له

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ل-هالصيغ: ١٧ · الجذور المجاورة: ٤٦٠ · الآيات: ٦٩٦ · السور: ٨٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».عددفَلَهُمْلَهَادونوَلَهُلهعذبلَهُمَاألهلَهُمُعملأجرلَهُنَّوَلَهُمْأرض

الجذرالصيغ ١٧الآيات ٦٩٦السور ٨٣المجاورة ٤٦٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

له

ل - ه

جذر
  • الورود: ٨٠٥
  • الآيات: ٦٩٦
  • الصيغ: ١٧
  • المعاجم: ٢

معناه في القرآن: Onlara

هذا الجذر أداة؛ مجاوراته عامة وضعيفة الدلالة.

ملاحظاتي

المعاجم(٢)

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٢٬٥٩٥
باب الهاء واللام هل ، له ، لهله : مستعملة . هَلْ ، له : قال ابن السّكيت : إذا قيل لك : هَلْ لَكَ في كذا وكذا ؟ قلتَ : لي فيه ، وإنّ لي فيه ، وما لي فيه . ولا تقل : إن لي فيه هلاًّ . والتأويل : هل لك فيه حاجةٌ ، فحذفت الحاجةُ لمَّا عُرفَ المعنى ، وحَذَف الرادُّ ذِكر الحاجة ، كما حذفها السائل . وقال الليث : هَلْ خفيفةً : استفهامٌ . وتقول : هل كان كذا وكذا ؟ وهل لك في كذا وكذا ؟ قال : وقول زهير :
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٤٬٦٦١
(باب اللام وما بعدها في المضاعف والمطابق([1])) (لم) اللام والميم أصلُه صحيحٌ يدلُّ على اجتماعٍ ومقارَبَة ومُضامَّة. يقال: لَمَمْتُ شَعَثه، إذا ضممتَ ما كان من حالِهِ متشعِّثاً منتشِراً. ويقال: صخرةٌ ملَمْلَمَةً، أي صُلْبة مستديرة، وملمومة أيضاً. قال: * ملمومة لَمَّاً كظهر الجُنْبُلِ([2]) * ومن الباب ألمَمْتُ بالرّجُلِ إلماماً، إذا نزلتَ به وضامَمْتَه. فأمَّا اللَّمَم فيقال: ليس بمواقَعَة
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٧)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٤٦٠ (الإجمالي: ٩٢١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. عذب

    الآيات المشتركة: ٩٦ · Su yosunudur

  2. أله

    الآيات المشتركة: ٣٠٠ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  3. ألم

    الآيات المشتركة: ٣٢ · Ürrem, erm çakıl taşları, azı dişi demektir

  4. عمل

    الآيات المشتركة: ٧٥ · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir

  5. دون

    الآيات المشتركة: ٤١ · Dane, inek yavrusuna denir

  6. صلح

    الآيات المشتركة: ٤٥ · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir

  7. أجر

    الآيات المشتركة: ٣١ · (EaCR) “Acur” tuğla demektir

  8. زين

    الآيات المشتركة: ١٧ · Ziynet : Süslemek için kullanılan çöplere, tüylere benzeyen…

  9. حسن

    الآيات المشتركة: ٤٢ · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…

  10. جوب

    الآيات المشتركة: ١٦ · Cevbe içi su dolu çukur, kova demektir

  11. عدد

    الآيات المشتركة: ١٨ · İdad toplayıcılık zamanında meyve toplayanların aşiret…

  12. أرض

    الآيات المشتركة: ٧٩ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

الآيات التي ورد فيها(٦٩٦)

عدد الآيات التي يرد فيها هذا الجذر: ٦٩٦؛ ضيّق النطاق من شريط السور.

  1. وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ لَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ قَالُوا إِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُونَ

    Onlara

  2. وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا كَمَا آمَنَ النَّاسُ قَالُوا أَنُؤْمِنُ كَمَا آمَنَ السُّفَهَاءُ أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهَاءُ وَلَكِنْ لَا يَعْلَمُونَ

    Onlara

  3. يَكَادُ الْبَرْقُ يَخْطَفُ أَبْصَارَهُمْ كُلَّمَا أَضَاءَ لَهُمْ مَشَوْا فِيهِ وَإِذَا أَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قَامُوا وَلَوْ شَاءَ …

    Onlara

  4. وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ كُلَّمَا رُزِقُوا مِنْهَا …

    Onlara

  5. فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُوا قَوْلًا غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ فَأَنْزَلْنَا عَلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا رِجْزًا مِنَ السَّمَاءِ بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ

    Onlara

  6. وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِي السَّبْتِ فَقُلْنَا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خَاسِئِينَ

    Onlara

  7. … مِنْ عِنْدِ اللَّهِ لِيَشْتَرُوا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا فَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ وَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا يَكْسِبُونَ

    Onlara

  8. … ثَمَنًا قَلِيلًا فَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ وَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا يَكْسِبُونَ

    Onlara

  9. وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُوا نُؤْمِنُ بِمَا أُنْزِلَ …

    Onlara

  10. … فِيهَا اسْمُهُ وَسَعَى فِي خَرَابِهَا أُولَئِكَ مَا كَانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ …

    Onlara

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökله
Yapıİki harfli işlev sözü ve edat bileşimi
Özel DurumEdat ve zamir terkibi; sözlükte nâkıs ve mükerrer türevlerle bağlantılı ikili kök
Bağlamsal Yakın Köklerمن, في, علي
Zıt Kökعلي
Çekirdek Özet 1İntisap, aitlik, tahsis ve yönelim bildiren edat ile üçüncü şahıs zamirinin birleşimi
Çekirdek Özet 2İlahi mülkiyet, hakkediş, lütuf ve kulun sorumluluk ve akıbetinin zatına aidiyeti
Çekirdek Özet 3Varlık hiyerarşisinde nihai mülkiyet ve otoritenin tek bir merkeze istihkak ile bağlanması
Kritik Hata Riskiİntisap ve tahsis bildiren yapının mekanik bir zamir eki sanılarak aidiyet ve istihkak nüansının gözden kaçırılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لهİncelik, hafiflik, serap gibi dalgalanma veya bir şeye yönelip bağlanma anlamı taşır; لهو, لهب, لهث ve لهله kökleriyle anlamsal teması bulunur.Üçüncü harfVeri bulunamadı

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaBir hedefe doğru sevk etme, yönlendirme ve mülkiyet/aidiyet bağı kurma hareketini simgeler.
هKollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesVarlığın işaret edilmesi, gizli olanın belirginleşmesi ve üçüncü şahsa yapılan gösterim hareketini simgeler.
لهYöneltme ve işaret hareketinin birleşimiÇoban değneğinin işaret ettiği hedefe yönelmesi gibi, bir hükmün, mülkün veya hakkın doğrudan işaret edilen üçüncü şahsa bağlanması ve tahsis edilmesidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamFiziksel düzeyde seyrek dokunmuş ince kumaş veya çölde dalgalanan serap tabakası için kullanılırken; işlevsel dilde bir nesnenin bir şahsa tahsis edilmesi ve bağlanması anlamındadır.
Cahiliye şiiri kullanımıÇöl serabını ve geniş düzlükleri nitelemek üzere İmruülkays ve diğer kadim şairlerin şiirlerinde geçen şu beyitte kök zikredilir: ومخفِقٍ مِن لُهْلُه ولُهْلُهِ / Çölde serabın uçuştuğu ıssız ve geniş düzlükler.
Erken Arapça kullanımKlasik Arap dilinde lām harf-i cerinin üçüncü şahıs zamiri olan hâ ile birleşerek zamir öncesinde fetha ile لَهُ biçimini alması, mülkiyet ve istihkak bildiren en temel sentaktik kalıptır.

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Tahdhīb al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde ل harf-i ceri yönelme, aitlik, tahsis ve amaç bildiren en kadim edatlardan biridir; İbranicede le-, Ârâmîce ve Süryanicede l- ön eki olarak doğrudan varlığın bir hedefe intisabını veya mülkiyetini ifade eder. Üçüncü şahıs zamiri olan ه unsuru ise Proto-Semitik dilde işaret ve gaib zamiri olarak köklü bir geçmişe sahiptir; İbranicede hū, Ugarit dilinde hwt ve Süryanicede hū biçimleriyle izlenir. Bu iki unsurun bir araya gelmesiyle oluşan yapı, bir şeyin işaret edilen üçüncü şahsa bağlanmasını, ona tahsis edilmesini ve onun hakkı kılınmasını sağlayan morfo-sentaktik bir kalıptır. Arap leksikografisinde kök olarak ele alınan له veya mükerrer formu لهله ise incelik, geniş ve seraplı düzlük anlamlarıyla fiziksel bir zemine işaret etmekle birlikte, Kur'an'daki yoğun kullanım tamamen harf-i cer ve zamir terkibine dayanır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Brockelmann ve Lipiński.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönل edatı ile zamirin birleşimi ve nâkıs kök ilişkisiİstihkak ve mülkiyet bildiren cer harfinin zamirle birleşerek fethalanması ve müstakil bir işlev kalıbı kurmasıdır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice le- ve hū, Ârâmîce l- ve hūBütün Batı ve Güney Sami dillerinde yönelme edatı ile üçüncü şahıs zamirinin aynı birleşimi oluşturmasıdır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik yönelme ve gösterim morfemleriAfro-Asyatik dillerde yönelme bildiren dizeysel l- ögeleriyle paralellik gösterir.Muhtemel

المصدر David Cohen ve Brown-Driver-Briggs.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لهAnlamlıAitlik, tahsis, serap ve incelikHarf-i cer ve zamir terkibi olarak ona ait kılma; leksik olarak ince doku ve çöl serabı anlamı taşır.Hedef kök; Kur'an'da 805 kez geçer.
هلAnlamlıSoru sorma, belirme ve ilk görünüşSoru edatı olarak zihni yöneltme; hilalin belirmesi veya yağmurun ilk damlaması gibi aniden ortaya çıkma hareketidir.Kur'an'da geçer; harflerin yer değiştirmesiyle oluşan istifham ve zuhur köküdür.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لهMerkezAitlik ve lehte tahsisBir şeyin doğrudan hedef şahsın lehine, mülküne veya yetkisine bağlandığını bildirir.Fayda, hak ediş ve ontolojik mülkiyeti ifade eder.
منKomşuÇıkış ve başlangıçHedefe yönelmeyi değil, bir kaynaktan ayrılmayı ve başlangıç noktasını gösterir.Tahsis değil kaynak bildirir.
فيKomşuZarfiyet ve içkinlikBir şeye ait olmayı değil, bir kabın veya zamanın/mekânın içinde bulunmayı gösterir.Mülkiyet bağı kurmaz, kapsama bildirir.
عليKomşuÜstünlük ve aleyhtelikLehine olanı değil, üzerine yüklenen borcu, külfeti veya sorumluluğu ifade eder.Şahsın lehine değil aleyhine olan durumu kurar.
عليZıtKülfet ve aleyhte olmaله fayda ve hak (lehine) kurarken, علي borç, yük ve yaptırım (aleyhine) kurar.Hukukta ve ahlakta lehte olan ile aleyhte olanın kesin zıtlığıdır.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلهOna ait, onun için, onun lehineBir varlığın mülkiyetini, hakkını veya hedefini üçüncü şahsa tahsis eden yapı.Kesin
LatinceEi, illi, pro eoOna, onun içinDativus (yönelme/aitlik) haliyle şahsa tahsisi ve onun faydasına olanı karşılar.Güçlü
İngilizceTo him, for him, hisOna, onun için, ona aitYönelme, amaç ve mülkiyet işlevlerini bağlama göre ayrı ayrı ifade eder.Kesin
AlmancaIhm, für ihn, seinOna, onun içinDativ nesne ve yönelim edatıyla lehte olma ve aitlik ilişkisini kurar.Kesin
FransızcaÀ lui, pour luiOna, onun içinDolaylı tümleç ve tahsis edatı vasıtasıyla hedefe intisabı kurar.Kesin

المصدر Wehr ve Oxford Latin Dictionary.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
لَهُ / لَهُمْ (Mülkiyet ve Egemenlik)Mutlak ontolojik mülkiyet ve tek egemenlikGöklerin ve yerin mülkünün yalnızca Allah'a ait olduğunu belirten tevhid bağlamı; Bakara 2:107, Âl-i İmrân 3:189.
فَلَهُ / فَلَهُمْ (İstihkak ve Karşılık)Amelin doğrudan ödülü ve hak edilmiş ecirİman edip salih amel işleyenlerin Rableri katındaki kesin mükâfatı; Bakara 2:62, Bakara 2:112.
لَهُ (Birlik ve Dengi Olmama)Zatî teklik ve istihkakta eşsizlikİhlas suresinde hiçbir şeyin O'na denk ve akran olamayacağının beyanı; İhlâs 112:4.
لَهَا (Sorumluluk ve Kazanç)Nefsin kendi lehine kazandığı amelHer benliğin kazandığı hayrın kendi lehine, yaptığı kötülüğün aleyhine oluşu; Bakara 2:286.
لَهُمْ (Azap ve Ceza Tahsisi)İnkar ve zulmün zorunlu karşılığı olarak cezaKafirler ve zalimler için takdir edilmiş kaçınılmaz azap bağlamı; Bakara 2:7, Mâide 5:41.

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamMülk ve Tevhid sıfatlarıVarlığın mülkiyetinin mutlak olarak Allah'a ait olması ve O'na hiçbir şerikin isnat edilemeyeceği bahsi.Lā şerīke leh ifadesindeki mutlak tahsis ve nefyin teyidi.
FıkıhHak ve Borç dengesiLeh ve aleyh kavramları üzerinden bir şahsın hak sahibi olması (istihkak) ile borç altına girmesi ayrımı.Bir kimsenin menfaatine olan mülkiyet veya hak durumu.
TefsirHasr ve Kasr belagatıEdatın takdimi durumunda (lehu'l-mülk) hâsıl olan mutlak ihtisas ve tahsis incelikleri.Yalnızca O'na ait kılma ve başkasından men etme anlamı.
HadisDua ve İkrar metinleriTevhid kelimesi ve zikirlerde mutlak hamd ve şükrün Allah'a tahsis edilmesi.İbadetin ve şükrün yegane merciine bağlanması.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUluhiyet ve KullukMutlak İstihkakİbadet ve hamdin yalnızca Allah'a ait kılınmasıVarlığın varoluşsal gayesinin tek bir mercie bağlanmasını sağlar.Kesin
İlmiİsnat ve Nedensellikİntisap BağıBilginin ve hükmün kaynağına nispet edilmesiBir sonucun veya hükmün ait olduğu temele bağlanması işlevidir.Güçlü
SiyasiHükümranlık ve YetkiMeşru OtoriteNihai egemenlik ve emir koyma hakkının tahsisiHüküm verme yetkisinin kime ait olduğunu tescil eder.Güçlü
İktisadiMülkiyet ve Hak edişMülkiyet HakkıEmeğin karşılığı olan değerin kişiye ait kılınmasıKazancın ve mülkiyetin hak sahibine tahsisini kurar.Kesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFonksiyonel eşleme ve değer atama (mapping / assignment)Matematikte bir bağıntının tanım kümesindeki bir elemanı değer kümesindeki tek bir hedefe kesin olarak tahsis etmesi (f:x↦y) hareketine karşılık gelir.Güçlü
Beşeri bilimlerHak sahipliği ve mülkiyet intisabı (entitlement)Hukuk ve ahlakta bir hakkın, menfaatin veya sorumluluğun doğrudan muhatabın şahsiyetine bağlanması prensibidir.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİfadenin yalnızca teknik bir zamir birleşimi veya basit bir yönelme eki görülerek taşıdığı tahsis, mülkiyet ve ihtisas vurgusunun sıradanlaştırılması.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da bu terkip, ontolojik mülkiyetten amellerin ebedi karşılığına kadar uzanan; varlığın ve hakkın kime ait olduğunu belirleyen kurucu bir tevhidi eksendir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataCümledeki tahsis (kasr) nüansının atlanması, Allah'a ait olan mutlak egemenliğin izafi varlıklara paylaştırılması gibi tevhidi zedeleyen anlamsal kaymalara yol açar.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın mülkiyetinin, hamdin, hükmün ve nihai hesabın kime ait olduğunu kuran temel sentaktik ve teolojik bağlaçtır; aidiyet eksenini inşa eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Mülk ve hakimiyetin Allah'a hasredildiği ayetlerde, amellerin karşılığını bildiren vaad-vaid ayetlerinde ve İhlas suresi gibi tevhidin merkezinde yer alan metinlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın mutlak mülkiyet veya amellerinden bağımsız bir hak iddiasında bulunamayacağını gösterir; her hakkın ve karşılığın ilahi adalet ve mülkiyet çerçevesinde verildiğini tescil eder.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir nesnenin, hakkın veya hükmün belirli bir üçüncü şahsa doğru yönlendirilerek ona raptedilmesi, tahsis edilmesi ve bağlanmasıdır.
  • Soyut anlamVarlık düzeninde mülkiyet, egemenlik, lütuf ve cezanın meşru hak sahibine hasredilmesi ve ontolojik intisabın kurulmasıdır.
  • Sistematik karşılıkHukukta mülkiyet ve istihkak; teolojide mutlak egemenlik ve ibadetin yalnızca hak eden mercie yöneltilmesidir.
  • LaTeX modeliA→LB  ⟹  B∋A
  • LaTeX açıklamasıModelde A unsuru tahsis edilen mülkü, ameli, ecri veya hükmü; L operatörü intisap ve tahsis hareketini (ل edatının işlevini); B unsuru ise işaret edilen muhatabı (ه zamirini) temsil eder. Formül, A değerinin doğrudan B hedefine tahsis edilmesi sonucunda B'nin o hakka veya mülke meşru biçimde sahip olduğunu ve bağlandığını sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ل