سقي
س - ق - ي
جذر- الورود: ٢٥
- الآيات: ٢٤
- الصيغ: ٢٤
- المعاجم: ١٣
Sakiy: Kaba konmuş sudur. Türkçe’deki su kelimesi buradan gelmiştir. Ma akar veya göldeki su, saky etmek su vermek demektir.المزيد ›
تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: سقى
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Sakiy: Kaba konmuş sudur. Türkçe’deki su kelimesi buradan gelmiştir. Ma akar veya göldeki su, saky etmek su vermek demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٣٠٢القاف والسين و"وايء" معهما
ق و س، ق س و، و ق س، ق ي س، س ق ي، س و ق، و س ق مستعملات قوس: تصغير القَوْسِ قُويسٌ، والعدد أقواسٌ ثم قِياس وقِسِيٌّ.
وشيخ أَقوَسُ: منحني الظهر، وقَوَّسَ تقويساً، وتَقَوَّسَ ظهره، وحاجب مُتَقِّوسٌ، ونوى مُتَقَوِّسٌ ونحوهما: مما ينعطف انعطاف القوسِ، قال:
ولا من رأين الشيب فيه وقَوَّسَا
وقال:
ومُسْتَقْوِس قد خرم الدهر جدره
والقُوْسُ: بقية التمر في الجلة والقَوْسُ: رأس
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬١٥٤المدخل: سقىابن السكيت: السِقاءُ يكون للَّبن وللماء، والجمع القليل أَسْقِيَةٌ وأُسْقِياتٌ، والكثير أَساقٍ. والوَطْبُ للّبن خاصّةً، والنِحْيُ للسمن، والقربة للماء. وسَقَيْتُ فلاناً وأَسْقَيْتُهُ، أي قلت له سَقْياً. وسَقاهُ الله الغيث وأَسْقاهُ، والاسم السُقْيا بالضم. وقد جمعهما لبيدٌ في قوله:
سَقى قَوْمي بَني مجدٍ وأُسْقى نُميراً والقبائلَ من هِـلالِ
ويقال: سَقَيْتُهُ لِشَفَتِهِ، وأَسْقَيْتُهُ لماشيته
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ١٧٬٧٠٧ق س ( وايء )
قوس ، قيس ، قسا ، وقس ، وسق ، سقي ، سوق .
قوس قيس : قال الليث : القَوْس معروفة عجمية وعربيّة تُصَغَّرَ قُوَيْساً ، والجميع القِياس وقِسِيّ ، العَدَد أقواس .
أبو عبيد : جمْعُ القوس : قِياس .
قال : وهذا أقيَسُ مِن قول مَن يقول قِسِيّ ، لأنّ أصلها قَوْس ، والواو منها قَبل السين ، وإنما حُوّلت الواو ياءً لِكسرةِ ما قبلها ، فإذا قلتَ في جمع القَوْس قِسِيّ أخّرْتَ الواوَ بعدَ السين ،
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٬١٣٠(باب السين والقاف وما يثلثهما)
(سقل) السين والقاف واللام ليس بأصل، لأنَّ السين فيه مبدلة عن صاد.
(سقم) السين والقاف والميم أصلٌ واحد، وهو المرض: يقال سُقْمٌ وسَقَمٌ وسَقامٌ، ثلاثُ لغات.
(سقي) السين والقاف والحرف المعتل أصلٌ واحدٌ، وهو إشراب الشيء الماء وما أشبَهَه. تقول: سقيته بيدي أَسقيهِ سَقيا، وأَسْقيته، إذا جعلتَ لـه سِقياً. والسُّقْي: المصدر، وكم سِقيُ أرضك، أي حظُّها من الشرب. ويقال:
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٤٨المدخل: سقى- السقي والسقيا: أن يعطيه ما يشرب، والإسقاء: أن يجعل له ذلك حتى يتناوله كيف شاء، فالإسقاء أبلغ من السقي، لأن الإسقاء هو أن تجعل له ما يسقى منه ويشرب، تقول: أسقيته نهرا، قال تعالى: ﴿وسقاهم ربهم شرابا طهورا﴾ [الإنسان/21]، وقال: ﴿وسقوا ماء حميما﴾ [محمد/15]، ﴿والذي هو يطعمني ويسقين﴾ [الشعراء/79]، وقال في الإسقاء: ﴿وأسقيناكم ماء فراتا﴾ [المرسلات/27]، وقال: ﴿فأسقيناكموه﴾ [الحجر/22]، أي: جعلناه سقيا
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٠٣٥س ق ي
سقاكم الله تعالى الغيث والدر وأسقاكم " نسقيكم مما في بطونه " وقيل: سقاه لشفته وأسقاه لدابتـه.
وسقيته قلت له: سقاك الله تعالى.
وله سقي من النهر وشرب من السقاية وله سقاية ومسقاة: يشرب بها وهي المشربة.
وسقى أرضه واسق أرضك فقد حان مسقاها: وقت سقيها.
وساقاه في أرضه وكره أبو حنيفة المساقاة.
وملأ السقاء والأسقية.
وساق كالسقية وهي البردية وسوق كالسقي.
ومن المجاز:
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١١٬٠٢٩السَّقْيُ: معروف، والاسم السُّقْيا، بالضم، وسَقاهُ اللهُ الغيثَ وأَسْقاهُ؛ وقد جَمَعَهما لَبيدٌ في قوله:
سَقى قَوْمي بني مَجْدٍ، وأَسْقى
نُمَيْراً والقبائِلَ من هِلالِ
ويقال: سَقَيْته لشَفَتِه، وأَسْقَيْته لِماشيَتهِ وأَرْضِهِ، والاسْمُ السِّقْيُ، بالكسر، والجمعُ الأَسْقِيَةُ. قال أَبو ذؤيب يَصِفُ مُشْتارَ عَسَل:
فجاءَ بمَزْجٍ لم يَرَ الناسُ مِثْلَهُ،
هو الضَّحْكُ، إلاَّ أَنه عَمَلُ النَّحْلِ
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٩٥٣* س ق ي * * السِّقاءُ * يكون للبن والماء والقربة تكون للماء خاصة و * سَقَاهُ * من باب رمى و * أسْقَاهُ * قال له سقيا و * سَقاهُ * الله الغيث و * أسْقَاهُ * والاسم * السُّقْيَا * بالضم وقيل * سَقَاهُ * لشفته و * أسْقَاهُ * لماشيته وأرضه و * المَسْقَوِيُّ * من الزرع ما يسقى بالسيح وهو بالفاء تصحيف والمظمئي ما تسقيه السماء و * المَسْقَاةُ * بالفتح موضع الشرب ومن كسرها جعلها كالآلة لسقي الديك و *
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٬٥٤٨: ( ى *!سَقاهُ *!يَسْقِيه ) *!سَقْياً ، ( *!وسَقَّاهُ ) ، بالتَّشْديدِ ، ( *!وأَسْقاهُ ) بمعْنىً واحِدٍ .
( أَو *!سَقاهُ *!وسَقَّاهُ بالشَّفَةِ ، *!وأسْقاهُ : دَلَّهُ على الماءِ ) ؛ كذا في المُحْكم .
( أَو ) *!سَقاهُ لشَفَتِه ؛ *!وأَسْقَى : ( سَقَى ماشِيَتَه أَو أَرْضَه ) ؛ كذا في الصِّحاحِ ؛ ( أَو كِلاهُما ) ، أَي سَقَى *!وأَسْقَى ( جَعَلَ له ماءً ) أَو *!سِقْياً *!فسَقاهُ ، ككَساةٍ ، وأَسْقَى
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٢٠٬٩٢١المدخل: سقىسَقَاهُ
1 سَقَاهُ ذ , aor. يَسْقِيهِ, (K,) inf. n. سَقْىٌ; (TA; [see also سِقَايَةٌ, which is likewise said to be an inf. n. of the same verb;]) and ↓ سقّاهُ, (K,) with teshdeed; (TA;) and ↓ اسقاهُ; (K, TA; [in the CK, erroneously, اسْتَقاهُ;]) all have one meaning; (TA;) [i. e. He gave him to drink, generally water, often milk, and sometimes poison or some other thing: and the first often
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٤٧٢سَقَى
سَقَى I ( n. ac. سَقْي 1 ),
a. Gave to drink; watered; irrigated; sent rain to.
b. Tempered ( iron ).
c. ( n. ac.
سَقْوة
سَقْوة [ 1tU ] )
a. [ coll. ], Poisoned.
سَقَّيَ
سَقَّيَ II ,
a. see I (a) & IV ( b ), ( c ).
سَاْقَيَ
سَاْقَيَ III ,
a. Drank with; gave to drink to.
b. Drew water with.
أَسْقَيَ
أَسْقَيَ IV ,
a. see I (a) .
b. Pledged; wished rain to.
c. Watered the
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٧٬١٧٨سقي
سَقَى - يَسْقِي، سُقِيَ - يُسْقَى - سُقْيَا - سِقَايَة - أَسْقَى - يُسْقِي ، أُسْقيَ - يُسْقَى - اسْتَسْقى - يَسْتَسْقِي
سَقَى - يَسْقِي + كائن + كائناً + شيئاً: يقدم له شيئاً ليشربه: يأتي بالماء أو الشراب ويقدمه ليصبح في متناول شاربه ويتركه له ليشربه حسب رغبته
سَقَى - يَسْقِي + كائن + لـِ كائن + شيئاً: يسقي + كائن + لأجل كائن + كائناً
الصيغ(٢٤)
- نُسْقِيكُمْSize içecek kılarız(نُفْعِلُكُمْ)×٢
- اسْتَسْقَاهُOndan su istedi(اسْتَفْعَلَهُ)×١
- اسْتَسْقَىSu istedi(اسْتَفْعَلَ)×١
- السِّقَايَةَSu kabı(الْفِعَالَةَ)×١
- تَسْقِيSular(تَفْعِلُ)×١
- تُسْقَىOna su verilir(تُفْعَلُ)×١
- سَقَيْتَSu verdin(فَعَلْتَ)×١
- سِقَايَةَİçecek vermek(فِعَالَةَ)×١
- فَأَسْقَيْنَاكُمُوهُHemen onu size içecek kıldık(فَأَفْعَلْنَاكُمُوهُ)×١
- فَسَقَىSu verdi(فَفَعَلَ)×١
الجذور المجاورةالمجاورة: ٣٧ (الإجمالي: ١٩٢)
- موه
الآيات المشتركة: ٧ · Su
- شرب
الآيات المشتركة: ٥ · İçecek
- لبن
الآيات المشتركة: ٢ · Süt demektir
- أكل
الآيات المشتركة: ٥ · Ekel pas demektir
- خمر
الآيات المشتركة: ٢ · Hamr (hı) : Üzümden yapılan içki, şarap demektir
- قطع
الآيات المشتركة: ٣ · Kesinlikle keseceğim
- عبر
الآيات المشتركة: ٢ · Abere bir ırmaktan geçerken üstüne basılan taşlar
- عصو
الآيات المشتركة: ٢ · Asân
- عين
الآيات المشتركة: ٣ · Ayn göz, “evya” göze demektir
- حجر
الآيات المشتركة: ٢ · Taş demektir
- ثني
الآيات المشتركة: ٢ · Sena yaka demektir
- بطن
الآيات المشتركة: ٢ · Batın karın demektir
الآيات التي ورد فيها(٢٤)
وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعَامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيكُمْ مِمَّا فِي بُطُونِهِ مِنْ بَيْنِ فَرْثٍ وَدَمٍ لَبَنًا خَالِصًا سَائِغًا لِلشَّارِبِينَ
Size içecek kılarız
وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعَامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيكُمْ مِمَّا فِي بُطُونِهَا وَلَكُمْ فِيهَا مَنَافِعُ كَثِيرَةٌ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ
Size içecek kılarız
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سقي |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | İlletli (lâm harfi yâ) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | شرب, روي, ورد |
| Zıt Kök | ظمأ |
| Çekirdek Özet 1 | Canlıya içeceği doğrudan sunma, susuzluğu gidermek üzere su veya sıvı ile buluşturma, toprağı sulama. |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi rahmetin, rızkın ve dirilişin devamı için gereken hayat sıvısının yaratılmışlara ulaştırılması; ahiretteki içecek mükâfat ve cezaları. |
| Çekirdek Özet 3 | Varlığın kurumasını ve helakini önleyen sürekli ikmal, yönlendirilmiş akış ve ontolojik bakım düzeni. |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir içme fiili sanıp suyu hazırlama, sunma, iletme ve sistemi besleme boyutunu göz ardı etmek. |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سق | Aşağı yönlü inme, dökülme, örtme veya bir yere sevk edilme devinimi (سقط düşmek/inmek, سقف üstten örtmek/tavan, سقر şiddetle yakıp çökertmek, سقم bedene çöküp zayıflatan hastalık) | ي | Dökülme ve sevk hareketini akıcı bir sıvıya, yumuşak bir sürekliliğe ve hayat veren bir içeceğin doğrudan intikaline tahsis etmiştir. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | diken, destek; tutunma, dayanma, koruma | Hayatın sürmesi için gereken temel desteğin ve canlanma direncinin temini. |
| ق | ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Suyun bir kapta, kanalda veya menbada toplanması, odaklanmış bir debi ile yönlendirilmesi. |
| ي | el ve kol; iş, yapma, uzanma | Sunma, yöneltme, el vasıtasıyla ulaştırma ve muhataba bizzat içirme eylemi. |
| سقي | Hayatın devamını sağlayan desteğin (س) odaklanmış veya biriktirilmiş bir kaynaktan (ق) el ve irade ile uzatılarak (ي) muhataba aktarılması; sulama ve içirme yoluyla canlılığın ikamesi. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir canlının ağzına içecek su vermek, tulumdan veya kadehten sıvıyı aktarmak, ekin ve hayvanı su ile buluşturmak. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lebîd b. Rebîa kabilelere yağmur ve refah dilerken kökün sülâsî ve if'âl formlarını bir arada kullanmıştır: سَقى قَوْمي بني مَجْدٍ، وأَسْقى / نُمَيْراً والقبائِلَ من هِلالِ |
| Erken Arapça kullanım | Çöl ve vaha şartlarında develerin sulanması (iskâ), kuyudan su çekilip havuzlara doldurulması ve hacılara su ikramı kurumu olan sikâye. |
المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Dīwān Labīd.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça سقي kökü, Kuzeybatı Sami ve Güney Sami sahasında su verme, içirme ve tarımsal sulama alanlarını adlandıran kadim bir ortak miras köküdür. İbranicede שקה (šāqāh - 'su vermek, sulamak, içirmek', Hiphil formu hišqāh) ve Aramicede / Süryanicede ܐܫܩܝ (ašqī - 'suladı, içirdi') biçimleriyle fonetik denkliği (Arapça /s/ - İbranice /š/) eksiksizdir. Kök, ilksel Sami tabakasında yalnızca suyun fiziksel varlığını değil, suyun bir kaynaktan alınıp hedef canlıya veya toprağa aktarılması ameliyesini gösterir. Arapçada hem kaba (sikâ), hem içki taslarına (sikâye), hem de zirai ortaklığa (müsâkāt) genişleyerek zengin bir kullanım alanı bulmuştur.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bir nesneye su emdirme (işrâb), susuzluğu giderme; kaptan (sikâ) su sunma. | Asıl anlam içecek vermek ve sulamaktır; kap ve kanal adları bu eylemden türemiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice šāqāh (suladı, içirdi), Süryanice ašqī (su verdi, suladı). | Fonetik ve semantik paralellik tamdır; proto-Sami *šqy / *sqy kökünden gelir. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Mısır hiyerogliflerinde ve Berbericede su akıtma ve içirme ile ilgili bazı ikincil kökler. | Afro-Asyatik çöl ve vaha tarımı terminolojisiyle morfolojik paralellik ihtimali. | Muhtemel |
المصدر Brown-Driver-Briggs, Gesenius, HALOT.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سقي | Anlamlı | Su vermek, sulamak | Canlıya veya toprağa sıvı ulaştırıp susuzluğunu gidermek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| سيق | Anlamlı | Sürmek, sevk etmek | سوق kökünün yâ'lı varyantı olarak öne katıp götürme, akıtma | Hedef kökle sevk ve akıtma yönünden semantik teması vardır; Kur'an'da geçmez |
| قسي | Anlamlı | Sertleşmek, katılaşmak | Suyunu ve nemini yitirip taşlaşmak, merhametsizleşmek | Hedef kökün zıddı yönde kuruluğu ve katılışı ifade eder; Kur'an'da geçmez |
| قيس | Anlamlı | Ölçmek, takdir etmek | İki şey arasındaki mesafeyi veya miktarı tartıp denkleştirmek | Hedef kökten semantik olarak uzaktır; Kur'an'da geçmez |
| يسق | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez |
| يقس | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سقي | Merkez | Su verme, sulama, içirme | Suyu bizzat sunma, ulaştırma, bir organizmaya veya toprağa intikal ettirme | Suyu aktaran fail ile alıcı arasındaki besleyici temas |
| شرب | Komşu | İçeceği tüketme | Suyun alıcı tarafından bizzat içilip boğazdan geçirilmesi eylemidir; sunmayı içermez | Eylemin alıcıdaki tüketim boyutunu ifade eder |
| روي | Komşu | Suya kanma | Sulama neticesinde susuzluğun tamamen dinmesi ve doygunluğa ulaşılmasıdır | Seky eyleminin nihai doyum hedefini ve sonucunu gösterir |
| ورد | Komşu | Suya varma, ulaşma | Kişinin veya hayvanın su kaynağına bizzat gitmesi, pınara inmesidir | Seky suyun getirilişini, vürûd ise suya gidilişini anlatır |
| ظمأ | Zıt | Susama, susuzluk çekme | Canlının su ihtiyacı içinde yanması, nemsiz ve kurak kalması halidir | Seky ile ortadan kaldırılan mutlak yokluk ve ihtiyaç durumu |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سقي | Su vermek, sulamak, içirmek | Hem canlıya içecek sunmayı hem de toprağı sulamayı aynı kökte birleştiren eylem. | Kesin |
| Latince | irrigare, potare | Sulamak, içki vermek | Irrigare toprağı ve bitkiyi sulamayı, potare ise canlıya içki/su sunmayı karşılar; iki eylem ayrıdır. | Güçlü |
| İngilizce | to water, to irrigate, to give to drink | Su vermek, sulamak, içirmek | To water hem bitkiyi hem hayvanı sulamada kullanılır; insana içecek sunma ayrıca ifade edilir. | Güçlü |
| Almanca | tränken, bewässern | Su vermek, sulamak | Tränken hayvanı veya canlıyı suyla doyurmak, bewässern ise toprağı sulamaktır. | Güçlü |
| Fransızca | abreuver, irriguer | Su vermek, sulamak | Abreuver canlıya su içirmek, irriguer araziye su taşımaktır; tek kök iki ayrı kavrama bölünür. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Collins French-English Dictionary.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| سَقَى (Mücerred fiil) | Hayvanları ve insanları bizzat sulamak | Hz. Mûsâ'nın Medyen suyunda çobanların koyunlarını sulaması bağlamı (Kasas 28:24, 28:25). |
| أَسْقَى (İf'âl kalıbı) | Yağmur, pınar veya süt gibi ilahi rızıkları kulların içimine hazır kılmak | Allah'ın gökten indirdiği su veya hayvanların karnındaki süt ile kulları beslemesi bağlamı (Hicr 15:22, Nahl 16:66, Mü'minûn 23:21). |
| اسْتَسْقَى (İstif'âl kalıbı) | Kuraklık ve darlık anında su talep etmek | Hz. Mûsâ'nın kavmi için Allah'tan su dilemesi ve kayadan pınarların fışkırtılması bağlamı (Bakara 2:60, A'râf 7:160). |
| السِّقَايَة (İsim/Alet) | Hacılara su dağıtma görevi veya kadeh/su tası | Hacılara su ikramı fazileti (Tevbe 9:19) ve Hz. Yûsuf'un kardeşinin yüküne koydurduğu hükümdar su kabı (Yûsuf 12:70). |
| يَسْقُونَ / يُسْقَوْنَ (Cennet/Cehennem içecekleri) | Ahirette hak edilen mükâfat veya ceza içeceklerinin sunulması | İyilerin mühürlü saf içeceklerle, cehennem ehlinin ise kaynar sularla sulanması bağlamı (Mutaffifîn 83:25, Gāşiye 88:5, Muhammed 47:15). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Rızık ve in'âm nazariyesi | Yağmurun indirilmesi ve canlıların sulanması fiilinin bizzat Allah'a nispet edilmesi; sebep-müsebbib ilişkisinde suyun doğrudan ilahi lütuf olması. | Fiilin faili olarak Allah'ın 'es-Sâkî' lütfu ve yaratma kudreti. |
| Fıkıh | Müsâkāt ve sulama hukuku | Bağ ve bahçelerin bakımının ürün payı karşılığı verilmesi (müsâkāt akdi), şürb hakkı, su kaynaklarının mülkiyeti ve kamuya arzı. | Zirai ortaklık, sulama sırası ve ortak su hakkının korunması. |
| Tefsir | İlahi lütfun iktisadi ve kevni dengesi | Gökten inen suyun yerde depolanması ve canlıların içecek ihtiyacının bir nizam içinde karşılanması tasviri. | Rahmet, diriltme ve öldükten sonra dirilmenin (ba's) tabiat delili olarak su. |
| Hadis | Sadaka ve kamusal ikram | En faziletli sadakanın insanlara ve hayvanlara su temin etmek (sekyü'l-mâ') olduğunu belirten nebevi teşvikler; hacılara sikâye hizmeti. | İnfak, merhamet ve hayatta kalma desteğinin merkezine suyun konulması. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kulluğun acziyeti ve ilahi ikram | الاستسقاء | İhtiyaç arzı | Kulun mutlak muhtaçlığı ile Allah'ın tek diriltici oluşunun yağmur namazı ve duasıyla ikrarı. | Kesin |
| İlmi | Hidrolojik döngü ve ekosistem beslemesi | الري | Canlandırma | Suyun atmosferden yere inmesi, yer altında depolanması ve biyolojik dokulara aktarılma kanunu. | Kesin |
| Siyasi | Kamu düzeni ve tebaa hizmeti | السقاية | İkram ve meşruiyet | Su kaynaklarının adil dağıtımı ve hacılara su ikramı gibi kamu hizmetlerinin iktidara meşruiyet sağlaması. | Güçlü |
| İktisadi | Zirai üretim ve ortaklık nizamı | المساقاة | Sermaye-emek ortaklığı | Tarımsal arazinin sulanması ve bakımı üzerinden kurulan kâr paylaşımlı sözleşmelerle üretimin devamı. | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Akışkanlar mekaniğinde difüzyon ve besleme döngüsü | Bir rezervuardan hedef sisteme enerjinin ve kütlenin yönlendirilmiş, kontrollü ve sürekli biçimde beslenmesi. | Kesin |
| Beşeri bilimler | Sosyal refah ve kaynak intikali | Toplumsal yapıda hayati kaynakların kıtlık çeken kesimlere kurumsal ve düzenli kanallarla aktarılması. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca fiziksel susuzluğun giderilmesi veya günlük su içme eylemiyle sınırlamak; onu شرب (içme) ile bütünüyle eşanlamlı görmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök; yerin diriltilmesinden canlı metabolizmasının kurulmasına, kamu hizmeti olarak sikâyeden ahiretteki varoluşsal ödül ve ceza tevzîine kadar uzanan yönlendirilmiş bir hayat akışıdır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki 'fe-eskaynâkumûhu' gibi ifadelerin arkasındaki kozmik depolama, jeolojik nizam ve ilahi bakım boyutunun ıskalanıp meselenin basit bir su tüketimine indirgenmesi. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Çünkü Kur'an'da hayatın başlangıcı, sürdürülmesi ve ahiretteki tecellisi doğrudan suyun akıtılması ve sunulması metaforuyla açıklanır. Seky, varlığın ilahi bir pınardan sürekli beslendiğini gösteren anahtar ontolojik fiildir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İlahi nimetlerin ve kevni ayetlerin sayıldığı bölümlerde (Hicr 15:22, Nahl 16:66), peygamber kıssalarındaki sahnelerde (Bakara 2:60, Kasas 28:24) ve cennet/cehennem ehlinin içecek tasvirlerinde (Gāşiye 88:5, Mutaffifîn 83:25). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Tabiatın kendi kendine yeten kapalı bir sistem olduğu zannını yıkar; suyun depolanması ve canlılara ulaştırılmasının iradi, lütufkâr ve kesintisiz bir ilahi ikram mekanizması olduğunu ortaya koyar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir canlının ağzına içeceği bizzat vermek, kabı suyla doldurup sunmak veya toprağa kanallar vasıtasıyla su ulaştırmak.
- Soyut anlamBir kaynağın hayat verici cevherini, muhtaç olan alıcının yapısına uygun bir akışla sürekli ve düzenli intikal ettirme süreci.
- Sistematik karşılıkHayatın, üretimin ve ahiret adaletinin devamlılığını sağlayan tek yanlı veya sözleşmeye bağlı ikmal ve merhamet debisi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde ana rezervuarı (ilahi rahmet veya su kaynağı), iletim vasıtasını (kap, kanal, bulut veya aracı şahıs), yönlendirilmiş aktarım operatörünü (seky eylemi), alıcı organizmayı (insan, hayvan, toprak) ve ise bu intikal neticesinde gerçekleşen dirilme, susuzluğun giderilmesi ve canlanma farkını sembolize eder.