رقد

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ر-ق-دالصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ٢٢ · الآيات: ٢ · السور: ٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».ملأرعبمَرْقَدِنَاحسبرقديقظويلوصدرُقُودٌبسطكلبذوشمليمن

الجذرالصيغ ٢الآيات ٢السور ٢المجاورة ٢٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

رقد

ر - ق - د

جذر
  • الورود: ٢
  • الآيات: ٢
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ١٣

Rekd Lahit demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Rekd Lahit demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٣٣٨
القاف والدال والراء معهما ق د ر، ق ر د، ر د ق، د ق ر، ر ق د مستعملات قدر: القَدَرُ: القضاء الموفق، يقال: قَدره الله تقديراً. وإذا وافق الشيء شيئاً قيل: جاء على قَدَرِه. والقَدَريّة: قوم يكذبون بالقَدرِ. والمِقدارُ: اسم القدر إذا بلغ العبد المِقدارَ مات. والأشياء مقادير أي لكل شيء مقدار وأجل. والمطر ينزل بمقِدار أي بقَدّرٍ وقدر مثقل ومجزوم، وهما لغتان. والقَدْرُ: مبلغ الشيء. وقول الله عز وجل: "وما
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٩٠
الرُقادُ: النَوْمُ. وقد رَقَدَ يَرْقُدُ رَقْداً ورُقوداً ورُقاداً. وقوم رُقودٌ: أي رُقَّدٌ. والرَقْدَةُ: النَوْمَةُ. والمَرْقَدُ، بالفتح: المَضْجَعُ. وأَرْقَدَهُ: أنامه. وأَرْقَدَ بالمكان: أقام به. والمُرْقِدُ بالضم: دَواءٌ يُرْقِدُ مَنْ شَربه. والرَقَدانُ: الطَفْرُ من النشاط، كفِعْل الحَمَلِ والجَدْي. ويقال: ارْقَدَّ ارْقِداداً، أي أسرع. ورجلٌ مِرْقِدَّى، أي يَرْقَدُّ في أموره. والراقودُ: دَنٌّ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٥٬٣٥٧
ق د ر قدر ، قرد ، دقر ، درق ، رقد ، ردق : مستعملة . قدر : قال الليث : القَدَر : القضاء الموفَّق ، يقال : قدّر الله هذا تقديراً ، قال : وإذا وافَقَ الشيءُ الشيءَ ، قلت : جاء قَدَرُه . والقَدَرية : قوم يُنسَبون إلى التكذيب بما قَدَّر الله من الأشياء . وقال بعض متكلّميهم : لا يَلزمنا هذا النبز ، لأنّا نَنفِي القَدَر عن الله ، ومن أَثبتَه فهو أولى به . وهذا تمويهٌ منهم ، لأنهم يتبينون أنَّ القَدَر
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٤٥٨
(باب الراء والقاف وما يثلثهما) (رقل) الراء والقاف واللام أصلان: أحدهما طولٌ في شيءٍ، والآخر ضرب من المشي. فأمّا الأوَّل فالرَّقْلُ: النَّخْل الطُِّوال، واحدتها رَقْلة؛ وتجمع في القِلّة رَقلات. والرَّاقُول: حَبْلٌ تُصعَد به النّخلة. والأصل الثاني: أرْقَلَت النَّاقةُ، وهو ضربٌ من المشْي، وهي مُرْقِلٌ، ولا يكون إلاَّ بسرعة. وهاشم بن عُتْبة المِرْقالُ([1])، لإرقاله كان في الحروب. قال الرَّاجز،
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٢٤
- الرقاد: المستطاب من النوم القليل. يقال: رقد رقودا، فهو راقد، والجمع الرقود، قال تعالى: ﴿وهم رقود﴾ [الكهف/18]، وإنما وصفهم بالرقود - مع كثرة منامهم - اعتبارا بحال الموت، وذاك أنه اعتقد فيهم أنهم أموات، فكان ذلك النوم قليلا في جنب الموت. وقال تعالى: ﴿يا ويلنا من بعثنا من مرقدنا﴾ [يس/52]، وأرقد الظليم: أسرع، كأنه رفض رقاده.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٤٧
ر ق د هو رقاد ورقود ولا يرقد بالليل وما بـي رقـود ورقـاد ومـا أطيـب رقـدة السحـر ورقـدات الضحى‏.‏ وأرقدت المرأة ولدها‏:‏ أنامته وتراقد‏:‏ تناوم وبعثه من مرقـده وأخـذوا مراقدهـم‏.‏ وسقاه المرقد‏.‏ واسترقدت فما أدركت الجماعة إذا غلبك الرقاد‏.‏ وبين الدنيا والآخرة همدة ورقدة‏.‏ وارقد في سيره‏:‏ أسرع‏.‏ قال ذو الرمة‏:‏ يرقد فـي ظـل عـرّاص ويطـرده حفيف نافجة عثنونها حصب وهذه رحى رقدية منسوبة
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٦٩٣
الرُّقاد: النَّوْم. والرَّقْدَة: النومة. وفي التهذيب عن الليث: الرُّقود النوم بالليل، والرُّقادُ: النوم بالنهار؛ قال الأَزهري: الرُّقاد والرُّقُود يكون بالليل والنهار عند العرب؛ ومنه قوله تعالى: قالوا يا ويلنا من بعثنا من مَرْقدِنا؛ هذا قول الكفار إِذا بعثوا يوم القيامة وانقطع الكلام عند قوله من مرقدنا، ثم قالت لهم الملائكة: هذا ما وعَد الرحمنُ، ويجوز أَن يكون هذا من صفة المَرْقَد، وتقول
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٣٨
* ر ق د * * الرُّقَادُ * بالضم النوم وبابه نصر ودخل و * رُقَاداً * أيضا وقوم * رُقُودٌ * أي * رُقَّدٌ * بوزن سكر و * الرَّقْدَةُ * بالفتح النومة و * المَرْقَدُ * بوزن المذهب المضجع و * أرْقَدَهُ * أنامه و * المُرْقِدُ * دواء يرقد من يشربه
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬٦٠٥
الرقد، بفتح فسكون: النوم كالرقاد والرقود، بضمهما والرقدة: النومة، أو الرقاد خاص بالليل، عن الليث. وهو قول ضعيف. وفي التهذيب عن الليث: الرقود النوم بالليل، والرقاد النوم بالنهار. قال الأزهري: الرقاد، والرقود، يكون بالليل والنهار، عند العرب. قلت: ومثله في المصباح وغيره، ويدل على ذلك قوله تعالى: وتحسبهم أيقاظا وهم رقود ورقد يرقد، رقدا، ورقودا، ورقادا: نام وقوم رقود ورقد بمعنى واحد. ورجل يرقود، على
رابط المدخل

الرقد، بفتح فسكون: النوم كالرقاد والرقود، بضمهما والرقدة: النومة، أو الرقاد خاص بالليل، عن الليث. وهو قول ضعيف. وفي التهذيب عن الليث: الرقود النوم بالليل، والرقاد النوم بالنهار. قال الأزهري: الرقاد، والرقود، يكون بالليل والنهار، عند العرب. قلت: ومثله في المصباح وغيره، ويدل على ذلك قوله تعالى: وتحسبهم أيقاظا وهم رقود ورقد يرقد، رقدا، ورقودا، ورقادا: نام وقوم رقود ورقد بمعنى واحد. ورجل يرقود، على يفعول يرقد كثيرا. وسقاه المرقد، وهو بالضم: دواء يرقد شاربه وينومه. والمرقد: البين من الطريق، أي الواضح، كذا روي عن الأصمعي، مخففا، قال ابن سيده، ولا أدري كيف هو. وقا لغيره: هو المرقد، مشددا، وبعثه من مرقده، كمسكن: المضجع جمعه مراقد. وقوله تعالى: من بعثنا من مرقدنا هذا يحتمل أن يكون المضجع، والنوم أخو الموت، وأن يكون مصدرا. وأرقده: أنامه، وأرقدت المرأة ولدها: أنامته. ومن المجاز أرقد المكان: أقأم به، وعن ابن الأعرابي: أرقد الرجل بأرض كذا إرقادا، إذا أقام بها. والرقدان، محركة: الطفر نشاطا ومرحا، ومنه طفر الجدي والحمل ونحوهما من النشاط. والارقداد والارمداد: السير، وكذلك الإغذاذ. وقال ابن سيده: الارقداد: الإسراع في السير، وقيل: الارقداد: عدو الناقز، كأنه نفر من شيء فهو يرقد. ويقال أتيتك مرقدا، وقيل: هو أن يذهب على وههه، قال العجاج يصف ثورا: فظل يرقد من النـشـاط كالبربري لج في انخراط ورجل مرقدى كمرعزى. يرقد، أي يسرع في أموره ورجل رقود، ومرقدى: دائم الرقاد، وأنشد ثعلب: ولقد رقيت كلاب أهلك بالرقى حتى تركت عقورهن رقـودا والراقود: دن كبير، أو هو دن طويل الأسفل كهيئة الإردبة يسيع داخله بالقأر والجمع: الرواقيد، معرب، وقال ابن دريد: لا أحسبه عربيا. وفي حديث عائشة لا يشرب في راقود ولا جرة الراقود: إناء من خزف مستطيل مقير، والنهي عنه كالنهي عن الشرب في الحناتم، والجرار المقيرة. والراقود: سمكة صغيرة تكون في البحر. والرقيدأت: ماء لبني كلب بن وبرة بالشام. ورقد، بفتح فسكون: جبل وراء إمرة، في بلاد بني أسد وقيل: هو جبل تنحت منه الأرحية قال ذو الرمة: تفض الحصى عن مجمرات وقيعة كأرحاء رقد زلمتها المـنـاقـر وقيل: رقد: واد في بلاد قيس. ومن المجاز: أصابتنا رقدة من حر أي قدر عشرة أيأم وفي الأساس: وهي أن تدوم نصف شهر، أو أقل. وفي اللسان: الرقدة: أن يصيبك الحر بعد أيام ريح وانكسار من الوهج. والترقيد: ضرب من المشي، نقله الصاغاني. و رقأد، وراقد كغراب، وصاحب، اسمان قال: ألا قل للأمير جزيت خيرا أجرنا من عبيدة والرقـأد ومما يستدرك عليه:

تراقد: تناوم. واسترقدت فما أدركت الجماعة، إذا غلبك الرقاد. وبين الدنيا والآخرة همدة ورقدة. ورقد الحر: سكن. ومن المجاز: رقد الثوب رقدا ورقادا: أخلق. ولم يبق فيه مستمتع. وحكى الفارسي، عن ثعلب: رقدت السوق: كسدت، وهو كقولهم في هذا المعنى: نامت. ورقد عن ضيفه لم يتعهده. وامرأة رقود الضحى: متنعمة. ورقد عن الأمر: قعد وتأخر. وكل ذلك مجاز.

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٬٦٣٧
رَقَدَ 1 رَقَدَ ذ , (S, Msb,) aor. رَقُدَ , inf.n. رُقَادٌ and رُقُودٌ (JK, S, A, Msb, K) and رَقْدٌ (S, Msb, K) and perhaps also مَرْقَدٌ [q. v.], (TA,) He slept, (JK, S, A, Msb, K,) accord. to some, specially, (Msb, K,) by night; (JK, Msb, K) but it correctly means, whether by night or by day; as is shown by verse 17 of ch. xviii. of the Kur-لn: (Msb:) the assertion that it means, specially, by
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٠٣
رَقَدَ رَقَدَ U ( n. ac. رَقْد 1 , رُقَاْد 24 , رُقُوْد 27 ), a. Slept, went to sleep, lay down; was dull ( market ). b. Stopped. c. [ 'An ], Neglected. أَرْقَدَ أَرْقَدَ IV , a. Made to go to sleep or to bed. b. [ Bi ], Stopped, stayed in, at. رَقْدَة رَقْدَة 1t , a. A sleep. رُقَدَة رُقَدَة 9t , a. Great sleeper, sluggard. مَرْقَد مَرْقَد 17 , ( pl. مَرَاْقِدُ 44 ), a.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٩٬٥٧٩
رقد رَقَدَ - يَرْقُدُ - راقِد - راقِدُوْن - رُقُوْد - مَرْقَد رَقَدَ - يَرْقُدُ + الكائن: يستلقي على ظهره، ويحاول الدخول في نوم عميق: يمد جسمه على الأرض أو سرير أو ما شابه ويترك نفسه تدخل في النوم راقِد: اسم فاعل صفة مشبهة من " رَقَدَ - يَرْقُدُ ": من يستلقي ويحاول الدخول في النوم رَاقِدون: جمع " رَاقِد " رُقُوْد: حال من " رَاقِدون " : وهم
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٢ (الإجمالي: ٢٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. يقظ

    الآيات المشتركة: ١ · Uyanıklar

  2. وصد

    الآيات المشتركة: ١ · Uygun hale getirilen

  3. ذرع

    الآيات المشتركة: ١ · Zira’ (zal) : Kol demektir

  4. كلب

    الآيات المشتركة: ١ · Onların köpeği

  5. رعب

    الآيات المشتركة: ١ · “Ru’b” taşmakta olan havuz veya taşan su demektir

  6. فرر

    الآيات المشتركة: ١ · Ferre “Ferv” ölü hayvanın derisi; soluk renk; “firar” etmek…

  7. شمل

    الآيات المشتركة: ١ · Sol

  8. طلع

    الآيات المشتركة: ١ · Dal demektir

  9. بسط

    الآيات المشتركة: ١ · Bisat kilim demektir

  10. ويل

    الآيات المشتركة: ١ · “Beyn” kelimesinden dönüşen bir kelimedir

  11. ملأ

    الآيات المشتركة: ١ · “Mil” doldurulmuş çuval, “mülle” doldurulup ağzı dikilen…

  12. يمن

    الآيات المشتركة: ١ · Sağ yandır

الآيات التي ورد فيها(٢)

  1. وَتَحْسَبُهُمْ أَيْقَاظًا وَهُمْ رُقُودٌ وَنُقَلِّبُهُمْ ذَاتَ الْيَمِينِ وَذَاتَ الشِّمَالِ وَكَلْبُهُمْ بَاسِطٌ ذِرَاعَيْهِ …

    Ölgünler

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökرقد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنوم, هجع, وسن, سبت
Zıt Kökيقظ
Çekirdek Özet 1Canlının dış uyaranlara kapanarak hareketsizleşmesi, yere serilip derin sükûn ve uyku haline geçmesi
Çekirdek Özet 2Bilincin ve bedensel faaliyetin geçici olarak askıya alındığı, ölüm ile diri olma arasındaki ara ve geçiş hali
Çekirdek Özet 3Varoluşsal ve nihai uyanıştan (ba's) önceki kesintili bekleme süreci; zaman ve amel algısının durdurulması
Kritik Hata RiskiKökün salt mutlak yok oluş veya ebedi ölüm olarak anlaşılıp yeniden dirilişe (ba's) açık geçici askıda kalma karakterinin göz ardı edilmesi

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رقİncelik, hafiflik, şeffaflaşma, gerilme ve yoğunluğun çözülmesi; nitekim رقق incelmeyi, رقب boyun gerip beklemeyi, رقم yüzeye ince iz bırakmayı, رقي yukarıya doğru hafifleyip yükselmeyi gösterirدBünyeye dahil olan د harfi hareketi sınırlama, durdurma ve zemine sabitleme niteliği katarak incelen ve hafifleyen bilincin tamamen yere serilip durağan bir sükûnet ve uyku haline kilitlenmesini sağlar

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; bilinç, yönelim, canlının tepe noktasıZihinsel iradenin, yön tayin edici algının ve idrak merkezinin başlangıç konumunu temsil eder
قUfuktaki güneş, iğne deliği; toplanma, büzülme, sınırDışarıya taşan enerjinin içeriye çekilmesi, idrak ufkunda kapanma ve odaklanmanın daralması hareketidir
دÇadır kapısı; eşik, kapanma, geçiş engeliHareketi durduran, girişi ve çıkışı kapatan sınır düzlemi; bilincin dış dünyayla irtibatının kesilmesidir
رقدBilincin içeri çekilip duyusal kapıların kapanmasıCanlının tepe noktasındaki algısal enerjinin içeri büzülerek dış dünyaya ait kapının üzerine kapanması, bedenin sükûn içinde yere serilmesidir

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamCanlının hareketten kesilerek yere uzanması, bedenin derin uykuya çekilmesi; ayrıca devenin veya av hayvanının uzun süre bir yerde çöküp kımıldamaması ve devekuşunun aniden fırlayıp koşması
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde gece veya gündüz uykusunun derinleştiği, nöbetçilerin veya av köpeklerinin uykuya daldığı anları anlatmak için kullanılır; nitekim Sa‘lebe’nin naklettiği beyitte usta bir avcının hilesiyle köpeklerin havlamaktan kesilip uyutulması şu mısra ile tasvir edilir: ولقد رقيت كلاب أهلك بالرقى / حتى تركت عقورهن رقودا
Erken Arapça kullanımKlasik bedevi kullanımında gündüz uykusuna (kaylûle) veya derin gece uykusuna dalarak çevreyle bağı kesilen kişiye «râkıd», uyku ilacına veya uyuşturucu maddeye «el-mürkıd» denilmiştir; Zü’r-Rumme bir beytinde gölgede uyuyan yaban sığırını tasvir ederken bu kökü kullanır: يرقد في ظل عراص ويطرده / حفيف نافجة عثنونها حصب

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesinin genelinde bu kök, canlının hareketten kesilmesi, yere uzanması ve sükûn bulması semantik alanı etrafında şekillenir. Batı ve Güney Sami kollarında uyuma, yatma ve dinlenme kavramlarıyla örtüşürken, Kuzeybatı Sami dillerinde (Aramice ve Süryanice) kök harflerinin fonetik dizilimindeki dönüşümler genellikle sükûnet bulma, yatışma veya yere uzanıp hareketsiz kalma fiilleriyle akrabadır. Arapçada kök, genel uyku anlamına gelen yaygın köklerden daha özel bir biçimde, bedenin dış uyarıcılara karşı tam bir kayıtsızlık içine girmesi, hareket kabiliyetinin geçici olarak askıya alınması ve uyanışa açık bir durağanlık matrisi kazanması yönünde özelleşmiştir. Kökün içerdiği bu askıya alınmışlık, mezar ve berzah tasavvurunda ölümün nihai bir yok oluş değil, ilahi bir çağrıyla sona erecek geçici bir yatış yeri (merkad) olarak algılanmasına zemin hazırlamıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Lisān al-ʿArab, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lane's Arabic-English Lexicon.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرقد fiili ve türevleriBedenin gevşeyip yere serilmesi, derin uyku ve bir yerde hareketsiz kalma; devekuşunun hızlanması anlamı ise uykudan ansızın sıyrılma nüansıyla köke bağlanırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Batı Sami dinlenme/uyuma formlarıCanlının yere uzanıp hareketten kesilmesini ifade eden ilksel Sami sükûn ve dinlenme gövdesiyle örtüşürGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışındaki dil aileleriyle doğrulanmış doğrudan bir morfo-semantik soydaşlık tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Gesenius, Cohen.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رقدAnlamlıUyumak, sükûnete ermekCanlının dış dünyaya kapanıp yere uzanarak derin uykuya dalmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
ردقAnlamlıİnce un, elekten geçirilmiş tozMaddenin ufalanıp incelmesi ve un haline getirilmesi haliKur'an'da geçmez; Arapça sözlüklerde müsta'meldir
قردAnlamlıToplanmak, büzülmek, yapışmakYünün topaklaşması, devenin kene sebebiyle sinmesi veya maymun (kırd)Kur'an'da geçer; toplanıp büzülme anlamı taşır
قدرAnlamlıÖlçmek, takdir etmek, güç yetirmekBir şeyin sınırını, miktarını ve vaktini tam olarak belirlemekKur'an'da geçer; zihinsel ve fiili sınır tayinidir
درقAnlamlıHızla geçmek, kalkana sığınmakKalkan edinmek (deraka) veya yol boyunca süratle akıp gitmekKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir
دقرAnlamlıBahçeyi su basması, dolup taşmakSuyun havuzu doldurması veya yeşilliği bol bahçe (ravza dakrâ)Kur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رقدMerkezUyku, derin sükûn ve yatış haliCanlının bilincini ve hareketini askıya alarak uyanışa açık bir biçimde yere serilmesidirBedensel durağanlık ve dış dünyaya kapalılık esastır
نومKomşuGenel uyku haliCanlının biyolojik uyku ihtiyacını ifade eden en genel ve nötr köktür; hafif veya derin olabilirBiyolojik bir döngü olarak bilincin dinlenmesidir
هجعKomşuGece uykusuÖzellikle gecenin bir kısmında hafifçe yatıp uyumayı ve istirahat etmeyi anlatırZaman olarak geceye ve genellikle ibadet arası hafif uykuya işaret eder
وسنKomşuUyuklama, uyku başlangıcıHenüz tam uykuya dalmadan önceki ağırlık basması ve esneme haliBilincin henüz tamamen kapanmadığı ilk eşiktir
سبتKomşuHareketi kesme, dinlenmeBedensel faaliyetin ve çalışmanın kesilerek bünyenin dinlenmeye alınmasıdırUykudan ziyade faaliyeti durdurma ve tatil etme yönü baskındır
يقظZıtUyanıklık, dikkat ve tetiktelikDuyuların dış dünyaya tamamen açılması, bilincin ve bedenin harekete hazır olmasıUyku ve hareketsizlik halinin zıddı olarak aktif bilinç durumudur

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaرقدDerin uykuya dalmak, sükûn bulmakCanlının dış dünyaya kapanıp uyanış potansiyeliyle hareketsiz kalmasıdırKesin
Latincedormire, soporariUyumak, derin uykuya dalmakLatince terimler biyolojik uykuyu ve derin uyku halini karşılar ancak yeniden diriliş eşiği anlamını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceslumber, repose, dormancyDerin uyku, istirahat, uyku haliBiyolojik uyku yanında biyolojideki uykuya yatma (dormancy) ve mezardaki istirahat (repose) nüansını iyi verirGüçlü
Almancaschlummern, ruhenUyuklamak, dinlenmek, istirahat etmekHareketin durduğu ve uyanışa açık bir dinginliğin yaşandığı süreçleri ifade ederGüçlü
Fransızcasommeiller, reposerUyuklamak, dinlenmek, yatmakHem uykunun derin sessizliğini hem de mezarda yatan kişinin durumunu anlatmada kullanılırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
رُقُودٌDış görünüşü itibariyle uyanık sanılan fakat derin uykuda olan kimselerKehf ehlinin ilahi bir koruma altında asırlarca dış dünyadan kopuk şekilde uyutulması bağlamı (Kehf 18:18)
مَرْقَدِنَاKabir, berzah; yeniden dirilişten önceki geçici bekleme ve yatış yeriKıyamet günü sura üflendiğinde inkarcıların dehşetle uyanıp dünyadaki ve kabirdeki hallerini bir uyku gibi görerek feryat etmeleri bağlamı (Yâsîn 36:52)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamBerzah hayatı ve yeniden diriliş (ba's)İnkarcıların kabir azabına rağmen kıyamet günü mezarlarını uyku yeri (merkad) saymaları; azabın kıyamet dehşeti karşısında hafif kalması veya iki sur arası azabın kesintiye uğramasıKabir aleminin ebedi yokluk değil, kıyamete nispetle kısa bir ara dinlenme/bekleme eşiği olarak algılanması
FıkıhHükmi ehliyet ve ibadet mükellefiyetiUyuyan (râkıd) kimsenin namaz ve oruç gibi ibadetlerden sorumluluğunun uyanıncaya kadar askıya alınması ve amellerin yazılmamasıİradenin ve temyiz kudretinin geçici olarak devreden çıkması sebebiyle mükellefiyetin düşmesi
TefsirKehf kıssası ve zaman algısının göreceliliğiMağara ehlinin asırlarca uyumasına rağmen kendilerini bir gün veya günün bir kısmı kadar uyumuş hissetmeleriBedenin çürümeden korunması ve biyolojik/zihinsel zaman akışının ilahi iradeyle dondurulması
HadisUyku ve ölüm benzerliğiUykunun ölümün kardeşi olduğuna dair rivayetler ve uykuya dalarken ya da uyanırken yapılan dualarUyku halinin ruhun kabzı ve iadesi sürecinde küçük bir diriliş provası olarak kabul edilmesi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniBerzah ve diriliş eşiğiGeçici duraklama haliAmel defterinin kapanıp hesap vaktine kadar bilincin askıya alınmasıÖlüm ve mezar kalıcı bir son değil, ilahi bir nida ile bozulacak bir uyku yeridirKesin
İlmiBiyolojik döngü ve canlılıkDormansi / hipobiyozEnerji tüketimini sıfıra yaklaştırarak canlının varlığını korumasıDış şartlar elverişsizleştiğinde metabolizmanın durma noktasına getirilerek ömrün korunmasıdırGüçlü
SiyasiToplumsal hafıza ve ataletToplumsal uyku dönemiKitlelerin hakikat ve hak arayışından geçici olarak uzaklaşmasıToplumların baskı veya gaflet altında bilincini yitirerek yeniden diriliş inkılabını beklemesiMuhtemel
İktisadiAtıl sermaye ve piyasa durgunluğuDurgunluk ve ataletKaynakların dolaşımdan çekilerek üretime katılmamasıPiyasada dolaşmayan, toprağa gömülen veya hareketsiz bırakılan sermayenin üretim potansiyelini dondurmasıMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKinetik durumun askıya alınması (latent state / metastable equilibrium)Bir sistemin iç enerjisini korumakla birlikte dışarıyla madde ve hareket alışverişini sıfırlayarak tetikleyici bir dış etki gelene kadar durağan fazda kalması sürecidirGüçlü
Beşeri bilimlerSosyolojik atalet ve kriz sonrası askıya alma (anabiosis / social latency)Bir grubun veya bireyin travmatik ya da elverişsiz tarihsel koşullarda direnç göstermek yerine pasif sükûnete çekilerek uygun şartlar oluşana kadar varlığını dondurmasıdırGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca basit bir biyolojik uyku veya mezarın tamamen karanlık ve ebedi bir yokluk çukuru olduğu zannıyla daraltılması
Kur'an içi daha geniş anlamKökün zaman algısının kırıldığı, bedenin korunduğu, ölüm ile uyku arasındaki sınırın belirsizleştiği ve mutlaka bir çağırıcıyla (ba's) sona erecek bir ara varoluş evresini ifade etmesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMezarın nihai yok oluş sanılması, dirilişin imkansız görülmesi ve Kehf ashabının mucizevi korunmasındaki ilahi zaman ve bilinç yönetiminin kavranamaması

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ölüm, berzah, zamanın göreceliliği ve yeniden diriliş (ba's) tasavvurunu temellendiren en kritik ara kavramlardan biri olduğu için hayati önem taşır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ashâb-ı Kehf'in durumunu anlatan ayetlerde (Kehf Suresi) ve sur üflendiğinde kâfirlerin mezarlarından fırlatılışını tasvir eden eskatolojik sahnelerde (Yâsîn Suresi) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Ölümün geri dönüşsüz bir yok oluş olduğu yanılgısını yıkar; kabir hayatının kıyametin dehşetli gerçekliği yanında sadece bir uykudan ibaret kalacağını göstererek dirilişin kolaylığını ve kesinliğini kavratır.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamCanlının dış dünya ile duyusal ve hareketsel bağını keserek yere uzanması, bedenin sükûn bularak derin bir uyku haline geçmesi.
  • Soyut anlamBilincin, iradenin ve zaman akışının geçici olarak askıya alınması; varlığın dışsal bir çağrı ile uyandırılıncaya kadar potansiyel canlılığını koruyan durağan bir ara faza kilitlenmesi.
  • Sistematik karşılıkVaroluşsal döngüde amel ve hareketin dondurulduğu, varlığın korunduğu ve nihai yargılama öncesinde zaman algısının sıfırlandığı berzah/bekleme eşiği.
  • LaTeX modeliS(t)={S0,t1≤t<t2f(t),t≥t2
  • LaTeX açıklamasıModelde S(t) sistemin veya canlının zamana bağlı durumunu ifade eder. t1≤t<t2 aralığında sistem S0 sabit durağan değerine kilitlenmiştir; burada dış uyaranlara tepki ve zaman algısı askıya alınmış, hareket sıfırlanmıştır. t2 anında gerçekleşen dışsal müdahale veya ilahi çağrı (ba's) ile birlikte sistem aniden uyanarak aktif fonksiyonel durumuna f(t) geri dönmektedir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ر