غشو
غ - ش - و
جذر- الورود: ٢٩
- الآيات: ٢٦
- الصيغ: ٢٣
- المعاجم: ٩
معناه في القرآن: Örter
تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: غشي
ملاحظاتي
المعاجم(٩)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦١٥المدخل: غشوباب الغين والشين
غ ش و، غ ش ي، و ش غ، ش غ و، ش غ ي مستعملات غشو: الغِشاوَة: ما غَشِيَ القَلْبَ من رَيْنِ الطبع.
غشي: غاشِيَةُ السَّيف والرحل غِطاؤه.
والغِشْيانُ إتيان الرجل المرأة، والفعلُ غَشِيَ يَغْشى.
والرجلُ يَسْتَغْشي ثَوْبَه كي لا يسمعَ ولا يرى كقوله تعالى: "واسْتَغْشَوا ثِيابهُم" والغاشِيةُ: الذين يَغْشَوْنكَ يَرْجُونَ فَضْلَكَ.
والغاشيةُ: القِيامةُ.
وشغ: الوَشْغُ: الوَتْحُ يقال: أَوْشَغَ
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦١٥المدخل: غشيباب الغين والشين
غ ش و، غ ش ي، و ش غ، ش غ و، ش غ ي مستعملات غشو: الغِشاوَة: ما غَشِيَ القَلْبَ من رَيْنِ الطبع.
غشي: غاشِيَةُ السَّيف والرحل غِطاؤه.
والغِشْيانُ إتيان الرجل المرأة، والفعلُ غَشِيَ يَغْشى.
والرجلُ يَسْتَغْشي ثَوْبَه كي لا يسمعَ ولا يرى كقوله تعالى: "واسْتَغْشَوا ثِيابهُم" والغاشِيةُ: الذين يَغْشَوْنكَ يَرْجُونَ فَضْلَكَ.
والغاشيةُ: القِيامةُ.
وشغ: الوَشْغُ: الوَتْحُ يقال: أَوْشَغَ
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦١٩المدخل: غشي(باب الغين والشين وما يثلثهما)
(غشم) الغين والشين والميم أصلٌ واحد يدلُّ على قَهْر وغَلَبة وظُلْم. من ذلك الغَشْم، وهو الظُّلم. والحَرْبُ غشومٌ لأنَّها تنال غيرَ الجاني. والغَشَمْشَم: [الذي] لا يثنيه [شيءٌ] من شجاعته(1) . وزيد في حروفه للزِّيادة في المعنى.
(غشي) الغين والشين والحرف المعتل أصلٌ صحيح يدلُّ على تغطيةِ شيءٍ بشيء. يقال غَشَّيت الشَّيءَ أُغَشِّيه. والغِشاء: الغِطاء. والغاشِية:
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٢٩٩المدخل: غشي- غشيه غشاوة وغشاء: أتاه إتيان ما قد غشيه، أي: ستره. والغشاوة: ما يغطى به الشيء، قال: ﴿وجعل على بصره غشاوة﴾ [الجاثية/23]، ﴿وعلى أبصارهم غشاوة﴾ [البقرة/7]، يقال: غشيه وتغشاه، وغشيته كذا. قال: ﴿وإذا غشيهم موج﴾ [لقمان/32]، ﴿فغشيهم من اليم ما غشيهم﴾ [طه/78]، ﴿وتغشى وجوههم النار﴾ [إبراهيم/50]، ﴿إذ يغشى السدرة ما يغشى﴾ [النجم/16]، ﴿والليل إذا يغشى﴾ [الليل/1]، ﴿إذ يغشيكم النعاس﴾ [الأنفال/11]. وغشيت موضع
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٢٩المدخل: غشيغ ش ي
انجلت عنه غشية الحمّى أي لمتها ونزلت به غشية الموت وغشيَ عليه وأصابه غشيٌ.
قال ذو الرمة: وردت وأغباش السواد كأنها سماد يرغشيٍ في العيون النواظر وعلى قلبه غشاوة فما يقبل الحق.
واستغش ثوبك كي لا تسمع ولا ترى.
وكثرت غاشية فلان.
وهو مغشيّ: يغشاه العفاة كثيراً وتقول: فلان مغشي فيقول الرادّ: زد عليه.
وغشّاه السوط مثل: قنّعه.
وغشيته غاشية وهي الداهية وتقول: رمى الله
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٠٠* غ ش و * * الغِشَاءُ * الغِطاءُ وجعل على بصره * ُغَشْوَةً * بفتح الغين وضمها وكسرها و * غِشَاوَةً * بالكسر أي غِطاء ومنه قوله تعالى ﴿فأغشيناهم فهم لا يُبصرون﴾ و * الغَاشِيَةُ * القيامة لأنها تَغْشى بأفزاعها والغاشية غاشية السرج و * غَشَّاهُ تَغْشِيَةً * غطَّاه و * غَشِيَهُ * بالسوط ضربه وغَشِيه * غِشْيَاناً * جاءه و * أغْشَاهُ * إياه غيره و * غُشِيَ * عليه بضم الغين * غَشْيَةً * و * غَشْياً *
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٬٧٨٩المدخل: غشو: ( و ( *!الغَشْواءُ : فَرَسٌ م ) مَعْرُوفٌ لحسَّانِ بنِ سَلَمَةَ ، صفَةٌ غَالِبَةٌ .
( و ) الغَشْواءُ ( مِن المَعْزِ : التي *!يَغْشَى وَجْهَهَا بَياضٌ ) .
( وفي الصِّحاح : عَنْزٌ *!غشْواءُ بَيِّنةُ *!الغَشَا .
( وفَرَسٌ *!أَغْشَى كَذلكَ ) ، وهو ما ابْيَضَّ رأْسَه مِن بَيْنِ جَسَدِه مثْل
الأرْخَمِ ، كما في الصِّحاح .
وفي المُحْكم : الذي *!غَشِيَتْ غُرَّتُه وجْهَه واتَّسَعَتْ .
( *!والغَشْوُ
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٩٧٢المدخل: غشي: ( ي ( *!غُشِيَ عليه ، كعُنِيَ ) ، *!غَشْيَةً و ( *!غَشْياً ) ، بالفَتْحِ ؛ وضمَّه لُغَة عن صاحِبِ المِصْباحِ ؛ ( *!وغَشَياناً ) ، محرَّكةً : ( أُغْمِيَ ) عليه ، ( فهو *!مَغْشِيٌّ عليه ) ؛ ) نقلَهُ الجَوْهرِي .
ومنه قولُه تعالى : ﴿يَنْظُرونَ إليكَ نَظَرَ *!المَغْشِيِّ عليه من الموْتِ﴾ .
( والاسْمُ *!الغَشْيَةُ ) ، بالفَتْح ، وجعَلَهُ الجوْهري مَصْدراً ، وجعَلَهُ صاحِبُ المِصْباح للمَرّةِ .
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٣٬٢١١غشو and غشى
غَشِيَهُ
1 غَشِيَهُ ذ , aor. يَغْشَى, inf. n. غَشَاوَةٌ, It covered, or concealed, him, or it; (TA;) as also ↓ تغشّاهُ. (MA.) And one says, غَشَانِى اللَّيْلُ, i. e. غَشِيَنِى [The night covered me, or concealed me: or the meaning may be that which next follows]. (JK.) ― -b2- غَشِيَهُ, (K, TA,) aor. and inf. n. as above, (TA,) is said of an event (أَمْرٌ), [and of heat, (S and K in
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٣المدخل: غشوغَشَا
غَشَا U ( n. ac. غَشْو 1 ),
a. Approached, drew near to, accosted.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٤٩٥المدخل: غشيغَشِيَ
غَشِيَ A ( n. ac. غَشْى [ 1 ] , غِشَايَة [ 23t ] )
a. Covered, concealed, veiled, enveloped.
b. ( n. ac.
غَشَاوَة
غَشَاوَة [ 22tU ] ),
a. Surprised, overpowered, overwhelmed; dazzled.
c. Engaged in, managed, conducted ( afffair ).
d. ( n. ac. غَشَيَان [ غَشَيَاْن 36 ]) [ acc. & Bi ], Struck, beat with.
e. Was dark, gloomy.
f. ( pass.
غُشِيَ
غُشِيَ ), ( n. ac. غَشْي 1 ,
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٢٬٢٤٩المدخل: غشيغشي
غَشِيَ - يَغْشَى- غِشَاوَة - غَاشِي - غَاشِيَة - غَوَاشِي - أَغْشَى - يُغْشِي، غُشِيَ- يُغْشَى عَلَيْهِ - مَغْشِيِّ عَلَيْهِ - غََشَّى - يُغَشِّي - اسْتَغْشَى - يَسْتَغْشِي
غَشِيَ - يَغْشَى + شيء + كائناً أو شيئاًً: يلتصق به فيغطيه ويحجبه عن أثر عامل خارجي: يغمره ويغطيه من جميع جوانبه فيفصله عما حوله، فلا يقدر على الفعل، ولا يناله أثر
غشي غَشِيَ - يَغْشَى- غِشَاوَة - غَاشِي - غَاشِيَة - غَوَاشِي - أَغْشَى - يُغْشِي، غُشِيَ- يُغْشَى عَلَيْهِ - مَغْشِيِّ عَلَيْهِ - غََشَّى - يُغَشِّي - اسْتَغْشَى - يَسْتَغْشِي غَشِيَ - يَغْشَى + شيء + كائناً أو شيئاًً: يلتصق به فيغطيه ويحجبه عن أثر عامل خارجي: يغمره ويغطيه من جميع جوانبه فيفصله عما حوله، فلا يقدر على الفعل، ولا يناله أثر الآخرين ﴿ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعَاسًا يَغْشَى طَائِفَةً مِنْكُمْ﴾: يغشى النعاسً الناسَ: يغمرهم حتى يصيروا محجوبين عن الآخرين:كناية عن الغفلة وتبلد السمع والبصر المؤدي إلى الدخول بالنوم غِشاوَة: على وزن " فِعالة" اسم فعل مبالغة من " غَشِيَ - يَغْشَى ": اسم آلة منه: كائن، أو أثر كائن مراد دون غيره، والذي يحجب ويشل قدرة كائن آخر على الفعل أو الحركة غاشِي: اسم فاعل صفة مشبهة من " غَشِيَ - يَغْشَى ": كل ما " يَغْشَى ": كل ما يؤثر على كائن آخر فيحجبه ويعزله ويشل قدرته غاشِيَة: مؤنث " غَاشِي ": وهي كذلك فاعل مرة: نوع خاص وعظيم من الأشياء التي تغشى غَوَاشِي - غَوَاش: جمع " غَاشِيَة " أغْشَى - يُغْشِي: على وزن " أفعل من " غَشِيَ - يَغْشَى ": جعل شيئاً " يَغْشَى " كائناً أو شيئاً: متعدي لمفعولين: جعل الشيءَ أو الكائنَ يؤثر في كائن آخر فيشكل عليه حاجباً وحاجزاً يحد من قدراته على الفعل والحركة: يُغْشي الله ُ الناسَ نعاساً غُشِيَ- يُغْشَى عَلَيْهِ: مبني للمجهول من " أغْشَى - يُغْشِي ": يُضْرَب عليه بغشاوة: يضرب عليه بحاجب أو حاجز أو أثر يعيق قدرته على الفعل والحركة مَغْشِيِّ عَلَيْهِ: اسم مفعول من " أَغْشَى - يُغْشِي ": من ضُرِب عليه بغشاوة: من جعل عليه كائن أو قدرة أو مانع يجعله يعيق قدرته على الفعل والحركة المغشي عليه من الموت: الذي وضع عليه حجاباً وإعاقةً، مصدرهما الموت غََشَّى - يُغَشِّي: على وزن "فَعَّلَ" من " غَشِيَ - يَغْشَى ": جعل شيئاً " يَغْشَى " آخر على وجه التكرار والشدة ﴿إِذْ يُغَشِّيكُمْ النُّعَاسَ أَمَنَةً مِنْهُ﴾: يجعل اللهُ النعاسَ يغشاكم بشدة تَغََشَّى - يَتَغَشَّى: على وزن " تَفَعَّل " من " غَشِيَ - يَغْشَى ": قام بفعل " غَشِيَ - يَغْشَى " بشكل ذاتي على وجه التكرار والشدة: لف وشمل وأحاط بكائن آخر: وهو اصطلاحاً فعل الجماع المعروف: لأن الرجل يعلو المرأة ويتجللها فيضمها ويلفها إليه ويلتصق بها بشدة كأنه يشكل حولها غشاء ساتراً ﴿هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ إِلَيْهَا فَلَمَّا تَغَشَّاهَا حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيفًا فَمَرَّتْ بِه﴾ اسْتَغْشَى - يَسْتَغْشِي: على وزن " استفعل من " غَشِيَ - يَغْشَى ": تمنى وسعى أن " يَغْشَى ": يطلب ويتمنى من أخر أن يغشاه ليصبح حاجزاً أو حاجباً يخفيه ويمنع شيئاً يضره من الوصول إليه ﴿يستغشون ثيابهم﴾: يطلبون من ثيابهم أن تغشاهم وتشكل حاجزاً يخفيهم ويحجبهم واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التغطية والحجب بالالتصاق الكامل كالدهان والتلوين والطباعة لمنع أثر مؤثر خارجي عليه"، وهي: غَلَفَ - يَغْلِفُ، طَمَس - يَطْمِسُ، رَانَ - يَرِيْنُ، طَبَعَ - يَطْبَعُ، شَغَفَ - يَشْغَفُ، غَشِيَ - يَغْشَى غَشيَ - يَغْشى يَغْشى النعاسُ طائفة منكم ﴿ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعَاسًا يَغْشَى طَائِفَةً مِنْكُمْ وَطَائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجَاهِلِيَّةِ يَقُولُونَ هَلْ لَنَا مِنْ الْأَمْرِ مِنْ شَيْءٍ قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ يُخْفُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ مَا لَا يُبْدُونَ لَكَ يَقُولُونَ لَوْ كَانَ لَنَا مِنْ الْأَمْرِ شَيْءٌ مَا قُتِلْنَا هَاهُنَا قُلْ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمْ الْقَتْلُ إِلَى مَضَاجِعِهِمْ وَلِيَبْتَلِيَ اللَّهُ مَا فِي صُدُورِكُمْ وَلِيُمَحِّصَ مَا فِي قُلُوبِكُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ(154)﴾ آل عمران ﴿إِذْ يُغَشِّيكُمْ النُّعَاسَ أَمَنَةً مِنْهُ وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنْ السَّمَاءِ مَاءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَيُذْهِبَ عَنكُمْ رِجْزَ الشَّيْطَانِ وَلِيَرْبِطَ عَلَى قُلُوبِكُمْ وَيُثَبِّتَ بِهِ الْأَقْدَامَ(11)﴾ الأنفال الليل يغشى ( الأرض) ﴿والليل إذا يغشى(1)﴾ الليل ﴿والليل إذا يغشاها(4)﴾ الشمس تغشى النارُ وجوههم السواد ( قطع من الليل ) يغشى وجوههم ﴿سرابيلهم من قطران وتغشى وجوههم النار(50)﴾ إبراهيم ﴿وَالَّذِينَ كَسَبُوا السَّيِّئَاتِ جَزَاءُ سَيِّئَةٍ بِمِثْلِهَا وَتَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ مَا لَهُمْ مِنْ اللَّهِ مِنْ عَاصِمٍكَأَنَّمَا أُغْشِيَتْ وُجُوهُهُمْ قِطَعًا مِنْ اللَّيْلِ مُظْلِمًا أُوْلَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ(27)﴾ يونس يغشاهم العذاب ﴿يوم يغشاهم العذاب من فوقهم ومن تحت أرجلهم ويقول ذوقوا ما كنتم تعملون(55)﴾ العنكبوت ﴿يغشى الناس هذا عذاب أليم(11)﴾ الدخان غشيهم من اليم ﴿فأتبعهم فرعون بجنوده فغشيهم من اليم ما غشيهم(78)﴾ طه الموج يغشى الناس أو البحر ﴿أو كظلمات في بحر لجي يغشاه موج من فوقه موج من فوقه سحاب ظلمات بعضها فوق بعض إذا أخرج يده لم يكد يراها ومن لم يجعل الله له نورا فما له من نور(40)﴾ النور ﴿وإذا غشيهم موج كالظلل دعوا الله مخلصين له الدين فلما نجاهم إلى البر فمنهم مقتصد وما يجحد بآياتنا إلا كل ختار كفور(32)﴾ لقمان يغشى السدرة ﴿إذ يغشى السدرة ما يغشى (16)﴾ النجم ﴿فغشاها ما غشى(54)﴾ النجم غشاوة ﴿ختم الله على قلوبهم وعلى سمعهم وعلى أبصارهم غشاوة ولهم عذاب عظيم(7)﴾ البقرة ﴿أفرأيت من اتخذ إلهه هواه وأضله الله على علم وختم على سمعه وقلبه وجعل على بصره غشاوة فمن يهديه من بعد الله أفلا تذكرون(23)﴾ الجاثية غاشية - غواش ﴿أفأمنوا أن تأتيهم غاشية من عذاب الله أو تأتيهم الساعة بغتة وهم لا يشعرون (107)﴾ يوسف ﴿هل أتاك حديث الغاشية(1)﴾ الغاشية ﴿لَهُمْ مِنْ جَهَنَّمَ مِهَادٌ وَمِنْ فَوْقِهِمْ غَوَاشٍ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ(41)﴾ الأعراف ﴿سرابيلهم من قطران وتغشى وجوههم النار(50)﴾ إبراهيم أغْشَى - يُغْشي ﴿وجعلنا من بين أيديهم سدا ومن خلفهم سدا فأغشيناهم فهم لا يبصرون(9)﴾ يس ﴿إِنَّ رَبَّكُمْ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ تَبَارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ(54)﴾ الأعراف ﴿وَهُوَ الَّذِي مَدَّ الْأَرْضَ وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْهَارًا وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ جَعَلَ فِيهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ(3)﴾ الرعد يُغْشَى عَلَيْهِ { أَشِحَّةً عَلَيْكُمْ فَإِذَا جَاءَ الْخَوْفُ رَأَيْتَهُمْ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ تَدُورُ أَعْيُنُهُمْ كَالَّذِي يُغْشَى عَلَيْهِ مِن
الصيغ(٢٣)
- يَغْشَىÖrter(يَفْعَلُ)×٥
- غَشِيَهُمْOnları örttü(فَعِلَهُمْ)×٢
- يُغْشِيÖrttürür(يُفْعِلُ)×٢
- أُغْشِيَتْÖrttürüldü(أُفْعِلَتْ)×١
- الْغَاشِيَةِÖrten(الْفَاعِلَةِ)×١
- الْمَغْشِيِّÖrtülen(الْمَفْعُولِ)×١
- تَغَشَّاهَاOna sardı(تَفَعَّلَهَا)×١
- غَاشِيَةٌÖrten(فَاعِلَةٌ)×١
- غَشَّىSardırdı(فَعَّلَ)×١
- غَوَاشٍÖrtenler(فَوَاعِلُ)×١
الجذور المجاورةالمجاورة: ٤٢ (الإجمالي: ١٩٢)
- نعس
الآيات المشتركة: ٢ · Uyuklamak
- ليل
الآيات المشتركة: ٥ · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…
- موج
الآيات المشتركة: ٢ · Dalga
- ختم
الآيات المشتركة: ٢ · Ve mühürledi
- قلب
الآيات المشتركة: ٥ · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
- فوق
الآيات المشتركة: ٣ · Üst
- جعل
الآيات المشتركة: ٦ · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
- ثوب
الآيات المشتركة: ٢ · Sevb dış elbise demektir
- ثني
الآيات المشتركة: ٢ · Sena yaka demektir
- خفي
الآيات المشتركة: ٢ · Hafy, Sık ağaçlı yerdir
- صدر
الآيات المشتركة: ٢ · Okun ön yarısına denir
- بصر
الآيات المشتركة: ٣ · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…
الآيات التي ورد فيها(٢٦)
ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعَاسًا يَغْشَى طَائِفَةً مِنْكُمْ وَطَائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ …
Örter
يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ
Örter
إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشَى
Örter
إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشَى
Örter
وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى
Örter
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | غشو |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Nâkıs (üçüncü harf illetli: vav/yâ dönüşümü) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | ستر, كفر, حجب |
| Zıt Kök | كشف |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin üzerini tamamen örterek onu bürümek, sarmak ve görünmez kılmak |
| Çekirdek Özet 2 | İdrak, göz veya kalbin üzerine çekilen ve hakikatin algılanmasını engelleyen kuşatıcı örtü |
| Çekirdek Özet 3 | Algı ve bilinç kanallarının dış etken veya iradî tercihle bütünüyle perdelenmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca fiziksel bir giysi veya örtünme sayıp, Kur'an'daki bilişsel, kalbî ve ontolojik kuşatma boyutunu gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| غش | Bir şeyin aslını perdelemek, üzerini yanıltıcı veya örtücü bir tabakayla kapatmak; hile ve aldatmada olduğu gibi gerçeği gizlemek (غشش) | و | Örtme eylemine süreklilik, bir nesneyi her yönden çepeçevre sarıp bürüme ve kuşatma boyutu eklenerek örtünün nesneyle bütünleşmesi sağlanmıştır. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| غ | Göz / kaynak imgesinin yoğunlaşması; görüşün buğulanması, kararması ve kaynağın perdelenmesi (türetme imge) | Algı ve ışık kaynağının önüne bir engelin girmesini, aydınlığın loşlaşmasını ve görme yetisinin bulanmasını temsil eder. |
| ش | Diş; yayılma, kavrama, parçalayarak sarma ve yüzeye nüfuz etme | Perdenin veya örtünün yüzeye tutunarak yayılmasını ve nesneyi sıkıca kavramasını ifade eder. |
| و | Çengel veya çadır kazığı; bağlama, bitiştirme, süreklilik sağlama | Örtücü tabakanın nesneye raptedilerek onu sürekli biçimde sarıp bırakmamasını sağlar. |
| غشو | Bulanıklaştıran örtünün yüzeyi kavrayıp nesneye bağlanarak onu bütünüyle bürümesi | Nesnenin veya algının, üzerine serilen ve ayrılmayan kuşatıcı bir perdeyle tamamen kapanıp görünmez ve algılanamaz hale gelmesi hareketidir. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Kılıç kını veya semer üzerine geçirilen, nesneyi dış etkilerden koruyup bütünüyle örten deri kılıf; bir şeyin üzerini her taraftan kaplayan bürüyücü örtü (غاشية السيف والرحل غطاؤه). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şairleri bu kökü gece karanlığının veya ölüm baygınlığının insanı her taraftan sarması anlamında kullanmıştır. İmruü’l-Kays, karanlığın dalgalar halinde üzerine çöküp kendisini bürümesini tasvir ederken kökün türevlerine başvurur. |
| Erken Arapça kullanım | Bir kimsenin bir topluluğu veya meclisi ziyaret edip onları kuşatması (غاشية), elbisesine bürünerek dış dünyayla bağını kesmesi (استغشى ثيابه) ve baygınlığın bilinci örtmesi durumlarında kullanılmıştır. |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde غشو kökü, özellikle Güney-Batı Sami ve Kuzey-Batı Sami kollarında «örtmek, karanlığa bürümek, gizlemek» semantik alanı ile doğrudan bağlantılıdır. İbranicede yer alan ve karanlığa bürünme, körlemesine yürüme anlamını taşıyan g-š-š / g-š-y kök biçimleriyle fonetik ve anlamsal örtüşme gösterir. Süryanicede g-š-y biçimi dokunma, yoklama ve görmeden el yordamıyla arama eylemlerine kayarken, Arapçada kök birincil somut niteliğini koruyarak nesnenin üzerini bütünüyle örten, onu görünmez kılan kılıf ve perde anlamında yoğunlaşmıştır. Arapça fonolojideki غ harfi, Proto-Sami ses yapısındaki boğaz seslerinin ayrışmasıyla örtmenin karanlık, buğulu ve yoğun yapısını taşımaya devam etmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lane's Lexicon.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | غش kök ailesi | Asıl yapıyı kapatarak yanıltma (غشش) ve üzerini tamamen örtme (غشو) yönünde gelişim göstermiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Süryanice g-š-y paralelleri | Görme duyusunun engellenmesi, karanlıkta kalma ve el yordamıyla hareket etme semantiğiyle akrabadır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışında doğrulanabilir Afro-Asyatik kökdeş tespit edilmedi. | Veri bulunamadı |
المصدر David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| غشو | Anlamlı | Örtmek, bürümek, kuşatmak | Bir nesnenin veya algının üzerini tamamen kaplayan perde | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| غوش | Anlamlı | Karışıklık, gürültü, loşluk | Seslerin veya ışığın birbirine girerek netliğin kaybolması | Ortak çekirdek; Kur'an'da geçmez |
| شغو | Anlamlı | Dişlerin eğri ve düzensiz olması | Diş diziliminde dışa veya içe doğru çarpıklık bulunması | Kur'an'da geçmez |
| شوغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Mühmel |
| وغش | Anlamlı | Zayıflık, karmaşa, alçak sesli uğultu | Gücün veya sesin netliğini yitirip silikleşmesi | Kur'an'da geçmez |
| وشغ | Anlamlı | Azlık, parça parça dökülme | Az miktarda verme veya damla damla sızma | Zıt kutuplu çekirdek; Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| غشو | Merkez | Kuşatıcı örtme | Nesneyi her yönden sarıp dış dünyadan tamamen soyutlayan örtü | Bürüyen perde |
| ستر | Komşu | Görünmez kılma | Nesnenin yalnızca görülmesini engellemek için araya konan fiziksel veya ahlaki engel | Koruyucu perdeleme |
| كفر | Komşu | Üzerini gömme/örtme | Varlığı inkar etmek veya gizlemek amacıyla tohumun toprağa gömülmesi gibi üzerini kapama | Varlığı gizleme |
| حجب | Komşu | Girişi/geçişi engelleme | İki şey arasına set çekerek geçişe ve erişime mâni olma | Sınır koyma |
| كشف | Zıt | Örtüyü kaldırma | Örtülü, gizli veya kapalı olan nesnenin üzerindeki engeli bütünüyle açığa çıkarma | Açığa vurma |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | غشو | Bürümek, örtmek | Bir şeyin üzerini her taraftan sarıp algısını kesmek | Kesin |
| Latince | obducere, velare | Üzerini kaplamak, örtü çekmek | Nesnenin yüzeyini bir tabaka ile bütünüyle örtmeyi karşılar | Güçlü |
| İngilizce | to envelop, to shroud, to veil | Kuşatarak bürümek, örtmek | Nesnenin her yanını sarıp gizlemeyi ifade eder; içsel nüfuzu eksik bırakabilir | Kesin |
| Almanca | umhüllen, verhüllen | Çepeçevre sarmak, örtmek | Görüşü veya nesneyi perdelemeyi tam karşılar | Kesin |
| Fransızca | envelopper, voiler | Sarmak, perdelemek | Görsel ve fiziksel kapatmayı karşılar | Kesin |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| غِشَاوَة | Kalp ve basiret perdesi | İnkarda direnenlerin hakikati algılamasını engelleyen mânevî körlük (Bakara 2:7, Câsiye 45:23) |
| غَاشِيَة | Dehşetiyle her şeyi bürüyen kıyamet veya azap | Bütün insanlığı ve kâinatı ansızın saran dehşet anı (Gâşiye 88:1, Yûsuf 12:107) |
| اسْتَغْشَوْا | İradî olarak örtünme ve iletişimi kesme | Muhatapların tebliği duymamak ve görmemek için giysilerine bürünmesi (Nûh 71:7, Hûd 11:5) |
| يَغْشَى | Doğal veya fiziksel olarak bürüme/kaplama | Gece karanlığının gündüzü veya ufku kaplaması (Şems 91:4, Leyl 92:1) |
| غَشِيَ | Baygınlık ve dehşetin bilinci kaplaması | Ölüm korkusundan ötürü aklın ve bilincin örtülmesi (Ahzâb 33:19, Muhammed 47:20) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Hidayet ve dalalet | Kalp ve göz üzerindeki perdenin (gışâve) ilahî bir ceza mı yoksa kulun kendi kesbi sonucu mu oluştuğu tartışması | İdrak mühürlenmesi |
| Fıkıh | Veri bulunamadı | Belirgin fıkhî ıstılah tespiti yapılmadı; örtünme ve nikah bağlamlarında genel lafız düzeyinde kalmıştır | Veri bulunamadı |
| Tefsir | Temsil ve mecaz | Gışâve lafzının hakiki bir perde mi yoksa hakikate karşı geliştirilen duyarsızlığın temsili mi olduğu | Bilişsel körelme |
| Hadis | Sekinet ve rahmet | İlim meclislerini meleklerin ve ilahî rahmetin çepeçevre kuşatması tasviri (تغشاهم الرحمة) | Kuşatıcı koruma |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kalp ve basiret hali | İdrak perdesi | Hakikate karşı kapanma | Kulun ısrarlı inkârı sonucu hakikatin kalbe ulaşmasının imkânsızlaşması | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji | Bilişsel filtre ve önyargı | Veri akışını engelleme | Zihnin hakikati olduğu gibi görmesini önleyen ideolojik veya psikolojik kapalılık | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal kriz | Kuşatıcı panik ve buhran | Toplumsal direnci kırma | Toplumu bütünüyle saran felaket ve yönetilemezlik hali (gâşiye) | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa şeffaflığı | Bilgi asimetrisi ve karartma | Gerçek değeri gizleme | Piyasadaki manipülasyon ve perdelemeyle adil fiyat oluşumunu engelleme | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Tam sönümleme ve opaklık (optik filtre) | Bir dalganın veya ışık huzmesinin, ortamın geçirgenliğini bütünüyle yitirmesi sonucu sıfır geçirgenlikle engellenmesi durumu | Kesin |
| Beşeri bilimler | Bilişsel kapanma (cognitive closure) | Bireyin veya grubun, inanç sistemini korumak adına dış dünyadan gelen yeni ve çelişkili verilere zihnini bütünüyle kapatması | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca fiziksel giysi, örtü veya bayılma gibi biyolojik bir duruma indirgeyerek Kur'an'daki epistemolojik boyutunu dışarıda bırakmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | İnsanın algı mekanizmalarının bütünüyle kilitlenmesi, hakikatin bilince ulaşmasını engelleyen kuşatıcı perdeler ve kıyametin tüm varlığı saran dehşeti |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Bakara 2:7 gibi ayetlerde geçen perdelenmeyi kaderci bir cebir olarak algılayıp, insanın kendi tercihiyle hakikati örtmesi arasındaki nedensellik bağını koparmak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın insan psikolojisi, algı mekanizmaları ve inkâr sürecinin aşamalarını açıklarken kullandığı temel epistemolojik metaforlardan birini oluşturur. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnkârcıların psikolojik kapalılığını anlatan ayetlerde, kıyamet sahnelerinin dehşet tasvirlerinde ve gece-gündüz kozmolojik dönüşümlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Hakikati görememenin fiziksel bir yetersizlik değil, iradî olarak algı kanallarını örtüp kapatmaktan kaynaklanan mânevî bir körlük olduğunu gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir nesnenin, yüzeyin veya bedenin üzerini tamamen örterek dış etkilerle ve algıyla temasını bütünüyle kesen kuşatıcı kılıf veya perde.
- Soyut anlamİdrak, şuur ve kalbin hakikate karşı tüm alıcılarını kapatması; bilincin yanılgı, gaflet veya dehşet tarafından bütünüyle istila edilmesi.
- Sistematik karşılıkSisteme gelen bilgi, ışık ve anlam sinyallerinin geçirgenliği sıfır olan bir filtre tarafından sönümlenerek sistemin içsel kapanmaya sürüklenmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde algı ve şuur uzayını, bu uzaydaki algı kanallarını ve idrak unsurlarını, bu kanalların geçirgenlik fonksiyonunu temsil eder. Kuşatıcı örtü , azami seviyeye () ulaştığında, sistemin dış hakikat ile kurduğu anlam bağı boş kümeye () dönüşür ve tam bilişsel kapanma gerçekleşir.