كرس
ك - ر - س
جذر- الورود: ٢
- الآيات: ٢
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ١٢
معناه في القرآن: Onun kürsüsü
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٧٠٦الكاف والسين والراء معهما
ك س ر، ك ر س، س ك ر، ر ك س مستعملات كسر: كَسَرْته فانكسر. وكل شيء يفترُ عن أمر يعجز عنه، يقال فيه: انكسر، حتى يقال: كَسَرْتُ من برد الماء فانكسر.
الكَسْرُ والكِسْرُ، لغتان: الشُّقّةُ السفلى من الخباء ومن كل قبة، وغشاء يرفع أحياناً ويرخى.
ويقال لناحيتي الصحراء: كسراها، قال يصف القطاة:
أقامت عزيزاً بين كِسْرَيْ تنوفة
وقال الأخطل:
وقد غبر العجلان حيناً إذا بكى على الزاد
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٤٢الكِرْسُ بالكسر: الأبْوالُ والأبْعارُ يتلبَّد بعضها على بعض. يقال: أكْرَسْتُ الدار. والكِرْسُ أيضاً: أبياتٌ من الناس مجتمعةٌ، والجمع أكْراسٌ وأكاريسُ. والكِرْسُ أيضاً: الأصل. قال العجاج يمدح الوليد بن عبد الملك:
أنتَ أبا العبَّاسِ أوْلَى نَفْسي
بِمعْدِنِ المُلْكِ القديمِ الكِرْسي
والانْكِراسُ: الانْكِبابُ. وقد انْكَرَسَ بالشيء، إذا دخل فيه منكبًّا. والكُرْسِيُّ: واحد الكراسِيِّ، وربَّما
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٢٬٠٥١ك س ر
كسر ، كرس ، ركس ، سكر ، سرك : ( مستعملة ) .
كسر : قال الليث يقال : كَسَرْتُ الشيءَ أَكْسِرُهُ كَسْراً ، ومُطاوعُهُ : الانكسَارُ ، وكلُّ شيءِ فَتَرَ عن أَمْرٍ يَعْجَزُ عنه يقال فيه : انْكَسَرَ ، حتى يقال . كَسَرْتُ من بَرْدِ الماءِ فانْكَسَرَ .
( أبو عبيد عن الأصمعي ) الكِسْرُ : أَسفلُ الشُّقَّةِ التي تَلي الأرضَ من الخِبَاءِ .
قال وقال الأَحمرُ : هو جَارِي مُكاسِرِي ومُؤاصِري أَي كِسْرُ
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬٣٥٣(باب الكاف والراء وما يثلثهما)
(كرز) الكاف والراء والزاء أصل صحيحٌ يدل على اختباءٍ وتستُّر ولِوَاذ، يقال: كارَزَ إلى المكان، إذا مال إليه واختبأ فيه. وأنشد:
* إلى جَنْب الشَّريعة كارزُ([1]) *
وكارَزَ [عن([2])] فلانٍ، إذا فرّ عنه واختبأ منه. وأمَّا الكُرْز فهو الجُوالِق؛ وسمِّي بذلك لأنَّه يُخْبأ فيه الشيء. وقول رؤبة:
* كَالكُرَّزِ المربوطِ بينَ الأوتادْ([3]) *
فهذا فارسيٌّ معرب. يقولون:
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٧٨- الكرسي في تعارف العامة: اسم لما يقعد عليه. قال تعالى: ﴿وألقينا على كرسيه جسدا ثم أناب﴾ [ص/34] وهو في الأصل منسوب إلى الكرس، أي: المتلبد أي: المجتمع. ومنه: الكراسة للمتكرس من الأوراق، وكرست البناء فتكرس، قال العجاج:
*يا صاح هل تعرف رسما مكرسا *
قال: نعم أعرفه، وأبلسا (الرجز للعجاج، وهو في ديوانه ص 16؛ ومجاز القرآن 1/192؛ وتفسير القرطبي 6/427)
والكرس: أصل الشيء، يقال: هو قديم الكرس. وكل مجتمع من
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧٤٦ك ر س
في هذه الكراسة عشر ورقات وهذا الكتاب عدّة كراريس وقرأت كرّاسةً من كتاب سيبويه وتقول: التاجر مجده في كيسه والعالم مجده في كراريسه.
ورأيت أكاريس من بني فلان: أصاريم.
قال ابن هرمة: أكاريس من طيّءٍ طنّبت برومان أو ماء فرتاجها ووقفت على كرسٍ من أكراس الدار وهو ما تكرّس من دمنتها أي تلبّد.
وأكرست الدار ومنه قولك: لداره كرياس: كنيف معلق.
ومن المجاز: هو طيّب الكرس أي الأصل
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٦٩٤تَكَرَّسَ الشيءُ وتَكارَس: تَراكَمَ وتَلازَبَ. وتَكَرَّس أُسُّ البِناء: صَلُبَ واشتدَّ. والكِرْسُ: الصَّارُوجُ. والكِرْس، بالكسر: أَبوال الإِبل والغَنَم وأَبعارُها يتلبَّد بعضها على بعض في الدار، والدِّمْنُ ما سَوَّدُوا من آثار البَعَر وغيره. ويقال: أَكْرَسَتِ الدار. والكِرْس: كِرْس البِناء، وكِرْس الحَوض: حيث تَقِف النَّعَم فيتلبَّد، وكذلك كِرْس الدِّمْنة إِذا تَلَبَّدَت فَلزِقَت بالأَرض. ورسم
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٥٨* ك ر س * * الكُرْسِيُّ * بالضم واحد * الكَرَاسِيٍّ * وربما قالوا * كشرْسِيٌّ * بالكسر و * الكُرَّاسَةُ واحدة * الكُرَّاسِ * و * الكَرَاريسٍ * و * الَكَرارِسِ
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٠٧٨الكرس، بالكسر: أبيات من الناس مجتمعة، وقيل: هو الجماعة، أي شيء كان، ج، أكراس وجج، جمع الجمع: أكارس وأكاريس، قال أبو عمرو: الأكاريس: الأصرام من الناس، واحدها كرس وأكراس، ثم أكاريس، وقال ابن دريد: أكارس: جموع كثيرة لا واحد لها من لفظها، وفي الأساس: رأيت أكارس من بني فلان. قلت: الذي في نص أبي عمرو أن جمع الجمع أكاريس، وأما أكارس فإنما حذفت ياؤه للضرورة، كما في قول ربيعة بن جحدر:
ألا إن
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٬٨٧٤كرّسهُ
2 كرّسهُ ذ , (TA,) inf. n. تَكْرِيسٌ, (K, TA,) He put it, or placed it, namely, anything, one part upon another. (TA.) ― -b2- He put it together, one part to another. (TA.) ― -b3- He founded it, namely, a building. (K, TA.)
اكرست الدَّارُ
4 اكرست الدَّارُ ذ The house had in it compacted dung and urine of camels or of sheep or goats: S, A, * TA:) and in like manner you say of a place:
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٨٢٥كَرَسَ
كَرَسَ I ( n. ac. كَرْس 1 )
a. [ coll. ], Cleaned out ( stable ).
كَرَّسَ
كَرَّسَ II
a. [ coll. ], Founded, laid the foundations of.
b. [ coll. ], Consecrated, dedicated.
أَكْرَسَ
أَكْرَسَ IV ,
a. Stabled; penned up ( animal ).
b. Was dungy.
تَكَرَّسَ
تَكَرَّسَ V ,
a. Was put together; became compact, strong.
b. Gathered ( fire-wood ).
c. [ coll. ], Was consecrated,
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٩٬٠٤٢كرس
كَرِسَ - يَكْرَسُ - كُرْس - كُرْسِيّ
كَرِسَ - يَكْرَسُ + الكائن أو أجزاؤه: تجتمع وتنضم أجزاؤه إلى بعضها وتشتد، ويقوى ويتماسك ويثبت
كُرْس: اسم فعل من " كَرِسَ - يَكْرَسُ ": التجمع والانضمام للتقوي والتماسك والثبات
كُرْسِيّ : اسم نسبة من " كُرْس ": اسم آلة منه: ما يستعمل للتقوي والتماسك والثبات: الآلة التي تستعمل لتثبيت ارتكاز شيء وجعله
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٨ (الإجمالي: ٤٠)
- أود
الآيات المشتركة: ١ · Hevde deve hörgücü demektir
- وسن
الآيات المشتركة: ١ · Uyuklamak
- جسد
الآيات المشتركة: ١ · Cesese yere uzanan kütüktür
- نوم
الآيات المشتركة: ١ · “Efal” babından “enam” uyuyanlar demektir
- سليمان
الآيات المشتركة: ١ · Süleyman
- نوب
الآيات المشتركة: ١ · Nöbet kelimesinden gelmiştir
- شفع
الآيات المشتركة: ١ · “Şefeve” dudak demektir
- حوط
الآيات المشتركة: ١ · Çeper, çit demektir
- وسع
الآيات المشتركة: ١ · “Sunv’a” tas demektir
- حفظ
الآيات المشتركة: ١ · Hafız çanta demektir
- فتن
الآيات المشتركة: ١ · Fitne, Madeni curuftan temizlemek için eritmek demektir
- علو
الآيات المشتركة: ١ · “A’leve” kökünden fiilin ismi olmuş ve “gel !” anlamındadır
الآيات التي ورد فيها(٢)
… يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ
Onun kürsüsü
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | كرس |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | عرش, قعد, ثبت |
| Zıt Kök | هدم |
| Çekirdek Özet 1 | Parçaların birbiri üstüne binip sıkışarak sert ve kalıcı bir tabaka, temel veya kaide oluşturması |
| Çekirdek Özet 2 | Hükümranlığın, ilmin ve otoritenin sarsılmaz, kuşatıcı ve somut bir zemin/kaide üzerinde tecelli etmesi |
| Çekirdek Özet 3 | İktidar ve yönetimin havada duran bir iddia değil, katmanlaşmış kurumsal ve ontolojik bir kaideye dayanması |
| Kritik Hata Riski | Kürsüyü yalnızca ahşap bir oturak veya antropomorfik bir taht zannedip ontolojik kuşatıcılık ve yönetim kaidesi vasfını ıskalamak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| كر | Bir hareketin geriye dönüp tekrar etmesi, üst üste binmesi ve baskı uygulayarak yoğunlaşması; nitekim كرر kökünde yinelenme, كرب kökünde şiddetli sıkışma ve baskı, كره kökünde ise zorlayıcı bir direnç görülür | س | Çekirdekteki tekrarlı baskı ve geri dönüş hareketine tutunma, zemine yayılma ve katman katman birbirine yapışarak sabit bir kaide oluşturma niteliği kazandırmıştır. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ك | avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | Unsurları bir arada tutan, kavrayan ve üzerine binen ağırlığı karşılayan kavisli yapı |
| ر | insan başı; baş, ilk, üst | Üstte olma, öncelik taşıma, mertebece yükselme ve yönlendirici zirve noktası |
| س | diken, destek; tutunma, dayanma, koruma | Zemine saplanarak tutunma, sarsılmayı önleyen dikey veya yatay destek düzeneği |
| كرس | Avuç içi gibi kavrayıcı bir hacmin (ك), üstteki mertebeyi veya ağırlığı (ر), zemine kenetlenip tutunan katmanlarla (س) taşıması ve sağlam bir kaideye dönüştürmesi | Ağırlığın dağılmadan üst üste yığılarak sıkılaşması, sarsılmaz bir oturma zemini ve taşıyıcı kaide meydana getirmesidir. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Hayvanların ağılda ve sulak alanlarda üst üste bıraktıkları gübre ve balçığın ayak darbeleriyle çiğnenerek katman katman yapışması, keçeleşmesi ve taş gibi sert bir zemin (كِرْس) haline gelmesi; ayrıca yapının taş ve harçla sıkıştırılmış sarsılmaz temeli (كِرْس البناء). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem bedevi kullanımında yurt kalıntılarının sertleşip silinmez hale gelen katmanlarını nitelemek üzere kirs veya mükres kullanılır; ancak Cahiliye dönemine doğrudan aidiyeti kesinleşmiş bağımsız beyit metni teyit edilememiştir. |
| Erken Arapça kullanım | Emevî dönemi recez şairi el-Accâc, terk edilmiş bir yurdun silinmeyen sertleşmiş izlerini tasvir ederken kökü şu şekilde kullanmıştır: يا صاحِ هل تعرفُ رسماً مُكْرَسَا / قال نَعَم أعرفُه، وأَبْلَسَا (Ey dostum, katmanlaşıp sertleşmiş bir yurt kalıntısını tanır mısın? Dedi ki: Evet, tanıyorum onu ve kederden susup kaldı). |
المصدر el-Halîl b. Ahmed, Kitâbü’l-ʿAyn; İbn Düreyd, Cemheretü’l-Luğa; İbn Fâris, Maqāyīs al-Lugha; Lisânü’l-Arab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Kök Sami dillerinde yüksek bir kadim ortaklığa sahiptir ve büyük ölçüde oturulan nesne, kaide, seki ve taht semantiği etrafında şekillenmiştir. Arapça كرس kökü, fiziksel olarak parçaların üst üste binip katmanlaşması (talebbede, terâkame) anlamını koruyarak bu semantik alanın morfolojik üretkenliğini taşır. İbranicede kisse (כִּסֵּא) kelimesi taht ve yüksek oturak anlamına gelir; bu kelime Aramice ve Süryanicede kursəyā (ܟܘܪܣܝܐ) biçimine evrilmiş ve doğrudan hükümdarlık tahtını veya dini makam kürsüsünü ifade etmiştir. Sami dillerindeki bu yaygın k-r-s / k-s biçimlerinin kökeni, Doğu Sami kolunda Akadca kussû(m) kelimesine, oradan da Sümerce gu.za (taht, iskemle, oturak) terimine kadar uzanır. Dolayısıyla kök, kadim Yakındoğu idari ve mimari kültüründe güç sahibinin üzerine oturduğu, zeminden yükseltilmiş sağlam kaideyi ifade eden en köklü kültür kelimelerinden biridir. Arapçada ise kelime hem bu genel Sami mirasındaki idari/siyasi makam nesnesini karşılamış hem de çöl hayatının somut tecrübesinde kat kat sıkışıp sertleşen temel olgusunu ifade eden iç türetimlerini muhafaza etmiştir.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs, Hebrew and English Lexicon; Payne Smith, Compendious Syriac Dictionary; Chicago Assyrian Dictionary; David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Nesnelerin veya katmanların üst üste binerek kenetlenmesi | Yapının temeli (kirs), katlanmış sayfalar demeti (kürrâse) ve üzerine oturulan sağlam kaide (kürsî) aynı somut çekirdekten türemiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Süryanice kursəyā, İbranice kisse, Akadca kussû | Yüksek makam koltuğu, taht ve yargı sekisi; Akadca üzerinden Sümerce gu.za terimiyle irtibatlı ortak Yakındoğu idare mirasıdır. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Sümerce gu.za | Kadim Mezopotamya idari mimarisinden Sami dillerine geçmiş ve Arapçada kök morfolojisine bütünüyle entegre olmuştur. | Güçlü |
المصدر HALOT; The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago; Arthur Jeffery, The Foreign Vocabulary of the Qur'ān.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| كرس | Anlamlı | Katmanlaşma, temel, kaide | Şeylerin üst üste binip sıkışarak sert bir zemin oluşturması | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| كسر | Anlamlı | Parçalama, kırma, dağıtma | Bir bütünün bütünlüğünü bozup parçalara ayırma, kuvvetini kırma | Zıt yönlü hareket; yapıyı kurmanın aksine dağıtma |
| ركس | Anlamlı | Tersyüz etme, baş aşağı çevirme | Bir şeyi tersine çevirip eski kötü durumuna veya dibe itme | Kur'an'da geçer; dengeli yapıyı altüst etme |
| رسك | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| سكر | Anlamlı | Tıkama, örtme, aklın perdelenmesi | Suyun yolunu kapatıp hapsetme veya zihnin ayıklığını yitirmesi | Kur'an'da geçer; akışın veya algının önünü kesme |
| سرك | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Tehzîbü'l-Luğa'da tekil kullanım ihtimali anılsa da müstakil bir kök hüviyeti yoktur | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| كرس | Merkez | Kaide, zemin, hükümranlık alanı | Mertebenin veya otoritenin üzerinde durduğu sarsılmaz, katmanlaşmış somut taban | İktidarın icra ve ihata sahasını oluşturan alt zemin ve dayanak |
| عرş | Komşu | Yüksek tavan, çatı, üst hükümranlık makamı | عرش yukarıdan kuşatan çatı ve en üst yönetim merkezidir; كرس ise ona göre daha operasyonel ve alt kaidedir | Arş ulûhiyetin nihai ihata ve tecelli tavanı, kürsî ise evreni kuşatan idari zemin konumundadır |
| قعد | Komşu | Oturma, yerleşme, karar kılma | قعد eylemin kendisine ve hareketsiz kalmaya işaret ederken, كرس oturulan yerin kurumsal ve maddî kaidesini ifade eder | Biri fiziksel eylem veya duruş, diğeri makam nesnesidir |
| ثبت | Komşu | Sarsılmazlık, sebat, istikrar | ثبت hareket etmeme ve yerinden oynamama vasfıdır; كرس bu sebatı doğuran katmanlaşmış fiziki zemindir | Vasıf ile o vasfı taşıyan taşıyıcı unsur arasındaki fark |
| هدم | Zıt | Yıkma, çökertme, temeli dağıtma | كرس katmanları üst üste bindirip sağlam bir temel kurarken, هدم temeli ve yapıyı tamamen yerle bir eder | Varlık ve düzen kazandırmanın mutlak inkıraza uğratılması |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | كرس | Katmanlaşmış temel, kürsü, taht | Parçaların sıkışıp birleşmesiyle oluşan sağlam kaide ve üzerinde oturulan makam | Kesin |
| Latince | Cathedra, sedes, fundamentum | Resmi oturak, piskoposluk makamı, temel | Cathedra otoriter makamı karşılarken fundamentum alt katman ve kaide yönünü karşılar | Güçlü |
| İngilizce | Throne, seat of authority, pedestal, foundation | Otorite makamı, kaide, taht | Throne siyasi boyutu öne çıkarır, pedestal ve foundation ise nesnel temel ve dayanak yönünü verir | Güçlü |
| Almanca | Lehrstuhl, Thron, Sockel, Fundament | Makam koltuğu, taht, kaide, kaide tabanı | İdari ve ilmi yetki makamı ile mimari kaide anlamını bir arada yansıtır | Güçlü |
| Fransızca | Chaire, trône, piédestal | Hitabet/yetki makamı, taht, ayaklık | Kurumsal temsil makamını iyi verir, ancak ontolojik katmanlaşma boyutunu eksik bırakır | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary; Grimm Deutsches Wörterbuch; Dictionnaire de l'Académie française.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| كُرْسِيُّهُ (İlahi İhata ve Kudret) | Gökleri ve yeri bütünüyle içine alan ilahi ilim, kudret, mülk ve hükümranlık kaidesi | Allah'ın sıfatlarının, mutlak tasarrufunun ve evreni yönetmesinin sarsılmaz zeminini bildiren ayet bağlamı (Bakara 2:255). |
| كُرْسِيِّهِ (Dünyevi İktidar Makamı) | Hükümdarın tahtı, siyasi karar merkezi ve egemenliğin somutlaştığı yönetim makamı | Hz. Süleyman'ın iktidar sınavı ve siyasi otoritesinin sınanması bağlamında saltanat makamı (Sâd 38:34). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Sıfât-ı İlâhiyye ve Müteşâbihât | Kürsî'nin cisimsel bir oturak mı yoksa Allah'ın ilmi, kudreti, mülkü veya azameti mi olduğu tartışması | Teşbihten tenzihe geçiş; Selef lafzı olduğu gibi kabul ederken Mutezile ve Eş'ariyye/Mâtürîdiyye ilim ve mülk olarak tevil etmiştir. |
| Fıkıh | Kazâ ve Mescid Adabı | Hâkimin yargılama yaparken oturduğu yüksek yer ve hatiplerin/âlimlerin vaaz için çıktığı kürsü düzenlemesi | Hüküm vermenin ve topluma hitap etmenin otoriter ve herkesçe görünür kurumsal kaidesi. |
| Tefsir | Âyetü'l-Kürsî ve Kıssalar | İbn Abbas'tan gelen "Kürsî O'nun ilmidir" rivayeti ile Arş-Kürsî kozmolojik ilişkisinin analizi | Evrenin büyüklüğü karşısında ilahi kudretin hudutsuzluğunu kavratan kozmolojik bir ölçek. |
| Hadis | Kozmoloji ve Mahşer Rivayetleri | Yedi gök ve yerin Kürsî'ye oranının çöle atılmış bir halka gibi olduğunu bildiren rivayetler | Varlığın mertebeler halindeki hiyerarşisi ve ilahi büyüklüğün idraki aşan azameti. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık Hiyerarşisi | İlahi İhata Kaidesi | Kozmosu kuşatma ve ayakta tutma | İlahi mülkün ve tasarrufun bütün varlık sahasını taşıyan sarsılmaz ontolojik zeminidir. | Kesin |
| İlmi | Bilgi Sistemi | İlim Kaidesi ve Doktrin | Bilginin birikerek sağlamlaşması | Üst üste yığılan sahifeler (kürrâse) gibi bilginin katmanlaşıp otorite haline gelmesidir. | Güçlü |
| Siyasi | Hükümranlık Düzeni | İktidar Tahtı ve Karar Makamı | Yönetim meşruiyetini somutlaştırma | İktidarın geçiciliğini ve sorumluluğunu yöneticiye hatırlatan somut temsil odağıdır. | Kesin |
| İktisadi | Altyapı ve Sermaye | Sabit Sermaye ve İktisadi Zemin | İktisadi faaliyetin üzerine kurulduğu taban | Ekonomik üretimin sürekliliğini sağlayan birikmiş sermaye ve kurumsal altyapıdır. | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Lineer Cebirde Taban (Baz) ve Katmanlı Yapı (Sedimentasyon) | Bir vektör uzayını üreten ve her elemanın üzerine inşa edildiği bağımsız taban (basis) sistemi ile jeolojide basınç altında sıkışıp sertleşen tabakalar, kökün kurucu kaide mantığıyla tam bir yapısal eşbiçimlilik gösterir. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal Altyapı ve Meşruiyet Kaidesi | Sosyoloji ve anayasa hukukunda devlet aygıtının üzerinde yükseldiği anayasal ilkeler bütünü; kararların meşruiyetini sağlayan ve keyfiliği önleyen oturmuş gelenek ve kurallar tabakasıdır. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kürsüyü yalnızca marangozluk ürünü ahşap bir sandalye, vaaz verilen yükselti veya antropomorfik bir kral koltuğuna indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kürsü, gökleri ve yeri içine alacak kadar geniş (vesi'a), ilahi ilmin, mülkün ve kudretin bütün evreni saran ve yöneten mutlak taşıyıcı kaidesidir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerin ontolojik ve metafizik boyutunu yitirip fiziksel bir cisimlendirmeye (tecsîm) düşülmesi veya Hz. Süleyman kıssasında iktidarın kurumsal ve manevi sorumluluk boyutunun sıradan bir mobilya nesnesine indirgenmesi. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın en merkezi tevhid ve kudret beyanı olan Âyetü'l-Kürsî'nin anahtar kavramıdır; ilahi mülkün, idarenin ve ilmin evreni nasıl bir kaide üzerinde kuşattığını gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İlahi sıfatların, uluhiyetin, göklerin ve yerin idaresinin açıklandığı ontolojik ayetlerde (Bakara 2:255) ve peygamber-hükümdarların iktidar imtihanını anlatan kıssalarda (Sâd 38:34). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yaratıcının evrenle ilişkisini dışarıdan ve kopuk zanneden deist yaklaşımları ve O'na mekan ve cisim isnat eden müşebbihe yanılgısını ilahi ihata ve kudret kaidesi kavramıyla tashih eder. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamParçaların, balçığın veya nesnelerin üst üste binip sıkışarak taşlaşması; yapının sarsılmaz temeli ve üzerine oturulan sağlam kaide.
- Soyut anlamİlim, otorite ve iktidarın dağılmadan birikmesi; yönetimsel ve ontolojik tasarrufun üzerinde icra edildiği sarsılmaz meşruiyet zemini.
- Sistematik karşılıkBir sistemin veya evrenin taşıyıcı tabanı (), bu tabanın kuşattığı ve ayakta tuttuğu varlık alanı () ve üzerindeki egemenlik yetkisi ().
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıKürsü (); evrensel varlık kümesindeki () tüm unsurların () kendi sınırları içinde kaldığı ve kuşatıldığı (), üzerine kurulan egemenlik ve otoritenin (), tüm varlık alanının nizam ve istikrarını () zorunlu kıldığı sarsılmaz temel ve kaidedir ().