كره

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ك-ر-هالصيغ: ٢٣ · الجذور المجاورة: ٥٦ · الآيات: ٣٥ · السور: ٢١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».تممدينتَكْرَهُواكُرْهًاأُكْرِهَكرهطفأطوعأَكْرَهْتَنَاعسىحققكَرْهًاكثركَرِهَرود

الجذرالصيغ ٢٣الآيات ٣٥السور ٢١المجاورة ٥٦

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

كره

ك - ر - ه

جذر
  • الورود: ٤١
  • الآيات: ٣٥
  • الصيغ: ٢٣
  • المعاجم: ١٢

معناه في القرآن: Hoşlanmadı

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٩٦٤
باب الهاء والكاف والراء معهما هك ر، ك ه ر، ك ر ه مستعملات، هكر: الهَكْرُ: مُنْتَهَى العَجَب. قال أبو كبير: فاعجب لذلك فِعلَ دهرٍ وآهكَرِ وهَكْرانُ: غديرٌ. قال حميد: بهَكرانَ في موجٍ كثيرٍ بصائرُهْ أي: من يُبصِرُهُ. كهر: كَهَرْتُ الرّجلَ أكهَرُهُ كَهْراً، إذا إستَقْبلته بوجهٍ عابسٍ تَهاوُناً به، وبه تفسير قراءة ابن مسعود: "فأمّا اليتيمَ فلا تكْهَرْ". وكَهْرُ النَّهار: ارتفاعُهُ في شَدَّة
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٧١
كَرِهْتُ الشيءَ أكْرَهُهُ كَراهةً وكَراهِيَةً، فهو شيء كَريهٌ ومكروهٌ. والكَريهَةُ: الشدَّة في الحرب. وذو الكَريهة: السيف الماضي في الضريبة. الفرّاء: الكُرْهُ بالضم: المَشَقَّةُ. يقال: قُمتُ على كُرْهٍ، أي على مشقَّة. قال: ويقال أقامني فلانٌ على كرْهٍ بالفتح، إذا أكْرَهَكَ عليه. الكسائي: الكَرْهُ والكُرْهُ لغتان. وأكْرَهْتُهُ على كذا: حملتُهُ عليه كَرْهاً. وكَرَّهْتُ إليه الشيءَ تَكْريهاً: نقيض
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٬٤١٦
باب الهاء والكاف مع الراء هكر ، كره ، رهك ، كهر : مستعملة . هكر : أهمله الليثُ ومستعمَلهُ فاشٍ كثير ، روى شمرٌ لأبي عبيدٍ قال : الهَكْر : العجب ، وقد هَكِر يَهْكَرُ هَكَراً إذا اشتد عَجبُه ، وقال أبو كبير : فاعجَبْ لذلك رَيْبَ دهرٍ واهْكَرِ قال : والهَكِر : المتعجب ، وقال ابن شميل : الهَكُر : الناعسُ ، وقد هَكرتْ أي نعِسَتْ ، قلت : وهَكِرٌ موضعٌ ، وأراهُ روميّاً منه قول امرىء القيس : أو كبعضِ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬٣٥٣
(باب الكاف والراء وما يثلثهما) (كرز) الكاف والراء والزاء أصل صحيحٌ يدل على اختباءٍ وتستُّر ولِوَاذ، يقال: كارَزَ إلى المكان، إذا مال إليه واختبأ فيه. وأنشد: * إلى جَنْب الشَّريعة كارزُ([1]) * وكارَزَ [عن([2])] فلانٍ، إذا فرّ عنه واختبأ منه. وأمَّا الكُرْز فهو الجُوالِق؛ وسمِّي بذلك لأنَّه يُخْبأ فيه الشيء. وقول رؤبة: * كَالكُرَّزِ المربوطِ بينَ الأوتادْ([3]) * فهذا فارسيٌّ معرب. يقولون:
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٬١٣٥
- قيل: الكره والكره واحد، نحو: الضعف والضعف، وقيل: الكره: المشقة التي تنال الإنسان من خارج فيما يحمل عليه بإكراه، والكره: ما يناله من ذاته وهو يعافه، وذلك على ضربين: أحدهما: ما يعاف من حيث الطبع. والثاني: ما يعاف من حيث العقل أو الشرع، ولهذا يصح أن يقول الإنسان في الشيء الواحد: إني أريده وأكرهه، بمعنى أني أريده من حيث الطبع، وأكرهه من حيث العقل أو الشرع، أو أريده من حيث العقل أو الشرع، وأكرهه من
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧٣٣
ك ر ه أمر كريه‏.‏ ووجه كريه وقد كره كراهة وكرهته فهو مكروه‏.‏ وتكرّه الشيء‏:‏ تسخّطه وفعله على تكرهٍ وتكاره ومتكرّهاً ومتكارهاً‏.‏ وقال الطّرمّاح‏:‏ تكاره أعداء العشيرة رؤيتي وبالكفّ عن مسّ الخشاش كعوع وهو الحيّة‏.‏ وكرّه إليه ابخل وحبّب إليه الجود‏.‏ واستكره القفية‏.‏ ولا يجوز تكسير السّفرجل وتصغيره إلا على استكراه‏.‏ واستكرهت فلانة‏:‏ غصبت نفسها‏.‏ ولقيت دونه كرائه الدهر ومكارهه‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬٨٠٨
الأَزهري: ذكر الله عز وجل الكَرْهَ والكُرْهَ في غير موضع من كتابه العزيز، واختلف القراء في فتح الكاف وضمها، فروي عن أَحمد بن يحيى أَنه قال قرأَ نافع وأَهل المدينة في سورة البقرة: وهو كُرْهٌ لكم بالضم في هذا الحرف خاصة، وسائر القرآن بالفتح، وكان عاصم يضم هذا الحرف أَيضاً، واللذيْنِ في الأَحقاف: حَمَلَتْه أُمُّه كُرْهاً ووَضَعْته كُرْهاً، ويقرأُ سائرَهُن بالفتح، وكان الأَعمشُ وحمزةُ والكسائيُّ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٩٩
* ك ر ه * * كَرِهْتُ * الشيء من باب سلم * كَرَاهِيَةً * أيضا فهو شيء * كَرِيهٌ * و * مَكْرُوهٌ * و * الكَرِيهةُ * الشدة في الحرب الفراء * الكُرْهُ * بالضم المشقة وبالفتح * اٌكرَاهُ * يقال قام على كره أي على مشقة وأقامه فلان على كره أي أكرهه على القيام وقال الكسائي هما لغتان بمعنى واحد و * أكْرَهَهُ * على كذا حمله عليه كرها و * كَرَّهْتُ * إليه الشيء * تكريهاً * ضد حببته إليه و * استكرهْتُ * الشيء
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٤٨١
: ( الكَرْهُ ) ، بالفتْحِ ( ويُضَمُّ ) ، لُغتانِ جَيِّدتانِ بمعْنَى ( الإبَاء ) ، وسَيَأْتِي في أَبَى يَأْبَى تَفْسِيرُ الإباءِ بالكُرْه على عادَتِه ، وسَيَأْتِي الفَرْقُ بَيْنهما . ( و ) قيلَ : ( المَشَقَّةُ ) ، عن الفرَّاء . قالَ ثَعْلَب : قَرَأَ نافِعٌ وأَهْلُ المَدينَةِ في سُورَةِ البَقَرةِ ﴿وهو كُرْهٌ لكُم﴾ ، بالضَّمِّ في هذا الحَرْفِ خاصَّةً ، وسائِر القُرْآنِ بالفتْحِ ، وكانَ عاصِمُ
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬١١٥
كَرِهَهُ 1 كَرِهَهُ ذ [He disliked, was displeased with, disapproved of, hated, him or it.] الكَرَاهَةُ is the contr. of الاِرَادَةُ and الرِّضَى. (Marg. note in TA.) ― -b2- كَرِهَهُ (Mgh, Msb), inf. n. كَرَاهَةٌ and كَرَاهِيَةٌ, (Mgh,) or كُرْهٌ and كَرْهٌ, (Msb,) He did not desire it; he disapproved it, or was displeased or discontented with it; (Mgh;) he disliked it; disapproved it; hated it;
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٤٩٩
كَرِهَ كَرِهَ A ( n. ac. كَرْه 1 , كُرْه 3 , مَكْرَهَة 17t , مَكْرُهَة 19t , كَرَاْهَة 22t & كَرَاهِيَة كَرَاهِيَة ), a. Abhorred, loathed, detested, disliked. كَرُهَ كَرُهَ U ( n. ac. كَرَاْهَة 22t , كَرَاهِيَة ), a. Was disagreeable, offensive; was loathsome. كَرَّهَ كَرَّهَ II , a. Disgusted with, rendered loathsome to. أَكْرَهَ أَكْرَهَ IV a. [ acc. & 'Ala ], Forced, compelled
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٩٬٤٣١
كره كَرِهَ - يَكْرَهُ - كُرْه - كُرْهاً - كَرْه - كَرْهاَ - كَارِه - كَارِهُوْن - مكْرُوْه - أََكْرَهَ - يُكْرِهُ - إِكْراه - كَرَّه - يُكَرِّهُ كَرِهَ - يَكْرَه + كائن + شيئاً أو أمراً: لا يحب ولا يود ولا يرضى أن يفعله أو أن يكون موجوداً: لا يفضِّل القيام بالفعل: في سياق أخذ قرار، ولا بد من الاختيار بين منهجين مختلفين لإجراء العمل، أو شيئين
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٥٦ (الإجمالي: ٢٠٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. طفأ

    الآيات المشتركة: ٢ · TFV Tafve(tı ile) kaynayan tencerede taşan köpük demektir

  2. طوع

    الآيات المشتركة: ٦ · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…

  3. أله

    الآيات المشتركة: ٢٢ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  4. حقق

    الآيات المشتركة: ٨ · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır

  5. دين

    الآيات المشتركة: ٥ · Dane, inek yavrusuna denir

  6. فوه

    الآيات المشتركة: ٢ · Onların ağızları ile

  7. كثر

    الآيات المشتركة: ٥ · Kesr(sin ile) kırık demektir

  8. حبط

    الآيات المشتركة: ٢ · Habte suyu kurumuş kuyu demektir

  9. ظهر

    الآيات المشتركة: ٣ · Arka demektir

  10. رشد

    الآيات المشتركة: ٢ · “Rasad” gözetleyici demektir

  11. تمم

    الآيات المشتركة: ٢ · Çiçeklenmiş ağaç demektir

  12. رود

    الآيات المشتركة: ٤ · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur

الآيات التي ورد فيها(٣٥)

  1. لِيُحِقَّ الْحَقَّ وَيُبْطِلَ الْبَاطِلَ وَلَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُونَ

    Hoşlanmadı

  2. يُرِيدُونَ أَنْ يُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَيَأْبَى اللَّهُ إِلَّا أَنْ يُتِمَّ نُورَهُ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ

    Hoşlanmadı

  3. هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ

    Hoşlanmadı

  4. وَلَوْ أَرَادُوا الْخُرُوجَ لَأَعَدُّوا لَهُ عُدَّةً وَلَكِنْ كَرِهَ اللَّهُ انْبِعَاثَهُمْ فَثَبَّطَهُمْ وَقِيلَ اقْعُدُوا مَعَ الْقَاعِدِينَ

    Hoşlanmadı

  5. وَيُحِقُّ اللَّهُ الْحَقَّ بِكَلِمَاتِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُونَ

    Hoşlanmadı

  6. فَادْعُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ

    Hoşlanmadı

  7. يُرِيدُونَ لِيُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَاللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ

    Hoşlanmadı

  8. هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ

    Hoşlanmadı

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökكره
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerسخط, مقت, قلى, بغض
Zıt Kökطوع
Çekirdek Özet 1Bir varlığın tabiatına veya iradesine aykırı gelen, içinde direnç ve zorluk barındıran baskı ve hoşnutsuzluk hâli
Çekirdek Özet 2Nefsin veya iradenin fıtrî ve ahlâkî direnci; dıştan gelen cebir ile içsel hoşnutsuzluğun çatışması
Çekirdek Özet 3Dinde ve varoluşta zorlamanın meşruiyet dışılığı; fıtrî itaatin rıza ve gönüllülük temeline dayanma zorunluluğu
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca psikolojik bir «hoşlanmama» duygusuna indirgeyerek dışsal dayatma, cebir ve ontolojik direnç boyutunu göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
كرTekrarlama, geri püskürtme, sıkıştırma ve ağırlık yükleme; nitekim كرب kökünde gam ve kederin nefsi sıkıştırması, كرر kökünde hareketin art arda tekrarlanması, كرس kökünde birikip yoğunlaşması, كرم kökünde ise asaletin ve yoğun cevherin ortaya çıkması görülürهÇekirdeğin taşıdığı ağırlık ve geri tepme hareketine nefes, açıklık ve dışa vurulan direnç boyutu eklenerek, varlığın kendisine dayatılan ağırlığı kabul etmeyip içten dışa itmesi, gönülsüzlük ve nefretle karşı koyması anlamı oluşmuştur

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
كAvuç içi; kavrama, eğme, kaplamaBir nesneyi veya iradeyi avuç içine alarak sınırlama, baskılama ve denetim altına alma gücünü imler
رİnsan başı; baş, ilk, üstZihinsel yönelimi, bilinci, iradeyi ve başın yöneldiği ya da direndiği hedefi temsil eder
هKollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesİçsel bir sıkıntıyı dışa vurmayı, direnç göstermeyi ve baskıya karşı verilen tepkiyi anlatır
كرهAvuç içine alınıp bastırılan iradenin dışa doğru direnç ve nefretle nefes vererek tepki göstermesiİradenin bir baskı veya zorlama altında sıkıştırılmasına karşı bilincin gösterdiği fıtrî hoşnutsuzluk ve itiş hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBoyun eğmeye direnen, başını çekip zaptedilmesi zor olan dik başlı deve için kullanılan Arapça ifade: جمل كره / Ayrıca savaş meydanındaki şiddet, kılıç çarpışması ve katlanılması güç darlık: الكريهة
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem Arap şiirinde savaşın getirdiği ezici zorluğu ve kılıçların keskinliğini anlatmak üzere kök türevleri kullanılmıştır. Şairlerin savaş anındaki ölüm kalım darlığını ve dayatılan kaçınılmaz çatışmayı «zor ve meşakkatli hâl» anlamında الكريهة olarak nitelemesi yaygın bir şahittir.
Erken Arapça kullanımBir kimsenin rızası hilafına zorla bir işe mecbur edilmesi (الإكراه) ve kadının rızası hilafına nikâhlanması veya zorlanması (استكراه) bağlamında kullanılmıştır. Sözlüklerde yer alan beyitte dik başlı deveyi anlatmak üzere şöyle denilmiştir: كَرْهِ الحِجاجَيْنِ شديدِ الأَرْاَدْ

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde كره kökü, içsel hoşnutsuzluk, tiksinme, bıkkınlık ve dış baskı altında olma semantik matrisi etrafında fonetik denklikler gösterir. İbranicede aynı anlamsal sahada tiksinmek, nefret etmek ve bezginlik duymak fiilleriyle (karşılaştırınız: kök akrabalığı bağlamında k-r-h / k-r-’ benzeri direnç ve reddediş çağrışımları; fonetik açıdan zayıf boğaz harfi varyantları) paralellikler kurulur. Süryanicede k-r-h kökü doğrudan «hastalanmak, acı çekmek, takatsiz düşmek, meşakkat içinde olmak» (k-r-h: ܟܪܗ) anlamlarını taşır ki bu durum Arapçadaki «ağırlık, meşakkat ve zorlama» boyutuyla doğrudan kökensel ve semantik bir örtüşme arz eder. Akadca katmanında ise benzer köklerin zorlama, zoraki çalışma ve bedensel sıkıntı durumlarını ifade etmede biçimlenişi izlenebilir. Kökün ortak Sami çekirdeğinde fiziki darlık, hastalık ve meşakkatin bulunduğu; Arapçada bunun hem içsel bir irade uyuşmazlığına (kerahet) hem de dıştan uygulanan cebre (ikrah) evrildiği görülür.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönكره kökünden türeyen keder, ağırlık ve direnç anlamlarıBoyun eğmeme direnci (cebrin zıddı), savaş şiddeti (kerihe) ve nefsin zorlanması gibi iç Arapça somut kullanımlar kökün çekirdeğini kurarKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice ܟܪܗ (k-r-h: hastalanmak, acı ve meşakkat çekmek) ve İbranice paralelliklerSüryanicedeki hastalık ve meşakkat anlamı, Arapçadaki «zorluk, sıkıntı, bedene ağır gelme» anlamıyla ortak bir Sami köküne işaret ederGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik dillerde baskı ve itme temelli köklerBazı Doğu Çad dillerinde ve Kuşitik kollarda zorlama ve kaçınma bildiren tekil yansıma biçimleriyle bağ kurulsa da karşılaştırmalı veri sınırlıdırMuhtemel

المصدر David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
كرهAnlamlıİstememe, zorlanma, hoşlanmamaBir işin tabiata veya akla ağır gelmesi, zorla yaptırılmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
كهرAnlamlıYüz ekşitme, azarlama, kahretmeBir kimseye sert davranma, yüzünü ekşiterek geri çevirme ve zorbalık yapmaKur'an'da geçmez; hedef kökteki hoşnutsuzluğun yüze ve tavra sertçe yansımasıdır
ركهAnlamlıZayıflık, gevşeklik, dermansızlıkAklın veya bedenin zayıf olması, işi savsaklama ve dirayetsizlikKur'an'da geçmez; baskı karşısında iradenin gevşemesini imler
رهكAnlamlıEzme, sürtme, un ufak etmeİki şeyin birbirine kuvvetle sürtünerek ezilmesi ve aşınmasıKur'an'da geçmez; hedef kökteki dışsal baskının fiziksel ezme boyutudur
هكرAnlamlıHayret, derin uyku, uyuşmaŞaşkınlıktan donup kalma veya derin ve ağır bir uykuya dalmaKur'an'da geçmez; algının ezici bir durum karşısında felce uğraması
هركAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik lügatlerde bu dizilim mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştirKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
كرهMerkezHoşnutsuzluk, meşakkat, dışsal zorlamaİradenin bir şeyi tabiatı veya inancı gereği reddetmesi; dışarıdan gelen cebir haliHem failin iç direnci hem de dış dayatma için kullanılır
سخطKomşuGazap, derin rızasızlıkBir hükme, paylaşıma veya kadere karşı öfkeyle karışık razı olmama hâlidir; كره kökündeki salt ağırlıktan ziyade öfke içerirRızanın karşıtı olarak içsel öfke ve tepkiyi öne çıkarır
مقتKomşuŞiddetli nefret, iğrenmeÇirkin ve alçakça bir fiilden ötürü duyulan en üst derecedeki nefret ve aşağılama; كره kökünden daha dar ve ahlâken ağırdırCezasız bırakılmayacak bir aşağılanma hissi taşır
قلىKomşuUsanıp terk etme, soğumaSevginin bitmesi sonucu birinden yüz çevirme ve onu büsbütün bırakma; كره kökü ise beraberinde zoraki katlanmayı da barındırabilirİlişkiyi kesme ve terk etme eylemine odaklanır
طوعZıtBoyun eğme, gönüllü itaatBir buyruğu veya fiili içten gelen bir arzu, kolaylık, serbest irade ve rıza ile yerine getirmeكره kökünün tam zıddı olup cebrin karşıtı olan mutlak serbestliği imler

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaكرهİstemeyerek yapma, zorlanma, hoşnutsuzlukHem içsel hoşnutsuzluğu hem dışsal cebri ifade eden kök anlamKesin
LatinceInvictus, Coactio, AversioZorlama, tiksinme, isteksizlikCoactio dışsal cebri karşılarken, aversio içsel yüz çevirmeyi karşılar; kökün iki yönünü ayrı kelimeler taşırGüçlü
İngilizceReluctance, Coercion, Aversionİsteksizlik, cebir, nefret duymaCoercion hukuki ve fiziksel ikrahı karşılarken, reluctance ve aversion psikolojik boyutu yansıtırKesin
AlmancaZwang, Widerwillen, AbneigungZorlama, içsel direnç, isteksizlikZwang kelimesi dış baskıyı, Widerwillen ise akıl veya nefsin dayatmaya karşı koyuşunu tam karşılarKesin
FransızcaContrainte, Répugnance, AversionBaskı/cebir, tiksinme, hoşlanmamaContrainte fıkhi cebir durumunu, répugnance ise tabiatın bir şeye katlanamaması durumunu ifade ederKesin

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
كُرْه / كَرْهFıtrî / bedensel ağırlık ve meşakkatİnsanın yaratılışı ve tabiatı gereği taşımakta zorlandığı hamilelik, doğum veya savaş gibi ağır yükler (Bakara 2:216, Ahkâf 46:15)
إِكْرَاهDışsal cebir ve zorlamaBir kimsenin iradesini yok sayarak baskı ile bir fiile icbar edilmesi; dinde zorlamanın olamayacağı (Bakara 2:256, Nahl 16:106, Nûr 24:33)
كَارِهُونَ / كَرِهَİnançsal ve ahlâkî hoşnutsuzlukHakikatin, adaletin, Allah'ın indirdiğinin veya peygamberin tebliğinin inkârcıların işine gelmemesi ve nefretle karşılanması (Tevbe 9:33, Mü'minûn 23:70, Muhammed 47:9)
كَرْهًاKozmik ve ontolojik boyun eğişVarlıkların ilahî kanunlara kendi serbest arzularıyla olmasa bile varoluşsal zorunlulukla boyun eğmesi (Âl-i İmrân 3:83, Fussilet 41:11)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİman ve irade hürriyetiİmanın geçerlilik şartı olarak rıza; kalpten onaylanmayan zoraki tasdikin iman sayılıp sayılmayacağı ve amelde cebir meselesiDinde zorlamanın geçersizliği ve kalbî mutmainliğin cebirle yok edilemeyeceği ilkesi
Fıkıhİkrah teorisi ve tasarrufların sıhhatiCan veya organ tehdidiyle yaptırılan hukuki işlemlerin (nikâh, talak, satış) ve küfür sözünün hukuki geçerliliğiRızanın ortadan kalkmasıyla irade beyanının hükümsüzleşmesi ve hukuki mesuliyetin düşmesi
TefsirTabiî hoşnutsuzluk ile şer‘î rıza ayrımıMüminin savaştan bedenen hoşlanmaması ile ilahî emre kalben teslim olması arasındaki fıtrî çatışmanın teviliNefsin tabiatı gereği ağır bulduğu şeyin hakikatte akıl ve iman açısından hayır olabilmesi
HadisAmellerde niyet ve zorlama altındaki amelÜmmetten hata, unutma ve zorlandıkları (müstekreh) şeylerin günahının kaldırıldığına dair rivayetlerKişinin irade alanı dışında kalan fiillerden ahlâkî ve uhrevî açıdan sorumlu tutulmayacağı

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİnanç ve hidayet alanıİkrahın nefyedilmesiİmanın rıza ve ihtiyar esasına dayandırılmasıDinin özü kalbî tasdik olduğundan, dışsal zorlamayla oluşturulan dinî görüntü nifak doğurur ve bâtıldırKesin
İlmiHakikat arayışı ve bilgi üretimiZihinsel dogma ve baskının reddiDüşünce ve tefekkürün serbestiyetiHakikatin zoraki kabulü bilginin doğasına aykırıdır; idrak ancak gönüllü anlama ve kavrayışla gerçekleşirGüçlü
SiyasiYönetim ve meşruiyet zeminiMeşru velayetin rızaya dayanmasıTahakküm ve istibdadın gayrimeşru ilan edilmesiToplumun rızasını dışlayan, zorbalık ve baskı (cebir) üzerine kurulu yönetim biçimlerinin zulüm sayılmasıGüçlü
İktisadiAkitler ve mülkiyet dolaşımıRızasız tasarrufun bâtıl olmasıHaksız iktisap ve zoraki mülk devrinin engellenmesiTicaretin ve mülkiyet intikalinin karşılıklı rıza şartına bağlanması; zorlamayla alınan malın gasb sayılmasıKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerMekanikte direnç ve karşı kuvvet / Termodinamikte entropi eğilimine karşı dışarıdan zorla enerji verilmesiBir cismin doğal hareket yönüne veya denge durumuna karşı uygulanan kuvvete cismin gösterdiği fıtrî direnç (eylemsizlik) ve dış zorlamaGüçlü
Beşeri bilimlerHukuk ve siyaset teorisinde cebir / Psikolojide bilişsel çelişki ve reaktans (tepkisellik)Bireyin özerkliğine ve özgür seçimine müdahale edildiğinde doğan savunma refleksi ve iradenin gaspı sonucu akdin sakatlanmasıKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca bireysel bir duygu olan «hoşlanmamak, sevmeyivermek, canı çekmemek» gibi sübjektif psikolojik beğenilere indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKök, insanın varoluşsal sınırlarını (doğum, cihat), hukuki cebri (kadınların zorla miras alınması, cariyelerin fuhşa zorlanması) ve kozmik teslimiyet biçimlerini içine alan çok katmanlı bir direnç-irade zeminidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİkrah kavramı doğru kavranmazsa dinde zorlamanın yasaklanması felsefesi anlaşılamaz; meşakkat taşıyan ibadetlerin nefsin tabiatına aykırılığı günah zannedilebilir ve fıkıhtaki rıza teorisi çöker

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan tasavvurunda irade hürriyetinin merkezîliğini kurar; insanın fıtrî zayıflığı ile ahlâkî sorumluluğu arasındaki gerilimi açıklar ve ilahî adaletin rıza ilkesi üzerine oturduğunu belgeler.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Dinde baskıyı nefyeden ayetlerde (Bakara 2:256, Yûnus 10:99), nefsin ağır bulduğu ilahî ödevlerin beyanında (Bakara 2:216), kadın hakları ve hukuki cebir yasaklarında (Nisâ 4:19, Nûr 24:33) ve kozmik itaatte (Fussilet 41:11).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Nefsin savaştan veya bir meşakkatten bedenen hoşlanmamasını nifak veya inançsızlık sayma hatasını düzeltir; dinin zorbalıkla yayılabileceği zannını yıkar ve fıtrî zorluk ile ahlâkî isyan arasındaki farkı netleştirir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBoyun eğmeye direnen dik başlı devenin zaptedilmesindeki zorluk, kılıç darbelerinin getirdiği şiddetli savaş darlığı ve bedene yüklenen ağır meşakkat.
  • Soyut anlamBir iradenin kendi fıtratı, arzusu veya inancı hilafına dış bir baskı ile kuşatılması; bu baskıya karşı bilincin, nefsin veya ahlâkın sergilediği direnç, uyuşmazlık ve hoşnutsuzluk.
  • Sistematik karşılıkİlahî, ahlâkî ve hukuki düzenin kurucu ilkesi olan serbest rızanın kurucusu; meşruiyetin cebirle değil ihtiyar ile var olabileceğini tescil eden ontolojik emniyet sübabı.
  • LaTeX modeliR(x)=lim⁡F→Fmax⁡[1−V(x)F]kos¸ulu altındaΦ(x)=Θ(F−V(x))⋅e−ΔU
  • LaTeX açıklamasıModelde x eylemi veya durumu, V(x) öznenin içsel iradi rızasını veya tabiatının yatkınlığını, F ise dışarıdan uygulanan baskıyı veya zorlayıcı meşakkati gösterir. R(x) fonksiyonu dış cebir (F) arttıkça azalan öznel rıza oranını temsil eder. Φ(x) ise ortaya çıkan eylemin değerini modeller; burada Θ zorlama eşiğini aşan cebirsel durumu, −ΔU ise nefsin yaşadığı içsel gerilim ve meşakkat potansiyelini ifade eder. Neticede dış baskı iradeyi aştığında eylemin ahlâkî ve hukuki nispeti düşer.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ك