شرب
ش - ر - ب
جذر- الورود: ٣٩
- الآيات: ٣٤
- الصيغ: ٢٤
- المعاجم: ١٢
معناه في القرآن: İçecek
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٣٩٥باب الشين والراء والباء معهما
ش ر ب، ش ب ر، ب ر ش، ب ش ر، ر ب ش مستعملات شرب: شَرِبَ شَرْباً وشُرباً. والشِّرب: وقت الشُّرب. والمَشْرَب: الوجه الذي يُشرَب منه، ويكون مَوْضِعاً ومَصْدراً، قال:
ويُدعى ابنُ مَنْجوف أمامي كأنّـه خَصِيٌّ أتى للماء من غير مَشْرب
والمَشْرَبُ: الشُّرْبُ نفْسُه، والشرابُ: اسمٌ لما يُشرَبُ، وكل شيءٍ لا يُمضَغ فإنه يُقال فيه: يُشرب.
ورجلٌ شَروبٌ: شديد الشُّرب. وماءٌ
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٢٩٩شَرِبَ الماءَ وغيره شُرْباً وشَرْباً وشِرْباً. وقرئ: "فَشارِبونَ شَُِرْبَ الهِيمِ" بالوجوه الثلاثة. قال أبو عبيدة: الشَرْبُ بالفتح مصدرٌ، وبالخفض والرفع اسمانِ من شَرِبت. والتَشْرابُ: الشُرْبُ. والشَرْبَةُ من الماء: ما يُشْرَبُ مرة. والشَرْبَةُ أيضاً: المَرَّةُ الواحدة من الشرب. والشِرْبُ بالكسر: الحظُّ من الماء. وفي المثل: آخِرها أقلَّها شِرْباً. وأصله في سَقْي الإبل، لأنّ آخرها يَرِدُ وقد نزِفَ
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٢٬٦٨٩ش ر ب
شرب ، شبر ، رشب ، ربش ، بشر ، برش : أَهمل الليث : رشب .
( رشب ) : وروى أبو العباس ، عن عمرو ، عن أبيه ، أنه قال : الْمراشِبُ : جَعْوُ رُؤوسِ الخُروس ، والجَعْوُ : الطِّين ، والْخُروسُ : الدّنَان .
شرب : الحرانيّ ، عن ابن السكيت ، قال : الشَّرْب : مَصْدَر شَرِبْتُ أَشْرَبُ شَرْباً وشُرْباً ، قال : والشَّرْبُ أيضاً : الْقومُ يَجتَمعون على الشَّراب .
وقال الفراء : حدثني الكسائيّ عن يحيى بن
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٤٬١٨٣(باب الشين والراء وما يثلثهما)
(شرز) الشين والراء والزّاء أصلٌ يدلُّ على خلافِ الخَير، في جميع فروعهِ: من هلاك، ومنازَعة وغير ذلك. ومن ذلك قول العرب للعدوّ: أَشْرزَه الله، أي أهلكَه. ورماه بِشَرْزةٍ، أي مَهلكة. ويقال إنَّ المشارَزة كالمصاحبة والمنازعة. والمشارِز: الرجل السيِّئ الخلُق، الشَّديد الخَلْق.
ومن الباب : أَشْرزت [الشيء([1])]، إِذا قطعتَه فلم تصلْه.
(شرس) الشين والراء والسين أصلٌ قريبٌ
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٢٦٦- الشرب: تناول كل مائع، ماء كان أو غيره. قال تعالى في صفة أهل الجنة: ﴿وسقاهم ربهم شرابا طهورا﴾ [الإنسان/21]، وقال في صفة أهل النار: ﴿لهم شراب من حميم﴾ [يونس/4]، وجمع الشراب أشربة، يقال: شربته شربا وشربا. قال عز وجل: ﴿فمن شرب منه فليس مني﴾ - إلى قوله - ﴿فشربوا منه﴾ (الآية: ﴿فمن شرب منه فليس مني، ومن لم يطعمه فإنه مني إلا من اغترف غرفة بيده فشربوا منه﴾ سورة البقرة: آية 249)، وقال: {فشاربون شرب
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٥١٧ش ر ب
شرب الماء والعشل والدواء.
ورجل شروب وشريب وهو مـن الشـرب.
وسقانـي بالمشربـة وهي الإناء وهذا مشرب القوم ومشربتهم ومنه قيل للغرفة: المشربة لأنهم كانوا يشربون فيها وهي مشاربهم.
وطعام ذو مشربة: من أكله شرب عليه.
وهو شريبي: لمن يشاربك.
وماء شروب: يصلح للشرب مع بعض كراهة وله شرب من الماء.
ومررت بالشاربة وهـم الذيـن مسكنهم على ضفة النهر.
ومن المجاز: قول ذي الرمة:
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٦٬٢٣٨الشَّرْبُ: مصدر شَرِبْتُ أَشْرَبُ شَرْباً وشُرْباً. ابن سيده: شَرِبَ الماءَ وغيره شَرْباً وشُرْباً وشِرْباً؛ ومنه قوله تعالى: فشارِبون عليه من الـحَميمِ فشارِبون شُرْبَ الـهِـيمِ؛ بالوجوه الثلاثة. قال سعيد بن يحيـى الأُموي: سمعت أَبا جريج يقرأُ: فشارِبون شَرْبَ الـهِـيمِ؛ فذكرت ذلك لجعفر بن محمد، فقال: وليست كذلك، إِنما هي: شُرْب الـهِـيمِ؛ قال الفراء: وسائر القراء يرفعون الشين. وفي حديث أَيـّامِ
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٦٢٥* ش ر ب * * شَرِبَ * الماء وغيره بالكسر * شُرْباً * بضم الشين وفتحها وكسرها وقرئ ﴿فشاربون شرب الهيم﴾ بالوجوه الثلاثة قال أبو عبيدة * الشَّرْبُ * بالفتح مصدر وبالضم والكسر اسمان و * الشَّرْبَةُ * من الماء ما يشرب مرة وهي المرة من الشرب أيضا و * الشِّرْبُ * بالكسر الحظ من الماء و * الشَّرْبُ * بالفتح جمع * شَارِبٍ * كصاحب وصَحْبٍ و * المِشْرَةُ * بفتح الميم المشرعة وفي الحديث { ملعون من أحاط على
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٥٬٥٤٧شرب الماء وغيره كسمع يشرب شربا مضبوط عندنا بالرفع، وضبطه شيخنا بالفتح وقال: إنه على القياس، ونقل أيضا أن الفتح أفصح وأقيس. قلت: وسيأتي ما ينافيه. ويثلث، ومنه قوله تعالى: فشاربون شرب الهيم بالوجوه الثلاثة. قال يحيى بن سعيد الأموي: سمعت ابن جريح يقرأ: فشاربون شرب الهيم فذكرت ذلك لجعفر بن محمد، فقال: وليست كذلك، إنما هي شرب الهيم. قال الفراء: وسائر القراء يرفعون الشين. وفي حديث أيام التشريق أنها
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٣١٬٦٨٦شَرِبَ
1 شَرِبَ ذ , (S, A, K, &c.,) aor. شَرَبَ , (A, K,) inf. n. شُرْبٌ and شَرْبٌ (S, A, Msb, K, &c.) and شِرْبٌ, (S, A, K,) agreeably with three different readings of the Kur lvi. 55, (S, TA,) the first of which (with damm) is that generally obtaining, (Fr, TA,) and is the only one admitted by Jaafar Ibn-Mohammad, notwithstanding which the second form (with fet-h) is said by MF to be the most
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٩٦١شَرَبَ
شَرَبَ U ( n. ac. شَرْب 1 ),
a. Understood, apprehended, comprehended, grasped. _ast;
شَرِبَ
شَرِبَ A ( n. ac. شَرْب 1 , شِرْب 2 , شُرْب 3 , مَشْرَب 17 , تَشْرَاْب 62 ),
a. Drank; imbibed; sucked up, absorbed.
b. Was, became thirsty.
c. [ coll. ], Smoked ( tobacco ).
شَرَّبَ
شَرَّبَ II ,
a. Made, gave to drink; watered; soaked.
b. Sweetened ( waterskin ).
أَشْرَبَ
أَشْرَبَ
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٥٢٬٦٤٤شرب
شَرِبَ - يَشْرَبُ - شُرْب - شَرَاب- مَشْرَب - مَشَارِب - شَارِب - شَارِبِيْن - أََشْرَبَ - يُشْرِبُ، أُشْرِبَ - يُشْرَبُ
شَرِبَ - يَشْرَبُ +كائن + شيئاً: يدخل شيئاً سائلاً من ماء أو شراب أو مشابه إلى جوفه عن طريق شفطه بفمه وبلعه، فيدخل ويتشرب ويتخلل بين أجزاء وخلايا جسده
شَرِبَ - يَشْرَبُ +كائن + شيئاً + من شيء: يشرب جزءاً من شيء أو
الصيغ(٢٤)
- وَاشْرَبُواVe için(وَافْعَلُوا)×٦
- شَرَابٌİçecek(فَعَالٌ)×٤
- لِلشَّارِبِينَİçenler için(لِلْفَاعِلِينَ)×٣
- تَشْرَبُونَİçersiniz(تَفْعَلُونَ)×٢
- شَرَابًاİçecek(فَعَالًا)×٢
- فَشَارِبُونَHemen İçenler(فَفَاعِلُونَ)×٢
- مَشْرَبَهُمْOnların su içme yeri(مَفْعَلَهُمْ)×٢
- يَشْرَبُİçer(يَفْعَلُ)×٢
- الشَّرَابُİçecek(الْفَعَالُ)×١
- شَرَابُهُOnun içeceği(فَعَالُهُ)×١
الجذور المجاورةالمجاورة: ٦٢ (الإجمالي: ٢٧٩)
- أكل
الآيات المشتركة: ١١ · Ekel pas demektir
- سقي
الآيات المشتركة: ٥ · Sakiy: Kaba konmuş sudur
- هنأ
الآيات المشتركة: ٣ · “Hena” hurma salkımı demektir
- حمم
الآيات المشتركة: ٤ · Hümem kömür demektir
- لبن
الآيات المشتركة: ٢ · Süt demektir
- موه
الآيات المشتركة: ٥ · Su
- عين
الآيات المشتركة: ٥ · Ayn göz, “evya” göze demektir
- سوغ
الآيات المشتركة: ٢ · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir
- لذذ
الآيات المشتركة: ٢ · “Rezak” tatlı üzüm
- فجر
الآيات المشتركة: ٣ · Fecr Yarık demektir
- برد
الآيات المشتركة: ٢ · Gocuk demektir
- حلي
الآيات المشتركة: ٢ · Hilye takı demektir
الآيات التي ورد فيها(٣٤)
… عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ كُلُوا وَاشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ
Ve için
… فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَابْتَغُوا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ …
Ve için
يَابَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ
Ve için
كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
Ve için
كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا أَسْلَفْتُمْ فِي الْأَيَّامِ الْخَالِيَةِ
Ve için
كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
Ve için
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | شرب |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | ورد, نهل, سقي, جرع |
| Zıt Kök | ظمأ |
| Çekirdek Özet 1 | Sıvı bir maddenin çiğnenmeksizin doğrudan boğazdan geçirilerek bünyeye çekilmesi ve içe nüfuz etmesi |
| Çekirdek Özet 2 | Canlılığın temel gereksinimi olan suyun alınması, nimet ve azap içecekleri üzerinden ontolojik durumun ve amellerin karşılığının tecessüm etmesi, bir sevgi veya fikrin kalbe tümüyle işlemesi |
| Çekirdek Özet 3 | Bünyeye dahil edilen ve içselleştirilen maddî veya mânevî girdinin şahsiyeti, hukuki statüyü ve nihai akıbeti doğrudan belirleyen bir dönüşüm unsuru olması |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca fiziksel su tüketimine indirgenerek içe işleme, özümseme, hisse/pay ve zihinsel-kalbî nüfuz boyutlarının göz ardı edilmesi |
التحليل الثنائي
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ش | Diş; ısırma, parçalama, keskinlik | Dudak ve diş hattından geçen, sıvı akışını sınırlandıran veya yönlendiren başlangıç temasını simgeler. |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Sıvının baş, ağız ve boğaz bölgesinden aşağıya doğru iniş hareketini ve canlı bünyenin merkezine yönelişini temsil eder. |
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Dışarıda olan akışkan maddenin kapalı bir mahalle, mideye veya iç bünyeye alınarak orada yerleşmesini ifade eder. |
| شرب | Dışarıdaki akışkanın ağız ve baş açıklığından geçirilerek iç mekâna ve bünyeye hapsedilmesi | Sıvı bir maddenin dış âlemden alınıp bedenin veya bir nesnenin derinliklerine nüfuz ettirilerek onun ayrılmaz bir parçası kılınması hareketidir. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Çiğnemeye gerek kalmaksızın akışkan bir sıvının ağız yoluyla boğazdan geçirilip bedene alınması; devenin veya davarın suya kandırılması ve hurma diplerine su birikmesi için açılan havuzcuk. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şairi el-A‘şâ içki ve meclis bağlamında kökü topluluk ve içiş haliyle anmıştır: فقلتُ للشَّرب في درنا وقد ثَمِلُوا / شِيمُوا وكيف يَشِيم الشارب الثملُ |
| Erken Arapça kullanım | Hüzeyl kabilesi şairi Ebû Züeyb el-Hüzelî bulutların denizden su çekişini bu kökle tasvir etmiştir: شَرِبنَ بماءِ البحرِ، ثم تَرَفَّعَتْ / مَتى حَبَشِـيَّاتٍ، لَـهُنَّ نئِـيجُ |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dil ailesinde شرب kökü, özellikle Orta ve Güney Sami kollarında sıvı tüketimi ve içme eylemini ifade eden arkaik bir kök olarak yer alır. Batı Sami sahasında İbranice ve Aramice gibi dillerde su içme eylemi için daha ziyade š-t-y (İbranice šātāh שָׁתָה) kökü yaygınlık kazanmışken, Arapça ve bazı Güney Sami lehçelerinde شرب kökü hem genel akışkan alımını hem de sıvının dokuya veya kalbe nüfuz etmesini içine alacak biçimde semantik çekirdeğini korumuştur. Akatçada doğrudan bu kökle düzenli bir fonetik ses denkliği gösteren bir içme fiili yer almamakta, içme eylemi šatû kökü ile karşılanmaktadır. Arapçada kök, sadece biyolojik bir yutma hareketini değil; boyanın kumaşa, suyun toprağa veya sevginin kalbe sinmesini de kapsayacak biçimde fiziksel ve metaforik bir emilim matrisine genişlemiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lane’s Lexicon.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | شرب fiili ve türevleri | Çiğnenmeyen her türlü akışkanın yutulması, kumaşın rengi emmesi, devenin su nöbeti ve hisse anlamlarına genişlemiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney Sami ve Arapça ortaklığı | Kuzeybatı Sami dillerindeki yaygın š-t-y karşısında, sıvının içe nüfuz etmesi nüansıyla belirginleşen bir Güney-Arapça ortak mirasıdır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik hipotezleri | Sıvıyı içine çekme, emme ve ıslanma ekseninde bazı Çadik ve Kuşitik formlarla kıyaslanmışsa da düzenli ses denkliği sınırlıdır. | Muhtemel |
المصدر David Cohen, Lisān al-ʿArab, Lane’s Lexicon.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| شرب | Anlamlı | İçmek, nüfuz etmek, pay | Sıvının içe çekilmesi, su nöbeti ve hissesi. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| شبر | Anlamlı | Karışlamak, bağışta bulunmak | Bir şeyi karış ile ölçmek veya birine ihsanda bulunup pay vermek. | Kur'an'da geçmez; ölçü ve taksim yönüyle hedef kökteki «şirb/hisse» ile kavramsal yakınlık taşır. |
| رشب | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilişte anlamlı bir kök kaydı bulunmamaktadır. | Kitābü'l-ʿAyn mühmel kaydı. |
| ربش | Anlamlı | Alacalık, renklilik | Bir nesnenin veya hayvanın üzerinde farklı renklerin birbirine karışması. | Kur'an'da geçmez; boyanın dokuya karışması yönüyle hedef kökün «işrâb» manasıyla kesişir. |
| بشر | Anlamlı | Soymak, müjdelemek, beşer | Derinin açığa çıkması, sevinçten yüzün parlaması ve insan nesli. | Kur'an'da geçer; dış yüzeyin ortaya çıkışı iken hedef kök içeri nüfuz edişi gösterir. |
| برش | Anlamlı | Noktalı ve alacalı olmak | Deride veya tende beneklerin, lekelerin bulunması durumu. | Kur'an'da geçmez; renklerin ve lekelerin iç içe geçmesi bağlamında dolaylı yakınlık. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| شرب | Merkez | Sıvı tüketimi ve içe alma | Sıvının çiğnenmeksizin doğrudan bünyeye çekilmesi, emilmesi ve içine nüfuz etmesi. | Genel içme fiili ve su hissesi. |
| ورد | Komşu | Suya varma ve yönelme | Su kaynağına doğru bizzat hareket etmeyi ve oraya ulaşmayı ifade eder; içmenin kendisini değil suya erişimi bildirir. | Kaynağa iniş ve varış eylemidir. |
| نهل | Komşu | İlk yudumu alma | Susuzluğu gidermek için suyun başına varıp içilen ilk yudum veya ilk içiş safhasıdır. | İkinci içiş olan «‘alel» öncesi ilk içmedir. |
| سقي | Komşu | İçirme ve sulama | Sıvıyı bir başkasına sunma, aktarma veya bir araziyi/hayvanı su ile doyurma eylemidir; fail dışarıdan verendir. | Dıştan gelen besleme ve içirme eylemidir. |
| جرع | Komşu | Yudumlama ve zorla yutma | Sıvının parça parça, boğazdan güçlükle veya tane tane yudumlar halinde geçirilmesidir. | Zorlanarak ve tadından hoşlanmayarak içmedir. |
| ظمأ | Zıt | Susuzluk ve hararet | Bedenin suya şiddetle ihtiyaç duyması, iç hararetinin artması ve nemsiz kalması halidir. | Sıvı yokluğu ve susama durumudur. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | شرب | İçmek, içine çekmek, pay | Sıvıyı çiğnemeden yutma, bir fikrin veya boyanın içine işlemesi ve su sırası/hissesi. | Kesin |
| Latince | bibere, potare, imbibere | İçmek, emmek | Bibere genel içmeyi, potare doymayı veya içkiyi, imbibere ise bir sıvıyı veya fikri bütünüyle içine çekip özümsemeyi karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | drink, imbibe, absorb | İçmek, özümsemek | Drink fiziksel tüketimi verirken, imbibe ve absorb kökün kalbe/dokuya nüfuz etme ve içselleştirme boyutunu tam yansıtır. | Güçlü |
| Almanca | trinken, saufen, aufsaugen | İçmek, emmek | Trinken standart içme eylemini, saufen hayvanların içişini ve aşırılığı, aufsaugen ise sıvının veya bilginin bünyeye emilişini ifade eder. | Güçlü |
| Fransızca | boire, imbiber, absorber | İçmek, içine çekmek | Boire genel eylemi karşılar; imbiber bir sıvının dokunun içine işlemesini, absorber ise bünyeye katılmasını eksiksiz verir. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ, تَشْرَبُونَ | Biyolojik gereksinim ve imtihan vesilesi olarak içmek | Dünyevî su tüketimi ve nehir imtihanında irade denemesi bağlamı (Bakara 2:249, Vâkıa 56:68). |
| مَشْرَبَهُمْ, لَهَا شِرْبٌ | Hukuki hak, su hissesi ve içme mahalli | Toplumsal düzen, kabilelerin hak taksimi ve mûcize deveye ayrılan su nöbeti bağlamı (Bakara 2:60, Şuarâ 26:155, Kamer 54:28). |
| شَرَابًا طَهُورًا, لِلشَّارِبِينَ | Uhrevî mükâfat ve arınma içeceği | Cennet ehlinin lezzeti, saflığı ve manevi huzuru temsil eden içecekleri bağlamı (İnsan 76:21, Sâffât 37:46, Muhammed 47:15). |
| شَرَابٌ مِنْ حَمِيمٍ, شُرْبَ الْهِيمِ | Uhrevî ceza, azap ve giderilemeyen doyumsuzluk | Cehennem ehlinin iradeleri dışında içmeye zorlandıkları kaynar su ve susuzluk illetine tutulmuş develer gibi doymadan içişleri (En'âm 6:70, Kehf 18:29, Vâkıa 56:54-55). |
| وَأُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُ | Zihinsel ve kalbî nüfuz, özümseme ve saplantı | Bir inancın veya put sevgisinin kalbin tüm hücrelerine işlemesi ve kişiliği kuşatması bağlamı (Bakara 2:93). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Rızık nazariyesi, uhrevî mükâfat ve cezanın mahiyeti | Haram maddelerin rızık sayılıp sayılmayacağı ve cennet/cehennem içeceklerinin hakikati veya temsili oluşu. | İçilen nesnenin kulun varoluşsal niteliğini ve ebedî karşılığını belirlemesi. |
| Fıkıh | Hukukî su hakları (şirb hakkı), taharet ve haram içecekler | Ortak su kaynaklarının mülkiyeti, nöbeti (şirb), sulama önceliği ve aklı gideren içkilerin tüketim haddi. | Hisseli mülkiyet, su tahsisi ve tüketimi yasaklanan sıvıların sınırları. |
| Tefsir | Mecaz ve istiare tahlilleri, eskatolojik sahneler | Bakara 2:93'teki buzağı sevgisinin kalbe içirilmesi istiaresi ve cennet/cehennem içeceklerinin tasviri. | Suyun bedene sirayeti gibi mânevî hallerin ve inançların insan benliğine işlemesi. |
| Hadis | Âdâb-ı muâşeret, teşrik günleri ve su dağıtımı | Ayakta veya tek nefeste içmeme uyarısı, teşrik günlerinin yeme-içme günleri oluşu ve umuma açık suyun engellenmesi yasağı. | Tüketim ölçüsü, itidal, nimetin idraki ve kamuya ait su kaynaklarının dokunulmazlığı. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kalbî ve ruhî beslenme | İnancın içselleştirilmesi | Arınma veya sapma | Mânevî girdinin (hidayet veya şirk) kalbin dokusuna nüfuz ederek kişiliği bütünüyle şekillendirmesi. | Kesin |
| İlmi | Biyolojik ve ekolojik döngü | Sıvı emilimi ve hidrolojik pay | Canlılığın sürdürülmesi | Hücre düzeyinde ozmotik emilim ve doğadaki su döngüsünün canlılar arasında dağıtımı. | Güçlü |
| Siyasi | Kamu düzeni ve kaynak yönetimi | Su hisselerinin taksimi (şirb) | Adaletin ve barışın tesisi | Kıt kaynak olan suyun kabileler veya topluluklar arasında çatışmayı önleyecek hukuki kurallarla paylaştırılması. | Kesin |
| İktisadi | Üretim altyapısı ve tüketim | Sulama hakkı ve temel tüketim | Sürdürülebilir refah | Tarımsal üretimin esası olan su nöbetinin mülkiyete ve ticarete konu olması, temel tüketim maddesi niteliği. | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Ozmoz ve kılcallık (kapilarite) | Bir sıvının yarı geçirgen bir zardan derişim farkıyla geçerek bir ortama tümüyle yayılması ve homojen biçimde nüfuz etmesi hadisesidir. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | İçselleştirme ve asimilasyon | Bireyin dışarıdan gelen kültürel, fikrî veya ideolojik unsurları sorgusuzca özümseyip kendi benliğinin ve kimliğinin ayrılmaz bir parçası kılması sürecidir. | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün sadece susuzluğu gidermek amacıyla yapılan mekanik bir eyleme (su içmeye) veya gündelik içecek tüketimine indirgenmesi. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök; fiziksel su ihtiyacından hukuki su nöbeti ve hissesine (şirb), oradan cennet arınmasına, cehennem doyumsuzluğuna ve bir inancın kalbin kılcal damarlarına kadar işlemesine (işrâb) uzanan çok katmanlı bir emilim ve nüfuz sürecini ifade eder. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Bakara 2:93 gibi ayetlerde geçen kalbe nüfuz etme boyutunun kavranamaması; cennet ve cehennem içeceklerinin amel-ceza ilişkisindeki tecessüm edici rolünün sıradan bir menü tasviri sanılması; hukuki su hakkı (şirb) ayetlerinin toplumsal adalet boyutunun ıskalanması. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Maddî olan ile mânevî olanın nasıl iç içe geçtiğini; bedene giren bir sıvının biyolojik tesirinden kalbe giren bir fikrin ontolojik dönüşümüne kadar «içe nüfuz etme» ve «pay alma» yasasını açıkladığı için temel önemdedir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İmtihan sahnelerinde irade ölçümünün yapıldığı ayetlerde (Bakara 2:249); kaynak paylaşımı ve adalet bildiren kıssalarda (Şuarâ 26:155, Kamer 54:28, Bakara 2:60); eskatolojik mükâfat ve ceza tasvirlerinde (İnsan 76:21, Vâkıa 56:54-55) ve kalbî saplantı tahlillerinde (Bakara 2:93). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Tüketim eyleminin sadece biyolojik bir zorunluluk olduğu zannını yıkar; bireyin içine aldığı, özümsediği ve hisse edindiği her şeyin onun ahlakını, bilincini ve nihai kaderini inşa eden bir içselleşme süreci olduğunu ortaya koyar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamSıvı bir maddenin boğazdan geçirilerek bünyeye alınması, bir nesnenin sıvıyı çekip içine hapsetmesi ve suyun nöbetleşe payı.
- Soyut anlamBir fikrin, inancın veya duygunun zihne ve kalbe sızarak benliğin ayrılmaz bir parçası haline gelmesi, içselleştirilmesi.
- Sistematik karşılıkDışsal bir girdinin alıcı bir sistem tarafından emilerek sistemin iç dengesini, kimliğini veya akıbetini dönüştüren temel nüfuz mekanizması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde , alıcı sistemin (insan bedeni, kalbi veya toplumsal yapı) anındaki mevcut durumunu temsil eder. , sisteme dışarıdan sunulan akışkan girdiyi (su, içecek, inanç, sevgi veya azap) gösterir. katsayısı, sistemin o girdiyi emme, nüfuz ettirme ve özümseme kapasitesini (geçirgenliğini) ifade eder. operatörü, emilen girdinin sistemle mekanik olarak birleşmeyip onun dokusuna işleyerek sistemi niteliksel bir değişime uğrattığını () sembolize eder.