ملق

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: م-ل-قالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ٢٥ · الآيات: ٢ · السور: ٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».ظهرخطأحرمملقإِمْلَاقٍولدعقلرزقخشيأييقربفحشتلو

الجذرالصيغ ١الآيات ٢السور ٢المجاورة ٢٥

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

ملق

م - ل - ق

جذر
  • الورود: ٢
  • الآيات: ٢
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١١

معناه في القرآن: Mal kaybetmek

ملاحظاتي

المعاجم(١١)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٦٥٤
القاف واللام والميم معهما ل ق م، ل م ق، ق م ل، ق ل م، م ق ل، م ل ق كلهن مستعملات لمق: اللَّمَقُ: الطريق، قال رؤبة: ساوى بأيديهن من قصد اللَّمَقْ وهو اللَّقم، مقلوب. لقم: لَقَمُ الطريق: مستقيمه ومنفرجه، تقول: عليك بلَقَم الطريق فالزمه. ولقِمَ يَلْقَمُ لَقْماً، واللُّقْمةُ الاسم، واللُّقْمةُ: أكلها بمرة، وتقول: أكلت لُقمةً بلقمتين، وأكلت لُقْمَتَيْنِ بِلَقْمةٍ. وأَلْقَمْتُه فسكت كأنه لقم حجراً.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٣٠
المَلْقُ: المحوُ، مثل اللَمْقِ. ومَلقَ الثوب أيضاً غسله. ومَلَقَ الفَصيلُ أُمَّه، أي رضعها. ومَلَقَهُ بالعصا، أي ضربَه. ويقال: تَمَلَّقَهُ وتَمَلَّقَ له تَمَلُّقاً وتِمِلاَّقاً، أي تودَّد إليه وتلطَّف له. قال الشاعر: ثلاثةُ أحبابٍ فحُـبُّ عَـلاقةٍوحُبُّ تِمِلاَّق وحُبٌّ هو القتلُ والمَلَقُ بالتحريك: الودّ واللطف الشديد. قال أبو يوسف: وأصله التَليينُ. وقد مَلِقَ بالكسر يَمْلَقُ مَلَقاً. ورجلٌ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٠٬٠٨٦
ق ل م قلم ، قمل ، لمق ، لقم ، ملق ، مقل : مستعملات . لمق : قال الليث : اللَّمَقُ : لَمَقُ الطريق ، وهو قلب لَقَّم . وقال رؤبة : ساوَى بأيديهنّ مِن قَصْد اللَّمَقْ اللِّحيانيّ : خَلِّ عن لَمَقِ الطريق ولَقَمه . أبو عبيد عن أبي زيد : نمقته أنمِقه نمقاً ، ولمقته ألمقه لمقاً : كتبته . شمر : لمقت من الأضداد ، بنو عقيل يقولون : لمقت كتبت . وسائر قيس يقولون : لمقت : محوت . الفراء : لمقتُ عينَ الرجل
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٬٤٤٤
(باب الميم واللام وما يثلثهما) (ملي([1])) الميم واللام والحرف المعتل. كلمة واحدةٌ هي الزَّمن([2]) الطّويل. وأقامَ ملِيَّاً، أي دهراً طويلاً. وتَملَّيْتُ الشّيءَ، إذا أقامَ([3]) معك زماناً طويلاً. والمَلَوانِ: طرَفا اللَّيل والنهار. والمُِلاوة: الحِِين. وإذا هُمِز دلَّ على المساواة والكمال في الشَّيء. ومَلأْتُ الشّيءَ أملَؤُه مَلْئاً. والمِلء: الاسم للمِقدار الذي يُملأ؛ وسمِّي لأنَّه مساوٍ
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٥٩
م ل ق قام على الملقة وهي الصخرة الملساء‏.‏ وسرنا في الملق والملقات وهي القيعان الملس الصّلاب‏.‏ وملق الأرض بالمملقة‏:‏ ملسها بالمملسة‏.‏ وملّق الجدار بالمالق والمملق‏.‏ وخاتم قلق‏:‏ ملق‏.‏ وأزلقت المرأة وأملقت‏.‏ ومن المجاز‏:‏ أملق الدهر ماله‏:‏ أذهبه وأخرجه من يده‏.‏ وأملق الرجل‏:‏ أنفق ماله حتى افتقر‏.‏ ورجل مملق‏.‏ وقال أعرابيّ‏:‏ قاتل الله النساء كيف يمتلقن العلل لأكأنها تخرج من تحت
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬٢٨٩
المَلَقُ: الوُدّ واللطف الشديد، وأَصله التليين وقيل: المَلَقُ شدة لطف الودّ، وقيل: الترفق والمداراة، والمعنيان متقاربان، مَلِقَ مَلَقاً وتمَلَّقَ وتَملَّقَهُ وتمَلّقَ له تمَلُّقاً وتِمِلاَّقاً أَي تودد إليه وتلطف له: قال الشاعر: ثلاثة أَحْبابٍ: فَحُبُّ عَلاقَةٍ، وحُبُّ تِمِلاَّقٍ، وحُبٌّ هو القَتْل وفي الحديث: ليس من خُلُق المؤمن المَلَقُ؛ هو بالتحريك الزيادة في التَّوَدُّد والدعاء والتضرع فوق ما
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٢٨
* م ل ق * * تَمَلَّقَهُ * و * تَمَلَّقَ * له * تَمَلُّقًا * و * تِمِلاَّقًا * بالكسر أي تودد إليه وتلطف له و * المَلَقُ * الوُدُّ واللُّطف وقد * مَلِقَ * من باب طرِب ورجل * مَلِقٌ * يُعطي بلسانه ما ليس في قلبه و * انْمَلَق * منه الشيء أفلت و * المَلَقَةُ * الصَّفاة الملساء و * الإمْلاَقُ * الافتقار ومنه قوله تعالى ﴿من إملاق﴾
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٣٣١
ملقه يملقه ملقا: محاه كلمقه، نقله الجوهري. وملق جاريته وملجها، أي: جامعها كما يملق الجدي أمه إذا رضعها. وملق الثوب والإناء يملقه ملقا: غسله. والملق: الرضع. يقال: ملق الجدي أمه يملقها ملقا: رضعها وكذلك الفصيل والصبي، عن ابن الأعرابي. وقرئ على المنذري: ملق الجدي أمه يملقها، قال: وأحسب ملق الجدي أمه يملقها: إذا رضعها لغة. وملقه بالسوط والعصا ملقا: ضربه. ويقال: ملقه ملقات إذا ضربه. وقال الأصمعي: ملق
رابط المدخل

ملقه يملقه ملقا: محاه كلمقه، نقله الجوهري. وملق جاريته وملجها، أي: جامعها كما يملق الجدي أمه إذا رضعها. وملق الثوب والإناء يملقه ملقا: غسله. والملق: الرضع. يقال: ملق الجدي أمه يملقها ملقا: رضعها وكذلك الفصيل والصبي، عن ابن الأعرابي. وقرئ على المنذري: ملق الجدي أمه يملقها، قال: وأحسب ملق الجدي أمه يملقها: إذا رضعها لغة. وملقه بالسوط والعصا ملقا: ضربه. ويقال: ملقه ملقات إذا ضربه. وقال الأصمعي: ملق فلان: إذا سار شديدا، وكذلك ملخ. وتملقه. وتملق له تملقا، وتملاقا بكسرتين مع تشديد اللام: تودد إليه، وتلطف له. قال الشاعر: ثلاثة أحباب فحـب عـلاقة وحب تملاق، وحب هو القتل وقد ذكر البيت في علق. والملق، محركة: الود واللطف الشديد، وأصله التليين. وقيل: هو شدة لطف الود، وقيل: الترفق والمداراة، والمعنيان متقاربان. والملق أيضا: أن تعطي باللسان ما ليس في القلب. ومنه الحديث: ليس من خلق المؤمن الملق. والفعل ملق كفرح وهو ملق. ومنه قول المتنخل: أروى بجن العهد سلمى ولا ينصبك عهد الملق الحول

وقيل: الملق: الذي يعدك ويخلفك، فلا يفي ويتزين بما ليس عنده. والملق أيضا: ما استوى من الأرض. قال رؤبة يصف الحمار: معتزم التجليح ملاخ الملق يرمي الجلاميد بجلمود مدق الواحدة ملقة. والملق أيضا: ألطف الحضر وأسرعه عن أبي عبيدة: قال: ومنه فرس ملق، ككتف، وهي بهاء، وأنشد للنابغة الجعدي رضي الله عنه: ولا ملق ينزو وينـدر روثـه أحاد إذا فأس اللجام تصلصلا وملق الخاتم، كفرح: جرج أي: قلق. وقال الأصمعي: الملق، ككتف: الضعيف. وقال خالد بن كلثوم: الملق من الخيل: فرس لا يوثق بجريه، أخذه من ملق الإنسان الذي لا يصدق في مودته. وأنشد قول النابغة السابق. وقال الزمخشري: فرس ملق: يقفز ويضرب الأرض بحوافره ولا جري عنده، وهو مجاز. والمالق، كهاجر: ما يملس به الحارث الأرض المثارة قاله الليث. وقال النضر: هي الخشبة العريضة التي تشد بالحبال الى الثورين، فيقوم عليها الرجل، ويجرها الثوران، فيعفى آثار اللؤمة والسن. وقال أبو سعيد: ومالج الطيان يقال له: مالق كالمملق كمنبر. وقال أبو حنيفة: المملقة: خشبة عريضة يجرها الثيران. وقد ملق الأرض والجدار تمليقا أي: ملسها بالمالق. وقال الأزهري: ملقوا وملسوا واحد، فكأنه جعل المالق عربيا. ومالقة بفتح اللام، والعامة تكسرها، قال الصاغاني: وهو غلط، وأكثر الأندلسيين يضبطونه بفتحها. قال شيخنا: وسمعنا من الشيوخ أنه الوجهين: د، بالأندلس كثير الفواكه والثمار، ولاسيما الزيتون والتين، والأمثال تضرب بتينه، ومنه يحمل الى الآفاق، وقيل: إنه ليس في الدنيا مثله. وفيه يقول أبو الحجاج، يوسف بن الشيخ البلوي المالقي، حسبما أنشده غير واحد، وهو في نفح الطيب وغيره من تواريخ الأندلس: مالقة حـييت يا تـينـهـا الفلك من أجلك يا تينهـا نهى طبيبي عنه في علتي ما لطبيبي عن حياتي نهى وقد ذيل عليه الخطيب أبو عبد الوهاب المنشي بقوله: وحمص لا تنس لها تينها واذكر مع التين زياتينها والميلق، كحيدر: السريع، والياء زائدة، قال الزفيان: ناج ملح في الخبار ميلق كأنه سوذانق أو نقنق والميلق: اسم، ومنهم ابن الميلق المشهور، وقد ذكرناه وآل بيته في أ ل ق فراجعه. وانملق الشيء: املس أي: صار أملس. قال الراجز: وحوقل ساعده قد انملق يقول قطبا ونعما إن سلق أي: انسحج من حمل الأثقال كاملق على افتعل. وانملق مني وانملس، أي: أفلت. والملقة، محركة: الصفاة الملساء اللينة، والجمع ملقات. قال صخر الغي: أتيح لها أقيدر ذو حـشـيف إذا سامت على الملقات ساما

ويروى: أغيبر، ويروى: ذو قطاع. وقيل: الملقات: صفوح لينة ملتزقة من الجبل، وقيل: هي الآكام المفترشة، وقيل: الملقة: مكان أملس يزلق منه. وملاق كغراب: نهر. وملقونية، مخففة، كحلزونية: د بالروم قرب قونية ومعناها بلغتهم: مقطع الأرحاء؛ لأن من جبلها تقطع أرحاؤها. وقال ابن عباد: فرس مملوق الذكر أي: حديث العهد بالنزاء. ومن المجاز: أملق زيد: أنفق ماله حتى افتقر. قال الصاغاني وهو جار مجرى الكناية؛ لأنه إذا أخرج ماله من يده ردفه الفقر، فاستعمل لفظ السبب في موضع المسبب. قال الله تعالى: )ولا تقتلوا أولادكم من إملاق(. وقال ابن عباد: أملقت الفرس مثل: أزلقت، والولد مليق كأمير. وفي اللسان: يقال: ولدت الناقة فخرج الجنين مليقا من بطنها، أي: لا شضعر عليه. والملق: الملوسة، وقال الأصمعي: الجنين مليط بهذا المعنى. وأملق الثوب: غسله لغة في ملق. وقال ابن عباد: امتلقه أي: الفرس قضيبه من الحياء، أي: أخرجه. ومما يستدرك عليه: رجل ملاق، ككتان: مثل ملق. والملق: الدعاء والتضرع، ومنه قول العجاج: لا هم رب البيت والمشرق إياك أدعو فتقبل ملقي يعني دعائي وتضرعي. وملق الشيء تمليقا: ملسضه. وقال ابن شميل: الإملاق: الإفساد. وإنه لمملق، أي: مفسد. وقال غيره: المملق: الذي لا شيء له. وقال شمر: أملق لازم متعد. أما اللازم فقد ذكره المصنف. وأما المتعدي فيقال: أملق الدهر ما بيده. ومنه قول أوس: لما رأيت العدم قيد نـائلـي وأملق ما عندي خطوب تنبل وأملقته الخطوب: أفقرته. وأملق مالي خطوب الدهر: أذهبته. ويقال: أملق ما معه إملاقا، وملقه ملقا: إذا أخرجه ولم يحبسه. ورجل أملق من المال، أي: فقير منه. وملق الأديم يملقه ملقا: إذا دلكه حتى يلين. ويقال: ملقت جلده: إذا دلكته حتى يملاس، قال: رأت غلاما جلده لم يملق بماء حمام ولم يخلق والاستملاق: يكنى به عن الجماع استفعال من الملق، وهو الرضع؛ لأن المرأة ترضع ماء الرجل إذا خالطها، كما يرضع الرضيع إذا لقم حلمة الثدي. وملق عينه يملقها ملقا: ضربها. والملق: ضرب الحمار بحوافره الأرض. قال رؤبة يصف حمارا: معتزم التجليح ملاخ الملق أراد الملق فثقله. يقول: ليس حافر هذا الحمار بثقيل الوقع على الأرض. وفيه قول آخر سبق آنفا. وملق الأديم: غسله. والملق: المر الخفيف. يقال: مر يملق الأرض ملقا. وانملق الخضاب: املاس وذهب. وأبشيه الملق: قرية بالغربية من أعمال مصر. وشبرا ملق: أخرى بها. والنساء يتملقن العلك بأفواههن، أي: يمضغن ويستخرجن. وملقاباذ: من محال أصفهان، ينسب إليه جماعة من المحدثين.

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٠٢
مَلَقَهُ 1 مَلَقَهُ ذ He flayed him with a whip: like سَلَقَهُ. (TA in art. سلق.) تَمَلَّقَهُ 5 تَمَلَّقَهُ ذ , (S, K,) and تَمَلَّقَ لَهُ, (S, Msb, K,) inf. n. تَمَلُّقٌ and تِمِلَّاقٌ, [like تِحِمَّالٌ and تِكِلَّامٌ, not تَمْلَاقٌ as in the CK,] He behaved in a loving, or an affectionate, and a blandishing, or coaxing, manner to him. (S, Msb, * K.) See a verse cited in art. رضو, conj. 5.
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬١٩٧
مَلَقَ مَلَقَ U ( n. ac. مَلْق 1 ), a. Effaced, blotted out. b. Washed. c. Sucked. d. [ acc. & Bi ], Struck with. e. Lay with. f. Went quickly. مَلِقَ مَلِقَ A ( n. ac. مَلَق 4 ) a. [ La ], Flattered, fawned upon. b. Slipped off ( ring ). مَلَّقَ مَلَّقَ II , a. Smoothed; levelled. b. see I (d) . مَاْلَقَ مَاْلَقَ III a. [ acc. ], see ( مَلِقَ ) ( a ). أَمْلَقَ أَمْلَقَ
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٦٬٣٠٤
ملق مَلَقَ - يَمْلُقُ - أَمْلَقَ - يُمْلِقُ - إِمْلاق مَلَقَ - يَمْلُقُ + الكائن: يكون أملساً لا شيء عليه من غبار أو تراب أو شعر أو متاع أو مال أو ما شابه أَمْلَقَ - يُمْلِقُ: على وزن " أَفْعَلَ " من " مَلَقَ - يَمْلُقُ ": جعله " يَمْلُقُ ": جعله يصير أملساً لا شيء عليه من غبار أو تراب أو متاع أو شعر أو مال أو ما شابه إِمْلاق - الإملاق: اسم
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٥ (الإجمالي: ٣٥)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. ولد

    الآيات المشتركة: ٢ · “Yavru” demektir

  2. رزق

    الآيات المشتركة: ٢ · Üzüm demektir

  3. قتل

    الآيات المشتركة: ٢ · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  4. أيي

    الآيات المشتركة: ٢ · Evye kuş yuvası demektir

  5. خطأ

    الآيات المشتركة: ١ · Hata : Hatve, çizgi ve adım anlamına gelir

  6. وصي

    الآيات المشتركة: ١ · Vesat bohça gibi kıymetli şeylerin bulunduğu, kabı asıp…

  7. فحش

    الآيات المشتركة: ١ · Fahşa (ha) “Üns” oku atan yayın insan tarafı; “vahş” ise…

  8. بطن

    الآيات المشتركة: ١ · Batın karın demektir

  9. خشي

    الآيات المشتركة: ١ · Haşy : Ayaktaki kuru ottur

  10. عقل

    الآيات المشتركة: ١ · Akledersiniz

  11. ظهر

    الآيات المشتركة: ١ · Arka demektir

  12. تلو

    الآيات المشتركة: ١ · Tilvi toklu demektir

الآيات التي ورد فيها(٢)

  1. … بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ مِنْ إِمْلَاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَإِيَّاهُمْ وَلَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ …

    Mal kaybetmek

  2. وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلَاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَإِيَّاكُمْ إِنَّ قَتْلَهُمْ كَانَ خِطْئًا كَبِيرًا

    Mal kaybetmek

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökملق
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerفقر, عيل, خصاصة
Zıt Kökغني
Çekirdek Özet 1Bir yüzeyin sürtünme veya aşınma ile pürüzsüzleşmesi, üzerindeki tutucu ve koruyucu unsurlardan tamamen sıyrılarak çıplak kalması
Çekirdek Özet 2Eldeki tüm maddi dayanakların, birikimin ve geçim vasıtalarının sıyrılarak tükenmesi ve tam bir yoksunluk içine düşülmesi
Çekirdek Özet 3İnsanın rızık güvencesini kendi mülkiyetinde sanıp yokluk korkusuyla geleceğini ve neslini karartması karşısında ilahi kefaletin teminatı
Kritik Hata RiskiKökün sadece sıradan bir yoksulluk sanılması; oysa eldeki tüm sermayenin sıyrılarak sıfırlanması ve mutlak tüketim histerisi boyutunun gözden kaçırılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ملBir şeyin sınırlarına kadar dolması, uzaması, sürtünmesi veya tekrarlanarak pürüzsüzleşip tekdüzeliğe dönüşmesi; ملأ, ملح, ملك, ملل, ملي köklerinde görüldüğü üzere kuşatma, sürme, doluluk veya bıkkınlık veren aşınma ortak paydasıdırقBoğazdan ve sınırdan gelen sert temas etkisi eklenerek, sürtünme ve sıyrılma eylemini son raddesine ulaştırmış; yüzeydeki her türlü kalıntıyı koparıp atarak mutlak bir pürüzsüzlük, çıplaklık ve tam bir sıfırlanma manası kazandırmıştır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مsu; akış, çokluk, derinlikSürekli akış, dalgalanma veya yüzeyden kayıp giden sıvı hareketini temsil eder
لçoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaHareketi bir hedefe doğru sevk etme, sürme ve çekip alma kuvvetini sağlar
قufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırÇizgisel son noktayı, mutlak sınırı ve nihai daralmayı belirler
ملقsu; akış, çokluk, derinlik + çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama + ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırBirikimin ve akışkan unsurların yüzeyden hızla sevk edilip nihai sınıra kadar süpürülmesi; yüzeyde tutunacak hiçbir çıkıntı bırakmaksızın mutlak bir kayganlık ve soyulma meydana gelmesi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÜzerinde hiçbir pürüz, tutamak veya bitki bulunmayan, üzerinden suyun ve basan ayağın kayıp gittiği pürüzsüz ve çıplak kaya صفاة ملساء ve ağır yük taşımaktan derisi aşınıp düzleşen kol için kullanılır
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairi Ru‘be ve benzeri erken dönem şairlerinin şiirlerinde devenin veya hamalın yük taşımaktan ön kolunun aşınmasını tasvir eden وحوقل ساعده قد انملق mısraında olduğu gibi derinin soyulup kayganlaşması manasında geçmektedir
Erken Arapça kullanımYüzeyin pürüzsüzleştirilmesi, sıvanması, elbisenin kirden tamamen arındırılması ملق الثوب ve bir kimseye karşı çıkar sağlamak amacıyla aşırı yumuşak, kaygan ve yapmacık davranma تملق anlamlarında yaygınlaşmıştır

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça ملق kökü, Sami dillerinde kayganlaşma, pürüzsüzleşme, dilden dökülen kaygan sözler ve elden kayıp giden nesneler semantik sahasında kök salmıştır. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında kök, genellikle düzleştirme, ovma veya kaygan/tatlı dille ayartma melek / mlaq ekseninde paralel çağrışımlar üretir. Arapça bu fiziksel çekirdeği iki temel soyut yöne genişletmiştir: İlki ahlaki düzlemde tutunaksız, kaygan ve yapmacık nezaket sergilemek yani dalkavukluk; ikincisi ise iktisadi düzlemde eldeki malın son zerresine kadar erimesi, kişinin varlıktan tamamen sıyrılarak çıplak ve desteksiz kalmasıdır. Kur'an bu ikinci hattı if'âl kalıbında imlâk olarak rızık endişesi bağlamında merkeze alır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönPürüzsüz kaya ve aşınmış deri anlamından türemeSert bir yüzeyin sürtünerek kayganlaşması, eldeki sermayenin tamamen sıyrılarak gitmesi ve insanın dilsiz bir yokluğa yuvarlanmasıKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Aramice düzleştirme ve yumuşatma formlarıNesneyi sıvazlama, düzleştirme ve dilde kayganlaşarak yapmacık yumuşaklık gösterme ortak kök ailesiGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dış halkalarda düzenli bir izomorph bağı güvenilir olarak kanıtlanamamıştırVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, HALOT, Lane’s Lexicon.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ملقAnlamlıKayganlaşma, sıyrılma, tükenişPürüzsüzleşme, aşınma, eldeki malın tamamen çıkması ve yapmacık nezaketHedef kök; Kur'an'da geçer
مقلAnlamlıGözbebeği, suya daldırmaGözün yuvarlağı ve bir şeyi sıvının içine daldırıp çıkarma hareketiKur'an'da geçmez
لمقAnlamlıSilme, yazıyı kazıma, yolBir izi veya yazıyı silip yüzeyi düzleştirme; açık ve düz yolKur'an'da geçmez
لقمAnlamlıLokma, yutmaBir nesneyi bir kerede ağza alıp yutma ve yolu hızla katetmeKur'an'da geçer
قملAnlamlıParazitlenme, bitKüçük parazitlerin üremesi, topraktan küçük şeylerin kaynamasıKur'an'da geçer
قلمAnlamlıKesme, yontma, yazma aletiBir şeyin ucunu kesip incelterek düzgün ve yazmaya elverişli hale getirmeKur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ملقMerkezSıyrılarak tükenme, mutlak yoksunlukVarlığın elden tamamen sıyrılıp gitmesi, geride hiçbir tutunacak maddi zemin kalmamasıİmlâk; sıfırlanma derecesinde tam yokluk
فقرKomşuİhtiyaç, omurga kırıklığıKişinin belini kıran, kendi kendine yetmesini engelleyen temel yetersizlikملق köküne göre daha genel ve sürekli bir ihtiyaç hali
عيلKomşuAile yükü ve geçim darlığıBakmakla yükümlü olunan nüfusun artması sebebiyle ortaya çıkan darlıkAilevi mesuliyet eksenli rızık sıkıntısı
خصاصةKomşuBoşluk, gedik, şiddetli mahrumiyetHayatta bir gediğin, açıklığın oluşması ve acil zaruri ihtiyaç durumuKişisel fedakarlık ve özveri bağlamında hissedilen eksiklik
غنيZıtKendi kendine yetme, dolulukBaşkasına veya dış desteğe muhtaç olmama, varlıkça tam ve zengin bulunmaİmlâk durumunun taban tabana zıddı olan mutlak doygunluk

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaملقPürüzsüzleşme, maldan sıyrılma, yoksullukSomut aşınma ve soyulmadan iktisadi sıfırlanmaya uzanan tam tükeniş haliKesin
Latincedepauperatio, nudatioÇıplak kalma, tamamen yoksullaşmaVarlığın dış kabuğundan soyulmasını karşılar ancak dalkavukluk semantiğini içermezGüçlü
İngilizcedestitution, impoverishmentTam yoksunluk, sıfırlanmaSıradan fakirliği (poverty) aşan, eldeki her şeyin kaybı durumunu iyi verirGüçlü
AlmancaVerarmung, MittellosigkeitAraçsızlık, sermayesizlik, tam sefaletKişinin hiçbir tutunacak imkanının kalmaması yönünü karşılarGüçlü
Fransızcadénuement, indigenceÇıplaklık derecesinde yoklukMaddi koruma kalkanlarının tamamen yitirilmesi durumunu aktarırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
إِمْلَاقٍ (Mevcut fiili durum)Halihazırda yaşanan mutlak kıtlık ve sıfırlanmaFakirliğin bizzat içinde bulunup çocukların rızkını temin edememe gerekçesiyle cana kıyma yasağı (En'âm 6:151)
خَشْيَةَ إِمْلَاقٍ (Gelecek korkusu)Gelecekte vuku bulmasından korkulan iflas ve açlık vehmiVarlık varken bile gelecekte kaynakların tükeneceği evhamıyla nesli yok etme yasağı (İsrâ 17:31)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamRızık nazariyesi ve tevekkülRızkı verenin yaratıcı olduğu hakikati karşısında insanın rızık korkusuyla varoluşsal suç işlemesiRezzâk isminin mutlaklığı ile rızkın yaratılmış sebeplere indirgenemeyeceği
FıkıhNafaka ve can dokunulmazlığıFakirlik ve çaresizlik gerekçesiyle çocuk düşürme veya öldürmenin mutlak haramlığıYaşama hakkının ekonomik gerekçelerle hiçbir surette askıya alınamayacağı
Tefsirİki ayet arasındaki takdim-tehir nüansıEn'âm suresinde ebeveynin, İsrâ suresinde ise çocuğun rızkının önce zikredilmesinin hikmetiMevcut imlâk halinde önce anne-babanın, müstakbel imlâk korkusunda önce evladın rızkının garanti edilmesi
HadisMünafıklık ve ahlaki zaafiyetليس من خلق المؤمن الملق hadisinde geçen aşırı dalkavukluk ve samimiyetsiz yumuşaklıkMenfaat elde etmek için hakikatten taviz verip kaygan ve yapmacık tavır takınma

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık ve rızık inancıRezzâk güvencesiGelecek kaygısını ilahi teminata bağlamaİnsanın yokluk korkusunu aşarak hayatı koruma sorumluluğunu üstlenmesiKesin
İlmiİstatistiki ve biyolojik planlamaNüfus ve kaynak dengesiKorkuya dayalı mühendisliği engellemeKaynak kıtlığı teorilerinin vahşi cinayet ve soykırım politikalarına dönüşmesini önlemeGüçlü
SiyasiToplumsal refah ve nesil emniyetiDemografik güvenlikGelecek kuşakların hayat hakkını korumaİktidarın ve toplumun, yoksulluğu insanı yok ederek değil üretimi artırarak çözmesiGüçlü
İktisadiSermaye tükenişi ve tüketim buhranıLikidite ve sermaye sıfırlanmasıDayanaksızlık krizini aşmaEldeki tüm varlığın kaybolduğu dip krizlerde insan hayatının metalaştırılmasını engellemeGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSürtünmesiz yüzey ve sıfır potansiyel (Zero-energy state)Yüzeydeki tüm pürüzlerin silinmesiyle tutunma katsayısının sıfıra inmesi ve sistemin potansiyel rezervinin tamamen boşalmasıGüçlü
Beşeri bilimlerTam mülksüzleşme ve varoluşsal panik (Lumpenleşme / Anomi)Bireyin tüm sosyal ve ekonomik güvencelerini yitirerek rasyonel ahlaki sınırları terk edip canice reflekslere sürüklenmesiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİmlâk kelimesinin sadece gelir azlığı veya klasik anlamda fakirlik düzeyine indirgenmesi
Kur'an içi daha geniş anlamBirikimin, sermayenin ve eldeki tüm dayanakların sıyrılarak tabanın görünmesi; insanın psikolojik ve biyolojik olarak kendini tamamen korunmasız hissettiği dip yoksunluk hali
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki uyarının sadece sefalet içindeki kabilelere ait tarihsel bir sapma sanılması; oysa günümüzün gelişmiş toplumlarında da görülen zenginlik içindeki gelecek ve refah kaygısıyla nesli sınırlama/yok etme zihniyetinin kökteki imlâk korkusuyla eşleştiğinin anlaşılamaması

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanın iktisadi korkularının ahlaki sınırları nasıl tahrip edebileceğini ve can dokunulmazlığını dahi ihlal ettirecek bir cinnet haline dönüştürebileceğini en çıplak somut metaforla ortaya koyduğu için hayatidir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Nesil emniyeti, çocuk hakları, rızık kefaleti ve Cahiliye adetlerinin tasfiyesini emreden haramlar ve temel ahlak ilkeleri ayetlerinde (En'âm 6:151, İsrâ 17:31) belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Rızkın failinin insan veya anne-baba olduğu yanılgısını düzeltir; rızık korkusunun insan hayatını sonlandırmak için asla meşru bir mazeret olamayacağını tescil eder

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamTaş veya deri gibi bir yüzeyin sürtünme sonucu tamamen pürüzsüzleşmesi, üzerindeki her türlü örtü, pürüz ve tutamağın sıyrılarak kaygan ve çıplak kalmasıdır.
  • Soyut anlamİnsanın sahip olduğu tüm maddi varlığın, birikimin ve geçim imkanlarının eriyip gitmesi neticesinde mutlak bir çıplaklık, çaresizlik ve varoluşsal güvencesizlik içine düşmesidir.
  • Sistematik karşılıkİktisadi sistemde sermayenin sıfırlanması; itikadi sistemde ise rızık endişesinin hayat hakkını çiğneyen yıkıcı bir evhama dönüşmesi karşısında ilahi rezzâkiyet ilkesidir.
  • LaTeX modeliS(t)→0  ⟹  Ψh(S)→⊥fakatR(t)=f(Ω)≠g(S)
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t) bireyin elindeki maddi birikim ve sermaye düzeyini gösterir; bu değerin sıfıra yaklaşması (S→0) imlâk durumudur. Ψh(S) insanın sermayeye bağlı güvenlik ve ahlaki muhakeme fonksiyonudur; sermaye sıfırlandığında insanın zihinsel dengesi çöküşe (⊥) sürüklenir. Modelin ikinci kısmı ise Kur'ani ilkeyi sembolize eder: Rızık akışı R(t), insanın elindeki sermayenin bir fonksiyonu g(S) değil, ilahi rububiyet ve kozmik nizamın mutlak kaynağının f(Ω) bir tezahürüdür; dolayısıyla sermayenin sıfırlanması rızkın kesileceği anlamına gelmez.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: م