زكريا

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ز-ك-رالصيغ: ٣ · الجذور المجاورة: ٣٧ · الآيات: ٦ · السور: ٤؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».عيسىحربزكرياإلياسنبتزَكَرِيَّافردوهبيَازَكَرِيَّاذرركفلغلممريم

الجذرالصيغ ٣الآيات ٦السور ٤المجاورة ٣٧

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

زكريا

ز - ك - ر

جذر
  • الورود: ٧
  • الآيات: ٦
  • الصيغ: ٣
  • المعاجم: ٠

معناه في القرآن: Zekeriya

ملاحظاتي

المعاجم(٠)

لا توجد مداخل معجمية لهذا الجذر.

الصيغ(٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٣٧ (الإجمالي: ٥٤)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. إلياس

    الآيات المشتركة: ١ · Ve ilyas

  2. فرد

    الآيات المشتركة: ١ · Ferd (dal) Düzlükte tek başına yükselen tepe demektir

  3. ربب

    الآيات المشتركة: ٤ · Ribve, tümsek demektir

  4. كفل

    الآيات المشتركة: ١ · Üstüne oturulan keçe demektir

  5. حرب

    الآيات المشتركة: ١ · Harbe mızrak ucu demektir

  6. حيي

    الآيات المشتركة: ٢ · Uyanık yılan demektir

  7. غلم

    الآيات المشتركة: ١ · Ğulam, Genç, delikanlı demektir

  8. لدن

    الآيات المشتركة: ١ · Katın

  9. وهب

    الآيات المشتركة: ١ · Ve hibe ettik

  10. نبت

    الآيات المشتركة: ١ · Bitki

  11. عيسى

    الآيات المشتركة: ١ · İsa

  12. مريم

    الآيات المشتركة: ١ · Meryem

الآيات التي ورد فيها(٦)

  1. فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا …

    Zekeriya

  2. … وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا قَالَ يَامَرْيَمُ أَنَّى لَكِ …

    Zekeriya

  3. هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِيَّا رَبَّهُ قَالَ رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ

    Zekeriya

  4. ذِكْرُ رَحْمَةِ رَبِّكَ عَبْدَهُ زَكَرِيَّا

    Zekeriya

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökزكريا
YapıÖzel ad
Özel DurumA’cemî (İbrânîce/Ârâmîce kökenli yabancı özel isim), gayr-ı munsarif
Bağlamsal Yakın Köklerذكر, عمران, يحيى
Zıt Kökنسي
Çekirdek Özet 1İbrânîce z-k-r kökü ve ilâhî isim bileşimiyle Tanrı hatırladı veya Rabbin andığı anlamında teoforik şahıs adı
Çekirdek Özet 2İleri yaşta neslin kesilme kaygısıyla yapılan duaya icabet, kesintisiz tebliğ ve Meryem’in kefaleti bağlamında nübüvvet temsili
Çekirdek Özet 3İlâhî vaadin biyolojik imkânsızlıkları aşarak zikri ve tevhidi sürdürme kanunu
Kritik Hata Riskiİsmi salt Arapça kök türetimi kabul edip kökenindeki teoforik anlamı ve tarihsel peygamberlik bağlamını göz ardı etme yanılgısı

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
زكParlama, temizlenme, artma ve saflaşma hareketini ifade eden ses ve hareket çekirdeği (زكو kökünde görüldüğü gibi)رÇekirdeğin Sami dillerindeki ذكر (hatırlama, anma) köküyle tarihsel ilişkisine işaret eder; Arapça iç türetimi olmayıp İbrânîce z-k-r kök tabanına eklemlenir
زكParlama, temizlenme ve zihinsel uyanışياTeoforik eki temsil eden unsur eklenerek yalın anma eylemi ilâhî zâtla irtibatlandırılmış ve şahıs adına dönüşmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
زKesici aletKeskinlik, ayrılma, dikkat çekici biçimde öne çıkma ve unutuluşu kesme
كAvuç içiKavrama, himaye altına alma, kefalet ve duada açılan eller
رİnsan başıBilinç, zihin, ilk olma, öncülük ve hatırda tutma
يEl ve kolEylem, ilâhî kudretin müdahalesi, yönelme ve icabet
اÖküz başıGüç, ilâhî başlangıç, sarsılmaz irade ve vahyin teyidi
زكرياKesici alet, avuç içi, insan başı, el ve gücün birleşimiUnutuluş perdesini yırtarak ilâhî himaye ve bilinçle açılan ellerin ilâhî kudret eliyle karşılanıp bereketli bir nesille süreklilik kazanması hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÖzel isim olduğu için doğrudan bir fiziksel nesneye veya bedensel duruma delalet etmez; Sami dillerindeki kök anlamı unutulmayıp zihinde tutulan, yâd edilen kimsedir
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımİslâm öncesi Arap Hristiyan ve Yahudi topluluklarında Ârâmîce ve İbrânîce aktarımla peygamber ismi olarak kullanılmış; erken İslâm dönemi rivayetlerinde Meryem’in koruyucusu ve Yahyâ’nın babası olan İsrâiloğulları peygamberi olarak yer almıştır

المصدر Lisânü’l-ʿArab, Tâcü’l-Arûs, Taberî Târîhu’r-Rusul ve’l-Mülûk.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Kelime Sami dil ailesinin Kuzeybatı koluna (İbrânîce ve Ârâmîce) ait teoforik bir birleşik özel isimdir. İbrânîce זְכַרְיָה (Zəḵaryāh) veya זְכַרְיָהוּ (Zəḵaryāhū) formundan neşet etmiştir. Bu yapı z-k-r (hatırladı, andı) fiili ile ilâhî isim olan Yāh (Yahve) unsurunun birleşiminden oluşur ve Tanrı hatırladı, Tanrı yâd etti manasına gelir. Arapça ذكر köküyle tam bir ses ve semantik denklik taşır (Arapça zâ / İbrânîce zayin denkliği). Kelime Arapçaya doğrudan İbrânîceden ziyade Hristiyan-Ârâmî / Süryânî telaffuzu olan ܙܟܪܝܐ (Zḵaryā) vasıtasıyla aktarılmıştır. Arap dili fonetiğine uyarlanırken sonundaki elif elif-i memdûde veya maksûre ile karşılanmış, gayr-ı munsarif kabul edilmiştir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Arthur Jeffery The Foreign Vocabulary of the Qur'an.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönMürekkep a’cemî alemKlasik Arap dilcileri kelimenin Arapça ذكر kökünden türetilmediğini, a’cemî (yabancı) bir özel isim olduğunu ve ucme ile te'nis/elif sebebiyle gayr-ı munsarif sayıldığını belirtirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbrânîce Zəḵaryāh / Süryânîce ZḵaryāKuzeybatı Sami dillerindeki hatırlama fiili ile ilâhî ismin kaynaşmasından türemiş teoforik isimdirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik z-k-r kök tabanıZihinsel faaliyet, anma ve kaydetme anlamı taşıyan arkaik Afro-Asyatik kök tabanına uzanırMuhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs, Arthur Jeffery, el-Müfredât fi Garîbi’l-Kur’ân.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
زكرياAnlamlıZekeriya peygamberin özel adıİlâhî anmaya ve teoforik kökene dayanan peygamber ismiKur'an'da geçer (hedef kök)

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
زكرياMerkezNübüvvet, teoforik isimİlâhî hatırlanışın ve duanın kabulünün şahsında tecelli ettiği peygamber adıKur'an'da adı geçen peygamber
ذكرKomşuAnma, hatırlamaİsmin etimolojik kökenindeki eylemi temsil eder; zihinde tutma ve dille yâd etmeOrtak Sami kök tabanı
عمرانKomşuAile, nesil, mabetZekeriya’nın akrabalık bağıyla ve mabet hizmetiyle bağlı olduğu haneÇağdaş ve akraba bağlam
يحيىKomşuHayat, varis, icabetZekeriya’nın duası üzerine ilâhî bir müjdeyle lütfedilen oğul ve nebiNübüvvet zincirinin devamı
نسيZıtUnutma, terk etmeHatırlanmanın, zikrin ve ilâhî vaadin zıddı olan yok oluş ve zihinden silinmeAnlamsal karşıtlık

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaزكرياPeygamber adıİbrânîce kökenli, Tanrı hatırladı anlamına gelen teoforik isimKesin
LatinceZachariasZekeriyaGrekçe üzerinden aktarılan İncil şahsiyeti adıKesin
İngilizceZechariah, ZacharyZekeriyaKitab-ı Mukaddes ve Kur'an'da geçen peygamberin ismiKesin
AlmancaZachariasZekeriyaTeoforik kökenli peygamber ismiKesin
FransızcaZacharieZekeriyaSami kökenli peygamber ismiKesin

المصدر Oxford English Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary, Bauer Greek-English Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
زَكَرِيَّاMeryem’in kefili ve mabetteki himaye önderiMeryem’in mabette adanmışlığı ve Zekeriya’nın onun bakımını üstlenmesi bağlamı (Âl-i İmrân 3:37)
زَكَرِيَّاİleri yaşta gizli niyazla temiz bir nesil dileyen nebiBiyolojik ümitsizlik anında gizlice Rabbine yalvarıp vâris isteyen kul bağlamı (Âl-i İmrân 3:38, Meryem 19:2)
وَزَكَرِيَّاSalihler ve hidayete erdirilmiş peygamberler zümresiPeygamberler silsilesinin bir halkası olarak salihler arasında sayılması bağlamı (En'âm 6:85)
وَزَكَرِيَّاYalnız bırakılmama duası kabul edilen ve Yahyâ müjdelenen nebiDuasına icabet edilip eşinin ıslah edilmesi ve Yahyâ’nın hibe edilmesi bağlamı (Enbiyâ 21:89)
يَازَكَرِيَّاDoğrudan ilâhî hitaba ve müjdeye mazhar olan elçiİlâhî tebşir ile Yahyâ’nın doğumunun bildirildiği nida bağlamı (Meryem 19:7)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ve duanın kudretle ilişkisiBiyolojik olarak kısır ve yaşlı bir çiftten çocuk var edilmesinin imkânı ve ilâhî iradenin sebepleri aşmasıSebepler üstü yaratılış ve ilâhî kudret
FıkıhKefalet, adak ve mabet hizmetiMeryem’in bakımını üstlenmek için çekilen kuralar ve yetimin/çocuğun velayet ve kefalet hükümleriVelayet ve kefalet hukuku
TefsirA’cemî lafızlar ve icabet ahlakıİsmin morfolojik yapısı (maksûr/memdûd kıraatleri) ile gizli yakarışın (nidâen hafiyyâ) edebi ve ahlaki boyutuHuşû, gizli yakarış ve tefsiri tahlil
HadisPeygamberlerin meslekleri ve faziletleriZekeriya’nın marangozluk yaparak el emeğiyle geçindiğine dair rivayetlerEl emeği, iffet ve peygamberlik ahlakı

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve dua kurumuKesintisiz tebliğ ve niyazİlâhî zikrin nesiller boyu devamını sağlamaŞahsi menfaat için değil, dini mirasın ve mabedin korunması için soy talebiKesin
İlmiSebepler ve ilâhî sünnetBiyolojik determinizmin aşılmasıİmkânsızlık algısını ilâhî bilgi ve kudretle dönüştürmeTıbbi/biyolojik engellerin ilâhî takdirle aşılabilirliğini kavramaGüçlü
SiyasiMabet yönetimi ve önderlikDinî-toplumsal rehberlikToplumun manevi emanetlerini koruma ve adaletle yönetmeMeryem’in velayeti meselesinde kuraya başvurarak çatışmayı önleme yöntemiGüçlü
İktisadiMabet vakıfları ve maişetEmek temelli geçimBaşkasına yük olmadan üretme ve emaneti gözetmePeygamberlik görevini dünyevi kazanca dönüştürmeksizin el emeğiyle geçinme ilkesiMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDüşük olasılıklı eşik aşımı (Stokastik rezonans)Sıfıra yaklaşmış bir sistem parametresinin (ihtiyarlık/kısırlık) dışsal bir etkiyle beklenmedik biçimde aktif duruma geçmesiMuhtemel
Beşeri bilimlerKültürel ve manevi mirasın aktarımı (Kuşaklararası süreklilik teorisi)Bir inanç ve anlam dizgesinin, fiziksel tükeniş anında yeni bir özne üzerinden geleceğe devredilmesiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiZekeriya kıssasını yalnızca yaşlı bir adamın çocuk sahibi olma mucizesine indirgeyip arkasındaki tevhidî davanın sürekliliği ve mabet sorumluluğu boyutunu dışarıda bırakmak
Kur'an içi daha geniş anlamKök, bireysel bir ebeveynlik arzusunu değil; Yâkub hanedanının manevi mirasını yüklenecek, bâtıl güçlerin elinde mabedi sahipsiz bırakmayacak bir varis yetiştirme davasını ifade eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKıssanın evrensel mesajı kaybolur; dua yalnızca maddi taleplere indirgenir ve ilâhî müdahalenin peygamberlik silsilesindeki sistemik konumu kavranamaz

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin umutsuzluk, tükeniş ve biyolojik imkânsızlık eşiğinde duaya nasıl icabet ettiğini ve ilâhî davanın devamlılığı ilkesini Zekeriya şahsında somutlaştırdığı için hayati önemdedir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Âl-i İmrân suresindeki mabet ve Meryem kıssalarında, Meryem suresinin girişindeki dua ve müjde sahnelerinde, Enbiyâ suresindeki enbiyâ münâcâtları bağlamında
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Sebepler dünyasına mutlak bağımlılık vehmini kırar; duanın pasif bir temenni değil, şartları dönüştüren aktif ve ihlaslı bir yöneliş olduğunu gösterir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamSami dillerindeki kökeni itibarıyla zikredilmiş, Tanrı tarafından unutulmayıp anılmış kimse manasına gelen özel peygamber ismi.
  • Soyut anlamMaddi imkânların tükendiği noktada ilâhî hafıza ve kudretin devreye girerek hayatiyeti, duayı ve hakikat tebliğini yeniden üretmesi.
  • Sistematik karşılıkNübüvvet kurumunda kesintisiz süreklilik kanunu, manevi mirasın intikali ve sebepleri aşan ilâhî icabet mekanizması.
  • LaTeX modeliZ(t)=lim⁡S→0Φ(D,K)=R+
  • LaTeX açıklamasıModelde Z, Zekeriya şahsında somutlaşan duayı ve ilâhî icabeti; S, biyolojik ve maddî imkân şartlarını; D, gizli ve ihlaslı yakarışı; K, ilâhî kudret ve lütfu; R+ ise tükeniş eşiğinde (S→0 durumunda) ortaya çıkan bereketli ve devamlı nesli/mirası temsil eder. Maddî şartlar sıfıra yaklaşsa dahi ihlaslı dua ile ilâhî kudretin birleşimi pozitif ve dönüştürücü bir sonuç üretir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ز