ندم

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ن-د-مالصيغ: ٣ · الجذور المجاورة: ٥٦ · الآيات: ٧ · السور: ٦؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».عنقغربرأيصوبالنَّادِمِينَندمصبحسررغللعقربحثسرع

الجذرالصيغ ٣الآيات ٧السور ٦المجاورة ٥٦

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

ندم

ن - د - م

جذر
  • الورود: ٧
  • الآيات: ٧
  • الصيغ: ٣
  • المعاجم: ١٣

“Redm” kumaşa dikilen yama, “nedm” arkadaş, içki arkadaşlığı demektir. İçki arkadaşlığından doğan pişmanlıktan dolayı “pişmanlık” anlamı kazanmıştır.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

“Redm” kumaşa dikilen yama, “nedm” arkadaş, içki arkadaşlığı demektir. İçki arkadaşlığından doğan pişmanlıktan dolayı “pişmanlık” anlamı kazanmıştır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٣٧٨
باب الدال والنون والميم معهما ن د م، م د ن، د م ن مستعملات ندم: النَّدَمُ والنَّدامة واحد، ونَدِمَ فلان فهو نادِمٌ سادِمٌ، وهو نَدْمانُ سَدْمانُ أي نادِمٌ مُهتَمٌّ، وجمعُة نَدامَى سَدامَى ونِدامٌ سِدامٌ. ونَديم الرجلِ: شَريبُه ونَدْمانُه، وجمعُه النُدَماء والنَّدامَى. والتَنَدُّمُ: التَحَسُّر، وهو أن يتَّبِعَ الإنسانُ أمراً نَدَماً، وقيل: التَقَدُّمُ قبل التَنَدُّم. مدن: المدينة فَعليةٌ
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٢٨
نَدِمَ على ما فعل نَدَماً ونَدامَةً، وتَنَدَّمَ مثله. وفي الحديث: "النَدَمُ توبةٌ". وأَنْدَمَهُ الله فنَدِمَ. ورجلٌ نَدْمانٌ، أي نادِمٌ. ويقال: اليمين حِنْثٌ أو مَنْدَمَةٌ. قال لبيد: ولم يُبْقِ الدهرُ في العيش مَنْدَما ونادَمَني فلان على الشراب، فهو نَديمي ونَدْماني. قال الشاعر: فإنْ كنتَ نَدْماني فبالأكبرِ اسْقِني ولا تَسْقِني بالأصغرِ المُتَثَـلِّـمِ وجمع النديم: نِدامٌ. وجمع الندمانِ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٬٥٠٤
د ن م دنم ، دمن ، مدن ، ندم ، مند : مستعملة . دنم : أبو عُبيد عن الفراء : رجل دِنَّمةٌ ودِنَّامَةٌ إذا كان قصيراً ندم . ( ندم ) : وقال ابن الأعرابيّ : النَّدَبُ والنَّدَمُ الأَثر . وقال أَبو عَمرو يقال : خُذْ ما انْتَدَمَ وانْتَدَب وأَوْهَفَ أَي خُذْ ما تَيَسَّر . وقال الليث : النَّدَمُ النَّدامةُ تقول : نَدِمَ فهو نادِمٌ سادمٌ وهو نَدْمانُ سَدْمانُ أي نادِمٌ مُهْتَمٌّ ، والجميع نَدامَى سَدامَى ،
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٥٨٧
(باب النون والدال وما يثلثهما) (ندر) النون والدال والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على سُقوط شيءٍ أو إسقاطه. ونَدَر الشّيءُ: سقط. قال الهُذَلي([1]): وإذا الكُماةُ تَنادَرُوا طعنَ الكُلَى *** نَدْرَ البِكَارةِ في الجزاء المُضْعَفِ([2])أي أُهدِرت دماؤُهم كما تُنْدَر البِكارة في الدِّية. وأنا ألقى فلاناً في النَّدْرة والنَّدَرة([3])، إذا كنت تلقاه في الأيام، فكأنَّ تلك اللقاءة كانت ندرت، أي سقطتْ. وضَربَه
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣١٤
- الندم والندامة: التحسر من تغير رأي في أمر فائت. قال تعالى: ﴿فأصبح من النادمين﴾ [المائدة/31] وقال: ﴿عما قليل ليصبحن نادمين﴾ [المؤمنون/40] وأصله من منادمة الحزن له. والنديم والندمان والمنادم يتقارب. قال بعضهم: المندامة والمداومة يتقاربان. وقال بعضهم: الشريبان سميا نديمين لما يتعقب أحوالهما من الندامة على فعليهما.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٧١
ن د م ندم على الأمر ندماً وندامةً وتندّمت وندّمني عليه كذا وأنا ناد ومتندّم‏.‏ ونادمه على الشّراب منادمة ونداماً وتنادموا عليه وهو نديم وندمان وهم ندامى وندماء وندامٌ‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٧٩٧
نَدِمَ على الشيء ونَدِمَ على ما فعل نَدَماً ونَدامةً وتَنَدَّمَ: أَسِفَ. ورجل نادِمٌ سادِمٌ ونَدْمانُ سَدْمانُ أَي نادِمٌ مُهْتمٌّ. وفي الحديث: النَّدَمُ تَوْبةٌ، وقوم نُدَّامٌ سُدَّامٌ ونِدامٌ سِدامٌ ونَدامى سَدامى. والنَّدِيمُ: الشَّرِيبُ الذي يُنادِمه، وهو نَدْمانُه أَيضاً. ونادَمَني فلانٌ على الشراب. فهو نَدِيمي ونَدْماني؛ قال النُّعْمان بن نَضْلةَ العدويّ، ويقال للنعمان بن عَدِيٍّ وكان عُمرُ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٤٦٨
* ن د م * * نَدِمَ * على ما فعل من باب طرِب وسلِم و * تَنَدَّمَ * مثله و * أَنْدَمَهُ * الله * فَنَدِمَ * ورجل * نَدْمَانُ * أي * نَادِمٌ * ويقال اليمين حِنث أو * مَنْدَمَةٌ * وقال لُبيد % ولم يُبقِ هذا الدهر في العيش مَنْدما % و * نَادَمَهُ * على الشراب فهو * نَدِيمُهُ * و * نَدْمَانُهُ * وجمع * النَّدِيم نِدَامٌ * وجمع * النَّدْمَانِ نَدَامَى * والمرأة * نَدْمَانَةٌ * والنسوة * نَدَامَى * أيضا
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٩٤٤
| | ( نَدِمَ عَلَيْه ، كَفَرِحَ نَدَمًا ) ، مُحَرَّكَةً | | على القِيَاسِ ( ونَدَامَةً ) على القِياسِ أيضًا . | | ( وتَنَدَّمَ ) أَيْ : ( أَسِفَ ) . وفي الحَدِيثِ : | النَّدَمُ تَوْبَةٌ . وقال الرَّاغِبُ : | النَّدَامَةُ : التَّحَسُّرُ من تَغَيُّرِ رَأْيْ في أَمرٍ | فَائِتٍ . وقال أَبو البَقَاءِ : اسْمٌ لِلنَّدَمِ ، | وحَقِيقتَهُ أَنْ يَلُومَ نَفْسَهُ على تَفْرِيطٍ وَقَعَ | مِنْهُ ، وقال
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٩٠
نَدِمَ عَلَى مَا فَعَلَ 1 نَدِمَ عَلَى مَا فَعَلَ ذ He grieved for what he had done; regretted it; repented of it: or he disliked it. (Msb.) نَدِيمٌ نَدِيمٌ ذ A companion in drinking; a cup-companion. (S, Msb, K.) And hence, Any convivial companion; a boon-companion. مَنْدَمٌ مَنْدَمٌ ذ Repentance: an inf. n. of نَدِمَ; see an ex. in a verse of El-Kattلl El-Kilلbee, cited voce أَىٌّ.
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٦٢
نَدِمَ نَدِمَ A ( n. ac. نَدْم 1 , نَدَم 4 , نَدَاْمَة 22t ) a. [ 'Ala ], Repented of, regretted. نَاْدَمَ نَاْدَمَ III , a. Kept company with, revelled with. أَنْدَمَ أَنْدَمَ IV , a. Exhorted, made to repent. تَنَدَّمَ تَنَدَّمَ V , a. see I . اِنْتَدَمَ اِنْتَدَمَ VIII , a. Was easy, handy. نَدْم نَدْم 1 , a. Clever, witty. - نَدَم 4 مَنْدَم 17 , see 22t . مَنْدَمَة مَنْدَمَة
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٩٬٩٣٩
ندم نَدِمَ - يَنْدَمُ - نادِم - نادِمين - نَدَامَة نَدِمَ - يَنْدَمُ + كائن + على أمر: يألم عند ذكر خطأ فعله، ويتمنى لو لم يفعل: يشعر في نفسه بالألم وعدم الرضا والقبول، وذلك حين يذكر أنه قد فعل أمراً خطأ، قد يصيبه في المستقبل بسببه ضرر جسمي أو نفسي، ويتمنى لو لم يفعله. نَادِم: اسم فاعل صفة مشبهة من " نَدِمَ - يَنْدَمُ " نَادِمِيْن: جمع "
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٥٦ (الإجمالي: ٧٦)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. صبح

    الآيات المشتركة: ٥ · Tan demektir

  2. سرر

    الآيات المشتركة: ٣ · Serer üstüne oturulan kanepe türü divandır

  3. رأي

    الآيات المشتركة: ٤ · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  4. بحث

    الآيات المشتركة: ١ · Kazımak suretiyle açılmış çukur demektir

  5. صوب

    الآيات المشتركة: ٢ · Sağanak yağmur demektir

  6. ندد

    الآيات المشتركة: ١ · Öbek öbek develer demektir

  7. عقر

    الآيات المشتركة: ١ · “Akv” derinin zedelenmesinden oluşmuş yaradır

  8. عنق

    الآيات المشتركة: ١ · Onların boyunları

  9. غلل

    الآيات المشتركة: ١ · Ğille, İç gömlek demektir

  10. فدي

    الآيات المشتركة: ١ · Fidye

  11. غرب

    الآيات المشتركة: ١ · Ğarb, Güneşin batığı yerdir

  12. سرع

    الآيات المشتركة: ١ · Çabuk

الآيات التي ورد فيها(٧)

  1. … مِنْ عِنْدِهِ فَيُصْبِحُوا عَلَى مَا أَسَرُّوا فِي أَنْفُسِهِمْ نَادِمِينَ

    Pişman olanlar

  2. قَالَ عَمَّا قَلِيلٍ لَيُصْبِحُنَّ نَادِمِينَ

    Pişman olanlar

  3. فَعَقَرُوهَا فَأَصْبَحُوا نَادِمِينَ

    Pişman olanlar

  4. يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جَاءَكُمْ فَاسِقٌ بِنَبَأٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصِيبُوا قَوْمًا بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَى مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِينَ

    Pişman olanlar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökندم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحسر, اسف, سدم
Zıt Kökرضي
Çekirdek Özet 1Yapılan bir fiilin veya kaçırılan fırsatın ardından içine düşülen hüzün, keder ve içe kapanma hali
Çekirdek Özet 2İlahi uyarıları göz ardı edenlerin dünyada veya ahirette kaçınılmaz olarak yüzleştiği faydasız ve gecikmiş iç sarsıntı
Çekirdek Özet 3Tövbenin psikolojik ve ahlaki başlangıç noktası; geri çevrilemez sonuçlar karşısında iradenin kendini yargılaması
Kritik Hata RiskiPişmanlığın sadece duygusal bir üzüntüden ibaret görülerek, Kur'an'ın vurguladığı geri dönüşsüzlük ve telafi edilemezlik boyutunun göz ardı edilmesi

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ندBir araya toplanma, ayrışıp savrulma veya bir eylemin ardından ses çıkarıp eşlik etme devinimi (ندد, ندو)مToplanma, kapanma ve tutma işlevi gören mîm harfinin eklenmesiyle anlam; geçmiş bir fiilin veya ortaklığın peşinden kişinin kendi içine bükülerek kederle yoğrulması, hatanın ağırlığıyla baş başa kalması anlamına özelleşmiştir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkEylemin failden neşet etmesini, bilincin akışını ve ortaya çıkan sonucun sürekliliğini temsil eder.
دkapı; giriş, geçiş, hareketEylemin bir eşiği aşmasını, geri dönülemez bir aşamaya ve fiili duruma geçişi simgeler.
مsu; akış, çokluk, derinlikHatanın neticesinde faili bütünüyle kuşatan derin iç kederi, toplanıp içe çöküşü ve batışı gösterir.
ندمBir eylemin eşikten geçerek geri döndürülemez bir noktaya ulaşması ve failin kendi içine bükülüp derin bir elem dalgasıyla kuşatılması hareketidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir arada oturup içki içmek, kadeh arkadaşlığı yapmak ve ardından ayılma vaktinde yaşanan taşkınlıkların ağırlığıyla başı öne eğip kederlenmek.
Cahiliye şiiri kullanımıŞair el-Burc b. Müshir beytinde kökü kadeh ve sohbet arkadaşı anlamında kullanmıştır: ونَدْمانٍ يَزِيدُ الكأْسَ طِيباً / سقيْتُ إِذا تَغَوَّرتِ النُّجومُ
Erken Arapça kullanımNu'mân b. Nadle (veya Nu'mân b. Adî) beytinde kadeh arkadaşlığı bağlamında تنادم fiilini kullanmış, Hz. Peygamber ise meşhur hadisinde kökün ahlaki özünü النَّدَمُ تَوْبةٌ buyurarak tövbenin esası kılmıştır.

المصدر Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde ندم kökü, özellikle Güney ve Merkez Sami sahasında belirginleşen, Arapçaya özgü semantik derinleşmesi çok güçlü bir yapıdır. İbranicede pişmanlık ve teselli bulma anlam alanı için yaygın olarak soydaş olmayan nhm (nāḥam) kökü kullanılırken, Süryanice ve Klasik Aramicede benzer içsel dönüşler için tövbe ve iç sızısı kökleri öne çıkar. Arapçada kökün bir taraftan içki ve meclis arkadaşlığı, diğer taraftan geçmiş fiilden ötürü derin keder duyma şeklinde iki kanatlı gelişimi, bir arada bulunma ve ardından yaşanan fiilin doğurduğu ortak ve bireysel yükle ilişkilidir. Kökün Sami dillerindeki ortak arka planı, yapılan bir hareketin sonrasında ortaya çıkan içsel tutulma ve kişinin kendi benliğine dönerek dövünmesi matrisiyle açıklanabilir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir arada oturup kadeh paylaşma ve fiilin akabinde keder duymaKelimenin meclis arkadaşlığı ile geçmişe yönelik hüzün arasındaki bağı, taşkınlığın ardından gelen ayılma ve acziyete dayanır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiArapça ve Güney Sami kolunda sınırlı ve özgün semantik odakKuzeybatı Sami dillerinde doğrudan ses denkliği gösteren yaygın bir kök formu yerine farklı kökler aynı anlamı üstlenmiştir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında bu üçlü konsonant çatısıyla kanıtlanmış ortak bir kök tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

المصدر David Cohen, Maqāyīs al-Lugha.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ندمAnlamlıPişman olmak, kederlenmek, kadeh arkadaşı olmakYapılan bir işin ardından geri dönüşün imkânsızlığını anlayıp içe kapanmak.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
نمدKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiş ve kullanımına rastlanmamıştır.Kur'an'da geçmez.
دنمAnlamlıZayıflık, küçük böcek veya kurtçukBedenin veya bir nesnenin zayıflayıp ufalması, önemsizleşmesi anlamını taşır.Kur'an'da geçmez.
دمنAnlamlıGübrelemek, izlerin silinmesi, kin gütmekYere yapışıp kalmak, birikinti oluşturmak ve zamanla izlerin birbirine karışmasıdır.Kur'an'da geçmez; kalıcılık ve yapışma yönüyle uzaktan ilişkilidir.
مندAnlamlıÇeviklik, hafiflik veya çekip almakHızlı hareket etmek, bir nesneyi bulunduğu yerden seri biçimde çekip çıkarmak.Kur'an'da geçmez.
مدنAnlamlıİkamet etmek, yerleşmek, şehir kurmakBir yerde kalıcı olmak, kale ve medeniyet inşa etmek, itaate girmek.Kur'an'da türevleri geçer; kök olarak Kur'an'da geçmez.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ندمMerkezPişmanlık ve içsel kederYapılan eylemin geri alınamayacağını kavrayıp failin kendi kendini kınamasıdır.Hatanın ve eylemin doğrudan failin iradesine bağlanmasından doğan elem.
حسرKomşuİmkânsızlık ve tükeniş hüznüGücün ve imkânın tükenmesi sonucu eli kolu bağlı kalmaktan doğan iç yanmasıdır.Ortaya çıkan tablonun büyüklüğü karşısında failin dermansız kalması yönü öne çıkar.
اسفKomşuÖfkeyle karışık derin üzüntüİçinde kızgınlık, gazap veya şiddetli hüzün barındıran tepkisel kederdir.Başkasına duyulan kızgınlığın veya elden giden sevgi nesnesinin ardından hissedilir.
سدمKomşuHareketsiz bırakan kederKişiyi konuşamaz, kıpırdayamaz hale getiren ağır ve boğucu tasa durumudur.Pişmanlığın bedeni felç eden, insanı mefluç bırakan ağırlık boyutunu vurgular.
رضيZıtRıza ve hoşnutlukMeydana gelen sonuçtan bütünüyle memnun kalmak, nefsin itirazsız mutmain olmasıdır.Eylemin neticesine seve seve teslim olma ve iç huzurunu koruma halidir.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaندمPişmanlık, geçmişe kederlenmeYapılan işin kötülüğünü fark edip geri dönüşsüzlük karşısında duyulan içsel ızdırap.Kesin
Latincepaenitentia, remorsusPişmanlık, vicdan azabıVicdanın kendi kendini kemirmesini karşılar; kadeh arkadaşlığı kök bağlamını içermez.Güçlü
İngilizceregret, remorse, repentancePişmanlık, esef, vicdan azabıRegret zihinsel esefi, remorse içsel kemirilmeyi, repentance tövbe boyutunu karşılar.Kesin
AlmancaReue, BedauernPişmanlık, kederlenmeReue ahlaki ve içsel yüzleşmeyi, Bedauern ise kayıp karşısındaki üzüntüyü ifade eder.Güçlü
Fransızcarepentir, remordsPişmanlık, nedametVicdanın geçmişteki fiile dönük sızısını ve suçluluk bilincini çok iyi yansıtır.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
نَادِمِينَ / النَّادِمِينَDünyada işlenen cürüm sonrası yaşanan çaresiz pişmanlıkKardeşini öldüren Kâbil'in ceset karşısında içine düştüğü telafisiz çöküş (Mâide 5:31).
نَادِمِينَDünyevi azabın veya helakin inişiyle beliren gecikmiş pişmanlıkPeygamberleri yalanlayan inkârcıların cezayı fiilen görünce kapıldıkları telaş (Mü'minûn 23:40, Şuarâ 26:157).
النَّدَامَةَAhirette azapla yüzleşince hissedilen ve içe gömülen kahredici nedametKıyamet günü azabı görünce pişmanlığı dışa vuramayıp içine atan zalimlerin hali (Yûnus 10:54, Sebe' 34:33).
نَادِمِينَHatalı siyasi veya toplumsal tercihler neticesinde içine düşülen utanç ve pişmanlıkMünafıkların stratejik hezimetleri veya fasıkın getirdiği habere uymanın doğuracağı yıkım (Mâide 5:52, Hucurât 49:6).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTövbenin rükünleri ve ahiretteki pişmanlığın hükümsüzlüğüYe's anında ve ahirette ortaya çıkan nedametin imana veya cezadan kurtuluşa fayda sağlayıp sağlamayacağı.İrade hürriyeti varken duyulan pişmanlık ile zorunluluk karşısında beliren pişmanlığın ontolojik ayrımı.
FıkıhTövbenin geçerlilik şartları ve suçtan rücûFailin ikrarından dönmesi veya kul hakkına tealluk eden fiillerde nedametin hukuki cezayı düşürüp düşürmeyeceği.Kalbi bir eylem olan pişmanlığın telafi, tazmin ve vazgeçme şartlarıyla somutlaşması.
TefsirAhirette nedametin gizlenmesi meselesiYûnus 10:54 ve Sebe' 34:33 ayetlerindeki pişmanlığı gizleme ifadesinin korkudan mı yoksa utançtan mı kaynaklandığı.Kederin büyüklüğü karşısında nutkun tutulması ve suçun dehşetinin ruhu teslim alması.
HadisTövbenin mahiyetiPişmanlığın tövbenin bizzat kendisi veya en büyük rüknü olarak tarif edilmesi.Şekli istiğfardan ziyade, kalbin işlenen günahtan ötürü derin bir sarsıntı yaşaması gerekliliği.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTövbe ve ahlaki arınmaManevi özkıyas ve iç muhasebeGünah döngüsünü kırarak ıslahı başlatmakKişinin geçmişteki isyanının ağırlığını fark edip Allah'a yönelmesinin psikolojik motorudur.Kesin
İlmiEpistemik yanılgı ve cehaletYanlış varsayımla yüzleşmeHatalı bilgiyi terk edip gerçeğe teslim olmakİnat ve önyargıyla savunulan bir iddianın çöküşü karşısında aklın içine düştüğü hüsrandır.Güçlü
SiyasiYanlış ittifaklar ve stratejik körlükSiyasi hüsran ve tecritİktidar hesaplarının geri tepmesiyle yüzleşmekDüşmanı dost edinip menfaat uman odakların hezimete uğradıklarında yaşadıkları çöküştür.Güçlü
İktisadiAldanma ve telafisiz servet kaybıBatık yatırım ve iflas hüznüKaynakların heba edildiğini idrak etmekYanlış kararlar ve fırsatçılık neticesinde sermayesini ve itibarını tamamen kaybeden failin aczidir.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTersinmez termodinamik süreç ve entropi artışıBir sistemin geri çevrilemez bir durum değişikliğine uğraması ve başlangıçtaki saf enerji durumuna geri dönememesi.Güçlü
Beşeri bilimlerBilişsel çelişki ve telafisiz suçluluk psikolojisiFailin kendi ahlaki idealleriyle örtüşmeyen eylemi gerçekleştirdikten sonra yaşadığı ağır içsel çatışma ve çaresizlik.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün sadece basit, anlık bir üzüntü veya sözlü bir özür dileme derekesine indirilmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamEylemin sonuçlarının kaçınılmaz biçimde tahakkuk ettiği, geri dönüş kapısının kapandığı anda tüm benliği kaplayan ontolojik çöküş ve kendini yargılama hali.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAhiretteki veya helak anındaki nedametin bir tür bağışlanma vesilesi sayılabileceği zannı ve pişmanlığın telafi edici amellerden kopuk soyut bir his gibi algılanması.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan psikolojisine, eylem-sorumluluk bağına ve geri çevrilemez akıbete dair kurduğu ahlaki mimariyi en çıplak haliyle gösterir; insanın dünyada kendi eliyle inşa ettiği felaketle yüzleşmesini resmeder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnkârcı kavimlerin helak sahnelerinde, Kâbil örneğinde olduğu gibi ilk cürüm kıssalarında, münafıkların basiretsiz siyasetlerinin anlatıldığı pasajlarda ve ahiret yargılaması sahnelerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kötülüğün ve haksızlığın faile kâr kalacağı yanılgısını yıkar; vaktinde yapılmayan tevazu ve tövbenin, vakti geçtiğinde hiçbir fayda sağlamayan kahredici bir nedamete dönüşeceğini kesin biçimde ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamKadeh arkadaşlığı sonrasında sarhoşluk geçince içine düşülen hüzün, keder ve başı öne eğme hali.
  • Soyut anlamYapılan bir hatanın veya kaçırılan imkânın geri dönülemezliği karşısında bilincin kendi içine bükülerek yaşadığı derin suçluluk ve elem.
  • Sistematik karşılıkGecikmiş idrakin fayda vermediği eşikte ortaya çıkan, tövbe edilirse arındıran, ertelenirse helak eden ahlaki ve hukuki kırılma noktası.
  • LaTeX modeliN=lim⁡t→tc+(Φ(a)⋅[t>tc]⋅∇Ψ)
  • LaTeX açıklamasıModelde a failin gerçekleştirdiği geri çevrilemez eylemi, Φ(a) bu eylemin doğurduğu nesnel faturayı, tc tövbe ve telafi imkânının bittiği kritik zaman eşiğini temsil eder. Zaman bu eşiği aştığında [t>tc] çarpanı devreye girerek telafisizliği kesinleştirir; ∇Ψ ise failin kendi iç dünyasında oluşan derin suçluluk ve nedamet gradyanını, yani N değerini gösterir. Eşik aşıldıktan sonraki nedamet faili kurtarmaz, sadece içsel ızdırabı sonsuza yaklaştırır.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ن