نسو

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ن-س-والصيغ: ٢٤ · الجذور المجاورة: ١٥٦ · الآيات: ٥٣ · السور: ١٦؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».سومجنحنسورجلبنوالنِّسَاءِيَانِسَاءَفحشنكححيضنِسَائِكُمْ

الجذرالصيغ ٢٤الآيات ٥٣السور ١٦المجاورة ١٥٦

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

نسو

ن - س - و

جذر
  • الورود: ٥٩
  • الآيات: ٥٣
  • الصيغ: ٢٤
  • المعاجم: ٦

معناه في القرآن: Kadınlar

ملاحظاتي

المعاجم(٦)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٧٧٦
باب السين والنون و و ا ي ء معهما س ن و، ن س و، ن و س، و س ن، س ي ن، ن س ي، ن س أ، أ س ن، أ ن س مستعملات سنو: السّانيةُ: النّاقة يُسقَى عليها للأرضين. سَنَتِ السّانية تَسْنُو سُنُوّاً وسِناية، إذا اسْتَقَتْ. وسَنَوْتُ الماءَ سُنُوّاً وسِناوة. والسّانية: اسم الغرْب وأَداته، والجميعُ: السّواني. والسّحابُ يسنو المطر، والقَوْمُ يستنون، إذا اسْتَنَوْا لأنفسهم، قال رؤبة: بأيّ غربٍ إذ غَرَفْنا نستني
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٨٨٧
* ن س و * * النُّسْوَةُ * بالكسر والضم و * النِّسَاءُ * و * النِّسْوَانُ * جمع امرأة من غير لفظها وتصغير نِسوة * نُسَيَّةٌ * ويقال * نُسَيَّاتٌ * و * النِسْيانُ * بكسر النون وسكون السين ضد الذُّكر والحفظ ورجل * نَسْيَانُ * بفتح النون كثير النِسيان للشيء وقد * نَسِيَ * الشيء بالكسر * نِسْيَانا * و * أَنْسَاهُ * الله الشيء و * تَنَاسَاهُ * أرى من نفسه أنه نسِيه و * النِّسْيَانُ * أيضا الترك قال
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٥٠٤
: ( و ( *!الِنُّسْوَةُ ، بالكسر والضَّمِّ ، *!والنِّساءُ *!والنِّسْوانُ *!والنِّسَونَ ، بكَسْرهنَّ ) ، الأرْبَعةُ الأولى ذَكَرهنَّ الجَوْهرِي ، والأخيرَةُ عن ابنِ سِيدَه ، وزادَ أيْضاً *!النُّسْوانُ بضم النونِ : كلُّ ذلكَ ( جُموعُ المرْأَةِ من غيرِ لَفْظِها ) ؛ كالقَوْمِ فِي جَمْعِ المَرْءِ . وفي الصِّحاح : كما يقالُ خَلِفةٌ ومَخاضٌ وذلكَ وأُولئِكَ . وفي المُحْكم أَيْضاً : *!النِّساءُ جَمْعُ
رابط المدخل

: ( و ( *!الِنُّسْوَةُ ، بالكسر والضَّمِّ ، *!والنِّساءُ *!والنِّسْوانُ *!والنِّسَونَ ، بكَسْرهنَّ ) ، الأرْبَعةُ الأولى ذَكَرهنَّ الجَوْهرِي ، والأخيرَةُ عن ابنِ سِيدَه ، وزادَ أيْضاً *!النُّسْوانُ بضم النونِ : كلُّ ذلكَ ( جُموعُ المرْأَةِ من غيرِ لَفْظِها ) ؛ كالقَوْمِ فِي جَمْعِ المَرْءِ . وفي الصِّحاح : كما يقالُ خَلِفةٌ ومَخاضٌ وذلكَ وأُولئِكَ . وفي المُحْكم أَيْضاً : *!النِّساءُ جَمْعُ *!نِسْوةٍ إذا كَثرْنَ . وقال القالِي : النِّساءُ جَمْعُ امرأَةٍ وليسَ لها واحِدٌ مِن لَفْظِها ، وكَذلكَ المَرْأَةُ لا جَمْعَ لها مِن لَفْظِها ؛ ( و ) لذلكَ قالَ سِيْبَوَيْه في ( النِّسْبَةِ ) إلى *!نِساءٍ : ( *!نِسْوِيٌّ ) ، فردَّه إلى واحِدَةٍ . ( *!والنَّسْوَةُ ، بالفتح : التَّرْكُ للعَمَلِ ) ، وهذا أَصْلُه الياء كما يأْتي . ( و ) أيْضاً : ( الجُرْعَةُ من اللَّبَنِ ) ؛ عن ابنِ الأعْرابي ، وكأنَّها لَغَةُ في المَهْموزِ . ( ونَسَا : د بفارِسَ ) ، قالَ ياقوتُ :

هو بالفَتْح مَقْصورٌ بَيْنه وبينَ سرخس يَوْمان ، وبَيْنه وبين ، أبيورد يَوْم ، وبَيْنه وبَيْنَ مَرْو خَمْسَة أَيامٍ ، وبَيْنه وبَيْنَ نَيْسابُورسِتّ أَو سَبْع ؛ قالَ : وهي مدينَةٌ وَبِيئةٌ جِدًّا يَكْثرُ بها خُرُوجُ العرقِ المَدِيني ، والنِّسْبَةُ الصَّحيحةُ إليها *!نَسَائِي، ويقالُ *!نَسَوِيٌّ أَيْضاً ؛ وقد خَرَجَ منها جماعَةٌ مِن أَئِمَّة العُلَماء منهم : أبو عبدِ الرحمنِ أَحمدُ بنُ شُعَيْب بنِ عليِّ بنِ بَحْر بنِ سِنانِ النّسائيُّ القاضِي الحافِظُ صاحِبُ كتابِ السّننِ ، وكانَ إمامَ عَصْرِه في الحديثِ ، وسَكَنَ مِصْرَ ، وترْجَمَتهُ واسِعَةٌ . وأبو أَحمدَ حميدُ بنُ زِنجوَيه الأزْدِي *!النَّسويُّ ، واسْمُ زِنْجَوَيه مخلدُ ابنُ قتيبَةَ وهو صاحِبُ كتابِ التَّرْغِيبِ ، والأَمْوال ، رَوَى عنه البارِي ومُسْلم وأبَو داودَ النّسائي وغيرُهُم . ( و )*!نَسَا : ( ة بسَرَخْسَ ) ، وكأنَّها هي المَدينَةُ المَذْكورَةُ كما يُفْهَم مِن سِياقِ ياقوت ، وهي على مَرْحَلَتَيْن منها . ( و ) أَيْضاً : ( بكِرْمانَ ) مِن رَساتِيقِ . بَمَّ . وقالَ أَبو عبدِ اللهاِ محمدُ بنُ أَحمد البناء : هي مدينَةُ بها . ( و ) أَيْضاً ( بهَمَدانَ ) ؛ وقيلَ : هي مدينَةٌ بها . ( *!والنَّسا : عِرْقٌ من الوَرِكِ إلى الكَعْبِ ) . قالَ الأصْمعي : هو مَفْتوحٌ مَقْصورٌ ، عِرْقٌ يَخْرجُ مِن الوَرِكِ فيَسْتَبْطِنُ الفَخذَيْن ثم يمرُّ بالعُرْقوب حتى يَبْلغَ الحافِرَ فإذا

سَمِنَتِ الدابَّةُ انْفَلَقَتْ فخذَاها بلَحْمَتَيْنِ عَظِيمتَيْن وجَرَى *!النَّسا بَيْنَهما واسْتَبانَ ، وإذا هُزِلَتِ الدابَّةُ اضْطَرَبَتِ الفَخذَانِ وماجَتْ الرَّبَلَتانِ وخَفِيَ النَّسا ، وإنَّما يقالُ مُنْشَقُّ النَّسا ، يريدُ موْضِعَ النَّسا ، وإذا قالوا إنَّه لشَدِيدُ النَّسا فإنَّما يرادُ به النَّسا نَفْسَه ؛ نقلَهُ الجَوْهرِي . ( و ) قال أبو زيْدٍ : ( يُثَنَّى *!نَسَوانِ *!ونَسَيانِ ) ، أَي أنَّ أَلفَه مُنْقلِبَةٌ عن واوٍ ، وقيلَ عن ياءٍ ؛ وأَنْشَدَ ثَعْلب : ذِي مَخْرمِ نَهْدٍ وطَرْفٍ شاخِصِ وعَصَبٍ عَنْ *!نَسَوَيْهِ قالِصِ قال القالِي : *!النَّسَى يُكْتَبُ بالياءِ لأنَّ تَثْنيتَهُ نَسَيان ، وهذا الجيد . وقد حكَى أبو زيْدٍ في تَثْنيتِه نَسَوانِ وهو نادِرٌ ، فيجوزُ على هذا أن يُكْتَبَ بالألِفِ . وقال ( الزَّجَّاجُ : لا تَقُلْ عِرْقُ النَّسا لأنَّ الشَّيءَ لا يُضافُ إلى نَفْسِه ) . قال شيخنا : قد وافَقَ الزجَّاجَ جماعَةُ وعَلَّلُوه بما ذَكَرَه المصنِّفُ ، انتَهَى . قُلْت : وهو نَصّ أَبي زيْدٍ في نوادِرِه ؛ وفي الصِّحاح : قالَ الأصْمعي : هو النَّسا ولا تَقُلْ عِرْقُ النَّسا ، كما لا يقالُ عِرْقُ الأكْحَل ، ولا عِرْقُ الأبْجَل ، وإنَّما هو الأكْحَلُ والأبْجَلُ ، انتَهَى . وقال ابنُ السِّكِّيت : هو النَّسا

لهذا العِرْقِ ؛ وأَنْشَدَ للبيدٍ : مِنْ نَسا النَّاشِطِ إذْ ثَوَّرْتَه أَو رَئِيس الأَخْدَرِيَّاتِ الأُوَلْوأَنْشَدَ الأصْمعِي لامرىءِ القَيْس : وأَنْشَبَ أَظْفَارَهُ في النَّسَا فقُلْتُ : هُبلتَ أَلا تَنْتَصِرْوقال أَيْضاً : سليمِ الشَّظَى عَبل الشَّوَى شَنِجِ النَّسا له حجباتٌ مُشْرِفاتٌ على الفَالِ . قال شيحنا : والصَّوابُ جَوازُه وحمله على إضَافةِ العامِّ إلى الخاصِّ ، انتَهَى . قُلْت : وحكَاهُ الكِسائي وغيرُهُ ، وحكَاهُ أَبو العبَّاسِ في الفَصِيح وإن كانَ ابنُ سِيدَه خَطَّأَه . قال ابنُ برِّي : جاءَ في التَّفْسِيرِ عن ابنِ عبَّاس وغيرِهِ : كلُّ الطَّعام كانَ حلاًّ لبَني إسْرائِيل إلاَّ ما حرَّمَ إسْرائِيل على نَفْسِه ، قالوا : حَرَّم إسْرائيل لحومَ الإِبِلِ لأنَّه كانَ به عِرْق النَّسا ، فإذا ثَبَتَ أنَّه مَسْموعٌ فلا وَجْه لإِنْكارِ قولِهم عِرْقُ النَّسا ؛ قالَ : ويكونُ من بابِ إضافَةِ المُسَمَّى إلى اسْمِه كحبْلِ الوَرِيدِ ونحوِهِ ؛ ومنه قولُ الكُمَيْت : إلَيْكم ذَوي آلِ النَّبيِّ تَطَلَّعَتْ نَوازِعُ قَلْبِي ظِماءٌ وأَلْبُبُأَي إلَيْكم يا أَصْحاب هذا الاسْم ،

قالَ : وقد يُضافُ الشيءُ إلى نفْسِه إذا اخْتَلَف اللَّفْظانِ كحبْلِ الوَرِيدِ وحَبِّ الحَصِيد وثَابِتِ قُطْنةَ وسعِيدِ كُرْز ، ومثْلُه فقلْتُ انْجُوَا عنها نَجا الجِلْدِ ؛ والنَّجا هو الجِلْدُ المَسْلوخُ . وقولُ الآخر : تُفاوِضُ مَنْ أَطْوي طَوَى الكَشْح دُونه وقالَ فَرْوةُ بنُ مُسَبْك : لمَّا رأَيْتُ مُلُوكَ كِنْدةَ أَعْرَضَتْ كالرَّحلِ خانَ الرّحلَ عِرْقُ نَسائِهاقالَ : وممَّا يقوِّي قولَهم عِرْقُ النَّسا قولُ هِمْيان : كأنَّما يَبْجَع عِرْقا أَنْبَضِه والأَنْبَضُ : هو العِرْقُ ، انتَهَى . وقد مَرَّ بعضُ ذلكَ في نجو قرِيباً ، وفي قطن ، وفي كرز ، وأوْرَدَه ابنُ الجيان في شرْحِ الفصيح . وممَّا يُسْتدركُ عليه : تَصغيرُ نِسْوةٍ : *!نُسَيَّةٌ ؛ ويقالُ *!نُسَيَّاتٌ ، وهو تَصْغيرُ الجَمْع ؛ كما في الصِّحاحِ . وجَمْعُ النَّسا ، للعِرْقِ : *!أَنْساء ؛ وأنْشَدَ الجَوْهرِي لأبي ذُؤَيْب : مُتَفَلِّقُ *!أَنْساؤُها عن قانِىءٍ كالقُرْطِ صاوٍ وغُبْرُه لا يُرْضَعُأَرادَ : تَنْفَلقُ فَخِذاه عن مَوْضِع ،

النَّسا ، لمَّا سَمِنَتْ تفرَّجَت اللحْمَةُ فظَهَرَ النَّسا . وأَبْرق النّسا : في دِيارِ فَزارَةَ ؛ وقد ذُكِرَ في القافِ . وقد يُمَدُّ نَسا للمَدينَةِ التي بفارِسَ ؛ قال شاعرٌ في الفُتوحِ : فَتَحْنا سَمَرْقَنْد العِرِيضَةَ بالقَنا شِتاءً وَأَرعنا نَؤُوم *!نَساءَ ِفلا تَجْعَلنا يا قُتَيْبَة والذي يَنامُ ضُحًى يَوْم الحُرُوبِ سواء ِنقلَهُ ياقوت .

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٣٢٠
1 ١َ٢ڤ٣َ see 6. تَنَاسَاهُ 6 تَنَاسَاهُ ذ He pretended that he had forgotten it: (S, KL, * TA:) and (TA) he forgot it; (MA, KL, * TA;) like ↓ نَسِيَهُ: (TA:) [or] he constrained himself to dismiss it from his mind. (MA.) ― -b2- تُنُوسِىَ It (a word or the like) was forgotten by degrees. (Occurring often in the larger Lexicons.) النَّسَا النَّسَا ذ [vulg. عِرْقُ النَّسَا, app. The sciatic
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٠
نَسَا نَسَا U ( n. ac. نَسْوَة 1t ), a. Left an occupation.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٣٤٬٥٩٢
نسو نَسِىء - يَنْسِىء (نَسِئت - تَنْسِىءُ) - النساء - نسوة نَسِىء - يَنْسِىء (نَسِئت - تَنْسِىءُ) + الكائنة: تكون أو تصير أنثى بشر بالغة سن النكاح نُسَيَّة أونَسِيْئة: تصغير نِسوة، أو المفرد منها، وهو غير مستعمل: الأنثى الفرد بالغة سن النكاح نِسَاء: جمع: امرأة: جمع أنثى البشر البالغة سن النكاح نِسْوَة: مجموعة من النساء محدودة ومرادة دون
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢٤)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٥٦ (الإجمالي: ٣٥٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. رجل

    الآيات المشتركة: ١٢ · Rical ayak demektir

  2. بنو

    الآيات المشتركة: ١٣ · Oğullar

  3. أله

    الآيات المشتركة: ٣٧ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  4. نكح

    الآيات المشتركة: ٦ · Nikah

  5. جنح

    الآيات المشتركة: ٦ · Kanat demektir

  6. عرف

    الآيات المشتركة: ٧ · Tanınan ile

  7. فحش

    الآيات المشتركة: ٥ · Fahşa (ha) “Üns” oku atan yayın insan tarafı; “vahş” ise…

  8. حلل

    الآيات المشتركة: ٦ · Helva olgunlaşmış tatlı meyve ve ya bunlardan yapılmış…

  9. فرض

    الآيات المشتركة: ٤ · Farz (dat) Ayırmada ayrılacak yerin belirtildiği yer…

  10. ولد

    الآيات المشتركة: ٧ · “Yavru” demektir

  11. سوم

    الآيات المشتركة: ٤ · Sima çehre demektir

  12. حيض

    الآيات المشتركة: ٢ · Havd (dat) havuz demektir

الآيات التي ورد فيها(٥٣)

  1. وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا عَرَّضْتُمْ بِهِ مِنْ خِطْبَةِ النِّسَاءِ أَوْ أَكْنَنْتُمْ فِي أَنْفُسِكُمْ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ …

    Kadınlar

  2. زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوَاتِ مِنَ النِّسَاءِ وَالْبَنِينَ وَالْقَنَاطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ …

    Kadınlar

  3. … تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً …

    Kadınlar

  4. وَلَا تَنْكِحُوا مَا نَكَحَ آبَاؤُكُمْ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَمَقْتًا وَسَاءَ سَبِيلًا

    Kadınlar

  5. وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ كِتَابَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَأُحِلَّ …

    Kadınlar

  6. الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنْفَقُوا …

    Kadınlar

  7. وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي …

    Kadınlar

  8. … فِيهِنَّ وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ …

    Kadınlar

  9. وَلَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّسَاءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ فَلَا تَمِيلُوا كُلَّ الْمَيْلِ فَتَذَرُوهَا كَالْمُعَلَّقَةِ …

    Kadınlar

  10. إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجَالَ شَهْوَةً مِنْ دُونِ النِّسَاءِ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ مُسْرِفُونَ

    Kadınlar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökنسو
YapıÜçlü
Özel Durumİlletli (nakıs / vâvî-yâî geçişli)
Bağlamsal Yakın Köklerانث, مرأ, زوج
Zıt Kökذكر
Çekirdek Özet 1İnsan türünün dişil çoğulluğunu, yumuşaklık ve esneklik zemininde bir araya gelen topluluğu ifade eden somut adlandırma
Çekirdek Özet 2Hukuki, ahlaki ve toplumsal inşa süreçlerinde korunması, hakları gözetilmesi ve neslin devamında merkezi konumu teyit edilen kadınlar zümresi
Çekirdek Özet 3Toplumsal cinsiyet dengesinde erkeğin karşıtı ve tamamlayıcısı olan, bağımsız hak öznesi ve neslin biyolojik-kültürel taşıyıcısı
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca erkeğe tabi ikincil bir varlık alanı veya salt aile içi eş rolüyle daraltıp bağımsız bir Kur'ani hak öznesi ve toplumsal zümre olma niteliğini göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نسHareket, ayrılma, yayılma, türeme ve yumuşak akış; نسل kökünde döl ve neslin üremesi, نسأ kökünde erteleme ve öne/arkaya yayılma, نسي kökünde zihinden kayıp gitme ve gevşeme anlamlarında görülen ortak yayılma ve türeme dinamizmiوÇekirdeğin taşıdığı yayılma ve türeme niteliğini, varlığın sürekliliğini sağlayan dişil çoğulluğa ve toplumsal zümre kimliğine bağlayarak kavrama cinsiyet ve topluluk boyutunu eklemiştir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkYaşamın devamlılığını, doğurganlığı ve neslin kesintisiz süren akışını temsil eder.
سDiken, destek; tutunma, dayanma, korumaToplumsal yapının omurgasını oluşturan, dayanılan ve korunmaya muhtaç olan iç yapıyı simgeler.
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaParçaları birbirine rabteden, nesilleri ve bireyleri akrabalık ve toplum bağıyla rapteden ilişkiyi gösterir.
نسوCanlılığın sürekliliğini koruyucu bağlarla kenetleyen dişil toplulukÜremenin, neslin ve hayatın devamını sağlayan dişil gücün, toplumsal koruma ve bağ kurma işleviyle bir araya gelerek kadınlar topluluğunu oluşturması.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKökün müfredi kendi lafzından bulunmayan bir ism-i cem (çoğul isim) olarak, insan türünün ergin dişi bireylerinden oluşan topluluğu ve zümreyi adlandırmasıdır.
Cahiliye şiiri kullanımıErken Arap şiirinde kadınlar topluluğu, kabilenin onurunu simgeleyen, göç esnasında hevdeler içinde korunan ve uğrunda savaşılan zümre olarak anılır; Nâbiğa ez-Zübyânî beytinde kadınların zarafeti ve vakarından bahsederken bu kökün çoğul formunu kullanır.
Erken Arapça kullanımİbn Manzûr ve Halîl b. Ahmed'in aktardığına göre, tekili kendi kökünden gelmeyip مرأ kökünden gelen lafızla karşılanan, ancak dişil çoğulluğu doğrudan niteleyen en yaygın isimdir: النِّسْوَةُ والنِّسَاءُ لا واحِدَ لهُ مِنْ لَفْظِهِ

المصدر Kitābü'l-ʿAyn, el-Müfredât, Lisānü'l-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Proto-Sami dilinde insan ve kadın adlandırmaları geniş ölçüde ortak bir morfo-semantik alandan beslenir. İbrânîce ’iššāh (אִשָּׁה) kelimesinin çoğulu olan nāšīm (נָשִׁים), Ârâmîce ve Süryânîce neššē / nəšē (ܢܫ̈ܐ), Palmira ve Nebatî kitabelerindeki dişil çoğul biçimler doğrudan Arapçadaki نسو / نسي kök tabanıyla ortak mirasa dayanır. Akadca nīšū kelimesi genel olarak «insanlar, halk, nüfus» anlamına gelirken, Batı Sami dillerinde bu tabanın dişil çoğulu nitelemeye doğru özelleştiği gözlemlenir. Bu semantik kayma, insan türünün türeyiş ve çoğalma merkezinde kadının bulunmasıyla doğrudan ilişkilidir. Kökün tekil biçiminin bulunmayıp yalnızca çoğul formlarda (nisā', nisveh, nisvân) yaşaması, arkaik Sami dillerinde kadınların kabile ve toplum bağlamında kolektif bir zümre ve nesil kaynağı olarak kavrandığını gösterir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönنسو - نسي geçişliliği ve çoğul isim yapısıLafzen tekili olmayan, çoğulu dişil insan topluluğunu ifade eden ve zayıf son harfiyle esneklik ve çoğulluk bildiren iç yapı.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbrânîce nāšīm, Süryânîce neššē, Akadca nīšūProto-Sami ortak dişil çoğul ve insan/topluluk kök tabanının doğrudan devamıdır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik insan/dişi göstergeleriBazı Berberi ve Çad dillerinde insan ve dişi çoğulu bildiren n- köklü morfemlerle olası kadim paralellikler.Muhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Kogan (Genealogical Classification of Semitic).

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نسوAnlamlıKadınlar topluluğuYetişkin dişi insan zümresi, çoğul varlıkHedef kök; Kur'an'da geçer.
نوسAnlamlıSallanmak, gidip gelmekHavada veya bir yere asılı nesnenin salınması; hareketlilikKur'an'da geçer; hareket ve salınım yönüyle zayıf ortak hareket taşır.
سنوAnlamlıParlamak, sulamak, yükselmekŞimşeğin parlaması veya kuyudan su çekilmesiKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir.
سونAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir.
ونسAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıBu dizilim mühmeldir; ünsiyet kökü أنس biçimindedir.
وسنAnlamlıAğırlık, uyuklama haliUykunun ilk ağırlığı, gevşeme ve rehavetKur'an'da geçer (sinetün); gevşeme yönüyle semantik yakınlık taşır.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نسوMerkezYetişkin dişi insan zümresiBiyolojik cinsiyeti toplumsal, hukuki ve kolektif bir statüyle birleştiren çoğul kadın kimliğiKur'an'da kadınların hak, mükellefiyet ve toplumsal konumlarını temsil eden ana lafız
انثKomşuBiyolojik dişilikTürün her düzeyinde erillik karşıtı olan cinsiyet vasfı; ontolojik ve biyolojik zeminİnsan dışındaki varlıkları da kapsayan, daha genel ve biyolojik nitelik bildiren kök
مرأKomşuBireysel kadın şahsiyetiKadının yetişkin, onurlu ve medeni bireysel varlığı; tekil kişiنسو kökünün tekil karşılığı olarak işlev gören, şahsiyete odaklanan lafız
زوجKomşuEş ve akit birlikteliğiİki karşıt veya tamamlayıcı unsurun oluşturduğu birlik bağıCinsiyetten ziyade hukuki ve ontolojik ilişkiyi, denkliği ve bağı vurgular
ذكرZıtErillik ve erkek cinsiBiyolojik ve toplumsal olarak dişiliğin karşıtı olan eril unsurVarlığın zıt kutbunu oluşturarak üremenin ve dengenin diğer yarısını temsil eder

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaنسو (نِسَاء، نِسْوَة)Kadınlar topluluğuYetişkin dişi insanların oluşturduğu kolektif zümre ve hukuki özneKesin
LatinceFeminae, MulieresKadınlar, yetişkin dişilerFemina cinsiyeti, mulier ise evli/yetişkin kadın zümresini karşılar; kolektif çoğul yapıyı tam verirKesin
İngilizceWomenKadınlarYetişkin dişi insan topluluğunu tam olarak karşılar; çoğul kolektif yapısı örtüşürKesin
AlmancaFrauenKadınlarYetişkin kadınlar zümresi; toplumsal statü ve cinsiyet boyutunu birlikte taşırKesin
FransızcaFemmesKadınlarHem genel olarak kadın cinsini hem de yetişkin kadınlar topluluğunu ifade ederKesin

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Émile Littré Dictionnaire.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
النِّسَاءِ / نِسَاءًBağımsız hak ve mükellefiyet sahibi kadınlar zümresiMiras, mehir, mülkiyet ve ibadet hukukunda kadınların haklarının tayin edildiği teşrii bağlam (Bakara 2:222, Nisâ 4:4, Nisâ 4:7, Nisâ 4:32).
نِسَائِكُمْ / نِسَائِهِمْNikâh bağıyla bağlı olunan eşlerAile hukuku, evlilik içi ilişkiler, zıhâr ve boşanma süreçlerinin düzenlendiği bağlam (Bakara 2:187, Bakara 2:226, Nisâ 4:23, Mücâdele 58:2).
نِسَاءَكُمْ / نِسَاءَهُمْFiravun zulmüne uğrayan kız çocukları ve kadın tebaaFiravun'un İsrailoğullarının erkek çocuklarını öldürüp kadınlarını hayatta bırakmasını anlatan tarihsel bağlam (Bakara 2:49, A'râf 7:141, Kasas 28:4).
نِسَاءَ النَّبِيِّ / يَانِسَاءَPeygamber hanımları, özel statü ve sorumlulukMüminlerin anneleri konumundaki peygamber eşlerine yönelik ilahi hitap ve edep kuralları (Ahzâb 33:30, Ahzâb 33:32).
النِّسْوَةِŞehirli kadınlar grubu, seçkinler çevresiHz. Yûsuf kıssasında saray ve kent soylusu kadınların dedikodu ve imtihan sahnesi (Yûsuf 12:50).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİman, mükellefiyet ve peygamberlikKadının mükellefiyeti, manevi mertebeleri ve kadından peygamber gönderilip gönderilmeyeceği meselesiKadın ve erkeğin ontolojik ve uhrevi eşitliği, amellerin karşılığında cinsiyet farkının bulunmayışı ekseninde yoğunlaşır.
FıkıhAile, miras, borçlar ve ceza hukukuKadının mali bağımsızlığı, ehliyeti, mehir hakkı, boşanma yetkisi ve şahitliğiKadının müstakil bir hak ve mülkiyet öznesi olduğu teyit edilerek aile içi hak ve görev dengesi kurulur.
TefsirAhkâm ayetlerinin analiziLafzın tekilsiz bir çoğul isim oluşunun dilbilimsel ve teşrii incelikleri, hitaplardaki kapsayıcılıkKur'an'ın genel hitaplarının kadınları içerip içermediği ve Nisâ suresinin sosyo-hukuki mesajı üzerinde durulur.
HadisSosyal hayat, kadın hakları ve ibadetVeda Hutbesi'nde kadın haklarına dair uyarılar, mescidlere katılım ve kadınların eğitimiKadınlara iyi davranılması, zayıf bırakılmış haklarının korunması ve manevi varlıklarının teyidi yönünde gelişir.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi hitap ve kulluk sorumluluğuEşit mükellef ve uhrevi muhatapSevap, ceza ve manevi derecelerde bağımsız sorumlulukKadınlar erkeklerle aynı imtihan zemininde tam bir manevi ehliyete sahiptir.Kesin
İlmiFıtri bilgi, neslin terbiyesi ve ilim aktarımıKurucu eğitici ve kültürel aktarıcıToplumun zihni ve ahlaki kodlarının sonraki nesle intikaliİlk eğitici olarak kadının ilmi ve ahlaki seviyesi toplumun seviyesini belirler.Güçlü
SiyasiToplumsal zümre ve kamu hukukuKorunması gereken zümre ve biat öznesiToplumsal adaletin turnusol kâğıdı ve siyasi onay ortağıKadınların ezilmediği, haklarının korunduğu ve meşru biatlarının kabul edildiği nizam meşrudur.Kesin
İktisadiMali haklar, miras ve mülkiyetTam ehliyetli mülkiyet sahibiSermaye edinme, tasarruf ve infak yetkisiKadın erkeğin iznine bağlı olmaksızın kendi malında mutlak tasarruf hakkına sahiptir.Kesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTamamlayıcı simetri ve polariteMatematik ve fizikte iki kutuplu dengeli sistemlerde (pozitif-negatif yük dengesi, dipolar yapılar) sistemin kararlılığını sağlayan kurucu eş kutup yapısı.Güçlü
Beşeri bilimlerSosyal tabakalaşma ve hak özneliğiSosyoloji ve hukuk felsefesinde, egemen yapı karşısında kolektif hak öznesi olarak tanımlanan, toplumsal sürdürülebilirliğin kurucusu zümre.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü ya salt biyolojik bir cinsiyet kategorisine indirgemek ya da modern eşitlik tartışmaları içinde Kur'an'ın kadına tanıdığı fıtri ve ontolojik özgüllüğü silikleştirmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kadınlar sadece bir cinsiyet değil; mülkiyet sahibi, miras alan, ahit yapan, ibadet eden, zulme uğradığında vahyin doğrudan müdahale ettiği bağımsız bir toplumsal ve ilahi hitap öznesidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKadını erkeğin vesayetinde bir nesneye indirgeyen ataerkil yorumlar ile kadının ailevi ve fıtri bağlarını koparan aşırı bireyci yaklaşımlar Kur'ani dengenin bozulmasına yol açar.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın getirdiği en büyük toplumsal devrimlerden biri, Cahiliye'de miras bırakılmayan, diri diri gömülen ve mal gibi alınıp satılan kadınları müstakil bir hak ve mülkiyet öznesi kılmasıdır; bu kök söz konusu dönüşümün kavramsal omurgasıdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Nisâ suresindeki miras, evlilik ve aile hukuku ayetlerinde; Bakara suresindeki boşalma ve nafaka hükümlerinde; Nûr ve Ahzâb surelerindeki toplumsal edep ve aile ahlakı kurallarında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kadının dinen ikincil bir varlık olduğu, erkeğin mülkiyetinde bulunduğu veya mali hak ehliyetinin kısıtlı olduğu yönündeki yerleşik kültürel önyargıları kökten düzeltir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamİnsan türünün yetişkin dişi fertlerinden oluşan, tekili kendi lafzından bulunmayan kolektif kadınlar topluluğu.
  • Soyut anlamToplumsal adaletin, neslin devamının ve karşılıklı hak-sorumluluk dengesinin taşıyıcısı olan bağımsız hukuki ve ahlaki öznellik.
  • Sistematik karşılıkSosyo-hukuki yapıda erille birlikte kutupsal tamamlayıcılığı kuran, miras ve mülkiyet hakkıyla iktisadi sisteme dâhil olan kurucu zümre.
  • LaTeX modeliS={(wi,mi)∣wi∈W,mi∈M,Δ(W,M)=0  ⟺  H(wi)=H(mi)}
  • LaTeX açıklamasıModelde W kadınlar zümresini, M erkekler zümresini temsil eder. Her bir kadın birey wi ile erkek birey mi arasındaki ontolojik ve nihai adalet dengesi Δ(W,M)=0 durumu ile gösterilmiştir. Bu eşitlik ve adalet hali, ancak her iki tarafın ilahi hitap ve temel insanlık onuru önündeki hak özneliğinin H(wi)=H(mi) eşit olmasıyla temin edilir. Model, kökün ifade ettiği zümrenin bağımsız hak ve mükellefiyet dengesini sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ن