فوت

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ف-و-تالصيغ: ٣ · الجذور المجاورة: ٤١ · الآيات: ٥ · السور: ٥؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».ثوبفَوْتَفزعحزنتَفَاوُتٍفوتطبقأسيفطرفخرمكنفَاتَكُمْصعدسبع

الجذرالصيغ ٣الآيات ٥السور ٥المجاورة ٤١

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

فوت

ف - و - ت

جذر
  • الورود: ٥
  • الآيات: ٥
  • الصيغ: ٣
  • المعاجم: ١٢

Fevt İki parmak arasındaki açıklık demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Fevt İki parmak arasındaki açıklık demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦١٤
باب التاء والفاء و و ء ي معهما ف و ت، ف ت و يستعملان فقط فوت: فاتَني يفُوتُني فأنا مَفُوتٌ، وبينهما فَوْتٌ فائت كما تقول: بائنْ. وبينَهما تَفَوُّتٌ وتفاوُتٌ، وتقول: أَدْرِكْ أمرَ كذا قبل الموت، فيقول: إنَّه لا يُفْتاتُ، أي لا يَفوت، يُفْتَعَل من الفَوْت. ولا أفتاتُه أي لا أسْبِقُ عليه. فتو: الفَتيُّ والفَتِيَّةُ: الشّابُّ الشّابَّةُ، والقياس فَتُو فَتَاءً. وفَعَلَ ذلك في فَتائة، ممدود مهموز،
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٣٩
الفَوْتُ: الفواتُ. تقول: فاتَهُ الشيء وأفاتَهُ إيَّاه غيره. ويقال: مات فلانٌ موتَ الفواتِ، أي فوجئ. وشتَم رجلٌ آخر فقال: جعل الله رزقَه فَوْتَ فمه، أي حيث يراه ولا يصل إليه. وتقول: هو منِّي فَوْتَ الرمح، أي حيث لا يبلغه. والفَوْتُ: الفُرجةُ ما بين إصبعين، والجمع أفْواتٌ. والافْتياتُ: افتعالٌ من الفَوْتِ، وهو السبْق إلى الشيء دون ائتمار من يُؤتمر. تقول: افْتات عليه بأمر كذا، أي فاتَهُ به. وفلان لا
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٬١٨٧
ت ف ( وايء ) تفى ، توف ، فتا ، فوت ، أفت . تفى : يقال : رأيته على تَفِئَةِ ذاك وتَئِفْة ذاك وأفّاية ذاك أي على حين ذاك . قلت : وليست التَّاء في تَفِئَةٍ وتَئفَّةٍ أَصْلِيّة . توف : وفي نوادر الأعراب : ما فيه تُوفَةٌ ولا تافَةٌ أي ما فيه عَيْبٌ . فتا : ثعلب عن ابن الأعرابي : الفُتَيُّ قدَحُ الشُّطَار ، وقد أفتى إذا شرَبَ به . شمر عن أبي حاتم عن الأصمعي : المُفْتِيُّ مِكيال هِشام بن هُبَيْرة ،
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٧٠١
(باب الفاء والواو وما يثلثهما) (فوت) الفاء والواو والتاء أُصَيلٌ صحيح يدلُّ على خلافِ إدراكِ الشّيءِ والوصولِ إليه. يقال: فاته الشَّيءُ فوتاً. وتفاوَتَ الشَّيئانِ: تباعَدَ ما بينهما، أي لم يُدرِك هذا ذاك. والافتيات: افتعالٌ من الفَوت، وهو السَّبق إلى الشَّيء دون الائتمار([1]) . يقال: فلانٌ لا يُفْتاتُ عليه، أي لا يُعْمَل شيءٌ دون أمرِه. ومن الباب: الفَوْت: الفُرْجة بين الشَّيئين، كالفُرجة بين
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٠٥
- الفوت: بعد الشيء عن الإنسان بحيث يتعذر إدراكه، قال: ﴿وإن فاتكم شيء من أزواجكم إلى الكفار﴾ [الممتحنة/11]، وقال: ﴿لكيلا تأسوا على ما فاتكم﴾ [الحديد/23]، ﴿ولو ترى إذ فزعوا فلا فوت﴾ [سبأ/51]، أي: لا يفوتون ما فزعوا منه، ويقال: هو مني فوت الرمح (انظر: المجمل 3/707)، أي: حيث لا يدركه الرمح، وجعل الله رزقه فوت فمه. أي: حيث يراه ولا يصل إليه فمه، والافتيات: افتعال منه، وهو أن يفعل الإنسان الشيء من دون
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧٣٠
ف و ت فاتني بكذا‏:‏ سبقني به وذهب به عني‏.‏ قال الأخطل‏:‏ صحا القلب إلا من ظعائن فاتني بهن أمير مستبد فأصعدا وجاريته حتى فته أي سبقته‏.‏ وهم يتفاوتون إلى الشّرف‏.‏ وافتات فلان عليكم برأيه‏:‏ سبقكم به ولم يشاوركم‏.‏ وفلان يتفوّت على أبيه في ماله أي يبذّره بغير إذنه‏.‏ ورجل فويت‏:‏ يستبد برأيه‏.‏ وتقول‏:‏ أبعد الله كلّ فويت قاعد بين لوّ وليت‏.‏ وهو مني فوت الرمح أي حيث لا يبلغه وسمع أعرابيّ
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٤٢٨
الفَوْتُ: الفَواتُ. فاتَني كذا أَي سَبَقَني، وفُتُّه أَنا. وقال أَعرابي: الحمد لله الذي لا يُفات ولا يُلاتُ. وفاتَني الأَمرُ فَوْتاً وفَواتاً: ذهَب عني. وفاتَه الشيءُ، وأَفاتَه إِياه غيره؛ وقول أَبي ذؤَيب: إِذا أَرَنَّ عليها طارِداً، نَزِقَتْ، والفَوْتُ، إِن فاتَ، هادي الصَّدْرِ والكَتَدُ يقول: إِن فاتَتْه، لم تَفُتْه إِلا بقَدْرِ صَدْرها ومَنكِبها، فالفَوْتُ في معنى الفائت. وليس عنده فَوْتٌ ولا
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٣٥
* ف و ت * * فَاتَهُ * الشيء من باب قال و * فَوَاتاً * أيضا بالفتح و * أَفاتَهُ * إياه غيره و * الفْتِيَاتُ * السبق الى الشيء دون ائتمار من يؤتمر تقول * افْتَاتُ * عليه بأمر كذا أي فاته به وفلان لا يفتات عليه أي لا يعمل شيء دون أمره و * تَفَاوَتَ * الشيئان تباعد ما بينهما * تَفضاوُتاً * بضم الواو ونقل فيه فتح الواو وكسرها على غير قياس
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٥٠٣
فاته الأمر فوتا وفواتا: ذهب عنه وفي المصباح: فات الأمر، والأصل: فات وقت فعله، ومنه فاتت الصلاة، إذا خرج وقتها ولم تفعل فيه. وفاته الشيء: أعوزه. قال شيخنا: وهذا وإن عده بعضهم تحقيقا فهو لا يصلح في كل تركيب، إنما يأتي في مثل الصلاة، وأما الفوات في غيره فاستعمل بمعنى السبق، والذهاب عنه، ونحوه. انتهى. وليس عنده فوت ولا فوات، عن اللحياني. وفي اللسان والأساس: الفوت: الفوات، فاتني كذل، أي سبقني.
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١١٬٠٥٣
فَاتَ الأَمْرُ 1 فَاتَ الأَمْرُ ذ , aor. يَفُوتُ, inf. n. فَوْتٌ and فَوَاتٌ, originally signifies فَاتَ وَقْتُ فِعْلِهِ [i. e. The time, or opportunity, of the doing, or performing, of the affair passed, passed away, elapsed, or escaped, neglected by him, without his doing it or performing it]; and hence the phrase فَاتَتِ الصَّلَاةُ, meaning The time of prayer passed, passed away, elapsed, or
رابط المدخل

فَاتَ الأَمْرُ 1 فَاتَ الأَمْرُ ذ , aor. يَفُوتُ, inf. n. فَوْتٌ and فَوَاتٌ, originally signifies فَاتَ وَقْتُ فِعْلِهِ [i. e. The time, or opportunity, of the doing, or performing, of the affair passed, passed away, elapsed, or escaped, neglected by him, without his doing it or performing it]; and hence the phrase فَاتَتِ الصَّلَاةُ, meaning The time of prayer passed, passed away, elapsed, or escaped, without his performing it therein (Msb:) and ↓ افتات is syn. with فَاتَ. (M, O.) [And both of these verbs are trans.:] one says فَاتَهُ الشَّىْءُ, (S, O, Msb,) or الأَمْرُ, (M, K,) aor. as above, (O,) and so the inf. ns.; (S, * M, O, * Msb, K;) and ↓ افتاتهُ: (K;) The thing, (??) affair, passed, or passed away, from him [neglected by him]; (M, K;) [or the time, or opportunity, of the doing, or performing, thereof passed, or passed away from him neglected by him;] or the thing escaped him, [or became beyond his reach,] so that he was unable to attain it, or to do it, or to accomplish it. (Msb.) But this explanation is not applicable except in the case of prayer, and the like: in other cases, فَاتَهُ signifies He, or it, preceded him; was, or became, or got, before him; outwent him; passed beyond him; or had, got, or look, precedence of him: and went, or passed, away from him: and the like. (MF, TA.) One says, فَاتَنِى كَذَا, meaning سَبَقَنِى [i. e. Such a thing preceded me, &c., app. so as to become beyond my reach]: and فُتُّهُ أَنَا [I preceded it, &c.]: (T:) and جَارَيْتُهُ حَتَّى فُتُّهُ I ran with him until I passed beyond him, or outwent him: (A, TA:) and فَاتَهُ فُلَانٌ بِذِرَاعٍ Such a one preceded him, or outwent him, by a cubit. (Msb.) فَلَا فَوْتَ, in the Kur xxxiv. 50, means فَلَا فَوْتَ لَهُمْ مِنًّا [And there shall be for them no escaping from us], i. e. لَا يَفُوتُونَنَا [they shall not escape us]. (Jel. [And Bd says the like; adding, “ by flight, or fortifying themselves. ”]) An Arab of the desert is related to have said, الحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِى لا يُفَاتُ وَلَا [expl. in art. ليت) (T. And they assert that a man went forth from his family, and when he returned, his wife said to him, “ If thou hadst been present with us, we would have related to thee what hath happened; ” whereupon he said to her, لَمْ تُفَاتِى فَهَاتِى (M, Meyd) i. e. It has not escaped thee [lit. thou hast not been escaped], so adduce what thou hast [to tell]: the saying is a proverb. (Meyd.) ― -b2- See also 5: and see 8, in three places. ― -b3- فَاتَ is also syn. with فَادَ [as signifying He died; in which sense the aor. is يَفُوتُ, and the inf. n. فَوْتٌ]. (A in art. فيد.) And ↓ أفْتِيتَ signifies He died suddenly. (TA in art. فأت, q. v.)

افاتهُ الشَّىْءَ 4 افاتهُ الشَّىْءَ ذ , (S, MA,) or الأَمْرَ, (K,) He made the thing, or affair, to pass, or pass away, from him [neglected by him; or he made the time, or opportunity, of the doing, or performing, thereof to pass, or pass away, from him neglected by him; or he made the thing to escape him, or become beyond his reach, so that he was unable to attain it, or to do it, or to accomplish it: see 1, second sentence]. (M, A, K.)

تفوّت عَلَيْهِ فِى مَالِهِ 5 تفوّت عَلَيْهِ فِى مَالِهِ ذ means بِهِ ↓ فَاتَهُ, (A 'Obeyd, T, S, M, O, K,) i. e. He acted exclusively of him, (M,) [or passed him over], namely, his father, (A 'Obeyd, T, M, O, *) in respect of his property, (A 'Obeyd, T, &c.,) i. e. his own property, (A 'Obeyd, T,) by giving it away, (A 'Obeyd, T, M, O,) and squandering it, (A 'Obeyd, T, M.) without consulting him, or asking his permission: (O, TA:) occurring in a trad., relating to a case in which the Prophet ordered the father to cause the property to be restored to his son; and informed him that the son had no right to act thus to his father. (A 'Obeyd, T, O. *) ― -b2- See also 8 latter half, in two places: ― -b3- and see the paragraph here following, in two places.

تفاوت 6 تفاوت ذ has for its inf. n. تَفَاوُتٌ and تَفَاوَتٌ and تَفَاوِتٌ, (S, M, O, K,) the second and third of which are mentioned by AZ; the second is said by ISk (who mentions this and the third, M) to be of the dial. of the Kilلbees, and the third is mentioned by El-'Ambaree; both anomalous, for the inf. n. of a verb of the measure تَفَاعَلَ is تَفَاعُلٌ. [in the copies of the S يتفاعل, and said to be so in J's handwriting,] with damm to the ع except in this instance (S. O:) but Sb said that there is not among inf. ns. an instance of تَفَاعَلٌ nor of تَفَاعِلٌ. (M.) مَا تَرَى فِى خَلْقِ الرَّحْمٰنِ مِنْ تَفَاوُتٍ, (T, M, O, K,) or ↓ تَفَوُّتٍ, (T, O, K.) [the former in the CK and the latter in other copies of the K,] the latter being the reading of Hamzeh and Ks, in the Kur [lxvii. 3], (O,) means Thou seest not in the creation of the Compassionate, (M, O,) i. e. in his creation of the heaven, (M,) any incongruity, or discordance; (T, M, O;) or any fault, defect, or imperfection, so that the beholder might say, “ If it were thus, it were better; ” (T, O, K;) thus the latter reading is expl. by Es-Suddee; (T, O, TA;) and Fr says that both readings have one meaning: (T, TA:) you say of a thing ↓ تفوّت and تفاوت. (M.) ― -b2- And one says, تفاوت الشَّيْآنِ The two things were far apart, one from the other; or widely distinct or separated; (S, O, K;) or differed, or were different. (Msb.) And تَفَاوَتَا فِى الفَضْلِ They two were distinct, or dissimilar, in respect of excellence, (Msb,) or فِى الشَّرَفِ [in eminence, or nobility]. (A.)

8 اـِفْتَوَتَ see 1, first and second sentences. ― -b2- As, relating the verse of Ibn-Mukbil, يَا حُرَّ أَمْسَيْتُ شَيْخًا قَدْ وَهَى بَصَرِى وَافْتِيتَ مَا دُونَ يَوْمِ لبَعْثِ مِنْ عُمُرِى [which may be rendered O ingenuous woman, (حُرَّ being an abbreviation of حُرَّةٌ,) I have become an old man, my sight has become weak, and what is anterior to the day of resurrection, of my life, has been passed, or has run out like water poured forth (فَرِغَ)], says, it is from الفَوْتُ, and الاِفْتِيَاتُ [app. as the inf. n. of the pass. v. افتيت used in this verse] signifies الفَرَاغُ. (T.) ― -b3- See also 1, last sentence. ― -b4- الاِفْتِيَاتُ signifies also The betaking oneself, or applying oneself, before another or others, or hastily, (S, O, Msb,) to a thing, (S, O,) or to the doing of a thing, (Msb,) without obeying him who should be obeyed, (S, O,) or following his own opinion only, without consulting him who had the best right to order in the case: (Mgh, * Msb:) you say, افتات عَلَيْهِ بِأَمْرِ كَذَا i. e. بِهِ ↓ فَاتَهُ [app. meaning He so betook himself, &c., in opposition to him: or فاته به may be here used in the sense in which it is expl. above voce تَفَوَّتَ]. (S, O.) And you say, فُلَانٌ لَا يُفْتَاتُ عَلَيْهِ Such a one, nothing is to be done without his order; (S, O, K; *) and so عليه ↓ لَا يُفَاتُ; (Har p. 63;) or لَا يُفْتَاتُ عَلَيْهِ شَىْءٌ دُونَ أَمْرِهِ [which means the same]. (Msb.) أَمِثْلِى يُفْتَاتُ عَلَيْهِ فِى بَنَاتِهِ, (T, M, O,) or فِى أَمْرِ بَنَاتِهِ, (S, TA,) occurs in a trad., (S, M, Mgh, O, TA,) meaning Shall such a one as I [am] have anything done in respect of his daughters without his order? (Mgh, * TA;) and was said by 'Abd-Er-Rahmلn the son of Aboo-Bekr to his sister 'ءïsheh, on the occasion of her having given in marriage his daughter, the elder Hafsah, during his absence, to El-Mundhir the son of Ez-Zubeyr. (T, * O, TA. *) And you say, افتات عَلَيْهِ فِى شَىْءٍ, and بشَىْءٍ ↓ فَاتَهُ, meaning He brought to pass a thing exclusively of him [i. e., of another person, without the latter's having any part therein]. (TA.) And افتات عَلَيْهِ فى كَذَا, and عَلَيْهِ فِيهِ ↓ تفوّت, He followed his own opinion only, exclusively of him [i. e., of another], in the disposal, or management, of such a thing: the verbs being trans. by means of عَلَى because implying the meaning of الثَّغَلُّب. (TA.) And افتات عَلَيْهِ فِى الأَمْرِ, (M, K, * TA,) and ↓ تفوّت عَلَيْهِ فِيهِ, (MA,) He decided against him in the affair. (M, MA, K, * TA.) ― -b5- And افتات بِأَمْرِهِ He effected, or executed, his affair without consulting any one: thus accord. to As, without hemz: (T, TA:) and, as is related on the authority of ISh and ISk, one says, افتأت بأمره, with hemz, meaning he was alone in his affair; and in like manner one says, بِرَأْيِهِ in his opinion. (TA. [See also art. فأت.]) ― -b6- And افتات الكَلَامَ He originated, or excogitated, the speech: (O, K, TA:) and he extemporized the speech; spoke it without consideration, or thought, or preparation, or without pausing, or hesitating; as also اِفْتَلَتَهُ. (TA.)

فَوْتٌ فَوْتٌ ذ an inf. n. of 1. (S, * M, &c.) ― -b2- فَوْتَ فَمِهِ and فَوْتَ رُمْحِهِ and فَوْتَ يَدِهِ [lit. Beyond the reach of his mouth and of his spear and of his hand, or arm (in several copies of the K erroneously written فَوْتُ)] mean where he sees it but will not [be able to] reach it, or attain it. (K, TA.) A man said to another, reviling him, [or rather said of him,] جَعَلَ اللّٰهُ رِزْقَهُ فَوْتَ فَمِهِ i. e. [May God make his sustenance to be beyond the reach of his mouth,] where he shall see it and shall not attain it. (S, O. [And the like is said in the M and A.]) And one says, هُوَ مِنِّى فَوْتَ الرُّمْحِ [He, or it, is] where my spear will not reach him, or it. (S, A, O.) And هُوَ مِنِّى فَوْتَ اليَدِ [He, or it, is] beyond the reach of my hand, or arm: mentioned by Sb among what are peculiarly adverbial expressions. (M.) And أَفْلَتَنَا فُلَانٌ فَوْتَ اليَدِ and فَوْتَ الظُّفْرِ [Such a one escaped from us beyond the reach of a hand, or an arm, and beyond the reach of a finger-nail]. (A. [Golius, as on the authority of the A, has ظُفْرٍ ↓ فُوَيْتَ, which he explains as syn. with فَوْتَ يَدٍ; but it signifies A little beyond the reach of a finger-nail.]) ― -b3- أَسْمَعُ صَوْتًا وَأَرَى فَوْتًا means I hear a sound, or voice, but I see not a deed, or no deed. (TA in art. صوت.) ― -b4- فَوْتٌ signifies also The space between two fingers [when they are extended apart (see بُصْمٌ)]: (S, M, O, K:) pl. أَفْوَاتٌ. (S, M, O.) ― -b5- And you say, ↓ بَيْنَهُمَا فَوْتٌ فَائِتٌ like as you say بَوْنٌ بَائِنٌ [i. e. Between them two (meaning two men) is a wide distance; app. in respect of rank or estimation: the last word being in this case a corroborative, like the latter word in مَوْتٌ مَائِتٌ and لِيْلٌ لَائِلٌ]. (M.)

فَوْاتٌ فَوْاتٌ ذ an inf. n. of 1. (S, * M, &c.) ― -b2- [Hence,] مَوْتٌ الفَوَاتِ Sudden death: (S, M, A, O, K:) likewise termed المَوْتُ الفَوَاتُ and المَوْتُ الفُوَاتُ. (IAar, TA.) You say, مَاتَ مَوْتَ الفَوَاتِ He died a sudden death. (S, O.) The Prophet, passing by a leaning wall, quickened his pace; and being asked wherefore he did so, answered, أَخَافُ مَوْتَ الفَوَاتِ [I fear sudden death]. (O.)

فُوَيْتٌ فُوَيْتٌ ذ One who follows his, or her, own opinion only, (M, O, K,) not consulting any one: (O:) applied alike to a man and to a woman: (M, O, K:) on the authority of Er-Riyلshee: pronounced by AZ with hemz. (O.) ― -b2- See also فَوْتٌ [of which it is the dim.]

فَائِتٌ فَائِتٌ ذ act. part. n. of 1 [q. v.]. (T.) ― -b2- See also فَوْتٌ, last sentence.

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٥٧٣
فَاتَ فَاتَ ( w ) U ( n. ac. فَوْت 1 , فَوَاْت 22 ), a. Passed, passed away, elapsed, expired ( time ); escaped ( opportunity ). b. Missed ( mark ). c. [ acc. & Bi ], Outstripped, anticipated, was before in. d. [ Fī ] [ coll. ], Entered into. e. [ Bi ], see VIII (c) . فَوَّتَ فَوَّتَ II a. [ coll. ], Made to pass, to escape; made to lose. b. [ coll. ], Made to enter. c. [ coll.
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٤١ (الإجمالي: ٥٦)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. طبق

    الآيات المشتركة: ١ · Üst üste giyilen elbisenin her birdir

  2. أسي

    الآيات المشتركة: ١ · Usve ilacın acıtmasından üzülmek anlamında kullanılmaktadır

  3. لوي

    الآيات المشتركة: ١ · Ucu kıvrık demir veya ağaç demektir

  4. فخر

    الآيات المشتركة: ١ · Fehr (hı) “Fehhar” çömlekçi demektir

  5. فزع

    الآيات المشتركة: ١ · Hemen ürktü

  6. خيل

    الآيات المشتركة: ١ · Heyl (hı) : At demektir

  7. صعد

    الآيات المشتركة: ١ · Bayır, yokuş yer demektir

  8. غمم

    الآيات المشتركة: ١ · Yol, işaret bulunmayan yer

  9. فطر

    الآيات المشتركة: ١ · Fıtr ; “Futr” mantar demektir

  10. فرح

    الآيات المشتركة: ١ · Ferh (ha) “Felah” çatlak toprak demektir, sonra toprağı…

  11. ثوب

    الآيات المشتركة: ١ · Sevb dış elbise demektir

  12. سبع

    الآيات المشتركة: ١ · Yırtıcı hayvan demektir

الآيات التي ورد فيها(٥)

  1. … أُخْرَاكُمْ فَأَثَابَكُمْ غَمًّا بِغَمٍّ لِكَيْلَا تَحْزَنُوا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا مَا أَصَابَكُمْ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

    Sizden uzaklaştı

  2. لِكَيْلَا تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ

    Sizden uzaklaştı

  3. وَإِنْ فَاتَكُمْ شَيْءٌ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ إِلَى الْكُفَّارِ فَعَاقَبْتُمْ فَآتُوا الَّذِينَ ذَهَبَتْ أَزْوَاجُهُمْ مِثْلَ مَا أَنْفَقُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ

    Sizden uzaklaştı

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökفوت
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerسبق, عجز, ذهب, فلت
Zıt Kökدرك
Çekirdek Özet 1İki nesne veya nokta arasında yetişmeyi imkânsız kılacak ölçüde açıklık ve mesafe oluşması; bir şeyin erişim alanından çıkıp gitmesi.
Çekirdek Özet 2İnsanın dünya nimetlerini ve fırsatları kaçırması karşısındaki tavrı ile hesap gününde ilahi denetimden ve cezadan kaçıp kurtulmanın imkânsızlığı.
Çekirdek Özet 3Varlık düzeninde hiçbir çatlak, boşluk ve dengesizlik (tefâvüt) bulunmadığı gibi; insanın varoluşsal eylemlerinde ilahi adaletten kaçış (fevt) imkânının da bulunmayışı.
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir zamansal gecikme sayıp telafi edilemez erişim kaybı boyutunu atlamak; "tefâvüt"ü ise meşru bir çeşitlilik zannedip nizamdaki kusur ve kopukluk anlamını gözden kaçırmak.

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
فوAçılma, dışarı taşma, sınırın ötesine geçme ve yayılma; فوج kökünde toplulukların akıp yayılması, فور kökünde kaynayıp taşma, فوز kökünde tehlike çemberini aşıp kurtulma, فوق kökünde üst sınıra çıkma ve فوه kökünde ağız açıklığı bu çekirdeğin türevleridir.تÇekirdeğin taşıdığı açılma ve taşma hareketi, ت harfinin getirdiği sınır ve temas niteliğiyle birleşerek iki nesne arasında erişimi kesen kesin bir mesafeye, hedefin menzil dışına çıkmasına ve elden kaçmasına dönüşmüştür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
فağız; söz, açıklık, kenarBir yarığın, boşluğun veya dışarıya doğru açılan bir geçidin başlangıcı.
وçengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaİki nokta veya iki durum arasında uzanan mesafe ve devamlılık bağı.
تişaret, çarpı; im, sınır, antlaşma, sonUlaşılan nihai sınır çizgisi, hareketin kesintiye uğraması ve kesin ayrışma.
فوتAçıklık oluşturarak sınırın ötesine geçme ve erişimi kesmeİki nokta arasında oluşan aralıktan hızla geçip erişim sınırının ötesine uzanarak yakalanamaz ve telafi edilemez hale gelme eylemi.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamİki parmak arasındaki açıklık (el-furce beyne'l-isbe'ayn); atılan bir mızrağın menzilini aşarak hedefe ulaşamaması (fevtü'r-rumh) ve avın avcının erişim dairesinden çıkıp gitmesi.
Cahiliye şiiri kullanımıEbû Züeyb el-Hüzelî dişi bir yaban eşeğinin kendisini kovalayan erkek eşeğe yetişilmez bir fark atmasını şu beyitle tasvir eder: إذا أرن عليها طاردا نزقت / والفوت إن فاتت هادي الصدر والكتد
Erken Arapça kullanımErken dönem Araplarının bir kimseye beddua ederken söylediği "جعل الله رزقه فوت فيه" (Allah onun rızkını ağzının hemen erişemeyeceği yerde kılsın; görsün ama ulaşamasın) ifadesi ile bir işi istişaresiz, başkalarını atlayarak yapmayı belirten "el-iftiyât" (الافتيات) tabiri.

المصدر Lisânü’l-Arab, Kitâbü’l-ʿAyn, Maqāyīsü’l-Luğa.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça فوت kökü, Afro-Asyatik dil ailesinin Sami kolunda bir aralık açılması, kaçıp kurtulma ve iki nokta arasına erişilmez bir mesafe girmesi tasarımıyla bağlantılıdır. İbranice ve Süryanicede üçlü kök düzeyinde birebir fonetik eşleşmeler sınırlı kalmakla birlikte, yarılma, açıklık ve geçiş bildiren p-t-h ve p-w-t ses tabanlarıyla anlamsal örtüşmeler mevcuttur. Arapçada bu kök, hem iki şey arasındaki somut açıklığı (furce) hem de takip edilen bir nesnenin ya da vaktin takip edenin kudretini aşarak kaybolmasını (fevât) ifade edecek şekilde özelleşmiştir. Erken Sami katmanındaki aralık ve uzaklaşma motifi, klasik Arapçada geri dönüşsüz kaçış ve yaratılışta nizam kusuru (tefâvüt) zıtlığı üzerinden kavramlaşmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Brown-Driver-Briggs, Lisânü’l-Arab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönفوت (fe-ve-te)İki sınır arasındaki açıklık ve bir hedefin yakalama menzilini aşarak ulaşılamaz hale gelmesi.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı ve Güney Sami aralık/kaçış kökleriAçıklık ve erişilmezlik bildiren piktografik ve fonetik morfemlerin Arapçada soyut kayıp anlamına evrilmesi.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ayrılma ve yarılma tabanıVeri bulunamadıVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīsü’l-Luğa, David Cohen.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
فوتAnlamlıKaçmak, aralık kalmak, elden çıkmakHedef köktür; iki nokta arasında erişimi engelleyen açıklık oluşması.Kur'an'da geçer
فتوAnlamlıGençlik, açıklama, hüküm vermeGenç ve dinç olmak; müphem bir meseleyi açıklığa kavuşturup fetva vermek.Kur'an'da geçmez
وفتKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitâbü’l-ʿAyn ve Tehzîbü’l-Luğa'da mühmeldir
وتفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kayıtlıdır
تفوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kayıtlıdır
توفAnlamlıBir şeyin sınırına ve kemaline ermekBir şeyin hakkını tam vermek, tüketmek veya tamamlanıp sona ermek.Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
فوتMerkezKaçırma, erişim dışı kalmaTakip edilen hedefin veya fırsatın aradaki mesafe sebebiyle ulaşılamaz hale gelmesi.Telafisi ve yetişilmesi mümkün olmayan ayrılık.
سبقKomşuÖne geçme, yarışta geçmeBir failin diğerinden önce davranıp öne fırlaması; takip eden henüz yetişme ihtimalini kaybetmemiştir.Zaman veya mekânda öncelik kazanma.
عجزKomşuTakatsizlik, geride kalmaEksiklik doğrudan hedefin uzaklaşmasında değil, takip edenin kudret ve imkânının yetersizliğindedir.Failin gücünün tükenmesiyle oluşan geri kalış.
ذهبKomşuGitme, zeval bulmaBir nesnenin veya durumun genel olarak ayrılıp gitmesi; fevtteki gibi bir kovalamaca veya yakalama çabasını şart koşmaz.Genel bir ayrılış ve uzaklaşma hareketi.
فلتKomşuAnsızın kurtulma, sıyrılmaElde veya baskı altında tutulan bir şeyin beklenmedik şekilde bağından sıyrılıp kaçması.Ani ve zorlayıcı bir serbest kalış.
دركZıtYetişme, kavrama, kuşatmaKaçan veya uzakta olan bir şeye bütünüyle ulaşıp onu sınırları içine alarak kavramak.Aradaki mesafeyi sıfırlayıp hedefe tam erişim sağlama.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaفوتKaçmak, aralık kalmak, elden çıkmakAradaki mesafe sebebiyle erişilmez olmak; nizamda kusur bulunması.Kesin
Latincepraeterire, elabiYanından geçip gitmek, kayıp kurtulmakErişilemeden geçip gitmeyi karşılar; varlık düzenindeki kopukluk (tefâvüt) boyutunu eksik bırakır.Güçlü
İngilizceto miss, to escape, discrepancyIskamak, elden kaçırmak, uyumsuzlukKaçırma eylemini ve tefâvüt karşılığını ayrı ayrı verir; aradaki fiziksel boşluk kök birliğini tek sözcükte taşımaz.Güçlü
Almancaverpassen, entgehen, UnstimmigkeitKaçırmak, elinden kurtulmak, tutarsızlıkZaman ve mekân farkıyla yetişememeyi ifade eder; iki şey arasındaki parmak arası açıklığı imgesini yansıtmaz.Güçlü
Fransızcaéchapper, manquer, disparitéKaçmak, eksik kalmak, uyumsuzlukFailin elinden çıkmayı ve farklılaşmayı karşılar; ontolojik kaçış imkânsızlığı vurgusunu tam vermez.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَاتَ (fiil)Dünyevi bir menfaatin, zaferin veya eşin elden çıkıp gitmesi, yitirilmesiKaçırılan dünyalıklar, ganimet veya terk eden eşler karşısında üzülmeme, sabır ve telafi bağlamı; Âl-i İmrân 3:153, Hadîd 57:23, Mümtehine 60:11.
فَوْت (isim)Kaçıp kurtulma, ilahi azaptan ve yakalanmaktan kurtulacak mesafe bulmaKıyamet gününde dehşete kapılan inkârcıların sığınacak veya ilahi kudretten kaçacak hiçbir boşluk bulamamaları bağlamı; Sebe’ 34:51.
تَفَاوُت (mastar)Uyumsuzluk, kusur, nizamda çatlak ve işlevsel kopuklukRahman'ın yaratışında hiçbir eksiklik, çelişki ve nizamsızlık bulunmadığını gösteren kozmolojik tefekkür bağlamı; Mülk 67:3.

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNizâm-ı âlem ve ilahi adaletMülk 67:3'teki "tefâvüt" üzerinden âlemde anlamsızlık, kusur ve hikmetsizlik bulunmadığı; Sebe' 34:51 üzerinden ise ilahi kudretin mutlak kuşatıcılığı ve hiçbir günahkârın kaçamayacağı tartışılır.Âlemdeki mutlak intizam ve ilahi iradenin kapsayıcılığı.
FıkıhVakitli ibadetlerin kaçırılması (Fevât)Bir rüknün belirlenen vakitte eda edilemeyip vaktin çıkması; özellikle Arafat vakfesine yetişemeyen kimsenin haccının fevte uğraması ve kaza/fidye hükümleri.Vaktin geçmesiyle hakkın veya amelin telafisiz biçimde elden çıkması.
TefsirKader, musibet ve kâinat tasviriHadîd 57:23'te elden çıkan dünyalıklar için ye'se düşmeme ahlakı ile Mülk 67:3'te göklerin kusursuz nizamının basiretle incelenmesi gereği işlenir.Kader teslimiyeti ile kozmolojik intizam arasındaki paralellik.
HadisVaktin kıymeti ve mevtü'l-fevâtİbadetlerin vaktinde ifa edilmesi uyarıları ve tövbe etme fırsatı bırakmadan ansızın yakalayan ani ölüm (mevtü'l-fevât) tasvirleri.Fırsatın aniden ve geri döndürülemez biçimde yitirilmesi.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKader ve ibadet bilinciTelafisiz fırsat / İlahi ihataİnsanın vaktin sınırlarını bilmesi; kaçan dünyalığa yas tutmayıp ilahi iradeye teslim olması.Dini alanda fevt, insanın mutlak bir ilahi gözetim altında olduğunu ve fırsatların sınırlı verildiğini hatırlatır.Kesin
İlmiKozmoloji ve epistemolojiTutarlı nizam / TefâvütsüzlükEvrendeki yasaların kopukluksuz işlemesi sayesinde rasyonel ve deneysel bilginin üretilebilmesi.Yaratılışta tefâvüt olmaması, evrenin matematiksel ve fiziksel olarak modellenebilmesinin ontolojik zeminidir.Güçlü
SiyasiHukuki denetim ve meşruiyetCezasızlıktan kaçışın imkânsızlığı / OtoriteSuçlunun yargı eriminden kaçamayacağı bir adalet çemberi kurmak; keyfi yetki kullanımını (iftiyât) önlemek.Siyasi yapıda meşru danışma olmaksızın iş buyurmak (iftiyât) nizamı bozar; adalet mekanizması ise fevte izin vermez.Güçlü
İktisadiFırsat maliyeti ve mülkiyet tazminiKaçan sermaye / Risk yönetimiKaçırılan kâr veya sermaye kaybı karşısında panik satışını önlemek; kaçan hakların telafi mekanizmasını kurmak.Hadîd 57:23 iktisadi şoklar karşısında psikolojik denge sağlar; Mümtehine 60:11 ise kaçan hakların mübadelesini düzenler.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSüreklilik ve pürüzsüz manifold (Continuity) / Kaçış hızı (Escape velocity)Fizik ve matematikte bir sistemde boşluk, çatlak ve süreksizlik bulunmaması tefâvütsüzlüktür; keza bir cismin yerçekimi eriminden tamamen çıkması fevt dinamiğidir.Güçlü
Beşeri bilimlerFırsat maliyeti (Opportunity cost) / Cezasızlığın engellenmesi (Impunity gap)İktisat ve sosyolojide geri döndürülemez kayıp kaynakların yönetimi; hukuk felsefesinde ise failin ceza dairesinden kaçamayacağı adalet bütünlüğü.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir randevuyu veya dünyevi bir fırsatı kaçırmak gibi basit bir zamanlama kusuruna indirgemek; "tefâvüt"ü ise meşru çeşitlilik zannetmek.
Kur'an içi daha geniş anlamYaratılışın bütününde hiçbir çatlak, kusur ve kopukluğun bulunmayışından (tefâvütsüzlük); ahirette ilahi azaptan kaçacak hiçbir aralık bulunamamasına (adem-i fevt) ve kayıplar karşısındaki varoluşsal sükûnete uzanan külli nizam.
Yanlış anlamanın doğuracağı hata"Tefâvüt"ü çeşitlilik saymak Mülk Suresi'ndeki kozmolojik nizam delilini zayıflatır, zira ayet çeşitliliği değil nizamdaki kusuru reddeder; "fevt"i basit bir kayıp saymak ise kader bilincini zedeler ve ilahi adaletten kaçılabileceği zannına yol açar.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?فوت kökü, Kur'an'ın kâinata baktığı kusursuz kozmolojik nizam ilkesi ile ahiretteki kaçınılmaz hesap bilincini ve insanın dünyevi kayıplar karşısındaki psikolojik olgunluğunu tek bir semantik eksende birleştirir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yaratılışın mükemmelliğini ve tevhid delillerini sunan kozmolojik ayetlerde (Mülk 67:3); musibet, ganimet ve imtihan karşısında müminin sabır sınırını belirleyen ayetlerde (Hadîd 57:23, Âl-i İmrân 3:153); hukuki tazmin bağlamında (Mümtehine 60:11) ve kıyamet tasvirlerinde (Sebe' 34:51).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dünyevi kayıplar karşısında yıkıcı bir ye'se kapılmayı önler; yaratılışta tesadüfi kusur ve plansız boşluklar vehmeden materyalist bakışı düzeltir; inkârcıların ilahi denetimden ve cezadan kaçıp kurtulabileceği yanılgısını ortadan kaldırır.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamİki sınır veya parmak arasında beliren ve hedefin yakalama menzilini aşarak erişilmez olmasına yol açan fiziksel açıklık.
  • Soyut anlamBir nimetin, durumun veya vaktin insanın tasarruf alanından telafi edilemez biçimde çıkması; varlık dokusunda hiçbir çatlak ve dengesizliğin bulunmaması.
  • Sistematik karşılıkKozmolojide sıfır tefâvüt (mutlak intizam), dünyevi imtihanda fevt (kayıp ve kader teslimiyeti) ve eskatolojide sıfır fevt (ilahi adaletten kaçışın imkânsızlığı).
  • LaTeX modelilim⁡d(x,y)→∞P(y∣x)=0∧Ω∖⋃iCi=∅
  • LaTeX açıklaması

Model iki temel ilkeyi ifade eder. Birinci kısım olan lim⁡d(x,y)→∞P(y∣x)=0, x noktasındaki takipçinin y hedefiyle arasındaki d(x,y) mesafesi menzili aştığında, hedefe ulaşma ve onu yakalama olasılığı P'nin sıfırlanmasını, yani mutlak elden kaçışı (fevt) formüle eder. İkinci kısım olan Ω∖⋃iCi=∅ ise varlık evreni Ω içinde tüm yaratılış bileşenleri Ci birleştirildiğinde geriye hiçbir kusurlu boşluk, çatlak veya artık alan kalmadığını, yani kâinattaki ontolojik eksiklik ve uyumsuzluğun (tefa^vu¨t) mutlak yokluğunu simgeler.

النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ف