زجر

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ز-ج-رالصيغ: ٥ · الجذور المجاورة: ١٠ · الآيات: ٥ · السور: ٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».زَجْرًاجننعبدمُزْدَجَرٌزجروحدقوموَازْدُجِرَفَالزَّاجِرَاتِنوحزَجْرَةٌقبلنبأكذب

الجذرالصيغ ٥الآيات ٥السور ٣المجاورة ١٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

زجر

ز - ج - ر

جذر
  • الورود: ٦
  • الآيات: ٥
  • الصيغ: ٥
  • المعاجم: ١٣

Kırık kemiktir. Çığlık anlamında da kullanılmıştır. Doğurduğu yavrusuna baktığında yavrusu olduğunu hissedip kokladığında inkar edip emzirmekten çekinen devedir. Zecretmek çekinmek, kaçınmak anlamlarına gelir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Kırık kemiktir. Çığlık anlamında da kullanılmıştır. Doğurduğu yavrusuna baktığında yavrusu olduğunu hissedip kokladığında inkar edip emzirmekten çekinen devedir. Zecretmek çekinmek, kaçınmak anlamlarına gelir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٦٠٢
باب الجيم والزاي والراء معهما ز ج ر، ج ز ر، ز ر ج، ج ر ز، ر ج ز مستعملات زجر: زَجَرتُه فانزَجَرَ أي نهيته، وهو في الإبل، تقول: زَجَرته وازدجرتُه ما وقد ازدَجَرَ بمعنى انزَجَرَ. وقوله تعالى: "وازدُجِر فدعا رَبَّه" أي زُجِرَ وأذعنَ أي يدعُوهم إلى الله". وزَجرُ الطَّير أن يقول الإنسان إذا رأى طائراً أو ظبياً أو نحوه: ينبغي أن يكون كذا، فعند ذلك يقال: يزجرُ الطَّيرَ فَيرى في زَجرِها كذا. وإنّما
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٥٠
الزَجرُ: المَنْعُ والنَهْيُ. يقال: زَجَرَهُ وازْدَجَرَهُ، فانْزَجَرَ، وازْدَجَرَ. والزَجور من الإبل: التي تَعْرِفُ بعَيْنِها وتُنكِر بأنفها. والزَجرُ: العِياقةُ، وهو ضَرْبٌ من التكَهُّنِ تقول: زَجَرْتُ أنَّه يكون كذا وكذا. وزَجَرَ البعيرُ، أي ساقَهُ.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١١٬٠١٩
ج ز ر جزر ، جرز ، زجر ، زرج ، رجز : مستعملة . زجر : قال الليث : زَجَرْتُ البعيرَ حتى ثارَ ومضى أزجُرُهُ زَجْراً ، وزَجَرْتُ فلاناً عن السُّوء فانزَجَرَ ، وهو كالرَّدع للإنسان ، وأما للبعير فهو كالحَثِّ بلفظٍ يكون زجْراً له . قال الزجاج : الزَّجْرُ : النهي ، والزَّجْرُ للطير وغيرها : التَّيَمُّنُ بِسُنُوحِهَا ، أو التَّشَاؤُمُ بِبِرُوحِهَا وإنما سُمِّي الكاهنُ زاجراً لأنه إذا رأى ما يظن أنه يتشاءم
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٧٠٣
(باب الزاءِ والجيم وما يثلثهما) (زجر) الزاء والجيم والراء كلمة تدل على الانتهار. يقال زَجَرت البعيرَ حتَّى مضَى، أزجُره. وزجَرْت فلاناً عن الشيء فانْزَجر. والزَّجور من الإبل: التي تعرف بعينها وتُنكر بأنْفها.‏ (زجل) الزاء والجيم واللام أصلٌ يدلُّ على الرمْي بالشيء والدفعِ له. يقال قَبَحَ اللهُ أمّاً زَجَلَتْ به. والزَّجْل: إرسال الحمام الهادِي. والمِزْجل: المِزْرَاق. وزَجَلَ الفَحْل، إذا ألْقى
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٢٧
- الزجر: طرد بصوت، يقال: زجرته فانزجر، قال: ﴿فإنما هي زجرة واحدة﴾ [النازعات/13]، ثم يستعمل في الطرد تارة، وفي الصوت أخرى، وقوله: ﴿فالزاجرات زجرا﴾ [الصافات/2]، أي: الملائكة التي تزجر السحاب، وقوله: ﴿ما فيه مزدجر﴾ [القمر/4]، أي: طرد ومنع عن ارتكاب المآثم. وقال: ﴿وقالوا مجنون وازدجر﴾ [القمر/9]، أي: طرد، واستعمال الزجر فيه لصياحهم بالمطرود، نحو أن يقال: اعزب وتنح ووراءك (انظر: المسائل الحلبيات
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧٠١
ز ج ر زجرته عن كذا وازدجرته فانزجر وازدجر‏.‏ تقول‏:‏ المرء عما لا يعنيه مزجور وعلى ما يعنيه مأجور‏.‏ وتزاجروا عن المنكر‏.‏ قال الحرث بن عباد‏:‏ لا بجير أغنى فتيلا ولا ره - ط كليب تزاجروا عن ضلال ومـن المجاز‏:‏ زجر الراعي النعم‏:‏ صاح بها ‏"‏ فإنما هي زجرة واحدة ‏"‏ وهو يزجر الطير‏:‏ يعافها وأصله أن يرمي الطائر بحصاة أو يصيح به فإن ولاه في طيرانه ميامنه تفاءل به وإن ولاه مياسره تطيـر منـه‏.‏
رابط المدخل

ز ج ر زجرته عن كذا وازدجرته فانزجر وازدجر‏.‏ تقول‏:‏ المرء عما لا يعنيه مزجور وعلى ما يعنيه مأجور‏.‏ وتزاجروا عن المنكر‏.‏ قال الحرث بن عباد‏:‏ لا بجير أغنى فتيلا ولا ره - ط كليب تزاجروا عن ضلال ومـن المجاز‏:‏ زجر الراعي النعم‏:‏ صاح بها ‏"‏ فإنما هي زجرة واحدة ‏"‏ وهو يزجر الطير‏:‏ يعافها وأصله أن يرمي الطائر بحصاة أو يصيح به فإن ولاه في طيرانه ميامنه تفاءل به وإن ولاه مياسره تطيـر منـه‏.‏ وناقـة زجـور‏:‏ لا تـدرّ حتى تزجر وهي من باب ركوب وحلوب وقد يستعار لصفة الحرب كالزبون‏.‏ قال الأخطل‏:‏ خوصاً أضرّ بها ابن يوسف فانطوت والحر لاقحة لهـن زجـور والريح تزجر السحاب‏.‏ وكررت على سمعه المواعظ والزواجر وكفى بالقرآن زاجراً وذكر الله مزجرة ومدحرة للشيطان‏.‏ وتركتنا بمزجر الكلب وأقبلت عليه‏.‏

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٩٨٨
الزَّجْرُ: المَنْعُ والنهيُ والانْتِهارُ. زَجَرَهُ يَزْجُرُه زَجْراً وازْدَجَرَهُ فانْزَجَرَ وازْدَجَرَ. قال الله تعالى: وازْدُجِرَ فَدَعا رَبَّهُ أَنِّي مَغْلُوب فانْتَصِرْ. قال: يوضع الازْدِجارُ مَوْضِعَ الانْزِجارِ فيكون لازماً، وازدجر كان في الأَصل ازتجر، فقلبت التاء دالاً لقرب مخرجيهما واختيرت الدال لأَنها أَليق بالزاي من التاء. وفي حديث العَزْلِ: كأَنه زَجَرَ؛ أَي نَهَى عنه، وحيث وقع
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٩٢
* ز ج ر * * الزَّجْرُ * المنع والنهي و * ازْدَجَرهُ * * فازْدَجَر * و * الزَّجْرُ * أيضا العيافلة وهو ضرب من التكهن تقول * زَجَرْتُ * أن يكون كذا وكذا و * زَجَرَ * البعير ساقه وباب الثلاثة نصر
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬٧٧٨
زجره عنه يزجره زجرا: منعه ونهاه وانتهره، كازدجره، كان في الأصل ازتجر، فقلبت التاء دالا لقرب مخرجيهما، واختيرت الدال، لأنها أليق بالزاي من التاء. فانزجر وازدجر، وضع الازدجار موضع، الانزجار، فيكون لازما. وحيث وقع الزجر في الحديث فإنما يراد به النهى. وهو مزجور ومزدجر. وزجر الكلب والسبع، وزجر به: نهنهه. من المجاز: زجر الطير يزجره زجرا: تفاءل به فتطير، فنهره ونهاه، كازدجره، قال الفرزدق:
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٬٧٦٣
زَجَرَهُ 1 زَجَرَهُ ذ , (S, A, Mgh, Msb, K,) aor. زَجُرَ , (Msb, TA,) inf. n. زَجْرٌ, (S, A, Msb,) He chid him, by a cry, by his voice, or by reproof: (S, * K, * TA:) he checked him, restrained him, or forbade him, with rough speech: (TA:) or prevented, hindered, restrained, or withheld, him: or forbade, or prohibited, him: [by any kind of cry or speech:] as also ↓ ازدجرهُ; (S, A, Mgh, Msb, K;)
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٤٩٥
زَجَرَ زَجَرَ U ( n. ac. زَجْر 1 ) a. [ acc. or Bi ], Shouted at, scared, drove away; reprimanded, chid, scolded. b. [ acc. & 'An ], Prevented from; forbade. c. Augured from ( the flight of birds ); conjectured, surmised. اِنْزَجَرَ اِنْزَجَرَ VII , a. Was restrained, checked. اِزْتَجَرَ اِزْتَجَرَ VIII ( d ), a. see I (a) & VII. زَجْر 1 , زَجَر 4 , ( pl. زُجُوْر 27 ), Sturgeon.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١١٬٢٤٧
زجر زَجَرَ - يَزْجُرُ - زَجْر - زَجْرَة - زَاجِر - زَاجِرَة - زَاجِرَات - ازْدَجَرَ - يَزْدَجِرُ، ازْدُجِرَ - يُزْدَجَرُ - مُزْدَجَر زَجَرَ - يَزْجُرُ + كائن + كائناً أو شيئاً: يدفعه بعنف بيده أو بصوته مصوباً مساره وعمله: يدفعه بقوة وعنف محولاً مساره من الاتجاه الأصلي، والذي يفترض أنه خاطئ، إلى اتجاه جديد يظنه الذي يزجر صواباً والدفع بقوة
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٥)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٠ (الإجمالي: ١٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. وحد

    الآيات المشتركة: ٢ · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…

  2. نوح

    الآيات المشتركة: ١ · “Nevh” rüzgar estiğinde uğultu çıkaran dağdır

  3. نظر

    الآيات المشتركة: ١ · Korkuluk demektir

  4. نبأ

    الآيات المشتركة: ١ · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür

  5. جنن

    الآيات المشتركة: ١ · Bahçe demektir

  6. عبد

    الآيات المشتركة: ١ · Ana kapının önündeki bekçidir

  7. كذب

    الآيات المشتركة: ١ · Kizb, kumaşın boyanmasında kullanılan bir çeşit boya…

  8. جيأ

    الآيات المشتركة: ١ · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir

  9. قبل

    الآيات المشتركة: ١ · Önce

  10. قوم

    الآيات المشتركة: ١ · Hayvanların ön ayaklarına denir

الآيات التي ورد فيها(٥)

  1. فَإِنَّمَا هِيَ زَجْرَةٌ وَاحِدَةٌ فَإِذَا هُمْ يَنْظُرُونَ

    Çığlık

  2. فَإِنَّمَا هِيَ زَجْرَةٌ وَاحِدَةٌ

    Çığlık

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökزجر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنهي, ردع, طرد, صيح
Zıt Kökحثث
Çekirdek Özet 1Bir varlığı ses çıkararak, bağırarak veya sertçe azarlayarak yönlendirmek, durdurmak ve bulunduğu yerden geri püskürtmek.
Çekirdek Özet 2İlahi ikazların insanı günahtan caydıran birer sesli ve manevi engel teşkil etmesi; diriliş ve sevk anındaki tek ve nihai ilahi sayha.
Çekirdek Özet 3Caydırıcı müdahalenin fiziksel şiddetten önce ses ve irade baskısıyla bir sınırı koruma ve kitleyi yönlendirme mekanizmasına dönüşmesi.
Kritik Hata RiskiKökün sadece fiziki bir kovma veya basit bir yasaklama gibi algılanıp sesle men etme, gürleme ve ruhsal caydırıcılık boyutunun göz ardı edilmesi.

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
زجHızlıca itmek, fırlatmak, ileri doğru sürmek ve mesafe açmak; nitekim زجو kökünde bulutların veya gemilerin ileri sevk edilmesi, زجج kökünde ise mızrağın demir ucuyla sertçe itilmesi veya hedefe fırlatılması esastır.رTitreşim, süreklilik ve ses tonundaki dalgalanmayı katarak, itme ve sürme eylemini salt fiziksel bir temastan çıkarıp sesle azarlama, bağırma ve psikolojik baskıyla geri püskürtme anlamına dönüştürmüştür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
زKesici aletKeskin bir müdahale, hareketi aniden bıçak gibi kesme ve sınır çizme iradesi.
جDeğnek, deveKütlesel ağırlık, sevk etme, yürütme ve direnç gösteren bir yapıyı taşıyıp yönlendirme.
رİnsan başıBilinçli bir üst irade, yönlendirici akıl, yüksek perdeden gelen buyurgan ses ve tepe müdahalesi.
زجرKeskin ve buyurgan bir yönlendirmeyle direnci kırmaÜst bir otoritenin (baş/ses), direnen veya yön arayan bir kütleyi (deve/sürü) keskin ve ani bir ses müdahalesiyle durdurup ters istikamete sevk etmesi.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDeveyi veya sürüyü hızlandırmak yahut gitmemesi gereken bir sınırdan geri çevirmek için çobanın yüksek sesle bağırması, haykırmasıdır. Ayrıca kuşun uçuş istikametinden uğur veya uğursuzluk çıkarma amacıyla taş atıp seslenerek kuşu ürkütmeye de bu kök temelinde زجر الطير denilmiştir.
Cahiliye şiiri kullanımıHaris b. Ubbâd şiirinde kabile taşkınlığını ve savaşı durdurma çabasını bu kökle anmış, topluluğun azgınlıktan birbirini ses ve uyarıyla caydırmadığını şu sözlerle ifade etmiştir: لا بجير أغنى فتيلا ولا رهـ / ط كليب تزاجروا عن ضلال
Erken Arapça kullanımİbn Ahmer ve erken bedevi dilinde kök, hem yırtıcı hayvanı veya köpeği sesle azarlayıp savuşturmada hem de yavrusunu burnuyla reddedip ancak sertçe bağırıldığında (zecre dildiğinde) süt veren dişi deve için kullanılmıştır.

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça زجر kökü, Batı Sami ve Güney Sami dillerinde özellikle bağırma, gürleme, azarlama ve bir tehdit veya ikaz savurarak engelleme semantik dairesiyle doğrudan bağlantılıdır. İbranicede ses benzerliği ve semantik yakınlık taşıyan g-ʿ-r kökü (azarlamak, püskürtmek, ilahi haykırışla dizginlemek) ve Süryanicede z-ʿ-r veya g-ʿ-r biçimleri benzer bağlamlarda tanıklanır. Kökün Afro-Asyatik katmandaki en ilksel izi, hayvanları gütmek, yırtıcıları kovmak veya tehlike anında kabilenin dikkatini çekmek için boğazdan çıkarılan sert, patlamalı ve rezonanslı ünlemdir. Arapçada bu ilksel ünlem tam bir eylem köküne dönüşerek hem göksel sesleri (gök gürültüsü, bulutların sevki) hem de zihinsel-hukuki yasakları ifade eden zengin bir semantik genişleme yaşamıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇoban ve avcı dilinde sesle kovmaHayvana veya hasma karşı sesin bir kalkan ve itici güç olarak kullanılması, daha sonra soyutlaşarak genel yasak ve engelleme anlamı kazanmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice ve İbranice azarlama/kükreme kökleriDoğu ve Kuzeybatı Sami dillerinde ilahi azarlama ve sesle geri çekilmeye zorlama kavramlarıyla fonetik ve anlamsal örtüşme mevcuttur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik gütme ve ikaz nidasıSürüyü korumak ve tehlikeyi savmak için çıkarılan ilksel yönlendirici nida katmanıyla muhtemel akrabalık taşır.Muhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
زجرAnlamlıSesle men etmek, azarlamakBir kimseyi veya hayvanı yüksek sesle ikaz edip geri çevirmek ve yönlendirmek.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
زرجAnlamlıİnce ve esnek mızrakHızlı atılan ve hedefe doğru hızla fırlayan esnek kargı ve mızrak anlamındadır.İtme ve fırlatma boyutuyla ilişkilidir; Kur'an'da geçmez.
جزرAnlamlıKesmek, çekilmekSuyun çekilmesi (cezir), devenin boğazlanıp etinin parçalanması ve kökün budanması.Bir şeyi kesip geriye çekme boyutu taşır; Kur'an'da geçmez.
جرزAnlamlıKökünden biçmek, tüketmekYeryüzündeki bitkilerin tamamen kuruması veya hayvanlarca yenilip tüketilmesi (çorak toprak).Kesme ve yok etme anlamındadır; Kur'an'da geçer.
رزجKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde bu dizilişte bağımsız bir kök teşekkül etmemiştir.Mühmel kombinasyondur; Kur'an'da geçmez.
رجزAnlamlıSarsılmak, ıstırap, düzensiz hareketDevenin bacaklarının titremesi, azap, pislik ve zihni sarsan manevi kirlilik.Şiddetli sarsıntı ve gürültü boyutuyla komşudur; Kur'an'da geçer.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
زجرMerkezSesli engelleme ve püskürtmeEngellemenin yüksek ses, haykırış, sayha ve psikolojik baskıyla birlikte gerçekleşmesidir.Bireyi azarlayarak, korkutarak veya tek bir buyrukla hareketten alıkoymak veya sevk etmek.
نهيKomşuYasaklamaSalt sözel veya hukuki bir yasağı ifade eder; içinde yüksek perdeden ses veya tehditkâr savuşturma şartı yoktur.Bir fiilin yapılmamasını akla veya emre dayanarak istemek.
ردعKomşuGeri çevirmeKişiyi bir eylemden çarpıcı bir müdahaleyle, sert bir frenlemeyle veya fiili bir engelle durdurmaktır.Cürme yeltenen kimseye had bildirilerek geri adım attırılması.
طردKomşuKovma ve uzaklaştırmaBir varlığı bulunduğu mekândan fiziksel olarak uzaklaştırmak ve peşine düşmektir; ses tonu zorunlu değildir.Kişinin bir alandan dışarı atılması ve tecrit edilmesi.
صيحKomşuYüksek ses çıkarmaSadece sesin şiddetini ve patlamasını bildirir; bu sesin mutlaka caydırıcı bir yasak içermesi gerekmez.Yırtıcı ve yüksek frekanslı ses, çığlık veya haykırış.
حثثZıtHızlandırma ve kışkırtmaBirini bir işi yapması için arkasından iteklemek, heveslendirmek ve sürekli ileri sürmektir.Durdurmanın ve geri çevirmenin tam aksine hareketi başlatıp hızlandırmak.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaزجرSesle men etmek, azarlamakBir varlığı yüksek ses, ikaz veya haykırışla geri püskürtmek veya tek bir sayhayla sevk etmek.Kesin
Latinceincrepare, deterrereŞiddetle azarlamak, korkutup vazgeçirmekincrepare kelimesi ses çıkararak gürültüyle paylamayı karşılarken, deterrere korkutarak caydırma boyutunu verir; ancak her ikisi de tek bir sesle ontolojik sevk (kıyamet sayhası) boyutunu eksik bırakır.Güçlü
İngilizcerebuke, deter, chideAzarlamak, caydırmak, geri püskürtmekrebuke sert sözlü kınamayı, deter caydırıcılığı karşılar; kökün gök gürültüsü benzeri sarsıcı ve sevk edici fiziksel çığlık nüansını tam taşımaz.Kesin
Almancazurechtweisen, abschreckenPaylamak, gözdağı verip caydırmakabschrecken tehdit veya tehlike göstererek geri adım attırmayı, zurechtweisen sözlü ikazı verir; ilahi emirle toplu yönlendirme nüansı dışarıda kalır.Güçlü
Fransızcaréprimander, dissuaderAzarlamak, caydırmakdissuader ikna veya korkuyla fikirden vazgeçirmeyi, réprimander sert çıkışmayı karşılar; sesin fiziki şiddetini ve toplu diriliş sayhasını bütünüyle kapsamaz.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَالزَّاجِرَاتِ زَجْرًاBulutları veya göksel unsurları ilahi buyrukla sevk etmeKozmolojik sevk ve meleklerin idare bağlamı; göksel güçlerin ilahi iradeye boyun eğerek yönlendirilmesi (Sâffât 37:2).
زَجْرَةٌ وَاحِدَةٌKıyamet dirilişini ve toplanmayı başlatan dehşetli ve tek sayhaEskatolojik uyanış bağlamı; kabirdekilerin veya ölülerin tek bir ilahi haykırışla ayağa fırlatılması ve mahşere sürülmesi (Sâffât 37:19, Nâziât 79:13).
مُزْدَجَرٌİnsanı günahtan ve azgınlıktan alıkoyacak kesin caydırıcı ibretTarihsel helak ve uyarı bağlamı; geçmiş kavimlerin haberlerinde insanı kötülükten vazgeçirecek caydırıcı gücün bulunması (Kamer 54:4).
وَازْدُجِرَPeygamberin toplum tarafından bağırılıp çağrılarak, hakaretle susturulup kovulmasıNuh peygamberin maruz kaldığı toplumsal baskı bağlamı; inkârcıların peygamberi sözlü tehdit ve zorbalıkla susturması (Kamer 54:9).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi hitabın caydırıcılığı ve ceza tehdidi (va'îd)Kur'an kıssalarının ve cehennem tehditlerinin mükellef üzerinde oluşturduğu 'müzdecer' (caydırıcı etki); teklifin cebir mi yoksa iradi bir sakındırma mı olduğu meselesi.İlahi hitabın insan vicdanında kurduğu sarsıcı ve engelleyici ahlaki bariyer.
FıkıhZecr ve ta'zir cezalarının hukuki işleviHadd ve ta'zir cezalarının birincil gayesinin intikam değil, suçluyu ve toplumu gelecekteki cürümlerden men edici (zecr/caydırıcılık) bir bariyer oluşturması ilkesi.Suç ile ceza arasındaki caydırıcı, önleyici ve geri püskürtücü kamu yaptırımı.
TefsirKıyamet sayhası ve meleklerin bulutları sevkiSâffât ve Nâziât surelerindeki tekil sayhanın (zecretün vahide) mahiyeti; Sûr üflemesiyle ilişkisi ve meleklerin evrendeki yönlendirici rolü.Kainatın ve insanın tek bir ses dalgasıyla mutlak itaate ve harekete zorlanması.
HadisPeygamberi nehiyler ve kehanetin yasaklanması'Zecru't-tayr' (kuşların uçuşundan uğursuzluk çıkarma falcılığı) uygulamasının kesin bir dille nehyedilmesi ve sünnetteki sert sakındırmalar.Boş inançlara karşı zihinsel bir set çekme ve kesin ahlaki/dini yasaklama.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahyin ikaz edici dili ve eskatolojiMüzdecer ve Nihai SayhaBilinci sarsıp kötülükten alıkoyma; dirilişi tek hamlede başlatmaDini uyanış, vahyedilen geçmiş helak tablolarının insanda oluşturduğu caydırıcı idrak ve ahiretteki tek emirle toplanma bilinciyle kurulur.Kesin
İlmiİkaz, yanlışlama ve metodolojik sınırHata bariyeri ve denetim mekanizmasıBilimsel araştırmada batıl ve temelsiz ön kabulleri dışlamaMetodolojik kurallar, araştırmacıyı yanılgıdan ve hurafe üretmekten men eden kuramsal ve mantıksal bir 'zecr' işlevi görür.Güçlü
SiyasiKamu düzeni ve kolluk caydırıcılığıYasal müeyyide ve caydırıcı otoriteToplumsal anarşiyi ve azgınlığı sesli/hukuki uyarıyla frenlemeİktidarın meşru gücü, fiili şiddete başvurmadan önce ilan edilen açık yasalar ve caydırıcı uyarılarla toplumu nizam içinde tutar.Güçlü
İktisadiPiyasa denetimi ve spekülasyonu önlemePiyasa regülasyonu ve tekel engeliHaksız kazancı, fahiş fiyatı ve sömürüyü men etmeDevletin piyasaya getirdiği müeyyideler ve kamu müdahaleleri, tekelci ve hilekâr eğilimleri püskürten bir iktisadi bariyerdir.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDalga şoku ve potansiyel bariyeri (akustik veya elektromanyetik itme)Fizikte yüksek frekanslı bir şok dalgasının veya potansiyel enerji bariyerinin, yaklaşan parçacığı fiziksel temas olmaksızın aniden geri püskürtmesi ve durdurması ile birebir yapısal benzerlik taşır.Güçlü
Beşeri bilimlerCezanın caydırıcılık teorisi (Genel ve Özel Önleme)Ceza hukukunda ve kriminolojide yaptırım tehdidinin, failin rasyonel muhakemesine korku ve ikaz dalgası göndererek suçu işlenmeden önce zihinde engellemesi mekanizmasıdır.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün sadece kaba bir bağırma veya kabilevi bir kovma biçiminde anlaşılması; yahut fıkıhta sadece bir ceza türü olarak görülüp ontolojik ve kozmolojik boyutunun unutulması.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök; geçmiş kavimlerin helak tablolarından süzülen derin ahlaki caydırıcılığı (müzdecer), peygamberlerin inkârcı zorbalarca psikolojik lince ve susturulmaya uğramasını (uzducir), meleklerin evrendeki sevk gücünü ve bütün bir insanlığın tek bir kozmik çığlıkla (zecretün vahide) mahşere fırlatılışını kuşatır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerde geçen 'müzdecer' kelimesinin sadece teorik bir bilgi sanılması, kıyametteki 'zecre'nin mahiyetinin anlaşılamaması ve peygamberlerin maruz kaldığı toplumsal baskının niteliğinin kavranamaması sonucunu doğurur.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem dilindeki uyarıcı ve sarsıcı tonun (inzâr ve va'îd) ontolojik karşılığını gösterir hem de ahiret uyanışının fiziki değil ilahi bir ses dalgası ve buyrukla gerçekleştiğini ortaya koyar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerin tebliğ esnasında gördüğü toplumsal direnci anlatan kıssalarda (özellikle Kamer suresi), meleklerin ve kozmik güçlerin vazifelerini bildiren yemin ayetlerinde (Sâffât suresi) ve kıyamet sahnelerinde (Nâziât suresi).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Vahyin tehditlerini içi boş bir korkutma zanneden zihniyeti düzeltir; uyarının bizatihi kendisinin insanı helaktan koruyan ilahi bir bariyer ve rahmet eseri bir caydırıcı olduğunu fark ettirir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir canlıyı yüksek sesle, bağırarak veya tehditkâr bir nidayla bulunduğu konumdan geri püskürtmek veya tek bir nidayla ileri sürmek.
  • Soyut anlamBir iradeyi veya kütleyi, içine işleyen sarsıcı bir ikaz, ahlaki bir bariyer veya ilahi bir buyruk vasıtasıyla cürümden caydırmak yahut mutlak itaate sevk etmek.
  • Sistematik karşılıkBireysel ve kolektif sapmaları fiili çatışmaya girmeden önce yüksek perdeden uyarı ve yaptırım tehdidiyle durduran koruyucu hukuk ve ahlak bariyeri.
  • LaTeX modeliB(t)=∫0tΘ(S(τ)−Ω)⋅∇Ψ(τ) dτ
  • LaTeX açıklamasıFormülde B(t), zaman içinde oluşan kümülatif caydırıcılık ve geri püskürtme bariyerini temsil eder. Θ, sesli veya manevi ikazın şiddeti (S) kritik eşiği (Ω) aştığında devreye giren basamak fonksiyonudur. ∇Ψ, muhatabın yönelim potansiyeline uygulanan ters yönlü itici kuvveti ve yönlendirmeyi sembolize eder. Böylece kökün ses dalgasıyla eşik aşılınca ortaya çıkan ani durdurma ve sevk etme fonksiyonu matematiksel olarak ifade edilmiş olur.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ز