رسل
ر - س - ل
جذر- الورود: ٥١٣
- الآيات: ٤٢٩
- الصيغ: ١١٨
- المعاجم: ١٣
Saçak demektir. Salmak fiiline dönüşmüştür. “Haber saldı”da olduğu gibi bir kimseye bir adamı göndererek ona haber ulaştırmaya irsal denir. “Ala” kelimesi ile kullanıldığı zaman irsal askeri birlikleri göndermek anlamına gelir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Saçak demektir. Salmak fiiline dönüşmüştür. “Haber saldı”da olduğu gibi bir kimseye bir adamı göndererek ona haber ulaştırmaya irsal denir. “Ala” kelimesi ile kullanıldığı zaman irsal askeri birlikleri göndermek anlamına gelir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬١٢١باب السين والراء واللام معهما
ر س ل، س ر ل يستعملان فقط
رسل:
الرَّسْلُ: الذي فيه استرسال ولِينٌ.
وناقة رَسْلةُ القوائم أي سَلِسَةٌ لَيِّنَةُ المَفاصِل:
وأنشد: برَسْلَةٍ وثِّقَ مُلْتَقـاهـا مَوضعَ جُلبِ الكُورِ من مَطَاها
والرَّسَلُ: جماعاتُ الإِبِل.
والرَّسَلُ: القَطيع من كلِّ شيءٍ، وجمعُه أرسال، قال: ورَسَلاً وارِدةً بعدَ رَسَلْ والرَّسَلُ: يُذَكَّر ويؤنَّث.
والرِّسلُ: الهَيْئةُ والسُّكُون،
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٢٣٨شَعْرٌ رَسْلٌ، أي مُسْتَرْسِلٌ. وبعيرٌ رَسْلٌ، أي سَهْلُ السَيْرِ. وناقةٌ رَسْلَةٌ. وقولهم: افْعَلْ كذا وكذا على رَسْلِكَ بالكسر، أي اتَّئِدْ فيه، كما يقالُ: على هِينَتِكَ. ومنه الحديث: "إلاَّ مَنْ أَعطى في نَجْدتها ورِسْلِها"، يريد الشدَّة والرخاء. والرِسْلُ أيضاً: اللَبن. وقد أَرْسَلَ القومُ، أي صار لهم اللبنُ من مواشيهم. والرَسَلُ بالتحريك: القطيع من الإبل والغنَم. والجمع الأَرسالُ. ويقال:
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٬٩١٢س ر ل
رسل ، سرل
استعمل من وجوهها : رسل ، سرل .
سرل : أمّا سرل : فإنه ليس بعربيّ صحيح ، والسراويل معرّبة ، وجاء السراويل على لفظ الجماعة ، وهي واحدة ، وقد سمعتُ غير واحد من الأعراب يقول : سرْوال . وإذا قالوا سراويل أنّثوا .
وفي حديثٍ رُوِي عن أبي هريرة ( أنه كره السراويل المخَرْفجة ) .
قال أبو عُبَيْدةَ : هي الواسعة الطويلة ، وقد مرَّ تفسيرُها في كتاب الخاء .
وقال الليث : السراويل : أعجميّة
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٠٦٢(باب الراء والسين وما يثلثهما)
(رسع) الراء والسين والعين أصلٌ يدلُّ على فَسادٍ. يقولون الرَّسَعُ: فَساد
العين. يقال رسَّعَ الرّجلُ فهو مُرَسِّع. ويقال رسَّعَتْ أعضاؤه، إذا فَسَدَتْ.
(رسغ) الراء والسين والغين كلمةٌ واحدة، [الرُّسْغُ]: وهو مَوْصِل الكَفِّ في الذِّراع، والقدم في الساق. والرِّساغ: حبلٌ يُشَدُّ في رسغ الحمار ثم يشدُّ إلى وتد. ويقال أصاب المطر الأرضَ فرسَّغ، وذلك إذا بلغ الماء
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٣٥٨- أصل الرسل: الانبعاث على التؤدة ويقال: ناقة رسلة: سهلة السير، وإبل مراسيل: منبعثة انبعاثا سهلا، ومنه: الرسول المنبعث، وتصور منه تارة الرفق، فقيل: على رسلك، إذا أمرته بالرفق، وتارة الانبعاث فاشتق منه الرسول، والرسول يقال تارة للقول المتحمل كقول الشاعر:
*ألا أبلغ أبا حفص رسولا*
(شطر بيت، عجزه: فدى لك من أخي ثقة إزاري
وهو لأبي المنهال الأشجعي، وقد تقدم في مادة (أزر) )
وتارة لمتحمل القول والرسالة.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٣٧١ر س ل
راسله في كذا.
وبينهما مكاتبات ومراسلات وتراسلوا وأرسلته برسالـة وبرسـول وأرسلـت إليـه أن افعـل كـذا.
وأرسـل اللـه فـي الأمـم رسـلاً.
وأرسـل الفحل في الإبل.
وأرسل كلبه وصقره علـى الصيـد.
وأرسـل يـده عـن يـده بعـد المصافحة.
ووجهت إليه رسلي أرسالاً متتابعة: رسلاً بعـد رسـل جماعـة بعـد جماعـة.
وهـو رسلـه فـي الغنـاء والنضـال وغير ذلك.
ورسله الغناء وهذا رسيلـك الذي
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٢٬١١٠الرَّسَل: القَطِيع من كل شيء، والجمع أَرسال. والرَّسَل: الإِبل، هكذا حكاه أَبو عبيد من غير أَن يصفها بشيء؛ قال الأَعشى: يَسْقِي رياضاً لها قد أَصبحت غَرَضاً،
زَوْراً تَجانف عنها القَوْدُ والرَّسَل
والرَّسَل: قَطِيع بعد قَطِيع. الجوهري: الرَّسَل، بالتحريك، القَطِيع من الإِبل والغنم؛ قال الراجز:
أَقول للذَّائد: خَوِّصْ برَسَل،
إِني أَخاف النائبات بالأُوَل
وقال لبيد:
وفِتْيةٍ كالرَّسَل القِمَاح
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٧٧٦* ر س ل * قولهم افعل كذا وكذا على * رِسْلِكَ * بالكسر أي اتئد فيه كما يقال على هينتك ومنه الحديث ﴿إلا من أعطى في نجدتها و * رِسْلِها *﴾ يريد الشدة والرخاء يقول يعطي وهي سمان حسان يشتد على مالكها إخراجها فتلك نجدتها ويعطي في رسلها وهي مهازيل مقاربة و * الرِّسْلُ * أيضا اللبن و * رَاسَلَهُ مُرَاسَلَةً * فهو * مُرَاسِلٌ * و * رَسِيلٌ * و * أرْسَلَهُ * في * رِسَالة * فهو * مُرْسِلٌ * و * رَسُولٌ *
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٠٬٩٣١الرسل، محركة: القطيع من كل شيء، ج: أرسال، هكذا في المحكم، وفي المصباح: ويستعمل في الناس تشبيها. قلت: ومنه الحديث: أن الناس دخلوا عليه بعد موته أرسالا يصلون عليه، أي أفواجا، وفرقا متقطعة، يتلو بعضهم بعضا. والرسل: الإبل، هكذا حكاه أبو عبيد، من غير أن يصفها بشيء، قال الأعشى:
يسقي رياضا لها قد أصبحت عرضا زورا تجانف عنها القود والرسـل أو هو القطيع منها، ومن الغنم، كما
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٢٩٬٧٩٩رَسِلَ
1 رَسِلَ ذ , aor. رَسَلَ , inf. n. رَسَلٌ and رَسَالَ, He (a camel) was, or became, easy in pace. (M, K.) ― -b2- Also, aor. رَسَلَ , inf. n. رَسَلٌ (AZ, Az, Msb, K) and رَسَالَةٌ, as above, (AZ, Az, K,) It (hair) became lank, not crisp; (Msb, K;) and so ↓ استرسل: (S, K:) or lank and pendent: (Msb:) or long, and lank or pendent. (AZ, Az, Msb.) لَا يَجِبُ مِنَ البِّحْيَةِ ↓ غَسْلُ مَا
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٠٢٥رَسَلَ
رَسَلَ U ( n. ac. رَسْل 1 ),
a. see IV (a) .
رَسِلَ
رَسِلَ A ( n. ac. رَسَل 4 , رَسَاْلَة 22t ),
a. Went along slowly, leisurely ( camel ).
b. Had long hair.
رَاْسَلَ
رَاْسَلَ III
a. [ acc. & Fī or 'Ala or Bi ], Corresponded with.... about.
b. Took part with, acted alternately with.
أَرْسَلَ
أَرْسَلَ IV ,
a. Sent, despatched; sent off; let go, let loose; sent away, dismissed,
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٠٥٬٤٠٣رسل
رَسِلَ - يَرْسَلُ - رَسُوْل - رُسُل - رِسَالَة - رِسَالات - أَرْسَلَ - يُرسِلً - مُرْسِل - مُرْسِلُوْن - مُرْسَل - مُرْسَلُوْن
رَسِلَ - يَرْسَلُ + كائن + بـِ شيء أو أمر: ينطلق بإرادته، وبتأن وصبر وحرص، إلى جهة، لإنجاز عمل يريده: يسير بهدوء وسكينة وتأن وتقطع من غير عجل، متجهاً جهة يريدها، حاملاً شيئاً ليوصله، أو حاملاً أمراً لينجزه ويسعى
الصيغ(١١٨)
- أَرْسَلْنَاGönderdik(أَفْعَلْنَا)×٤٨
- وَرَسُولَهُVe onun elçisi(وَفَعُولَهُ)×٢٨
- الْمُرْسَلِينَGönderilenler(الْمُفْعَلِينَ)×٢٤
- وَرَسُولِهِVe onun elçisi(وَفَعُولِهِ)×٢٤
- رَسُولًاElçi(فَعُولًا)×٢٢
- رَسُولٌElçi(فَعُولٌ)×٢١
- الرَّسُولَElçi(الْفَعُولَ)×١٧
- الرَّسُولِElçi(الْفَعُولِ)×١٥
- وَرَسُولُهُVe onun elçisi(وَفَعُولُهُ)×١٤
- الرَّسُولُElçi(الْفَعُولُ)×١٣
الجذور المجاورةالمجاورة: ٣١١ (الإجمالي: ٦٩٣)
- جيأ
الآيات المشتركة: ٦٢ · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
- أله
الآيات المشتركة: ٢١١ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
- أمن
الآيات المشتركة: ١٠٧ · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
- قبل
الآيات المشتركة: ٥٨ · Önce
- بين
الآيات المشتركة: ٦٩ · Beyn topraktaki yarık demektir
- روح
الآيات المشتركة: ١٩ · Reyhan kokulu çiçeğin adıdır
- بشر
الآيات المشتركة: ٢٩ · Beşere derinin tüysüz dış yüzü demektir
- طوع
الآيات المشتركة: ٢٨ · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…
- بلغ
الآيات المشتركة: ١٩ · İş ayakkabısı
- حدد
الآيات المشتركة: ٩ · Hadid demir demektir
- نذر
الآيات المشتركة: ٢٣ · Savaşta veya yürüyüşteki öncüdür
- أتي
الآيات المشتركة: ٥٨ · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
الآيات التي ورد فيها(٤٢٩)
عدد الآيات التي يرد فيها هذا الجذر: ٤٢٩؛ ضيّق النطاق من شريط السور.
كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ
Gönderdik
وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ وَلَوْ أَنَّهُمْ …
Gönderdik
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا إِلَى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَأَخَذْنَاهُمْ بِالْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ
Gönderdik
لَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَقَالَ يَاقَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ إِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ
Gönderdik
وَمَا أَرْسَلْنَا فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَبِيٍّ إِلَّا أَخَذْنَا أَهْلَهَا بِالْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَضَّرَّعُونَ
Gönderdik
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ مُبِينٌ
Gönderdik
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مُوسَى بِآيَاتِنَا وَسُلْطَانٍ مُبِينٍ
Gönderdik
وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ إِلَّا رِجَالًا نُوحِي إِلَيْهِمْ مِنْ أَهْلِ …
Gönderdik
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَجَعَلْنَا لَهُمْ أَزْوَاجًا وَذُرِّيَّةً وَمَا كَانَ لِرَسُولٍ أَنْ يَأْتِيَ بِآيَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ لِكُلِّ أَجَلٍ كِتَابٌ
Gönderdik
وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ فَيُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
Gönderdik
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | رسل |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | بعث, بلغ, نبأ |
| Zıt Kök | مسك |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi tutulduğu yerden serbest bırakmak, kolaylıkla ve pürüzsüzce salmak, kesintisiz bir akışla hedefe yöneltmek |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi iradenin, emrin, vahyin veya kozmik tasarrufun bir vasıta üzerinden engelsizce varlık ve insan alanına akıtılması |
| Çekirdek Özet 3 | Kaynak ile hedef arasında süreklilik, sükunet, emanet ve elçilik esasına dayalı çift yönlü irtibat ve tebliğ nizamı |
| Kritik Hata Riski | Elçiliği salt kuru bir postacılık veya keyfi bir otorite gibi görüp kavramın taşıdığı suhulet, süreklilik ve ilahi iradeye mutlak bağlılık boyutunu göz ardı etmek |
التحليل الثنائي
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ر | İnsan başı | Başlangıç noktası, bilinçli bir irade, önderlik ve kararın menbaı |
| س | Diken, destek | Korunan düzen, dayanak, istikamet üzerinde kararlılık ve sağlamlık |
| ل | Çoban değneği, üvendire | Belirli bir hedefe doğru yönlendirme, sevk etme, öğretme ve bağlama |
| رسل | İradeli bir merkezden çıkan kararın korunan bir istikamet üzere hedefe sevk edilmesi | Yetkili bir merkezden kaynaklanan bir buyruğun veya cevherin, yolundan sapmadan ve engellenmeden amaçlanan hedefe ulaştırılmak üzere serbest bırakılması |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir devenin adımlarını zorlanmadan, yumuşak ve pürüzsüz bir yürüyüşle atması; sütün memeden kendiliğinden ve kesintisiz akması; saçın örgüsüz, düz ve serbest biçimde omuzlara dökülmesi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | A‘şâ bir beytinde develerin ve hayvanların peş peşe, serbestçe otlağa salınışını şu mısralarla tasvir etmiştir: يَسْقِي رياضاً لها قد أَصبحت غَرَضاً / زَوْراً تَجانف عنها القَوْدُ والرَّسَل |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem kabile lehçelerinde ve atasözlerinde telaşsız, dengeli ve vakarla davranmayı emretmek üzere على رِسْلِكَ tabiri yaygın biçimde kullanılmıştır; ayrıca Tahfe b. Ebî Züheyr en-Nehdî’nin kelamında sürünün çokluğunu ve sağılan sütün akışını ifade eden ولنا وَقِيرٌ كثير الرَّسَلِ، قليل الرِّسْل ibaresi nakledilmiştir |
المصدر Kitâbü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dil ailesinin genelinde bu kök, bağımsız bir hareketten ziyade bağlı olanı çözmek, salıvermek, akıtmak ve temsil yetkisiyle göndermek semantik ekseninde yer alır. İbranicede doğrudan üçlü bir fiil olarak yaygınlaşmamış olmakla birlikte, geç dönem Aramice ve Süryanicede görevlendirme, mektup veya haber gönderme anlamlarıyla ilişkili kullanımlara rastlanır; ancak Arapça kök, birincil fiziksel katman olan kolay yürüyüş, saçın veya sütün pürüzsüzce salınması anlamını en berrak ve saf haliyle muhafaza etmiştir. Arapçada kökün serbest bırakma ve peş peşe salma manasından, ilahi veya beşeri bir iradenin temsilcisi anlamındaki elçiye geçişi, semantik tekamülün pürüzsüz bir örneğidir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Yumuşaklık, engelsizlik ve art arda salınma | Kökün süt, saç ve devenin yürüyüşündeki kolaylıktan haberciye intikali doğrudan iç türetimdir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Süryanice ve Aramice haberci gönderme ve mektuplaşma kullanımları | Kuzeybatı Sami dillerinde elçi ve mektup gönderme dairesinde paralellikler gösterir | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışında doğrulanabilir birincil soydaşlık tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
المصدر David Cohen, Lisān al-ʿArab, Lane’s Lexicon.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| رسل | Anlamlı | Salmak, göndermek, kolayca akmak | Bir bağı çözüp hedef doğrultusunda serbest bırakmak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| رلس | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| سرل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Üçlü kök düzeyinde mühmeldir; türemiş tekil isimler Arapçalaşmış yabancı unsurlardır | Kur'an'da geçmez |
| سلر | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| لرس | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| لسر | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| رسل | Merkez | Gönderme, elçilik | Bağı çözüp engelsizce, suhuletle ve peş peşe salmak | Gönderilen varlığın taşıdığı emanetle hedefe doğru akışı |
| بعث | Komşu | Harekete geçirme | Durgun, ölü veya uykuda olanı uyandırıp göreve sevk etmek | رسل akış ve salmayı, بعث ise uykudan ve ataletten uyandırıp ayağa kaldırmayı vurgular |
| بلغ | Komşu | Ulaştırma | Mesajı hedeflenen nihai sınıra kadar tam olarak vardırmak | رسل çıkış ve akış sürecini, بلغ ise hedefe varış anını ve son noktayı bildirir |
| نبأ | Komşu | Haber verme | Önemli, ağırlığı olan ve kesinlik taşıyan bir bilgiyi bildirmek | رسل gönderilen şahsı ve iradenin salınışını, نبأ bildirilen haberin içeriğini öne çıkarır |
| مسك | Zıt | Tutma, alıkoyma | Bir şeyi salmayıp sımsıkı kavramak, akışını engellemek | Kur'an'da rahmetin tutulması ile salınması birbirinin zıddı olarak karşıtlanır |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | رسل | Serbest bırakmak, elçi göndermek | Bir şeyi tutulduğu yerden bırakıp hedefe yöneltmek; emaneti taşıyan elçi | Kesin |
| Latince | Mittere, legatus, apostolus | Göndermek, elçi, delege | Mittere gönderme hareketini, legatus yetkili temsilciyi karşılar; ancak kökün taşıdığı yumuşaklık ve engelsizlik boyutunu eksik bırakır | Güçlü |
| İngilizce | To send, envoy, messenger, apostle | Göndermek, sefir, elçi | Messenger haber taşıma işlevini, send eylemi karşılar; Arapçadaki kesintisiz akış ve bağ çözme çağrışımını bütünüyle kapsamaz | Güçlü |
| Almanca | Senden, Gesandte, Bote | Göndermek, elçi, ulak | Senden fiili yönlendirmeyi, Gesandte temsil yetkisini içerir; kökteki akıcılık ve suhulet vurgusu dışarıda kalır | Güçlü |
| Fransızca | Envoyer, émissaire, messager | Göndermek, temsilci, haberci | Yetkili bir merci tarafından bir amaçla yola çıkarılmayı ifade eder | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| رَسُول / الرُّسُل | Vahiy tebliğ eden peygamber | İnsanları uyarmak ve hakikati bildirmek üzere görevlendirilen peygamberler (Bakara 2:87, Yûnus 10:47) |
| رُسُلُنَا / رَسُولٌ كَرِيمٌ | Melek elçiler | Vahiy getiren, can alan veya ilahi emirleri uygulayan melekler (Hûd 11:69, Tekvîr 81:19) |
| أَرْسَلْنَا (Kozmik unsurlar) | Rüzgar, yağmur ve azap gibi doğa olaylarının sevki | İlahi iradenin tabiat olaylarını veya cezalandırıcı güçleri hedefe yöneltmesi (A‘râf 7:57, Mürselât 77:1) |
| أَرْسِلْ مَعَنَا | İnsanı veya esiri serbest bırakma | Bir şahsın tutulmasından vazgeçilip gitmesine izin verilmesi (A‘râf 7:105, Yûsuf 12:14) |
| مُرْسَلَةٌ بِهَدِيَّةٍ | Dünyevi siyasi elçilik ve hediye ulaştırma | Bir hükümdarın veya topluluğun diplomatik amaçla temsilci göndermesi (Neml 27:35) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Nübüvvet ve risalet bahsi | Resul ile nebi arasındaki kavramsal fark; risaletin ilahi bir lütuf mu yoksa kesbi mi olduğu meselesi | Masumiyet, tebliğ emaneti ve hüccetin ikame edilmesi |
| Fıkıh | Temsil, vekalet ve irsal akitleri | Habercinin veya mektubun ikrar, talak ve akitlerdeki hukuki bağlayıcılığı; tazminat hukuku | Yetkili temsilcinin fiilinin asile nispet edilmesi |
| Tefsir | İrsal ayetlerinin tahlili | Risaletin insani ve meleki boyutları ile kozmik sevk ayetlerinin mecaz ve hakikat dengesi | Vahyin kesintisiz inişi ve ilahi iradenin tarih sahnesine akışı |
| Hadis | Tebliğ sünneti ve nebevi irsalat | Hz. Peygamber’in çevre hükümdarlara elçiler ve mektuplar göndermesi; hadis rivayetinde mürsel kavramı | İsnadda aradaki bağın düşürülüp sözün doğrudan kaynağa salınması |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi rehberlik nizamı | Risalet kurumu | Vahyin topluma akıtılması | İnsan ile yaratıcı arasındaki ontolojik mesafeyi tevhid üzere kapatan elçilik düzeni | Kesin |
| İlmi | Bilgi aktarımı ve metodoloji | İletişim ve veri nakli | Kaynaktan çıkan bilginin bozulmadan ulaştırılması | Bilginin engelsiz, tahrifatsız ve berrak bir kanal vasıtasıyla hedefe intikali | Güçlü |
| Siyasi | Devletler arası münasebetler | Diplomasi ve sefaret | Kararların ve iradenin temsilciler eliyle beyanı | Barış, uyarı veya ittifak iradesinin meşru bir temsilciyle diğer otoriteye sunulması | Kesin |
| İktisadi | Ticari akış ve sermaye dolaşımı | Arz ve serbest dolaşım | Malların ve kaynakların piyasaya salınması | Tekelleşmenin ve tutulmanın (مسك) kırılarak kaynakların topluma akıtılması | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Dalga yayılımı, emisyon ve sinyal iletimi | Bir kaynaktan çıkan enerjinin, dalganın veya sinyalin direnç görmeden ortamda akarak alıcıya ulaşması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal temsil ve diplomatik delegasyon | Bir tüzel veya egemen iradenin yetkisini kuşanmış aktörün, asil adına müzakere ve tebliğ yürütmesi | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Resul kavramını yalnızca tarihsel bir döneme ait pasif bir mektup taşıyıcısı veya ilahi sözü mekanik biçimde aktaran bir figür olarak düşünmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök sadece peygamberleri değil; melekleri, rüzgarları, bulutları, cezalandırıcı güçleri ve ilahi iradenin kainata müdahale eden tüm akışkan vasıtalarını kapsar |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Resulün örnekliğini ve getirdiği modelin bağlayıcılığını sıradan bir postacı mantığıyla etkisiz kılmak ya da elçiyi bizzat ilahi iradenin yerine geçirerek şirk sınırına savrulmak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın varlık ve bilgi tasavvurunun omurgası olan ilahi iradenin insanlıkla buluşma yöntemini, vahyin iniş disiplinini ve peygamberlik müessesesini inşa eden kurucu köktür |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Peygamberlerin gönderiliş gerekçelerini bildiren kıssa ayetlerinde, tebliğ ve itaatin emredildiği teşri ayetlerinde ve doğa olaylarının ilahi sevk ile açıklandığı kevni ayetlerde |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Allah’ın alemi yaratıp kendi haline terk ettiği şeklindeki deist yaklaşımları ve elçiyi mesajdan bağımsız kutsayan ruhban merkezli otorite sapmalarını düzeltir |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir hayvanın, sıvının veya nesnenin tutulduğu yerden engelsizce serbest bırakılması, kolaylıkla ve pürüzsüzce hedefe doğru salınması.
- Soyut anlamYetkin ve egemen bir merkezden kaynaklanan irade veya bilginin, emin bir elçi vasıtasıyla hedeflenen muhataba tahrif edilmeksizin, suhulet ve süreklilikle ulaştırılması.
- Sistematik karşılıkKaynak (ر), korunan istikamet ve emanet kanalı (س) ve hedefe yönelen sevk eyleminin (ل) meydana getirdiği risalet, nübüvvet, tebliğ ve kevni tasarruf nizamı.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde mutlak kaynağı, hedeflenen alıcıyı, bozulmaya izin vermeyen güvenilir aktarım kanalını, ise bu kanal üzerinden serbest bırakılan elçilik veya sevk eylemini simgeler. Denklemdeki ıraksama ifadesi () ise kaynaktan hedefe doğru salınan akışın yolda hiçbir kayba, eksilmeye veya harici müdahaleye uğramadan korunarak iletildiğini matematiksel olarak gösterir.