يَخْنِسُ ويَخْنُسُ، بالضم، خُنُوساً وخِناساً وانْخَنَس: انقبض وتأَخر، وقيل: رجع. وأَخْنَسَه غيره: خَلَّفَه ومَضَى عنه. وفي الحديث: الشيطان يُوَسْوِسُ إِلى العبد فإِذا ذكَرَ اللَّه خَنَسَ أَي انقبض منه وتأَخر. قال الأَزهري: وكذا قال الفراء في قوله تعالى: من شر الوسواس الخناس؛ قال: إِبليس يوسوس في صدور الناس، فإِذا ذكر اللَّه خَنَسَ، وقيل: إِن
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٦٠٤
* خ ن س * * خَنَسَ * عنه تأخر وبابه دخل و * أخْنَسَهُ * غيره أي خلّفه ومضى عنه و * الخَنّاسُ * الشيطان لأنه يخنس إذا ذُكر الله عز وجل و * الخُنَّسُ * الكواكب كلها لأنها تخنس في المغيب أو لأنها تخفى نهارا وقيل هي الكواكب اسيارة دون الثابتة وقال الفرّاء إن المراد بها في القرآن زحل والمشتري والمريخ والزهرة وعطارد لأنها تخنس في مجراها وتكنس أي تستتر كما تكنس الظباء فيالكناس سُميت خُنّسا لتأخرها لأنها
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٩٨٧
خنس عنه يخنس، بالكسر ويخنس، بالضم، خنسا، بالفتح، وخنوسا، كقعود، وخناسا، كغراب: تأخر وانقبض، كانخنس واختنس، وبكليهما روي حديث أبي هريرة رضي الله عنه. وخنس زيدا: أخره. لازم متعد، نقله الصاغاني عن الفراء والأموي. وفي التهذيب: خنس، في كلام العرب، يكون لازما ويكون متعديا. يقال: خنست فلانا فخنس، أي أخرته فتأخر، كأخنسه، وهو الأكثر، والذي رواه أبو عبيد عن الفراء والأموي خلاف ما نقله الصاغاني عنهما.
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٬٣٧٣
خَنَسَ 1 خَنَسَ أخنس خنس , (S, A, Mgh, Msb, K,) aor. خَنُسَ , (S,) or خَنِسَ , (Mgh, Msb,) or both, (K,) inf. n. خُنُوسٌ, (A,) or خَنْسٌ, (Msb,) or both, (K, TA,) and خُنَاسٌ, (TA,) He went, or drew, back or backwards; receded; retreated; retired; or retrograded: or he remained behind; held back; hung back; or lagged behind: syn. تَأَخَّرَ: (S, A, Mgh, Msb, K:) عَنْهُ from him or it: (S, K:) or
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٠١
خَنَسَ خَنَسَ I , U ( n. ac. خَنْس 1 , خُنَاْس 24 , خُنُوْس 27 ), a. Remained behind, in the rear; held, hung back; retreated, receded. b. Hid, hid himself. خَنِسَ خَنِسَ A ( n. ac. خَنَس 4 ), a. Was turned up, camous, snub ( nose ). خَنَّسَ خَنَّسَ II , a. Hid, concealed. أَخْنَسَ أَخْنَسَ IV , a. Made to go back, recede. b. Kept back; hid. c. Left behind. تَخَنَّسَ تَخَنَّسَ V
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٠٬٧٠٠
خنس خَنَسَ - يَخْنُسُ (خَنَسَ - يَخْنِسُ) - خَنّاس - خَنَّأسَة - خُنَّس خَنَسَ - يَخْنُسً + الكائن: ينقبض ويتراجع فيستقر في موقع غير ظاهر ولا بارز ليتوارى ويختفى خَنّاس: على وزن "فـَعـَّال": اسم فاعل مبالغة من " خَنَسَ - يَخْنُسً ": من يقوم بفعل " خَنَسَ - يَخْنُسً " على وجه التكرار والمبالغة خَنَّأسة: مؤنث " خَنّاس " خُنَّس: جمع " خَنَّأسة
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٣ (الإجمالي: ٥)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. وسوس

    الآيات المشتركة: ١ · Fıs fıs etmek anlamındadır

  2. شرر

    الآيات المشتركة: ١ · Şerareden gelen bir kelimedir

  3. قسم

    الآيات المشتركة: ١ · Kasem sad ile gövdesi kopmuş ağacın yerinde duran köküdür

الآيات التي ورد فيها(٢)

  1. مِنْ شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ

    Sinsi

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökخنس
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerكمن, غيب, ستر
Zıt Kökظهر
Çekirdek Özet 1Bir varlığın geri çekilmesi, büzülüp içeri kaçması ve görünürken aniden gizlenmesi
Çekirdek Özet 2Ayartıcı güçlerin veya gök cisimlerinin belirip ardından geriye sinerek örtünmesi
Çekirdek Özet 3Etkisini açık cepheden değil, varlık-yokluk salınımı ve geri çekilme taktiğiyle yürüten dinamik süreç
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca durağan bir "gizlenme" veya pasif "pusuda bekleme" sanıp, bünyesindeki geri çekilme, büzülme ve fırsat bulunca tekrar ortaya çıkma hareket döngüsünü gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
خنİçeri çekilme, burun veya boğaz boşluğuna doğru genizsel bir daralma ve bastırılma yaşama; nitekim خنق kökünde nefesin boğazda sıkışıp boğulması, خنزر kökünde basık burunlu ve dar gözlü bedensel yapı mevcutturسÇekirdekteki içe doğru kapanma ve daralma hareketine sürtünme, pürüzsüz kayma ve sinsice geriye doğru çekilip saklanma niteliği kazandırmıştır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
خÇit veya duvar ayracı (türetme imge); perdeleme, ayrılma ve dış etkenlere karşı kendini sınırlamaEylemin bir sınır gerisine çekilmesini ve dış gözlerden bir perde arkasına çekilerek ayrışmasını simgeler
نFiliz veya su yılanı; akışkan kıvrılma, esneklik, canlı ve ani yön değiştirmeHareketin katı ve hantal değil; kıvrak, esnek, hızla bükülüp içeri kaçabilen dinamizmini temsil eder
سDiken veya destek; tutunma, gizil saplanma ve pusu kurmaGeri çekilen unsurun yok olmadığını, uygun zeminde tutunup beklemeye devam ettiğini gösterir
خنسBir sınırın gerisine kıvrılarak çekilme ve dipte tutunarak gizlenmeBir varlığın karşı güç veya aydınlık karşısında geriye doğru büzülüp gizlenmesi, ardından temas anını beklemek üzere örtünmesi eylemini bütünleştirir

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBurnun kemik kısmının içeri doğru basık olması, burun ucunun kalkık durup kökün içeri çekilmesi (el-ahnes). Burun kökünün içe basıklığı yabani sığır ve ceylanlarda görülen doğal bir anatomik çekilmedir. Buradan hareketle bir canlının hızla kendi yuvasına, ini içine büzülüp geriye kaçmasıdır.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde yavrusunu kaybedip kumluk vadide dönüp dolaşan ve burnu basık yabani sığırın tasvirinde bu kök kullanılır: خَنْساء ضيعت الفرير فلـم يرم / عرض الشَّقائِقِ طوفها وبغامها
Erken Arapça kullanımErken dönemde ordudan veya topluluktan gizlice arkaya kayıp sıvışan kimse için kullanılır. Nitekim el-Ba‘îs bir beytinde sarp yolların arkada kalıp geride kaybolmasını şöyle tasvir eder: وصهباء من طول الكلال زجرتها / وقد جعلت عنها الأحزة تخنس

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Batı Sami ve genel Afro-Asyatik dil katmanında kökün doğrudan /ḫ-n-s/ biçimindeki yansıması belirgin bir şekilde Arapça havzasında semantik zenginliğe ulaşmıştır. İbrânîce ve Süryânîce gibi Kuzeybatı Sami dillerinde burun basıklığı veya içe çekilme eylemi fonetik olarak farklı köklerle karşılansa da, Arapçada خنس kökü içe büzülme, gerileme, boyun eğip sinme dairesinde özelleşmiştir. Arapçadaki birincil morfolojik çekirdek, hayvanın burnunun içe çekilmesi ve ardından canlının tehlike karşısında geriye adım atıp gizlenmesi (istihfâ) hattında yürür. Kökün temel Sami karakteri, görünür durumdan görünmez veya girintili duruma geçişi bildiren dinamik bir içe göçme hareketidir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBasıklık, gerileme, örtünmeKökün aslı burun kemiğinin basıklığı ve geride kalmasıdır; buradan insanın veya hayvanın geriye sıvışıp saklanmasına geçmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİçe çekilme ve büzülme semantiğiKuzeybatı Sami dillerindeki kök akrabalıkları daha ziyade daralma ve gizlenme matrisinde paralellik arz ederMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin dışında spekülatif olmayan doğrudan bir köken akrabalığı tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, HALOT.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
خنسAnlamlıGeri çekilme, büzülmeKarşı etkiyle geriye kaçıp saklanmaHedef kök; Kur'an'da geçer
خسنAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştirKur’an’da geçmez
نخسAnlamlıDürtme, kışkırtmaBineği veya bir şeyi sivri uçlu bir aletle arkadan dürtüp hızlandırmaKur’an’da geçmez
نسخAnlamlıİptal etme, nakletmeBir şeyin yerine başkasını getirme veya bir metni aynen aktarmaKur’an’da geçer
سخنAnlamlıSıcak olmaIsının yükselmesi, suyun veya havanın ısınmasıKur’an’da geçmez
سنخAnlamlıKök salma, yerleşmeDişin veya ağacın kökünün derine oturması, bozulup kokuşmaKur’an’da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
خنسMerkezGizlenme, gerilemeGörünürken ani bir etkiyle büzülüp geriye çekilerek gizlenmeBelirip ardından sinsice içeri kaçma eylemidir
كمنKomşuPusuda beklemeHareketsiz kalarak avını veya hasmını gözetlemek üzere gizlenmeÖnceden tertiplenen durağan pusuyu bildirir; ani geri çekilme içermez
غيبKomşuGözden kaybolmaBir şeyin duyulur sahanın dışına çıkması, uzakta kalarak görünmemesiAlgı alanından uzaklaşmayı anlatır; geriye büzülme şartı yoktur
سترKomşuÖrtünme, perdelemeBir engelin veya örtünün arkasında kalarak saklanmaDışsal bir vasıta ile örtülmeyi ifade eder
ظهرZıtAçığa çıkma, üstte olmaVarlığın bütün açıklığıyla meydana çıkması, galebe çalmasıGizlenmenin ve geriye çekilmenin tam karşıtıdır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaخنسGeri çekilip gizlenmeBir etki karşısında büzülerek geriye kaçma ve saklanmaKesin
LatinceRecedere, subducereGeri çekilmek, gizlice sıvışmakMekânsal olarak geriye gitmeyi karşılar ancak burun basıklığı veya fıtri büzülme nüansını taşımazGüçlü
İngilizceRecede, slink away, lurkGeri çekilmek, sinmek, pusmakKarşı güç anında geriye kayıp fırsat kollama dinamiğini kısmen verirGüçlü
AlmancaZurückweichen, sich verkriechenGeri adım atmak, pusuya sinmekGörünür alandan kovulunca kendi kabuğuna veya kuytusuna çekilmeyi karşılarGüçlü
FransızcaSe retirer, s'esquiverÇekilmek, sinsice sıvışmakHızlı ve fark ettirmeden ortamdan geri kayma boyutunu anlatırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْخَنَّاسِİlahî zikir karşısında sinip büzülen, gaflet anında geri dönüp vesvese veren ayartıcıİnsanın iç dünyasına yönelik şeytani fısıltının geri çekilme ve saldırma mekanizması bağlamında (Nâs 114:4)
بِالْخُنَّسِGündüz ışığında görünmez olup gece yörüngesinde geri dönerek beliren veya yörüngesinde geri hareket (retrograd) yapan gök cisimleriKozmik intizam ve ilahî kudret yeminleri bağlamında yıldızların veya gezegenlerin hareketi (Tekvîr 81:15)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamŞeytanın tabiatı ve vesvesenin mahiyetiŞeytanın insan kalbine müdahalesinin mutlak bir cebir mi yoksa zikir ile defedilen zayıf bir sinme hali mi olduğuHakiki ontolojik bir üstünlüğün değil, zikirden kaçan zayıf ve sinsi bir geri çekilmenin adı olması
FıkıhVeri bulunamadıKök fıkıh literatüründe müstakil bir teknik terim veya hüküm kaynağı olarak kullanılmamıştırVeri bulunamadı
TefsirKozmolojik varlıklar ve şeytani vasıflarTekvîr suresindeki yıldızların güneş ışığında gizlenmesi veya gerileyen gezegenler ile Nâs suresindeki fısıldayıcının niteliğiIşığın gelmesiyle görünmez olma ve Allah anıldığında küçülüp saklanma ortak paydası
HadisZikir ve istiâzenin psikolojik tesiriKulun Allah'ı andığında şeytanın büzülüp uzaklaşması, zikirden gafil kaldığında ise kalbe yanaşması tasviriZikir ile hasıl olan ani manevi kalkanın ayartıcıyı geri püskürtmesi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKalp ve niyet muhafazasıZikir kalkanı karşısında günah dürtüsünün büzülmesiİnsanın içsel direncini diri tutarak kötülüğü geriletmeİlahî hatırlayış hasıl olduğunda kötülük merkezinin açık cephe kuramayıp geri çekilmesidirKesin
İlmiAstronomi ve optik gözlemGök cisimlerinin periyodik görünürlük salınımıIşık ve yörünge hareketine bağlı periyodik örtünmeGüneş ışığının yıldızları örtmesi veya gezegenlerin gerileme hareketiyle gözlem alanından çıkmasıdırGüçlü
SiyasiGayrinizami harp ve sinsi muhalefetVur-kaç veya baskı karşısında yeraltına çekilmeGüç dengesi aleyhe döndüğünde sinip zemin kollamaOtorite baskınken gizlenen, otorite boşluğunda derhal fitneye başlayan yıkıcı unsurların taktiğidirGüçlü
İktisadiPiyasada spekülatif sermaye hareketleriKriz anında sermayenin likiditeye veya kayıt dışına kaçışıRisk belirdiğinde piyasadan çekilip belirsizlikte geri dönmeSermayenin şeffaf denetim karşısında sinmesi, zafiyet anında haksız kazanç için tekrar ortaya çıkmasıdırMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFaz geçişi ve periyodik sönümlemeBir dalganın veya parçacığın dış bir manyetik alan uygulandığında geri basıp sönümlenmesi, alan kalktığında eski genliğine dönmesiGüçlü
Beşeri bilimlerPasif-agresif geri çekilme veya örtük dirençAçık çatışmayı göze alamayan failin otorite varken itaat eder görünüp sinmesi, denetim zayıfladığında yıkıcı etkisini sürdürmesiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökten türeyen kelimelerin yalnızca "sinsi bir dedikoducu" ya da masalsı bir varlığın durağan pususu olarak anlaşılması
Kur'an içi daha geniş anlamKökün kozmik düzeyde yıldızların/gezegenlerin ışık ve yörünge salınımından, psikolojik düzeyde insanın fıtri zayıflıklarına sızan dinamik vur-kaç hareketine kadar uzanan geniş bir salınım dinamiği barındırması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataŞeytanın vesvesesini yenilmez ve sürekli bir kuşatma zannederek zikrin kovucu/püskürtücü gücünü hafife almak yahut kozmik ayetlerdeki kusursuz fiziksel dönüşümü sadece mitolojik bir anlatıya indirgemek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın şer odaklarını tanıtırken onların açık bir kudret gösterisiyle değil, büzülüp sinen, denetimsizlik anında ortaya çıkan geçici ve kaypak bir yapıya sahip olduğunu göstermesi bakımından hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İstiâze ve nefis terbiyesini konu edinen Nâs suresi ile varlığın kozmik düzenini ve peygamberlik vizyonunu temellendiren Tekvîr suresi ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Şerrin ontolojik olarak hayır kadar güçlü ve bağımsız bir varlık olduğu vehmini yıkar; şerrin hakikat nuru veya zikir karşısında tutunamayıp geriye kaçan zayıf bir refleks olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir uzvun, özellikle burun kemiğinin içe basık olması; buradan hareketle canlının karşıdan gelen bir tesirle yuvasına büzülüp geriye doğru kaçması ve saklanması.
  • Soyut anlamBir etken güç veya aydınlık zuhur ettiğinde varlığın görünürlük alanını terk ederek gizlenmesi, bu etkinin kalkmasıyla tekrar aktifleşmek üzere geriye çekilme döngüsü.
  • Sistematik karşılıkAçık cephe savaşı veremeyen, baskın hakikat ve denetim karşısında anında gerileyen, fakat boşluk bulduğunda yeniden sızmaya çalışan döngüsel salınım dinamiği.
  • LaTeX modeliS(t)=f(E)⋅(1−σ(D))+[1−f(E)]⋅σ(D)
  • LaTeX açıklamasıFormülde S gizlenme ve geri çekilme durumunu, E dışsal aydınlatıcı veya kovucu etkiyi (örneğin ilahî zikri veya güneş ışığını), D ise denetimsizlik ve gaflet düzeyini temsil eder. σ aktivasyon fonksiyonudur. E etkisi maksimuma çıktığında sistem 1 değerini alarak hızla geri çekilir ve örtünür; E etkisi sıfırlandığında ise zayıflayan denetim ortamında (D) varlık yeniden ortaya çıkış fazına geçer. Model kökün içkin salınım hareketini ifade eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: خ