عيسى

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ع-ي-سالصيغ: ٤ · الجذور المجاورة: ٧١ · الآيات: ٢٥ · السور: ١١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».قولمسحوَعِيسَىسبطبِعِيسَىعيسىمريميَاعِيسَىبنوإسماعيلسريقفوقدسنجل

الجذرالصيغ ٤الآيات ٢٥السور ١١المجاورة ٧١

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

عيسى

ع - ي - س

جذر
  • الورود: ٢٥
  • الآيات: ٢٥
  • الصيغ: ٤
  • المعاجم: ٠

معناه في القرآن: İsa

ملاحظاتي

المعاجم(٠)

لا توجد مداخل معجمية لهذا الجذر.

الصيغ(٤)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٧١ (الإجمالي: ١٩٦)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. مريم

    الآيات المشتركة: ١٦ · Meryem

  2. بنو

    الآيات المشتركة: ١٦ · Oğullar

  3. أيد

    الآيات المشتركة: ٤ · Yed el veya kol demektir

  4. قفو

    الآيات المشتركة: ٣ · Kafa tası demektir

  5. سبط

    الآيات المشتركة: ٣ · Ve oymaklar

  6. إبراهيم

    الآيات المشتركة: ٥ · İbrahim

  7. قدس

    الآيات المشتركة: ٣ · Cemaatlerin toplandığı yerde önderin durduğu yerdir

  8. قول

    الآيات المشتركة: ١٦ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  9. إسماعيل

    الآيات المشتركة: ٣ · Ve İsmail

  10. حور

    الآيات المشتركة: ٣ · Hale güneşin etrafında oluşmuş beyaz halkadır

  11. مسح

    الآيات المشتركة: ٣ · Mesih

  12. نجل

    الآيات المشتركة: ٣ · نجل أنجيل “Necar” ağacı veya bir şeyi parlatan alet demektir

الآيات التي ورد فيها(٢٥)

  1. … آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَقَفَّيْنَا مِنْ بَعْدِهِ بِالرُّسُلِ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ أَفَكُلَّمَا جَاءَكُمْ …

    İsa

  2. … مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجَاتٍ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ وَلَوْ شَاءَ …

    İsa

  3. إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَامَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيهًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ

    İsa

  4. فَلَمَّا أَحَسَّ عِيسَى مِنْهُمُ الْكُفْرَ قَالَ مَنْ أَنْصَارِي إِلَى اللَّهِ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصَارُ اللَّهِ آمَنَّا بِاللَّهِ وَاشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ

    İsa

  5. إِنَّ مَثَلَ عِيسَى عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

    İsa

  6. وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيحَ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ …

    İsa

  7. … وَلَا تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ …

    İsa

  8. قَالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا أَنْزِلْ عَلَيْنَا مَائِدَةً مِنَ السَّمَاءِ تَكُونُ لَنَا عِيدًا لِأَوَّلِنَا وَآخِرِنَا وَآيَةً مِنْكَ وَارْزُقْنَا وَأَنْتَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ

    İsa

  9. ذَلِكَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ قَوْلَ الْحَقِّ الَّذِي فِيهِ يَمْتَرُونَ

    İsa

  10. وَلَمَّا جَاءَ عِيسَى بِالْبَيِّنَاتِ قَالَ قَدْ جِئْتُكُمْ بِالْحِكْمَةِ وَلِأُبَيِّنَ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي تَخْتَلِفُونَ فِيهِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ

    İsa

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökعيسى
YapıÖzel ad
Özel DurumA‘cemî (Arapçalaşmış yabancı özel isim), maksûr elif ile biten dörtlü lafız
Bağlamsal Yakın Köklerمصح, نصر, رسل
Zıt Kökكفر
Çekirdek Özet 1Erken Sami dillerindeki kurtuluş, esenlik ve ilahi yardım taşıyıcısı özel isim
Çekirdek Özet 2Kur'an'da Meryem oğlu, kelimetullah, ruhullah ve İsrailoğullarına gönderilen peygamber
Çekirdek Özet 3İlahi tevhidi tahriften koruyan, aşırılıkları reddeden beşer-resul modeli
Kritik Hata Riskiİsmi salt Arapça kök türetimiyle sınırlayarak tarihsel-vahiy geleneğindeki yerini veya uluhiyet iddialarıyla tevhidi zedeleyen teolojik sapmaları gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عيCanlılık, kaynak, belirginleşme ve açığa çıkma hareketi (عين, عيش)سİsmin Arapça ses yapısına uyarlanması esnasında akışkan ve diri anlam nüvesine tutunma ve sınır kazanma boyutu katılmıştır
عيBelirginleşme ve açığa çıkma hareketiىMaksûr son ek ile isme süreklilik ve zati bir hüviyet kazandırılmıştır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGözGörme, bilme, basiret ve doğrudan ilahi şahitlik
يEl ve kolGüç, teyit, ilahi lütufla iş görme ve kudret
سDiken, destekTutunma, dayanma, ilahi desteğe yaslanma ve direnç
ىEl ve kolAmelin, vahyin ve elçilik vazifesinin nihai hedefe erişmesi
عيسىGöz, el, destek ve nihai uzanışın birleşimiİlahi basiretle donatılmış, kudret eliyle teyit edilmiş ve insanlığı sarsılmaz bir desteğe çağıran peygamberi şahsiyet

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÖzel isim olması sebebiyle nesnel veya fiziksel bir beden eylemine dayanmaz; Arap dilcileri kelimenin türetme olduğunu varsaydıklarında kızıllığa çalan beyaz deve tüylerini ifade eden el-‘ayas kavramıyla irtibatlandırmışlarsa da kökeni a‘cemîdir
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem Hristiyan Arap kabileleri (Gassânîler, Lahmîler) ve Cahiliye dönemi tevhidi şiirlerinde Hristiyanlık teolojisiyle irtibatlı peygamber ismi olarak anılmıştır
Erken Arapça kullanımKur'an öncesi ve nüzul dönemi Arapçasında Süryanice Yeşû‘ isminin Arap fonetiğine aktarılmış biçimi olarak bilinir ve kullanılır

المصدر Lisânü’l-ʿArab, el-Müfredât, Tehzîbü’l-Luğa ve erken dönem Arapça şahitleri.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Kelime Sami dil ailesinde kurtarıcı, ilahi yardım ile esenliğe erdiren anlamındaki kökten neşet etmiştir. İbranice Yeşûa veya Yehoşua biçimi, Süryaniceye İsho veya Yeşû‘ olarak geçmiş; oradan Arapçanın ses uyumuna tabi tutularak ‘Îsâ biçimini almıştır. Başındaki ayın harfinin konumu, Süryanicedeki kelime sonu ayın sesinin Arapçada başa alınması (metatez) veya Güney Arabistan Sami lehçelerindeki erken fonetik geçişlerle açıklanır. Sami kök matrisinde kelimenin çekirdeği kurtarmak, genişliğe çıkarmak ve ilahi inayettir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Lexicon, Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönel-‘Ayas / el-‘AysArap dilcilerinin Arapçalaştırma sonrası sarf kalıbına uydurma çabasıdır; asıl kök Arapça içi türetim değildirMuhtemel
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice Yeşûa, Süryanice İsho‘Kurtuluş ve esenlik anlamındaki Sami kökten Arap fonetiğine aktarılmıştırKesin
Daha geniş dilsel ilişkiGrekçe Iēsous, Latince IesusDoğu Akdeniz havzasındaki tüm dillerde ortak Sami kökten ödünçleme yoluyla yer almıştırKesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Arthur Jeffery, Lisânü’l-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عيسىAnlamlıÖzel isimKur'an'da adı geçen peygamberHedef kök; Kur'an'da geçer
عيىسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıDörtlü kalıp permütasyonu Arapçada mühmeldir
عسيىKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel diziliş
سىعىKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel diziliş
يسعىAnlamlıKoşmak, çabalamakسعى üçlü kökünün muzari kalıbıdır, bağımsız kök değildirPermütasyon dışı biçim
يعسىKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel diziliş

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عيسىMerkezPeygamberlik ve ilahi elçilikBizzat şahsı, mucizeleri ve tevhid tebliğini temsil eden alem isimdirMeryem oğlu İsa peygamberin Kur'an'daki adı
مصحKomşuSıfat ve unvanMesih lafzı onun ilahi bereketle mesh edilişini ve yolculuğunu niteler, özel adın yerini değil sıfatını kurarعيسى şahıs adı iken مصح onun rütbe ve durumunu bildirir
نصرKomşuYardım ve intisapOna inananların ve yardımcılarının (havariler, Nasara) bağlandığı köktürعيسى rehber zat iken نصر ona tabi olanların eylemidir
رسلKomşuGörev ve vazifePeygamberlik misyonunun genel çerçevesidirعيسى bu elçilik dairesi içinde belirli bir kavme gönderilen kuldur
كفرZıtİnkar ve örtmeİsa'nın getirdiği açık delilleri yalanlama ve onu ilahlaştırarak tevhidi örtme eylemidirHakikati gizleme ve şirk ile zıtlık oluşturur

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعيسىÖzel ad, peygamberKur'an vahyinde Meryem oğlu peygamberin ismiKesin
LatinceIesusİsaGrekçe üzerinden Sami asıllı kurtarıcı isminin aktarımıdır; Batı dillerindeki formu belirlemiştirKesin
İngilizceJesusİsa peygamberHristiyan teolojisindeki tanrısal oğulluk yüklemini de taşır; Kur'an'daki yalın nebi vurgusundan teolojik olarak ayrışırKesin
AlmancaJesusİsa peygamberBatı Hristiyan muhitindeki kullanımı karşılar; beşer-peygamber sınırını aşan teolojik anlam barındırırKesin
FransızcaJésusİsa peygamberBatı dillerindeki genel kullanımı yansıtır; peygamberlik boyutunu aşan anlamları içerirKesin

المصدر Oxford English Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Meryem oğlu İsa (İbnu Meryem)Annesine nispetle beşer peygamberNesep ve yaratılış bağlamı; babasız doğum ve beşerilik vurgusu (Âl-i İmrân 3:59, Mâide 5:114)
İsrailoğullarına elçi İsaTevrat'ı tasdik eden, İncil verilen resulİsrailoğullarına yönelik tebliğ ve hüküm bağlamı (Bakara 2:87, Saff 61:14)
Hitap muhatabı İsa (Yâ ‘Îsâ)İlahi denetime, lütfa ve sorguya tabi kulKıyamet günü sorgulanma ve ilahi nimetleri hatırlatma bağlamı (Âl-i İmrân 3:55, Mâide 5:110, 5:116)
Peygamberler silsilesinde İsaUlü'l-azm resullerle birlikte anılan nebiVahiy ve nübüvvet ortak paydası bağlamı (Bakara 2:136, Nisâ 4:163, Şûrâ 42:13)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamUluhiyet, nübüvvet ve tevhidTeslis inancının reddi, İsa'nın yaratılmış bir kul ve kelimetullah oluşunun niteliği, nüzul-i İsa meselesiBeşer peygamber kimliğinin şirk unsurlarından arındırılması
FıkıhHristiyanların ehlikitap statüsü ve şer‘u men kablenâİsa'nın şeriatının Kur'an hükümleri karşısındaki konumu ve nesh tartışmalarıŞeriatın devamlılığı ve tecdidi meselesi
TefsirKıssalar ve kelimetullah/ruhullah tabirleriMeryem'in hamileliği, mucizeler ve ref‘ (göğe yükseltilme) ayetlerinin teviliTarihsel hakikat ile lafzın zâhirinin cem edilmesi
HadisEşrât-ı sâat (kıyamet alametleri) ve faziletlerAhir zamanda inişi, Deccal'i öldürmesi ve adaletle hükmetmesi rivayetleriMehdi ve kıyamet alametleri dairesinde adalet sembolü

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid inancıKutsal kul ve resulŞirki ve ifratı tasfiyeİlahlaştırılmayı reddedip yalnızca Allah'a kulluğa çağıran arı tevhid tebliğcisiKesin
İlmiVahiy ve mucizeAçık beyyine ve kelimeDeterminizmi sarsan ilahi kanıtTıbbın ve aklın sınırlarını aşan harikulade olaylarla vahyin hakkaniyetini ispatGüçlü
Siyasiİsrailoğulları idaresiIslahatçı ve adil önderRuhban ve iktidar tahakkümünü kırmaŞekilci din adamlarının ve yozlaşmış otoritelerin meşruiyetini ilahi ahlakla sorgulamaGüçlü
İktisadiZahidane duruşDünya hırsını dengeleyen ahlakAşırı birikim ve sömürüyü engellemeMaddeciliğe ve servet biriktirme hırsına karşı kanaat ve manevi arınma dengesi kurmaGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDoğrusal olmayan sıçrama (tekillik noktası)Standart biyolojik sebep-sonuç zincirinin dışına çıkan babasız doğum ve mucizeler, fizikteki kırılma ve sıçrama durumlarına yapısal olarak benzerMuhtemel
Beşeri bilimlerKarizmatik ahlaki otoriteKurumsallaşmış katı bürokratik ve dini yapıları ahlaki ve manevi samimiyetle dönüştüren liderlik tipolojisiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİsa'yı yalnızca hümanist bir ahlak vaizi, pasifist bir mistik veya mitolojik bir figür olarak görerek onun şeriat getiren, tevhidi savunan ve uluhiyet iddialarını şiddetle reddeden peygamberlik vazifesini yok saymak
Kur'an içi daha geniş anlamBabasız yaratılışıyla Âdem'e benzetilen, Allah'ın bir kelimesi ve ruhu olarak takdim edilen, ancak asla tanrısal bir tabiat atfedilmeyen, İsrailoğullarını tahrifattan kurtarmakla görevli resullük makamı
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHristiyan teolojisinin teslis dogmasına kaymak veya tam aksine Yahudi muhalefetinin onu gayrimeşru ve sahte peygamber sayan ifrat ve tefrit tuzaklarına düşerek Kur'an'ın kurduğu mutlak tevhid dengesini yitirmek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın tevhidi inşa ederken karşılaştığı en büyük sapmalardan biri olan teslis inancını ve peygamberlerin ilahlaştırılmasını doğrudan bu şahsiyet üzerinden tashih etmesi sebebiyle temel bir teolojik eksendir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ehl-i kitabın inançlarının eleştirildiği, peygamber kıssalarının anlatıldığı, uluhiyet ve ubudiyet sınırlarının çizildiği ve ahiret sorgusunun tasvir edildiği surelerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hem İsa'yı ilahlaştıran aşırı yüceltmeci Hristiyan doktrinini hem de onu inkar edip iftira atan Yahudi reddiyesini bertaraf ederek peygamberin Allah'ın kulu ve elçisi olduğu yalın hakikatini yerleştirir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamSami dillerinde kurtuluş ve ilahi yardım taşıyıcısı özel isim; Kur'an'da Meryem oğlu İsa peygamberin adı.
  • Soyut anlamİlahi kelimenin beşeri bedende tecellisiyle gerçekleşen, şirke ve aşırılığa geçit vermeyen saf ubudiyet ve tevhid rehberliği.
  • Sistematik karşılıkİfrat (ilahlaştırma) ile tefrit (inkar ve iftira) arasında mutlak tevhid dengesini kuran resul modeli.
  • LaTeX modeliP(x)=M(x)∧R(x)∧¬D(x)  ⟹  T
  • LaTeX açıklamasıModelde x İsa şahsiyetini temsil eder. M(x) onun Meryem oğlu bir beşer olduğunu, R(x) Allah'ın elçisi ve kelimesi olduğunu, ¬D(x) uluhiyet ve tanrılık niteliğinin onda mutlak surette bulunmadığını ifade eder. Bu üç şartın birleşimi, ilahi tevhidin (T) tahrif edilmeden korunması sonucunu doğurur.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ع