نطف
ن - ط - ف
جذر- الورود: ١٢
- الآيات: ١٢
- الصيغ: ٣
- المعاجم: ١٣
Duvarda aşağı doğru akan sıvı damlasıdır.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Duvarda aşağı doğru akan sıvı damlasıdır.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٨٦٧باب الطاء والنون والفاء معهما
ط ن ف، ط ف ن، ف ط ن، ن ط ف، ن ف ط مستعملات
طغن
الطَّفانِيَةُ: نعتُ سوءٍ في الرَّجُل والمرأة.
طنف:
الطَّنفُ: نفسُ التُّهمة. ورَجُلٌ مُطنَّفٌ، أي: مُتَّهمٌ. طَنَّفْته: اتَّهَمْته. ويُطَنَّفُ فلانٌ بهذه السَّرِقة، وإنّه لَطَنِفٌ يهذا الأَمر، أي: مُتَّهَمٌ.
فطن:
رَجُلٌ فَطِنٌ بَيِّنُ الفِطُنةِ والفَطَنِ. وقد فَطَنَ لهذا الشَّيْء يَفْطُنُ فِطْنةً فهو فاطن. وأمّا
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٨٣النُطْفَةُ: الماء الصافي، قلَّ أو كثُر. والجمع النِطافُ. والنُطْفَةُ: ماء الرجل، والجمع نُطَفٌ. والناطِفُ: القُبَّيْطى. ونَطَفانُ الماء: سَيَلانه. وقد نَطَفَ يَنْطُفُ ويَنْطِفُ. وليلةٌ نَطوفُ: تُمْطِرُ إلى الصباح. والنَطَفَةُ، بالتحريك: القُرْطُ؛ والجمع نُطَفٌ. وتَنَطَّفَتِ المرأةُ، أي تَقَرَّطَتْ. ووصيفةٌ مُنَطَّفَةٌ، أي مقرَّطةٌ. والنَطَفُ أيضاً: التلطَّخُ بالعيب، يقال: هم أهلُ الرِيَبِ
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٬١٢٣ط ن ف
طنف ، طفن ، نطف ، نفط ، فطن : مستعملات .
طنف : ابن شميل : يقال : طنّف فلان للظِّنّة ، أي : قارف لها ، يقال : طنَّف للأمر فاعلوه .
وقال الليث : الطَّنفُ : نفس التهمة ، يقال : رجل مُطنَّف ، أي : مُتهم . وطنّفته ، أي : اتهمته . وفلانٌ يطنّف بهذه السرقة . وإنه لطَنفٌ بهذا الأمر ، أي مُتهم .
أبو عُبيد عن الأصمعي : الطُّنُفُ :
( السيور ) وأنشد قول الأفوه الأودي :
كأن أطرافها لما اجتَلى الطَّنفُ
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٬٠٦٧(باب النون والطاء وما يثلثهما)
(نطع) النون والطاء والعين أصلٌ يدلُّ على بَسطٍ في شيء ومَلاَسَة. منه النِّطْع، ويقال له النَّطْع([1])، وهو مبسوطٌ أملس. والنَِّطع([2]): ما ظهر من غار الفَمِ الأعلى. وهو كذلك. والتنطُّع في الكلام: التعمُّق، وهو قياسُه لأنَّه يتبسَّط فيه. ويُستعار فيقال: تنَطَّع الصانعُ في صنعته، أظهَرَ حِذْقَه.
(نطف) النون والطاء والفاء أصلان* أحدهما جنسٌ من الحَلْي، والآخَر
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٢٠- النطفة: الماء الصافي، ويعبر بها عن ماء الرجل. قال تعالى: ﴿ثم جعلنا نطفة في قرار مكين﴾ [المؤمنون/13]، وقال: ﴿من نطفة أمشاج﴾ [الإنسان/2]، ﴿ألم يك نطفة من مني يمنى﴾ [القيامة/37] ويكنى عن اللؤلؤة بالنطفة، ومنه: صبي منطف: إذا كان في أذنه لؤلؤة، والنطف: اللؤلؤ. الواحدة: نطفة، وليلة نطوف: يجيء فيها المطر حتى الصباح، والناطف: السائل من المائعات، ومنه: الناطف المعروف، وفلان منطف المعروف، وفلان ينطف بسوء
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٣٣ن ط ف
نطف الماء ينطف.
وأقبل وسفه ينطف دماً ومنه: الناطف القبيّطى.
وسقاني نطفةً عذبة ونطفاً ونطافاً عذاباً وهي الماء الصافي قلّ أو كثر.
وعلى جبينه نطاف من العرق.
وما به نطف: تلطّخٌ بالعيب والفساد.
ورجل نطف بيّن النّطف والنّظافة.
وتقول: فلان لزمته النّطافة وبعدت منه النّظافة وأصله من نطف البعير إذا أصابته غدذة في بطنه تنطف.
وفن ينطّف بالفجور: يقذف به.
وتنطّف من
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬٣٧٥النطَفُ والوحَرُ: العَيْب. يقال: هم أَهل الرَّيْب والنطَف. ابن سيده: نطَفَه نَطْفاً ونطَّفه لطَّخه بعيب وقَذَفَه به. وقد نَطِف، بالكسر، نَطَفاً ونَطافةً ونُطوفة، فهو نطِف: عابَ وأَرابَ. ويقال: مرَّ بنا قوم نَطِفُون نَضِفون وحَرُون نَجِسُون كفَّار. والنطَف: التَّلَطُّخ بالعيب؛ قال الكميت:
فَدَعْ ما ليس منك ولستَ منه،
هما رِدْفَين من نَطَفٍ قَرِيبُ
قال رِدْفين على أَنهما اجتمعا عليه مترادفين
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٨٨* ن ط ف * * النُّطْفَةُ * الماء الصافي قلَّ أو كثُر والجمع * نِطَافٌ * بالكسر و * النَّاطِفُ * القُبَّيْطِي و * نَطَفَانُ * الماء بفتح الطاء سيلانه وقد * نَطَفَ * يَنْطُفُ بضم الطاء وكسرها
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٧٢٥النطفة، بالضم: الماء الصافي قل أو كثر فمن القليل نطفة الإنسان، وقال أبو ذؤيب يصف عسلا.
فشرجها من نطـفة رجـبـية سلاسلة من ماء لصب سلاسل أي: خلطها ومزجها بماء سماء أصابهم في رجب. وشرب أعرابي شربة من ركية يقال لها: شفية، فقال: والله إنها نطفة باردة عذبة. وقال الأزهري: والعرب تقول للمويهة القليلة: نطفة، وللماء الكثير: نطفة، وهو بالقليل أخص. أو قليل ماء يبقى في دلو،
النطفة، بالضم: الماء الصافي قل أو كثر فمن القليل نطفة الإنسان، وقال أبو ذؤيب يصف عسلا.
فشرجها من نطـفة رجـبـية سلاسلة من ماء لصب سلاسل أي: خلطها ومزجها بماء سماء أصابهم في رجب. وشرب أعرابي شربة من ركية يقال لها: شفية، فقال: والله إنها نطفة باردة عذبة. وقال الأزهري: والعرب تقول للمويهة القليلة: نطفة، وللماء الكثير: نطفة، وهو بالقليل أخص. أو قليل ماء يبقى في دلو، أو قربة عن اللحياني، وقيل: هي كالجرعة، ولا فعل للنطفة، ومنه الحديث: قال لأصحابه: هل من وضوء? فجاء رجل بنطفة في إداوة أراد بها هنا الماء القليل كالنطافة، كثمامة وهي القطارة ج: نطاف بالكسر، ونطف بضم ففتح. والنطفة: البحر وهذا من الكثير، ومنه الحديث: قطعنا إليهم هذه النطفة أي: البحر وماءه، وفي حديث علي رضي الله عنه: وليمهلها عند النطاف والأعشاب أي: الإبل إذا وردت على المياه والعشب، يدعها لترد وترعى، وقد فرق الجوهري بين هذين اللفظين في الجمع، فقال: النطفة: الماء الصافي، والجمع النطاف. والنطفة: ماء الرجل الذي يتكون منه الولد ج: نطف قال الصاغاني: وشعر معقل حجة عليه، وهو قوله: وإنهما لجوابـا خـروق وشربان بالنطف الطومى
وفي التنزيل العزيز: ألم يك نطفة من منى تمنى وفي الحديث: تخيروا لنطفكم. والنطفتان في الحديث: لا يزال الإسلام يزيد وأهله، وينقص الشرك وأهله، حتى يسير الراكب بين النطفتين لا يخشى إلا جورا وهو من الكثير: أي بحرا المشرق والمغرب فأما بحر المشرق فينقطع عند نواحي البصرة، وأما بحر المغرب فمنطقة عند القلزم. أو المراد به: ماء الفرات، وماء بحر جدة وما والاها، فكأنه صلى الله عليه وسلم أراد أن الرجل يسير في أرض العرب لا يخاف في طريقه غير الضلال والجور عن الطريق. أو المراد بهما بحر الروم وبحر الصين لأن كل نطفة غير الأخرى، والله أعلم بما أراد، وفي رواية لا يخشى جورا أي لا يخاف في طريقه أحدا يجور عليه ويظلمه. والنطفة بالتحريك، وكهمزة: القرط، أو اللؤلؤة الصافية اللون، أو اللؤلؤة الصغيرة شبهت بقطرة الماء ج: نطف محركة، قال الأعشى: يسعى بها ذو زجاجات له نطف مقلص أسفل السربال معتمـل وتنطفت المرأة، أي: تقرطت ومنه قول حسان رضي الله عنه: يسعى إلى بكأسها متنطف فيعلني منها ولو لم أنهل ووصيفة منطفة، كمعظمة: مقرطة بتومتى قرط، وكذلك غلام منطف، قال الراجز: كأن ذا فدامة منطفا قطف من أعنابه ما قطفا ونطف، كفرح وعليه اقتصر الجوهري ونطف أيضا، مثل عنى، نطفا بالتحريك فيهما، ونطافة، ككرامة ونطوفة بالضم، اتهم بريبة وقيل: عاب وأراب. وأيضا تلطخ بعيب. ونطف الشيء: فسد. ونطف الرجل: بشم من أكل ونحوه ينطف نطفا في الكل. ونطف البعير نطفا: دبر في كاهله أو سنامه، أو أغد أي: أصابته الغدة في بطنه، أو أشرفت دبرته على جوفه، فنقبت عن فؤاده، وبعير نطف، ككتف قال الراجز: كوس الهبل النطف المحجوز قال ابن بري: ومثله قول الآخر: شدا على سرتي لا تنقعف إذا مشيت مشية العود النطف وأنشده ابن دريد أيضا، وهي بهاء قال ابن هرمة يخاطب ناقة: أهون شيء على أن تقعي مقلوبة عند بابه نطـفـه ونطف الماء والحب، والكوز كنصر وضرب، نطفا، وتنطافا بفتحهما، ونطفانا محركة ونطافة، بالكسر ونطافا، ككتاب: سال وقطر قليلا قليلا، قال: ألم يأتها أن الدموع نـطـافة لعين يوافى في المنام حبيبها?
وفي صفة السيد المسيح عليه وعلى نبينا الصلاة والسلام: ينطف رأسه ماء أي: يقطر، وفي الحديث: أن رجلا أتاه فقال: يا رسول الله، رأيت ظلة ينطف سمنا وعسلا أي: تقطر، ومنه قول بعض الأعراب ووصف ليلة ذات مطر: تنطف آذان ضأنها حتى الصباح. ونطف فلانا ينطفه نطفا: قذفه بفجور، أو لطخه بعيب أو سوء تلطيخا كنطفة تنطيفا نقله ابن سيده. ونطف الماء نطفا: صبه. وقال ابن الأعرابي: النطف ككتف: النجس، وهم قوم نطفون: نجسون، نضفون، وحرون بمعنى. والنطف: الرجل المريب المتهم، وإنه لنطف بهذا الأمر، أي: متهم قاله أبو زيد. ويقال: النطف: من أشرفت شجته على الدماغ نقله الجوهري، وهو قول الأصمعي. والنطف بالتحريك: العيب كالوحر، عن الفراء. ويقال: وقع في النطف، أي: الشر والفساد. وإشراف الدبرة على الجوف، وإشراف الدبرة على الجوف، وهذا قد تقدم. والنطف: علة يكوى منها الإنسان ورجل نطف: به ذلك الداء، وأنشد ثعلب: واستمعوا قولا به يكوى النطف يكاد من يتلى عليه يجتئف ويقال: ما تنطف به، أي: ما تلطخ به. وتنطف خبرا: إذا تطلعه وتنطف منه: تقزز وتنطس، يقال: هو يتنطف، ويتنظف. والنطوف، كصبور: ع وفي التكلمة: هي ركية لبنى كلاب. قلت: هو قول أبي زياد، وأنشد: وهل أشربن ماء النطوف عشيةوقد علقت فوق النطوف المواتح? وقال أمية بن أبي عائذ: فضهاء أظلم فالنطوف فصائف فالنمر، فالبرقات، فالأنحاص ومما يستدرك عليه: أنطفه إنطافا: إذا اتهمه بريبة، نقله الجوهري. والنطف: عقر الجرح. ونطف الجرح والخراج نطفا: عقره. وجارية متنطفة، كمنطفة. قال الأزهري: قال ذو الرمة فجعل الخمر نطفة: تقطع ماء المزن في نطف الخمر قال الصاغاني: والرواية: في نزف الخمر وقد تقدم. قال: وأما النابغة الجعدي رضي الله عنه فجعل الناطف: الخمر، في قوله: وبات فريق ينضحون كأنـمـا سقوا ناطفا من أذرعات مفلفلا
وقيل: أراد شيئا نطف من الخمر: أي: سال، أي ينضحون الدم. وليلة نطوف: قاطرة تمطر حتى الصباح، وهو مجاز. ونطفت آذان الماشية، وتنطفت: ابتلت بالماء فقطرت. والناطف: نوع من الحلواء، قال الجوهري: هو القبيط، قال غيره: لأنه يتنطف قبل استضرابه، أي: يقطر قبل خثورته. ونصل نطاف، كسحاب، وقيل: كشداد: لطيف العير، نقله الصاغاني. وقال ابن عباد: المناطف: المطالع. ونطف لي كذا، أي: طلع علي. وهو نطف لهذا الأمر، محركة، أي: هو صاحبه. وقولهم: لو كان عنده كنز النطف ما عدا هو ككتف، قال الجوهري: هو اسم رجل من بني يربوع كان فقيرا، فأغار على مال بعث به باذان إلى كسرى من اليمن، فأعطى منه يوما إلى أن غابت الشمس، فضربت به العرب المثل، قال ابن بري: هذا الرجل هو النطف بن الخيبري، أحد بني سليط بن الحارث بن يربوع، وكان أصاب عيبتي جوهر من اللطيمة التي كان باذان أرسل بها إلى كسرى، فانتهبها بنو حنظلة، فقتلت بها تميم يوم صفقة المشقر، وقال ابن بري أيضا يقال: إن النطف كان فقيرا يحمل الماء على ظهره، فينطف أي: يقطر، قال صاحب اللسان: ورأيت حاشية بخط الشيخ رضي الدين الشاطبي رحمه الله تعالى قال: قال ابن دريد في كتاب الاشتقاق: النطف اسمه حطان. والنطاف، بالكسر: العرق، كذا في التكملة، والذي في الأساس: وعلى جبينه نطاف من العرق، فتأمل. ونويطف، مصغرا: موضع دون عين صيد، من القصيمة.
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٠٥نَطَفٌ
نَطَفٌ ذ Earrings: see a verse cited in art. سجد.
نُطْفَةٌ
نُطْفَةٌ ذ Sperma of a man (S, Msb, K) and of a woman. (Msb.)
نَاطِفٌ
نَاطِفٌ ذ A kind of sweetmeat; (Msb;) i. q. قُبَّيْطَى. (S, Msb.)
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٢٣٣نَطَفَ
نَطَفَ I , U ( n. ac. نَطْف 1 , نِطَاْفَة 23t , نَطَفَاْن 36 , تَنْطَاْف 62 ),
a. Trickled, dripped.
b. Poured out.
c. Accused of vice.
d. [ coll. ], Snuffed ( candle ).
e. [ coll. ], Flickered, flared ( candle ).
نَطِفَ
نَطِفَ A ( n. ac. نَطَف 4 , نَطَاْفَة 22t , نُطُوْفَة 27t ),
a. Was sullied, polluted; was accused of vice.
b. Was corrupt, spoilt.
c. Had
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٩٬٩٠٦نطف
نَطَفَ - يَنْطُفُ (نَطَفَ - يَنْطِفُ) - نُطْفَة
نَطَفَ - يَنْطُفُ (نَطَفَ - يَنْطِفُ) + الشيء أو السائل: ينفصل ويخرج عن الأصل قطرة قطرة: يسقط ويتقطع قطرة قطرة
نُطْفَة: اسم فعل بمعنى مفعول للتصغير من " نَطَفَ - يَنْطُفُ ": المقدار الصغير جداً من الشيء أو السائل والذي " يَنْطُفُ " منه: القطرة الصغيرة جداً: والنطفة اصطلاحاً في القرآن: جزء
الجذور المجاورةالمجاورة: ٦٥ (الإجمالي: ٨٧)
- خلق
الآيات المشتركة: ٩ · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
- ترب
الآيات المشتركة: ٤ · Toprak demektir
- علق
الآيات المشتركة: ٣ · Sülük demektir
- مضغ
الآيات المشتركة: ٢ · Et parçası
- طفل
الآيات المشتركة: ٢ · Yeni doğan çocuktur
- خصم
الآيات المشتركة: ٢ · Hasim (hı,sad) : Çantanın kenarına bağlanan iki kulpdan…
- مني
الآيات المشتركة: ٢ · Sıvı meni demektir
- مشج
الآيات المشتركة: ١ · İki renkten eğrilmiş ipliktir
- همد
الآيات المشتركة: ١ · Kuru
- عمر
الآيات المشتركة: ٢ · “U’mare” katlı bina demektir
- قرر
الآيات المشتركة: ٢ · Küçük derelerin toplanıp durgunlaştığı göldür
- أنس
الآيات المشتركة: ٤ · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
الآيات التي ورد فيها(١٢)
خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ نُطْفَةٍ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ
Embriyo
قَالَ لَهُ صَاحِبُهُ وَهُوَ يُحَاوِرُهُ أَكَفَرْتَ بِالَّذِي خَلَقَكَ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ سَوَّاكَ رَجُلًا
Embriyo
… مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَغَيْرِ …
Embriyo
وَاللَّهُ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ جَعَلَكُمْ أَزْوَاجًا وَمَا تَحْمِلُ مِنْ أُنْثَى وَلَا …
Embriyo
أَوَلَمْ يَرَ الْإِنْسَانُ أَنَّا خَلَقْنَاهُ مِنْ نُطْفَةٍ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ
Embriyo
هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا …
Embriyo
مِنْ نُطْفَةٍ إِذَا تُمْنَى
Embriyo
إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَبْتَلِيهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِيعًا بَصِيرًا
Embriyo
مِنْ نُطْفَةٍ خَلَقَهُ فَقَدَّرَهُ
Embriyo
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | نطف |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | مني, مشج, سلالة, ماء |
| Zıt Kök | يبس |
| Çekirdek Özet 1 | Sızarak veya damlayarak toplanan berrak, saf su damlası |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın yaratılışının başlangıcı olan döllenmiş hücre ve hayat taşıyan damla |
| Çekirdek Özet 3 | Potansiyel taşıyan en küçük biyolojik birimden tam teşekküllü varlığa intikal |
| Kritik Hata Riski | Nutfeyi salt erkek menisiyle sınırlayıp döllenmiş yumurta ve saf biyolojik damla hakikatini göz ardı etmek |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| نط | İleriye doğru fırlama, gerilip atılma veya uzanma hareketi (نطح tos vurma, boynuz atma; نطق sesi dışarı fırlatma, sözü dışa vurma) | ف | Kenardan sızma, açıklıktan damlama ve ayrılma anlamı katan ف harfinin eklenmesiyle fırlama hareketi, bir delikten veya kenardan süzülerek damla halinde dökülme ve berrak bir sıvı küresi oluşturma biçiminde özelleşmiştir. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ن | filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | Hayatın kaynağını, süreklilik taşıyan akışkan canlılığı ve üreme potansiyelini temsil eder. |
| ط | sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma | Sıvının küresel bir gerilimle toparlanmasını, damla biçimini alarak kuşatılmasını ifade eder. |
| ف | ağız; söz, açıklık, kenar | Bir açıklıktan veya kenardan dışarıya doğru sızmayı, ayrılmayı ve damlamayı gösterir. |
| نطف | Canlılık potansiyeli taşıyan akışkanın toparlanarak küresel bir damla halinde bir açıklıktan sızıp ayrılması hareketi. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir kayadan, kaptan veya tulumdan sızan berrak ve saf su damlası; aynı zamanda saflığı ve parlaklığı sebebiyle inci tanesi veya kulaktaki küpe. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Kümeyt b. Zeyd'in beytinde leke ve töhmet bulaşması anlamında kullanılmıştır: فدع ما ليس منك ولست منه / هما ردفين من نطف قريب |
| Erken Arapça kullanım | Sabaha kadar ince ince damla damla yağan yağmurlu geceler için lisanü'l-Arab'da leyle-i natûf denmesi, yaranın sızması veya devenin karnındaki çıbanın su akıtması için kullanılması. |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça نطف kökü, Sami dillerinde sıvı akması, damlama, damıtılma ve süzülme semantik dairesine aittir. İbranicede n-ṭ-p (נטף) kökü "damlamak, damlatmak, süzülmek; koku damlası veya reçine" anlamını taşır. Aramice ve Süryanicede n-ṭ-p (ܢܛܦ) kökü benzer şekilde "damlamak, akmak, süzülerek dökülmek" manasındadır. Akadcada natāpu kökünde koparma veya çekme anlamları bulunsa da damlama ile ilgili fonetik denkler Batı Sami sahasında n-ṭ-p ile belirgindir. Kök, Sami dil ailesinde aslen berrak, akışkan ve süzülen sıvının küçük bir parçasını (damlayı) karşılar; Arapçada ise bu anlam korunarak hem mücevher saflığına (inci, küpe) hem de canlılığın ilk tohum damlasına (meni, zigot) aktarılmıştır.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Lisān al-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | نطف | Saf su damlası, damlama, inci, kulak küpesi ve mecazen leke bulaşması | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice נטף (n-ṭ-p), Süryanice ܢܛܦ (nṭap) | Damlamak, akmak, damla halinde süzülmek, reçine veya koku damlası | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| نطف | Anlamlı | Damlama, saf su damlası, tohum damlası, inci | Sıvının sızarak damla oluşturması; insanın yaratılış çekirdeği | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| نفط | Anlamlı | Kabarma, kabarcık çıkarma, sızan yanıcı yağ | Deride kabarcık oluşması veya yerden sıvının sızarak çıkması | Akışkanın sızması ve toparlanması ile ortak çekirdek; Kur'an'da geçmez |
| طنف | Anlamlı | Çıkıntı yapmak, saçak, duvar kenarı, şüphe | Duvarın üstündeki çıkıntı veya insanın üzerine düşen leke | Damlanın kenardan aşmasıyla biçimsel yakınlık; Kur'an'da geçmez |
| طفن | Anlamlı | Kuşatmak, örtmek, çevrelemek | Bir nesneyi bütünüyle içine alma veya sarma | Sıvının damla halinde toparlanmasıyla dolaylı bağ; Kur'an'da geçmez |
| فنط | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîbü'l-Luğa'da mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez |
| فطن | Anlamlı | Zeka, incelikleri sezme, uyanıklık | Bilginin zihne damla gibi süzülmesi ve inceliklerin fark edilmesi | İnce sızma ve kavrayış ile anlamsal temas; Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| نطف | Merkez | Saf su damlası, tohum damlası | Yaratılışın hücresel ve damla halindeki ilk formunu ifade eder. | İnsanın ilk fiziki oluşum damlası |
| مني | Komşu | Takdir etme, fışkırtma, dökme | Meni fışkırıp atılan sıvının genelini gösterirken, nutfe onun içindeki saf ve özgül damladır. | Fışkıran sıvının bütünü |
| مشج | Komşu | Karışma, katışma, harmanlanma | Nutfe tekil damla formunu vurgularken, emşâc onun erkek ve dişi unsurlarla birleşmiş halini belirtir. | Karışık döllenmiş sıvı |
| سلالة | Komşu | Süzülüp çıkarılma, öz | Nutfe damla biçimini ve küreselliğini öne çıkarırken, sülâle bir bütünden çekilip alınan özü temsil eder. | Süzülmüş öz |
| يبس | Zıt | Kuruluk, katılık, sıvısızlık | Canlılık ve akışkanlık taşıyan damlanın zıddı olarak nemin ve sıvının tamamen kaybolmasıdır. | Hayati sıvının yokluğu |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | نطف | Saf su damlası, embriyo çekirdeği | Hem berrak fiziksel damlayı hem insanın ilk döllenmiş biyolojik halini karşılar. | Kesin |
| Latince | gutta, semen, zygote | Damla, tohum, döllenmiş hücre | Gutta fiziksel damla yönünü, zygote ise döllenmiş hücre yönünü karşılar; inci ve saflık boyutunu tek kelimede taşımaz. | Güçlü |
| İngilizce | drop, zygote, blastocyst | Damla, zigot, embriyo kesesi | Biyolojik döllenme ve damla yapısını verir; Kur'an'daki süzülmüşlük ve saflık çağrışımını dışarıda bırakır. | Güçlü |
| Almanca | Tropfen, Zygote, Keimblase | Damla, zigot, tohum hücresi | Fiziksel ve biyolojik karşılıkları sağlar; kökün leke bulaşması veya inci gibi yan anlamlarını kapsamaz. | Güçlü |
| Fransızca | goutte, zygote, embryon | Damla, zigot, embriyo | Fiziksel damla ile hücresel başlangıcı ayrı kelimelerle karşılar; tek terimde bütünlüğü vermez. | Güçlü |
المصدر Oxford English Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary, Duden.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| نُطْفَةٍ (Yalın) | İnsanın ilk yaratılış damlası / Biyolojik başlangıç | İnsanın zayıf ve hakir bir damladan yaratıldığını hatırlatan tevazu ve kudret bağlamı (Nahl 16:4, Hac 22:5, Mü'minûn 23:13). |
| نُطْفَةٍ أَمْشَاجٍ | Erkek ve kadın sıvılarının karışımı / Döllenmiş zigot | İmtihan edilmek üzere işitme ve görme yetileriyle donatılan insanın ilk karışım hali (İnsân 76:2). |
| نُطْفَةٍ إِذَا تُمْنَى | Rahim yatağına atılan, fışkırtılan tohum damlası | Erkeğin ve dişinin yaratılış kaynağı olarak rahme aktarılan damla (Necm 53:46, Kıyâme 75:37). |
| خَلَقَهُ مِنْ نُطْفَةٍ فَقَدَّرَهُ | Bütün potansiyeli programlanmış ve ölçülendirilmiş damla | İnsanın yaratılış kaderinin, yapısının ve kabiliyetlerinin kodlandığı başlangıç anı (Abese 80:19). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Yaratılışın başlangıcı ve ba's (diriliş) delili | Bir damla sudan insan yaratan ilahi kudretin, insanı öldükten sonra yeniden diriltmeye evleviyetle kadir olması | Tevhid, kudret ve ahiret ispatı |
| Fıkıh | Ceninin gelişim evreleri, kürtaj ve diyet | Rahme yerleşen nutfenin hangi andan itibaren hukuki dokunulmazlık kazandığı ve tahliyesinin hükmü | Canlılık potansiyelinin ve hukuki himayenin başlangıcı |
| Tefsir | İnsanın yaratılış merhaleleri (etvâr) | Ayetlerdeki nutfe, alaka ve mudğa safhalarının biyolojik ve lafzi sıralanışı | Yaratılış basamaklarının tasviri |
| Hadis | Anne karnındaki kırkar günlük gelişim takvimi | İbn Mes'ud hadisinde geçen nutfe evresi ve kaderin, ecelin, rızkın yazılması süreci | Yaratılış süreci ve ilahi takdirin tespiti |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Yaratıcı karşısında insanın konumu | Ontolojik tevazu kaynağı | İnsanın kibrini kırmak ve acziyetini hatırlatmak | Bir damla sudan yaratıldığını bilen insan, Yaratıcısına karşı büyüklük taslayamaz. | Kesin |
| İlmi | Embriyoloji ve genetik kod | Biyolojik tohum ve zigot | Karmaşık organizmanın tüm bilgisini küçücük bir damlada depolamak | Genetik enformasyonun ve organik gelişimin başlangıç hücresini açıklar. | Güçlü |
| Siyasi | İnsan onuru ve hukuk önünde eşitlik | Evrensel eşitlik zemini | Sınıfsal, ırksal ve soy üstünlük iddialarını iptal etmek | Bütün insanların aynı nutfeden var edildiği gerçeği, aristokratik kast sistemlerini kökten reddeder. | Güçlü |
| İktisadi | Fırsat adaleti ve temel insani haklar | Temel hak süjesi | Zengin-fakir ayrımı olmaksızın her insanın varlık değerini tanımak | İktisadi dağılımda ve yaşama hakkının korunmasında bireyin kökensel değerini esas alır. | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Başlangıç koşulu (Initial condition) ve sıkıştırılmış enformasyon çekirdeği | Karmaşık dinamik bir sistemin (tüm insan biyolojisi) gelişim dinamiklerinin ve kodlarının tek bir küresel damlada/hücrede saklanması ve bu başlangıç durumuna göre açılması. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Toplumsal eşitliğin ontolojik sıfır noktası | Toplumsal tabakalaşmaları, sınıfsal hiyerarşileri ve soy kibrini nötrleyen, herkesin eşit bir kırılganlık ve zayıflıktan başladığını gösteren ontolojik referans. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Nutfeyi yalnızca erkeğin üreme hücresi (sperm) ile sınırlamak veya onu pis/değersiz bir sıvı atık olarak görmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Nutfe, kök anlamındaki berraklık ve saflıkla uyumlu olarak hem süzülmüş damlayı hem de erkek ve dişi unsurların birleşmesiyle oluşan döllenmiş karışım damlasını (zigot) ve insanın kaderinin kodlandığı ilk hücresel hali kapsar. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Nutfe salt sperm olarak anlaşıldığında, Kur'an'ın "nutfe-i emşâc" (karışık nutfe) ifadesindeki iki taraflı biyolojik katkı ve döllenmiş hücre hakikati ıskalanır; Kur'an'ın embriyolojik derinliği dar ve tarihselci bir yanılgıya indirgenir. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanın ontolojik sınırını, kibirlenme hakkının bulunmadığını, yaratılışın tesadüf eseri değil hassas bir ölçüyle (takdir) bir damladan başlatıldığını ve ölümden sonra dirilişin aklen zorunlu olduğunu ispatlayan temel kavramdır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnsanın biyolojik yaratılış merhalelerini bildiren ayetlerde (Hac 22:5, Mü'minûn 23:13-14), ahireti ve dirilişi inkâr eden muhataba karşı getirilen aklî burhanlarda (Yâsîn 36:77, Kıyâme 75:37) ve ahlaki tevazu uyarılarında (Abese 80:19, İnsân 76:2). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İnsanın kendi kendine yeten, soyu veya zenginliği sebebiyle üstün olan bir varlık olduğu yanılgısını yıkar; ayrıca üremede kadının rolünü dışlayan kadim cinsiyetçi kabulleri "emşâc" kaydıyla tashih eder. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamSızarak toparlanan berrak su damlası; saflığı ve küreselliği sebebiyle inci ve küpe.
- Soyut anlamBütün potansiyelleri ve gelişim programını bünyesinde barındıran asgari ontolojik başlangıç çekirdeği.
- Sistematik karşılıkİnsanın kibrini kıran, eşitlik ve diriliş tasavvurunu temellendiren embriyolojik program kodu.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde saf ve süzülmüş tohum damlasını (nutfeyi), döllenme ve biyolojik takdir fonksiyonunu (emşâc ve takdîr sürecini), ana rahmine yerleşen döllenmiş hücresel çekirdeği (zigot/alaka öncesi fazı), merhaleli morfolojik büyüme operatörünü (alaka, mudğa ve kemik-et evrelerini), ise tam teşekküllü insan varlığını temsil eder.