ركن

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ر-ك-نالصيغ: ٤ · الجذور المجاورة: ١٦ · الآيات: ٤ · السور: ٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».دونرُكْنٍقويمسستَرْكَنُظلمركنولينصرثبتبِرُكْنِهِتَرْكَنُواشددأويقولسحرنور

الجذرالصيغ ٤الآيات ٤السور ٣المجاورة ١٦

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

ركن

ر - ك - ن

جذر
  • الورود: ٤
  • الآيات: ٤
  • الصيغ: ٤
  • المعاجم: ١٢

Rükun dayanak demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Rükun dayanak demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٦٩٠
الكاف والراء والنون معهما ك ر ن، ك ن ر، ر ك ن، ر ن ك، ن ك ر مستعملات كرن: الكِرانُ: الصنج. والكَرينةُ: الضاربة بالصنج. ويقال: الكرانُ هو العود، قال: لولا الكرانُ وهذا الناي يطربني كنر: الكِنّارةُ: الشقة من ثياب الكتّان. والكُنْارُ: السدر بالفارسية. ركن: رَكِنَ إلى الدنيا: مال إليها واطمأن. يَركَنُ رَكَناً. وَركَنَ يَركُنُ رُكُوناً، لغة سفلى مضر. وناس أخذوا من اللغتين فقالوا: رَكَنَ يَرْكَنُ.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٤٢
رَكَنَ إليه يَرْكَنُ بالضم. وحكى أبو زيد: رَكِنَ إليه بالكسر يَرْكَنُ رُكوناً فيهما، أي مالَ إليه وسكن. قال الله تعالى: "ولا تَرْكَنُوا إلى الذينَ ظَلَموا".وأمَّا ما حكَى أبو عمرو: رَكَنَ يركن بالفتح فيهما، فإنَّما هو على الجمع بين اللغتين. ورُكْنُ الشيء: جانِبُهُ الأقوى. وهو يأوي إلى رُكْنٍ شديدٍ، أي عزّ ومَنَعَةٍ. وجبلٌ رَكينٌ: له أَرْكانٌ عالية. والمُرَكَّنُ من الضروع: العظيمُ، كأنه ذو
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٬٠٧٥
ك ر ن كنر ، كرن ، نكر ، ركن ، رنك . كرن : قال الليث : الكَرِينَةُ : الضاربة بالصَّنْج ، والكِرَانُ : الصَّنْج . قال لبيد : صَعْلٌ كَسَافِلَةِ القَنَاةِ وَظِيفُهُ وكَأَنَّ جُؤْجُؤه صَفِيحُ كِران ( أبو عبيد عن الأصمعي ) : الكَرِينَةُ المُغَنِّيَةُ . كنر : قال الليث : الكِنَّارَةُ : الشقة من ثيابُ الكتَّان . وقال ابن شميل مثله . وفي حديث عبد الله بن عمرو ( إنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وتعالى أنزلَ الحقَّ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٩٩٧
(باب الراء والكاف وما يثلثهما) (ركل) الراء والكاف واللام أصلٌ يدلُّ على جنسٍ من الضرب بالرِّجْل. يقال رَكَلَه ورَفَسه برِجله. ومَرْكَلاَ الفَرَس مِن جنبيه، حيث يركُل الفارسُ برجليه. وتركَّل على الشيء برجله. وتركَّل الحافرُ بمِسْحَاتِه، إذا ضربَها برِجْله لتدخُل في الأرض. قال الأخطل: رَبَت ورَبا في حَِجْرِها ابنُ مَدينةٍ *** يَظَلُّ على مِسحاتِه يتركَّل([1]) والكديد: المُرَكَّل([2]). (ركم)
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٥٩
ر ك ن استلم أركان البيت‏.‏ وكأنه ركن يذبل‏.‏ وجبل ركيـن‏:‏ عزيـز ذو أركـان‏.‏ وشـيء مركـن‏:‏ لـه أركان‏.‏ وركن إليه ركوناً وهو راكن إلى فلان وساكن إليه‏.‏ ومن المجاز‏:‏ فلان يأوي من عز قومه إلى ركن شديد‏.‏ وتمسحت بأركانه‏:‏ تبركت به‏.‏ وناقة مركنة الضرع‏:‏ منتفخته‏.‏ ورجل ركين‏:‏ رزين شبه بالجبل الركين وقد ركن ركانة‏.‏ وزرعوا الرياحين في المراكن‏.
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٣٬٢١٩
رَكِنَ إلى الشيءِ ورَكَنَ يَرْكَنُ ويَركُنُ رَكْناً ورُكوناً فيهما ورَكانَةً ورَكانِيَةً أَي مال إليه وسكن. وقال بعضهم: رَكَنَ يَرْكَن، بفتح الكاف في الماضي والآتي، وهو نادر؛ قال الجوهري: وهو على الجمع بين اللغتين. قال كراع: رَكِنَ يَرْكُنُ، وهو نادر أَيضاً، ونظيره فَضِلَ يَفْضُل وحَضِرَ يَحْضُر ونَعِمَ يَنْعُم؛ وفي التنزيل العزيز: ولا تَرْكَنُوا إلى الذين ظلموا؛ قرئ بفتح الكاف من رَكِنَ يَرْكَنُ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥١٦
* ر ك ن * * رَكَنَ * إليه من باب دخل وركن أيضا بالكسر * رُكُونا * أي مال إليه وسكن قال الله تعالى ﴿ولا تركنوا إلى الذين ظلموا﴾ وحكى أبو عمرو * رَكَن * من باب خضع وهو على الجمع بين اللغتين ورُكن الشيء جانبه الأقوى وهو يأوي إلى * رُكْنٍ * شديد أي إلى عز ومنعة وجبل * رَكينٌ * له أركان عالية و * المِرْكَنُ * بالكسر الإجانة التي تغسل فيها الثياب ورجل * رَكينٌ * أي وقور بين * الرَّكَانَةِ * وقد *
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٧٣٢
: ( رَكَنَ إليه ) يَرْكُنُ ، ( كنَصَرَ ؛ و ) حَكَى أَبو زَيْدٍ : رَكَنَ إليه يَرْكَنُ مِثْل ( عَلِمَ ؛ و ) أَمَّا حَكَاه أَبو عَمْرٍ و : رَكَنَ يَرْكَنُ مِثْل ( مَنَعَ ) ، فإنَّما هو على الجمْعِ بينَ اللّغَتَيْنِ ، ( رُكوناً ) ، بالضَّمِ مَصْدَرُ الأَوَّلين : ( مالَ ) إليه ( وسَكَنَ ) ، كلُّ ذلك عن الصِّحاحِ . قالَ الّلهُ تعالى : ﴿ولا تَرْكَنُوا إلى الذين ظَلَموا﴾ ، قُرِىءَ بفتحِ الكافِ من
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٬٧١٦
رَكَنَ اـِلَيْهِ 1 رَكَنَ اـِلَيْهِ ذ , (S, Mgh, Msb, K,) aor. رَكُنَ ; (S, Msb, K;) of the dial. of the lower (سُفْلَى) [app. in territory] of Mudar, and said by Az to be not chaste [thought it, or the third, seems to be the most common of the dial. vars. here mentioned]; (Msb;) and رَكِنَ aor. رَكَنَ ; (S, Msb, K;) mentioned by AZ; (S;) and رَكَنَ, aor. رَكَنَ ; (S, Msb, K;) which is a
رابط المدخل

رَكَنَ اـِلَيْهِ 1 رَكَنَ اـِلَيْهِ ذ , (S, Mgh, Msb, K,) aor. رَكُنَ ; (S, Msb, K;) of the dial. of the lower (سُفْلَى) [app. in territory] of Mudar, and said by Az to be not chaste [thought it, or the third, seems to be the most common of the dial. vars. here mentioned]; (Msb;) and رَكِنَ aor. رَكَنَ ; (S, Msb, K;) mentioned by AZ; (S;) and رَكَنَ, aor. رَكَنَ ; (S, Msb, K;) which is a combination of two dial. vars., [namely, the first and second of those above mentioned,] (S, Msb,) because neither the medial nor the final radical letter is faucial; (Msb;) said to be the only instance of its kind except أَبَى aor. يَأَبَى; (T in art. ابى;) and رَكِنَ, aor. رَكُنَ ; which is likewise an instance of the commixture of two dial. vars., like فَضِلَ and حَضِرَ and نَعِمَ, aor. يَفْضُلُ and يَحْضُرُ and يَنْعُمُ; (TA;) inf. n. رُكُونٌ (S, Mgh, Msb, K) and رَكَانَةٌ and رَكَانِيَةٌ; (TA;) He inclined to him, or it; syn. مَالَ: and he trusted to, or relied upon, him, or it, so as to be, or become, easy, or quiet, in mind; syn. سَكَنَ: (S, Mgh, K:) or he leaned, rested, or relied, upon him; syn. اِعْتَمَدَ عَلَيْهِ: (Msb:) or he inclined to him in the least degree; (Bd in xi. 115;) رُكُونٌ signifying slight inclining. (Ksh and Bd ibid.) It is said in the Kur [xi. 115], وَلَا تَرْكَنُوا اـِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا [And incline ye not, &c., to those who have acted wrongfully]: (S, Msb:) or, incline ye not in the least degree [&c.]: (Bd:) thus generally read; and also تِرْكَنُوا, (Ksh, Bd, TA,) accord. to the dial. of Temeem; and ↓ تُرْكَنُوا, in the pass. form, from أَرْكَنَهُ. (Ksh, Bd.) ― -b2- رَكِنَ فِى المَنْزِلِ, aor. رَكَنَ , inf. n. رَكْنٌ, He kept tenaciously to the place of alighting, or abode, (ضَنَّ بِهِ,) and did not relinquish it. (TA.) -A2- رَكُنَ, inf. n. رَكَانَةٌ (S, K) and رُكُونَةٌ (K) and رَكَانِيَةٌ, (TK,) [primarily, it seems, said of a mountain, meaning It was inaccessible, or difficult of access, having high, or strong أَرْكَان i. e. sides or angles: see Har p. 561; and see رَكِينٌ, below; and 5. ― -b2- And hence,] (tropical:) He (a man) was, or became, firm, (Har p. 561,) still, or motionless, (TA,) grave, staid, steady, sedate; or calm. (S, K, TA.)

ركّن 2 ركّن ذ is said by Golius, as on the authority of the KL, to signify He made like, “ similem fecit: ” and hence Freytag also thus explains it: but it is زكّن that has this signification. In my copy of the KL, تَزْكِينٌ (not تَرْكِينٌ) is expl. by مانند كردن.]

اركنهُ 4 اركنهُ ذ He made him to incline [اـِلَى غَيْرِهِ to another]; syn. أَمَالَهُ: [and to trust to, or rely upon, another, so as to be, or become, easy, or quiet, in mind: or to lean, rest, or rely, upon another: see 1:] whence a reading in the Kur xi. 115. (Ksh, Bd. *) See 1.

تركّن 5 تركّن ذ said of a man, (TA,) [or primarily and properly, of a thing, like رَكُنَ,] He, [or it] was, or became, firm, or strong, (K, TA,) and inaccessible, or difficult of access. (TA.) ― -b2- And [hence,] (assumed tropical:) He endeavoured, or constrained himself, to be grave, staid, steady, sedate, or calm; syn. تَوَقَّرَ, (K,) and تَرَزَّنَ. (TA.)

رَكْنٌ رَكْنٌ ذ The جُرَذ [or large field-rat]: and the فَأْر [or common rat or mouse]; as also ↓ رُكَيْنٌ. (K.)

رُكْنٌ رُكْنٌ ذ The جَانِب [meaning side, or outward part,] of a thing: (Msb:) or the strongest جَانِب [i. e. side, or outward part,] (S, K, TA) of a thing (S, TA) of any kind: (TA:) the corner, or angle, (زَاوِيَة,) of a house or room or the like: (K in art. زوى:) [and this is perhaps what is meant by the “ strongest جانب; ” for the strongest outward part of the house is unquestionably the corner, or angle: thus the angle in which is the Black Stone, of the Kaabeh, is specially called رُكْنُ البَيْتِ, i. e. رُكْنُ بَيْتِ اللّٰهِ:] the رُكْن of a قَصْر [or palace, or pavilion, &c.,] is its جَانِب [or its strongest جانب], and so of a mountain: (TA: [see رَكُنَ, and رَكِينٌ:]) the pl. is أَرْكَانٌ and أَرْكُنٌ [each properly a pl. of pauc., but the former is used as a pl. of mult.]: (Msb, TA:) the أَرْكَان of anything are is جَوَانِب [or sides, or outward parts, or its corners, or angles,] upon which it rests, and by which it is supported: (TA:) and the أَرْكَان of a land are its extremities [or sides or corners]. (Ham p. 478.) ― -b2- [Hence, (assumed tropical:) A stay, or support, of any kind: see an ex. voce مِرْجَمٌ: whence, perhaps,] one says, تَمَسَّحْتُ بِأَرْكَانِهِ, meaning تَبَرَّكْتُ بِهِ (tropical:) [i. e. I looked for a blessing by means of him, or it]. (TA.) (assumed tropical:) A thing whereby one is strengthened (مَا يُقَوَّى بِهِ [in the CK ما تَقَوَّىبه]), such as dominion (مُلْك [in the CK مَلِك]), and an army, or a military force, &c.: (K:) and thus it has been explained as occurring in the Kur [li. 39], where it is said, فَتَوَلَّى بِرُكْنِهِ, (TA,) i. e. (assumed tropical:) And he turned away from belief with his forces; because they were to him like the رُكْن [properly so termed]. (Jel.) (assumed tropical:) A man's kinsfolk; or nearer, or nearest, relations; or clan; or tribe; syn. عَشِيرَةٌ: (AHeyth, TA:) (assumed tropical:) a man's people, or party; and the higher among them; and the persons by whom he is aided and strengthened: thought by ISd to be thus called by way of comparison [to a رُكْن properly so termed]: and thus it has been explained as used in the Kur [xi. 82], where it is said, أَوْ آوِىَ رُكْنٍ شَدِيدٍ (assumed tropical:) [Or that I might have recourse to a strong people, or party, &c.]: (TA:) or it here means عَشِيرَة [explained above]. (Jel.) And (assumed tropical:) A noble, or high, person; as in the saying, هُوَ رُكْنٌ مِنْ أَرْكَانِ قَوْمِهِ (assumed tropical:) [He is a noble, of the nobles of his people]. (TA.) And أَرْكَانُ الاـِنْسَانِ means (assumed tropical:) The members, or limbs, of the man, with which things are gained or earned, or with which he works; as the hands or arms, and the feet or legs. (TA.) ― -b3- Also (assumed tropical:) Might, and resistance: (S, K:) so in the saying, هُوَ يَأْوِى اـِلَى رُكْنٍ شَدِيدٍ (assumed tropical:) [He has recourse to strong, or vehement, might and resistance]: (S:) and so it has been explained as used in the words of the Kur last cited above. (TA.) ― -b4- And (assumed tropical:) A thing, an affair, a case, an event, or an action, of great magnitude or moment, momentous, formidable, or terrible. (AHeyth, K.) Thus AHeyth explains it as used in the saying of En-Nلbighah [Edh-Dhubyلnee], لَا تَقْذِفَنِّى بِرُكْنٍ لَا كِفَآءَ لَهُ [By no means reproach thou me with a momentous, or a formidable, thing or action, or an enormity, that has not its equal; though (he proceeds to say) the enemies incite thee, with companies of men aiding one another]. (TA.) ― -b5- In the conventional language [of the schools], رُكْنُ الشَّىْءِ means (assumed tropical:) [The essence of the thing; or] that whereby the thing subsists: from التَّقَوُّمُ; because the قِوَام [or subsistence] of the thing is by its رُكْن: not from القِيَام: else it would necessarily be the case that the agent would be a رُكْن to the action; and the substance, to the accident; and the thing to which a quality is attributed, to the quality: (KT:) it is (assumed tropical:) that without which the thing has no subsistence: (Kull:) and is [also] applied to (assumed tropical:) [an essential, or essential part, of the thing; i. e.,] a part of the مَاهِيَّة [or essence] of the thing, (Kull, [and in like manner أَرْكَانُ الشَّىْءِ is explained in the Msb as meaning the parts of the ماهيّة of the thing,]) as when we say that القِيَام is a رُكْن of الصَّلَاْة; as well as to (assumed tropical:) the whole مَاهيّة [of the thing]: (Kull:) [thus] أَرْكَانُ العِبَادَاتِ means (assumed tropical:) the fundamentals [or essentials] of the services of religion, by the neglect, or non-observance, of which they are ineffectual, or null, or void: (TA:) or, as some say, رُكْنُ الشَّىْءِ means that whereby the thing is complete; and this is intrinsic therein; differing from the شَرْط [or condition] thereof, which is extrinsic thereto. (KT.)

رَكِينٌ رَكِينٌ ذ A mountain having high أَرْكَان [i. e. sides, or angles]: (S, K:) or having strong اركان: (TA:) or inaccessible, or difficult of access, having اركان. (Har p. 561.) ― -b2- And hence, (Har ibid.,) (tropical:) A man (S, K, &c.) firm, (Har,) still, or motionless, (TA,) grave, staid, steady, sedate, or calm. (S, K, Har, TA.)

رُكَيْنٌ رُكَيْنٌ ذ : see رَكْنٌ.

أَرْكُونٌ أَرْكُونٌ ذ A great دِهْقَان, (K, TA,) i. e. headman, or chief, of a village or town: [app. from the Greek ἄρχω ν; though it is said that] he is thus called because the people of the village or town trust to him and incline to him. (TA.)

مِرْكَنٌ مِرْكَنٌ ذ A kind of vessel, well known, (K, TA,) like a تَوْر [q. v.], of leather, used for water: (TA:) or i. q. اـِجَّانَةٌ [q.v.], (S, Mgh, Msb, TA,) in which clothes and the like are washed; (TA;) called in Pers. تَغَارْ: (Mgh:) pl. مَرَاكِنُ and مَرَاكِينُ. (TA.) One says, زَرَعُوا الرَّيَا حِينَ فِى المَرَاكِينِ [They sowed the sweet-smelling plants in the مراكين]. (TA.)

مُرَكَّنٌ مُرَكَّنٌ ذ A thing having أَرْكَان [here meaning corners, or angles]. (TA.) ― -b2- [Hence,] ضَرْعٌ مُرَكَّنٌ A great udder; as though having اركان: (S, TA:) and an udder that has opened [or expanded] in its place so as to fill the أَرْفَاغ [or groins], and is not very long. (TA.) Tarafeh says, وَضَرَّتُهَا مُرَكَّنَةٌ دَرُورُ [And her udder is great, having much milk: or,] accord. to AA, مركّنة [here] signifies مجمّعة [app. meaning collecting much]. (TA.) And you say also نَاقَةٌ مُرَكَّنَةُ الضَّرْعِ (S, TA) [A she-camel great in the udder; or] whose udder has أَرْكَان by reason of its greatness. (TA.)

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٦٣
رَكَنَ رَكَنَ U رَكِنَ A ( n. ac. رُكُوْن 27 ) a. [ Ila ], Relied upon, trusted, confided in. رَكُنَ رَكُنَ U ( n. ac. رَكَاْنَة 22t , رُكُوْنَة 27t ), a. Was firm; was steady, grave. رَكَّنَ رَكَّنَ II , a. Fixed, made firm; strengthened; consolidated. b. Quieted; rendered steady &c. أَرْكَنَ أَرْكَنَ IV a. [ Ila ], Relied upon &c. b. Inspired with confidence in. تَرَكَّنَ
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١١٬٨٥٧
ركن رَكَنَ - يَرْكَنُ - رُكْن رَكَنَ - يَرْكَنُ + كائن + إلى كائن أو شيء: يلجأ إليه ليتقوى به ويسنده ويثبته في مكانه: يلجأ الكائن أوالشيء الضعيف، إلى جسم صلب ليكون له عامل ثبات وسند في مكانه، وعامل حماية من مؤثرات ضارة أخرى ﴿وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمْ النَّارُ﴾: ولا تلجؤوا إلى الذين ظلموا لطلب الدعم والإسناد
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٤)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٦ (الإجمالي: ٣٠)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. ولي

    الآيات المشتركة: ٢ · Veli arka demektir

  2. ثبت

    الآيات المشتركة: ١ · Sibat(Te) kayış demektir

  3. كود

    الآيات المشتركة: ١ · Neredeyse o

  4. أوي

    الآيات المشتركة: ١ · Eveye kuş yuvası demektir

  5. قوي

    الآيات المشتركة: ١ · Kuvvet

  6. مسس

    الآيات المشتركة: ١ · Ona dokundu

  7. سحر

    الآيات المشتركة: ١ · Kesilmiş koyunun akciğeri demektir

  8. قلل

    الآيات المشتركة: ١ · Az

  9. شدد

    الآيات المشتركة: ١ · Sicim bağıdır

  10. نصر

    الآيات المشتركة: ١ · Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir

  11. دون

    الآيات المشتركة: ١ · Dane, inek yavrusuna denir

  12. نور

    الآيات المشتركة: ١ · Ateş demektir

الآيات التي ورد فيها(٤)

  1. فَتَوَلَّى بِرُكْنِهِ وَقَالَ سَاحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ

    Onun dayanağıyla

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökركن
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعمد, سند, وثق
Zıt Kökخذل
Çekirdek Özet 1Bir yapının veya nesnenin yükü taşıyan en güçlü köşesi, sığınılan korunaklı dayanağı
Çekirdek Özet 2Güç ve himaye arayışıyla bir unsura meyledip ona bağlanma ve güvenerek sığınma
Çekirdek Özet 3Varoluşsal ve ahlaki dayanağın fani, zalim güçlere değil mutlak sığınağa tahsis edilmesi gerekliliği
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir sempati veya sevgi sanıp, iradi olarak zalim otoriteye ve fani güce ontolojik dayanak bağıyla yaslanma tehlikesini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ركAğırlık binmesi, baskı altında toplanıp yoğunlaşma ve zemine oturma hareketini ifade eder; ركب kökünde üstüne binip yük olma, ركد kökünde hareketsizce zemine çökme, ركز kökünde zemine saplanıp sabitlenme, ركم kökünde üst üste yığılıp baskı oluşturma örneklerinde bu ortak basınç ve oturma dinamiği açıkça görülürنFilizlenme, canlılık ve süreklilik bildiren harfin eklenmesiyle zemine oturan ağırlık tek taraflı bir çökme olmaktan çıkarak, bütün bir yapıyı sürekli biçimde taşıyan, ona sığınak ve direnç kazandıran dinamik bir köşeye ve dayanağa dönüşmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; baş, ilk, üstBütün gövdeyi yönlendiren, ağırlığın ve önceliğin merkezini oluşturan tepe nokta
كAvuç içi; kavrama, eğme, kaplamaTaşınan yükü alttan kavrayan, eğrilerek basıncı emen ve içine alıp tutan taşıyıcı cephe
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkAyrılmaz bir devamlılık, dirençli bir bağlılık ve yük taşıma kararlılığı
ركنÜstten binen ağırlığın kavranarak süreklilik kazanan güçlü bir dayanakta sabitlenmesiYükün en güçlü cephe ve köşe tarafından kavranıp taşınması ve bu sağlam noktaya güvenle yaslanma eylemi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDağın en sarp, aşılmaz çıkıntısı; bir yapının bütün ağırlığı taşıyan en muhkem köşe duvarı ve devenin iri memesi
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde dağın yıkılmaz, sarp burçları için ركين nitelemesi kullanılır; nitekim el-A‘şâ şiirinde heybetli ve sarsılmaz dağ sığınağını bu kökle tasvir etmiştir
Erken Arapça kullanımBedevi hayatında kabilenin savaşta arkasını yasladığı askeri güç, silahlı birlik ve şeref kaynağı olan topluluk ركن olarak adlandırılmış; sığınılacak güçlü korunak anlamında darbımesel haline gelmiştir

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça ركن kökü, merkezi Sami dillerinde ağırlık taşıma, yerleşme ve sığınak bulma semantik alanıyla ilişkilidir. Kökün asli çekirdeğini oluşturan رك iki harfli tabanı; Akadca rekū (yaslanmak, bir yere yanaşıp sığınmak) ve Süryanice r-k-n (eğilmek, bir yana meyledip yaslanmak) biçimleriyle fonetik ve semantik paralellik gösterir. Klasik İbranicede kök doğrudan üçlü biçimde yaygın olmayıp meyil ve eğilme ekseninde ikincil formlarla temsil edilir. Arapçada ise kök, hem taşınmaz fiziki yapının en sağlam taşıyıcı köşesi (maddi dayanak) hem de insanın zaaf anında sığındığı toplumsal ve askeri kudret (manevi dayanak) anlamında çift yönlü bir soyutlama derinliği kazanmıştır. Bu evrim, göçebe kabilelerin sığınak arayışından yerleşik mimarinin köşe taşlarına uzanan kültürel dönüşümü yansıtır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Brown-Driver-Briggs; Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönركن الشيء / ركن إليهBir nesnenin en muhkem köşesi olmaktan bir kimseye/otoriteye güvenip meyil göstermeye doğru semantik genişlemeKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice r-k-n ve Akadca rekūYaslanma, bir yana meyledip başını koyma ve sığınak edinme anlam alanı ortaklığıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanKök düzeyinde kesin bir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilememiştirVeri bulunamadı

المصدر Payne Smith, Compendious Syriac Dictionary; Maqāyīs al-Lugha; Lane’s Lexicon.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ركنAnlamlıGüçlü köşe ve dayanakBir yapının veya topluluğun en kuvvetli cephesi, sığınakHedef kök; Kur'an'da geçer
رنكAnlamlıRenk ve kabile adıKarışıklık, bulanıklık yahut belirli bir soy/fırka nispetiKur'an'da geçmez
كرنAnlamlıVurmalı/telli çalgıUd veya zilli müzik aleti; ritmik çarpmaKur'an'da geçmez
كنرAnlamlıToplanıp sertleşmeBir araya toplanma veya sertleşip düğümlenmeKur'an'da geçmez
نركKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde bu dizilişte kök teşekkül etmemiştirKur'an'da geçmez
نكرAnlamlıYadırgama ve bilinmezlikAlışılmadık olanı tanımama, kurnazlık, şiddet ve inkârKur'an'da geçer; hedef kökle zıtlaşma bağı vardır

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ركنMerkezGüçlü dayanak ve meyilBir şeyin ağırlığı bizzat taşıyan en kuvvetli cephesine güvenip yaslanmakYapının köşe desteği ve sığınılan güç
عمدKomşuTaşıyıcı direkAğırlığı ortadan veya alttan dikey olarak taşıyan ana kolonDoğrudan dik durma ve taşıma işlevi
سندKomşuSırt verme ve destekBir nesnenin arkasına yaslanarak ayakta kalmasıDüşmeyi önleyen yatay veya eğik destek
وثقKomşuSağlam bağ ve güvenÇözülmez bir bağ ile bağlanıp emin olmaSözleşme, ip ve itimat eksenli sağlamlık
خذلZıtDesteksiz bırakmaDayanılması umulan desteğin aniden çekilip düşüşe terk edilmesiYardım ve koruyucu desteğin yok edilmesi

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaركنGüçlü köşe, dayanak ve meyilHem mimari köşe taşını hem de sığınılan orduyu ve meyletmeyi kapsarKesin
LatinceCardo / Fulcrum / InclinareMenteşe, dayanak noktası, eğilmekMaddi destek ve yönelim yönünü karşılar; fani sığınak trajedisini dışarıda bırakırGüçlü
İngilizcePillar / Stronghold / Lean uponSütun, dayanak, boyun eğip yaslanmaGüçlü dayanak ve itimat boyutunu verir; kök mimari bütünlüğünü kısmen eksik bırakırGüçlü
AlmancaStütze / Pfeiler / ZuneigenDestek, temel direk, bir tarafa eğilmekYapısal destek ve psikolojik meyil boyutunu ayrı kelimelerle karşılarGüçlü
FransızcaPilier / Point d'appui / EnclinerTemel dayanak noktası, meyletmekHem mekanik taşıyıcıyı hem iradi yönelişi aktarırGüçlü

المصدر Charlton T. Lewis, Latin Dictionary; Oxford English Dictionary; Wahrig Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
رُكْنٍSığınılacak kabile kudreti ve askeri güçHz. Lût'un azgın topluluğa karşı çaresizlik içinde sığınacak kuvvetli bir dayanak arayışı (Hûd 11:80)
تَرْكَنُواZalimlerin tahakkümüne meyletme ve rıza göstermeMüminlerin adaletsiz ve tecavüzkâr odaklara en küçük bir yakınlık dahi duymaması uyarısı (Hûd 11:113)
تَرْكَنُMüşriklerin tekliflerine az da olsa meyledip taviz vermeHz. Peygamber'in ilahi koruma olmasaydı tebliğde tavize kayma ihtimali (İsrâ 17:74)
بِرُكْنِهِFiravun'un ordusu, askeri erkanı ve kibriFiravun'un saltanatına, ordusuna ve mülküne güvenerek haktan yüz çevirmesi (Zâriyât 51:39)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTevhid ve tevekkülKulun Allah'tan başka fani güçlere (sebeplere) ontolojik dayanak olarak güvenmesinin şirke açılan kapısıKalbin yalnızca mutlak kudrete istinad etmesi
Fıkıhİbadet ve akit teorisiBir ibadetin veya akdin mahiyetini oluşturan, bulunmaması halinde bâtıl kılan asli kurucu unsur (rükün)İbadetin olmazsa olmaz iç parçası
TefsirSiyasi ve ahlaki meyilZalimlere rükun etmenin hududu; kalbi meyil, dalkavukluk ve işbirliğinin haram kılınışıPasif sempatinin bile zulme ortaklık sayılması
HadisPeygamberlerin sığınağıHz. Lût'un zikredildiği rivayetlerdeki 'şiddetli bir dayanak' ifadesinin Allah'ın himayesi olarak tefsiriAsıl aşılmaz kalenin ilahi himaye oluşu

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUluhiyet ve tevekkülMutlak melceRuhsal ve varoluşsal dengeİnsanın sığınacağı tek hakiki ve sarsılmaz rükün Allah'ın kudretidirKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiTemel öncül (aksiyom)Bilgi yapısını taşımaBütün türetilmiş bilgilerin üzerine inşa edildiği sarsılmaz kurucu ilkelerGüçlü
SiyasiMeşruiyet ve güçOrdu ve toplumsal dayanakİktidarı ayakta tutmaYöneticinin arkasını dayadığı askeri birlik veya meşruiyet sağlayan halk desteğiKesin
İktisadiServet ve üretimSermaye ve üretim araçlarıİktisadi bünyeyi taşımaEkonomik sistemin kriz anlarında çökmesini önleyen ana rezerv ve üretim omurgasıGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTaşıyıcı düğüm noktası (statik mesnet)Yapı mühendisliğinde ve fizikte dış kuvvetlerin bileşkesini zemine aktaran köşe kolonları ve yük dağıtım matrisiKesin
Beşeri bilimlerSosyal istinat ve meşruiyet odağıSosyolojide bir toplumsal kurumun veya rejimin çökmeden varlığını sürdürebilmek için arkasına aldığı hegemonik ittifak tabanıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece mimari bir 'köşe' veya fıkhi bir 'şart/kural' terimine indirgeyip, zalimlere meyletmeme uyarısındaki varoluşsal yaslanma boyutunu unutmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem fani güç vehmine kapılan tiranların yıkılış mekanizmasını hem de müminin ahlaki duruşundaki tavizsiz istikametini kuşatır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataZalimlerin zulmüne fiilen kılıç çekmemeyi yeterli sanarak; onlara gösterilen en ufak fikri meylin, meşruiyet sağlama çabasının veya sessiz sempatinin Kur'an nezdinde ateşi celbeden bir cürüm olduğunu kavrayamamak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın iktidar, tevekkül ve ahlaki sadakat mimarisini çözümler; insanın nihai kertede kime ve neye yaslandığını teşhir eder
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerin yalnızlık anlarındaki sığınak arayışında (Lût kıssası), tiranların ordularıyla helak oluşunda (Firavun kıssası) ve müminlerin gayrimeşru güçlerle ilişkilerini düzenleyen nehiylerde
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Pasif rızanın masumiyet getireceği yanılgısını yıkar; zira zulme payanda olmak ve meyil duymak (rükun), zulmün bizzat kendisi kadar tehlikeli bir ontolojik savrulmadır

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir yapının bütün yükünü zemine ileten en muhkem köşe desteği ve sarp dağ çıkıntısı.
  • Soyut anlamBir güce, fikre veya otoriteye emniyet duyarak bütünüyle bağlanma, ona sığınma ve kalben meyletme hali.
  • Sistematik karşılıkVarlığın ve eylemin üzerine oturtulduğu meşruiyet zemini; bu zeminin fani ve haksız güçlerden arındırılıp mutlak hakikate raptedilmesi zorunluluğu.
  • LaTeX modeliS(x)=∑iμiRi  ⟹  lim⁡Ri→ZΔP(x)=Ω
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(x) bireyin veya toplumun genel istikrar ve güvenlik durumunu; Ri yaslanılan muhtelif güç ve dayanak odaklarını (rükünleri); μi bu odaklara duyulan meyil ve itimat katsayısını temsil eder. Eğer seçilen dayanak odağı zulüm ve haksızlık kümesine aitse (Ri→Z), sistemdeki ahlaki ve varoluşsal sapma türevi kaçınılmaz bir yıkım ve felaket potansiyeline (Ω) ulaşır. Hakiki sebat ancak dayanağın mutlak adalete tahsisiyle mümkündür.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ر