وصد

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: و-ص-دالصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ١٦ · الآيات: ٣ · السور: ٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».رعببِالْوَصِيدِقلبوصديقظملأمُؤْصَدَةٌرقدبسطكلبنورشملحسب

الجذرالصيغ ٢الآيات ٣السور ٣المجاورة ١٦

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

وصد

و - ص - د

جذر
  • الورود: ٣
  • الآيات: ٣
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ١٢

معناه في القرآن: Uygun hale getirilen

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٨٦٩
باب الصاد والدال و و ا ي ء معهما ص د ي، ص د أ، ص ي د، و ص د، أ ص د، د ي ص مستعملات صدي، صدء: الصَّدَى: الهامُ الذَّكَر، ويُجمَع أصداءً. والصَّدَى: الدِّماغ نفسه. ويقال: بل هو الموضع الذي جُعِلَ فيه السَّمْع من الدِّماغ، يقال: أَصَمَّ اللهُ صَدَى فلانٍ. وقيل: بل أَصَمَّ اللهُ صَداه من صَدَى الصوت الذي يُجيب صوتَ المنادي، لقول الشاعر في وصف الدار: صَمَّ صداها وعَفَا رَسْمُـهـا واستَعجَمَتْ عن
رابط المدخل

باب الصاد والدال و و ا ي ء معهما ص د ي، ص د أ، ص ي د، و ص د، أ ص د، د ي ص مستعملات صدي، صدء: الصَّدَى: الهامُ الذَّكَر، ويُجمَع أصداءً. والصَّدَى: الدِّماغ نفسه. ويقال: بل هو الموضع الذي جُعِلَ فيه السَّمْع من الدِّماغ، يقال: أَصَمَّ اللهُ صَدَى فلانٍ. وقيل: بل أَصَمَّ اللهُ صَداه من صَدَى الصوت الذي يُجيب صوتَ المنادي، لقول الشاعر في وصف الدار: صَمَّ صداها وعَفَا رَسْمُـهـا واستَعجَمَتْ عن منطقِ السائل وُحَّجة من يقول: الصَّدَى الدِّماغ قول العجاج: لِهامِـهـم أرُضُّـه وأَنـقَـحُ أُمَّ الصَّدَى عن الصَّدى وأَصْمَخُ والصَّدَى: الصَّوتُ بين الجَبَل ونحوِه يُجيبُكَ مثل صَوْتِكَ والصَّدَى: طائرٌ تزعمُ العربُ أنّ الرجلَ اذا ماتَ خَرجَ من أُذُنَيهِ ويصيحُ: وافُلاناه، فأبْطَلَه رسول الله- صلى اللهُ عليه وعلى آله وسلّم-. وإنّ فلاناً لَصَدَى مالٍ أي حَسَنُ القيام عليه. والصَّدَى: العَطَشُ الشديد، ولا يكون ذلك حتى يجفَّ الدماغُ ويَيَبْس، ولذلك تنشق جِلْدةُ جَبْهةِ من يموتُ عَطَشاً، وتقول: صَدَيَ يَصْدَى صَدىً، فهو صَدْيانُ وامرأةٌ صديَى، ولا يقال: صادٍ ولا صادية. وقيل: يقال صادٍ وصادية، وقال ذو الرُمّة: صَواديَ الهامِ والأَحشاءُ خافقةٌ والصَّداةُ فِعلُ المُتَصدِّي، وهو الذي يرفع رأسَه وصدره، يقال: جَعَلَ فلان يَتَصدَّى للمَلِك لينظر اليه، قال: لها كلَّما صاحَت صَداةٌ ورَكدَةٌ يصف الهامةَ. والتَّصديَةُ: ضربُك يداً على يَدٍ لتسمع بذلك انساناً، يقال: صَدَّى تَصدِيةً، وهو من قوله: مُكاءً وتَصديةً وهو التصفيق. والصَّوادي من النخيل: الطِّوال. ويقال للرجل المُنتَصِب لأمرٍ يفكِّرُ فيه ويدبِّره: هو يُصاديه، قال الشاعر: باتَ يُصادي أمر حَزْمٍ أخصَفا والأَخصفُ: الذي فيه لونانِ من سوادٍ وبياض، وكذلك الشيء الذي يُظلِمُ ثم يبدو. والصَّدَأ، مهموز، بمنزلة الوَسَخ على السيف، وتقول: صَدِىءَ يَصدَأ صَدَأً. وتقول: انِه لصاغِرٌ صَدِىءٌ أي لزِمَه صَدَأُ العارِ واللوم. ومن قال: صَدٍ، بالتخفيفِ، فانه يريد: صاغِر عَطشان. وكل مصدرٍ من المنقوص المُلَيَّن يكون على بناء الصَّدى والنَّدى فالنَّعْتُ بالتخفيف نحو صَدٍ ونَدٍ، تقول: تقول: ثوبٌ نَدٍ وعطشانُ صَدٍ كما قال طرفة: ستعلمُ انْ مُتنا غداً أيُّنا الصَدي والصُّدأةُ: لون شُقْرةٍ يضربُ الى سَواد غالبٍ، يقال: فَرَسٌ أصدَأُ والأُنثى صَدْآء، والفعلُ صَدِىءَ يصدَأُ وأصدَأَ يُصدِىء. ورجلٌ صُداويٌَ بمنزلة رُهاويّ، وصُداء حَيٌّ من اليَمَن. واذا جاءت هذه المَدَّةُ فإنْ كانت في الأصل ياءً أو واواً فانّها تُجعَل في النسبة واواً كراهية التِقاء الياءات، ألا تَرى أنك تقول: رَحىً ورَحَيان، فقد علمت أن ألف رَحَى ياء وتقول: رَحَويّ لتلك العلّة. وصَدّاء، مشدَّد، عَينٌ عَذْبةٌ معروفة في العرب، فقد تزوَّجَت امرأةُ لَقيط بنِ عَديٍّ بعد موته برجلٍ، فقال لها: أين أنا من لقيط? فقالت ماءٌ ولا كَصَدّاء، ومَرْعىً ولا كالسَّعْدان، فذَهَبتا مَثَلاً. صيد: المِصَيدة: ما يُصاد بها، لأنها من بنات الياء المعتلّة، وجمع المِصيَدة مَصايد بلا همز، مثل مَعايش جمع مَعيشة. والصَّيَدُ معروف، والعرب تقول: خَرَجنا نصيد بَيضَ النَّعام ونَصيدُ الكَمْأَة، والافتعال منه الاصطيادَ، يقال: اصطادَ يصطاد فهو مُصطادٌ، والمَصيدُ مصطادٌ أيضاً، وخَرَج فلان يَتَصيَّدُ الوَحْشَ: اي يطلُب صيدَها. والصَّيَدُ مصدر الأَصَيد، وله معنيان، يقال: مَلِكٌ أصيَدُ: لا يلتفت الى الناس يميناً ولا شِمالاً. والأصيَدُ أيضاً: من لا يستطيع الالتفات الى الناس يميناً وشِمالاً من داءٍ ونحوه، والفعلُ صَيِدَ يَصْيَدُ صَيَداً. وأهل الحجاز يُثبتون الياءَ والواوَ في نحو صَيِدَ وعَوِرَ، وغيرُهم يقول: صادَ يَصادُ وعارَ يعارُ كما قال: أعارَتْ عَينُه أم لم تَعارا ودَواءُ الصَّيَد ان يُكْوَى مَوضع من العنق فيذهب الصَّيَد. قد كنت عن اعِراض قومي مِذوَدا أَشفي المجانينُ وأكوي الأصيَدا والصاد: حرف يُصَغَّر صُوَيدة. والصاد: ضرْيً من النُّحاس، والصّاد: الكبير، قال: يَضربْنَه بحَوافِرٍ كالصّادِ أي كالجَنْدل. والمَصادُ: الجَبَل نفسُه، يجمعه العرب على مُصْدان مثل مُسْلان جمعُ مَسيل. وصد: الوَصيدُ: فِناء البيت، والوَصيد الباب. أصد: الإصْدُ والإِصاد والوِصاد اسمٌ والإيصاد المصدر. والإصادُ والإصْدُ هما بمنزلة المُطْبق، يقال أطبَقَ عليهم الإصادُ والوٍصاد والإصد. وأصَدْتُ عليهم وأوصدته، والهمز أعرف. ونارٌ مُؤصَدة أي مُطبَقةٌ. ديص: الغُدَّةُ تَديصُ بين اللحم والجلد. والاندِياصُ: الشيء يَنْسَلُّ من يدك، وتقول: انداصَ علينا بشَرِّه، وإنّه لمُنْداصٌ بالشَرِّ أي مُفاجىءٌ به وقّاع فيه.

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٤٣
الوَصيدُ: الفِناءُ. وأوصدْت البابَ وآصَدْتُهُ، إذا أغلقته. وأوصِدَ البابُ على ما لم يسمَّ فاعله، فهو موصَدٌ. ومنه قوله تعالى: "إنَّها عَلَيْهِمْ موصَدَة". قالوا: مُطْبَقَةٌ. والوَصيدَةُ كالحظيرةِ تُتَّخذ للمال، إلا أنَّها من الحجارة، والحظيرةُ من الغِصَنَةِ. تقول منه: اسْتَوْصَدْتُ في الجبل، إذا اتَّخذته. والوَصيدُ: النباتُ المتقاربُ الأصول.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١١٬٣٧٠
ص د ( و ا ي ء ) صدى ، صدأ ، صيد ، صاد ، وصد ، أصد ، ديص ، دصا : ( مستعملة ) . صدى صدأ : قال الله جلّ وعزّ : ( وَمَا كَانَ صَلاَتُهُمْ عِندَ الْبَيْتِ إِلاَّ مُكَآءً وَتَصْدِيَةً ) ( الأنفال : 35 ) . قال ابن عَرَفة : التَّصدِيةُ من الصَدى ، وهو الصَّوت الذي يَرُدُّهُ عليك الجبلُ . قال : والمُكَاءُ والتَّصْدِية ليسَا بصَلاة ، ولكنَّ الله أخبر أنهم جعلوا مكانَ الصَّلاةِ التي أُمِروا بها المُكَاءَ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٢٥٧
(باب الواو والصاد وما يثلثهما) (وصع) الواو والصاد والعين: كلمة واحدة، هي الوَصَْع: طائر صغيرٌ. وفي الحديث: "إنَّ إسرافِيلَ يتواضَعُ لله حتَّى يَصِيرَ مثل الوَصَْع([1])". (وصف) الواو والصاد والفاء: أصلٌ واحد، هو تحْليَةُ الشَّيء. ووصَفْتُه أصِفُه وَصْفاً. والصِّفَة: الأمَارة اللاَّزِمةُ للشّيء، كما يقال وَزَنتُه وَزْناً، والزِّنَة: قَدْرُ الشَّيء. يقال اتَّصَفَ الشَّيءُ في عَينِ النّاظر: احتَملَ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٢٨
- الوصيدة: حجرة تجعل للمال في الجبل، يقال: أوصدت الباب وآصدته. أي: أطبقته وأحكمته، وقال تعالى: ﴿عليهم نار موصدة﴾ [البلد/20] وقرئ بالهمز (وهي قراءة أبي عمرو وحفص وحمزة ويعقوب وخلف. الإتحاف ص 439) : مطبقة، والوصيد المتقارب الأصول.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٢٥
و ص د ‏"‏ باسط ذراعيه بالوصيد ‏"‏‏:‏ بالفناء وقيل‏:‏ بالباب‏.‏ قال مزرّد‏:‏ حملت عليه الهم والليل جانح تمام ولم يفتح لحيذ وصيدها وأوصد الباب‏:‏ أغلقه‏.‏ وأوصد القدر‏:‏ أطبقها‏.‏ وأوصدوا واستوصدوا‏:‏ اتخذوا وصيدة للغنم‏:‏ حظيرةً وغنمهم في الوصائد‏.‏ ومن المجاز‏:‏ أوصدوا على فلانٍ‏:‏ ضيّقوا عليه وأرهقوه وهو موصدٌ عليه‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٬٧٥٩
الوَصِيدُ: فِناءُ الدار والبيت. قال الله عز وجل: وكلبهم باسط ذِراعَيْهِ بالوَصِيدِ؛ قال الفراء: الوَصِيدُ والأَصيدُ لغتان مثل الوِكافِ والإِكافِ وهما الفِناءُ، قال: قال ذلك يونس والأَخفش. والوَصِيدةُ: بيتٌ يُتخذ من الحجارة للمال في الجبال. والوِصادُ: المُطْبَقُ. وأَوْصَدَ البابَ وآصَدَه: أَغْلَقَه، فهو مُوصَدٌ، مثل أَوجَعَه، فهو موجَع. وفي حديث أَصحاب الغار: فوقع الجبل على باب الكَف فأَوْصَدَه
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٦٨
* و ص د * * الوَصِيدُ * الفناء و * أَوْصدْتُ * الباب وآصدته أغلقته و * أُوصِدَ * الباب على ما لم يسم فاعله فهو * مُوْصَدٌ * وقوله تعالى ﴿إنها عليهم مؤصدة﴾ قالوا مطبقة
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬٣١٢
الوصيد والأصيد لغتان مثل الوكاف والإكاف، نقله الفراء عن يونس والأخفش، وهما: الفناء، والجمع وصد ووصائد، وقيل: الوصيد: العتبة للباب والوصيد بيت كالحظيرة من الحجارة يتخذ في الجبال، للمال أي للغنم وغيرها، كالوصيدة، يقال: غنمهم في الوصائد. والوصيد: كهف أصحاب الكهف في بعض الأقوال، وبالوجوه الثلاثة فسر قوله تعالى وكلبهم باسط ذراعيه بالوصيد كذا في البصائر للمصنف، فلا وجه لإنكار شيخنا عليه. والوصيد
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٦٠٥
اوصد 4 اوصد ذ He closed, a door, or an entrance; syn. أَغْلَقَ; (S, M, A, L, K;) and أَطْبَقَ: (Msb, K:) as also آصَدَ. (S, L, K.) ― -b2- See 10. ― -b3- أُوِصِدَ It (a door, or entrance) became closed. (S.) ― -b4- اوصد He covered, or covered over, a cooking-pot. (M, A, L.) ― -b5- وَقَعَ الجَبَلُ عَلَى بَابِ الكَهْفِ فَأَوْصَدَهُ The mountain fell upon the entrance of the cavern, and stopped it
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٠٨
وَصَدَ وَصَدَ a. [ يَصِدُ ] ( n. ac. وَصْد 1 ), Was firm. b. [ Bi ], Stayed in. c. Wove- وَصَّدَ وَصَّدَ II , a. Intimidated; menaced. أَوْصَدَ أَوْصَدَ IV , a. Shut ( door ). b. Set on ( dog ). c. Made an enclosure of stone. اِسْتَوْصَدَ اِسْتَوْصَدَ X , a. see IV (c) . وَصِيْد وَصِيْد 25 , ( pl. وُصُد 10 ), a. Threshold. b. Stone enclosure. c. Cave. d. Short ( plant ).
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٨٬٦٠٢
وصد وَصَدَ - يَصِدُ - وَصيد - أَوْصَدَ - يُوصِدُ - مُؤْصَد - مُؤْصَدة وَصَدَ - يَصِدُ + كائن + شيئاً: سد منفذه للخارج وَصيد: على وزن " فعيل" : اسم فاعل مبالغة من " وَصَدَ - يَصِدُ ": الشيء أو الكائن الذي يسد منفذ المكان نحو الخارج: وهو كذلك بمعنى اسم مكان: الجزء من المكان الذي فيه يقع الحاجز الذي يغلق المنفد للخارج أَوْصَدَ - يُوصِدُ: على
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٦ (الإجمالي: ٢١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. يقظ

    الآيات المشتركة: ١ · Uyanıklar

  2. رقد

    الآيات المشتركة: ١ · Rekd Lahit demektir

  3. ذرع

    الآيات المشتركة: ١ · Zira’ (zal) : Kol demektir

  4. كلب

    الآيات المشتركة: ١ · Onların köpeği

  5. رعب

    الآيات المشتركة: ١ · “Ru’b” taşmakta olan havuz veya taşan su demektir

  6. فرر

    الآيات المشتركة: ١ · Ferre “Ferv” ölü hayvanın derisi; soluk renk; “firar” etmek…

  7. شمل

    الآيات المشتركة: ١ · Sol

  8. طلع

    الآيات المشتركة: ١ · Dal demektir

  9. بسط

    الآيات المشتركة: ١ · Bisat kilim demektir

  10. ملأ

    الآيات المشتركة: ١ · “Mil” doldurulmuş çuval, “mülle” doldurulup ağzı dikilen…

  11. يمن

    الآيات المشتركة: ١ · Sağ yandır

  12. حسب

    الآيات المشتركة: ١ · Hisbe okun nişangah kısmına denir

الآيات التي ورد فيها(٣)

  1. عَلَيْهِمْ نَارٌ مُؤْصَدَةٌ

    Uygun hale getirilen

  2. إِنَّهَا عَلَيْهِمْ مُؤْصَدَةٌ

    Uygun hale getirilen

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökوصد
YapıÜçlü
Özel DurumMisâl-i vâvî, hemzeli varyantı bulunan (أصد)
Bağlamsal Yakın Köklerغلق, سدد, طبق, حظر
Zıt Kökفتح
Çekirdek Özet 1İki parçayı birbirine kavuşturup bitiştirmek, aralık bırakmayacak şekilde sımsıkı kapatmak ve çevrelemek
Çekirdek Özet 2Kaçış ve sızıntı imkânını bütünüyle ortadan kaldıran mutlak kapanma, kilitlenme ve eşik/sınır boyu tecrit
Çekirdek Özet 3Çıkışsızlık, kuşatılmışlık, dış âlemle irtibatın kesildiği nihai hapis ve korunaklı sınır
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir örtme veya basit kapı kapama sayıp boşluksuz, kilitli ve hava geçirmez şekilde üst üste geçirme nüansını gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
وصİki şeyi birbirine raptetme, bitiştirme, uzatarak bağlama ve kesintisiz kılma; nitekim وصل kavuşturup birleştirmeyi, وصب sürekli ve sabit kalmayı, وصي bir bağı veya hükmü peş peşe eklemeyi, وصف nitelikleri birbirine ekleyerek bağlamayı ifade eder.دKapı, sınır ve itme imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle bitiştirme eylemi, bir geçidi veya aralığı tamamen örterek geçişi durduran, kilitli ve boşluksuz bir kapamaya dönüşmüştür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
وÇengel, çadır kazığıİki parçayı birbirine tutturma, bağlama ve sabitleme gücü verir.
صÇit, avlama ağı, sıkıştırmaKenarlardan daraltma, kuşatma ve çevreleme hareketini sağlar.
دKapı, geçit bariyeriGiriş ve çıkışı denetleyen, bir açıklığı kapatıp açan sınırlayıcı levhayı temsil eder.
وصدÇengelle tutturulup sıkıştırılan ve kapı açıklığını bütünüyle kilitleyen hareketİki kenarın birbirine kenetlenerek aradaki geçişi sıfırlaması, açıklığın hava ve ışık sızdırmayacak şekilde kilitlenip kapatılması.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir açıklığı veya kapıyı iki kanadını bitiştirerek boşluksuz örtmek; dağda davarları vahşi hayvanlardan korumak için taşları üst üste yığarak yapılan dar, kapısı kilitli taş ağıl (el-vasîde); tencerenin kapağını buhar çıkmayacak şekilde sıkıca kapatmak.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairi el-Müzerrid bir beytinde gece yolculuğunun ve karanlığın eşiği sıkıca kapatmasını tasvir ederken kapalı kapı ve eşik anlamında şöyle der: حَمَلْتُ عَلَيْهِ الهَمَّ وَاللَّيْلُ جَانِحٌ / تَمَامٌ وَلَمْ يُفْتَحْ لِحَيْذٍ وَصِيدُهَا
Erken Arapça kullanımHadis-i şerifte mağaraya sığınan üç kişinin üzerine kayanın yuvarlanıp girişi sımsıkı kapatması anlatılırken dağın mağara ağzını örtmesi şu lafızla aktarılır: فَوَقَعَ الجَبَلُ عَلَى بَابِ الكَهْفِ فَأَوْصَدَهُ

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab, Tahdhīb al-Lugha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesinde وصد kökü, özellikle Batı Sami ve Güney Sami dillerinde bir açıklığı tıkama, sıkıştırma, eşik ve kilitli alan inşa etme semantiğiyle tespit edilir. İbranicede doğrudan üçlü ses denkliğiyle yaygın bir fiil olarak yer almasa da, nesneleri sıkıca raptetme ve bitiştirme çekirdeği وص kök ailesinde (örneğin bağlama ve ekleme anlamındaki Sami köklerinde) müşterektir; Arapçada ise kök belirgin bir morfolojik ses kaymasıyla hemzeleşmiş varyantı olan أصد ile nöbetleşe kullanılır (el-vasîd / el-asîd; evsade / âsade). Erken Güney Arapçasında ve klasik Bedevi leksikonunda "vasîde", dağ yamaçlarında taşların harçsız olarak birbirine kenetlenmesiyle yapılan muhkem ve korunaklı sığınakları, ağılları bildirir. Kökün temel anlamsal yönü, ayrık iki ucu bitiştirerek aradaki boşluğu yok etmek ve dışarıyla bağı kesen bir eşik (fina/astana) oluşturmaktır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönوصد ile أصد varyantlarıKökün ilk harfi olan vâv harfi ile hemze birbirinin yerine geçer; her ikisi de bir kapıyı örtmek, üzerine kilitlemek ve tencereye kapak vurmak manasındadır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Arap yarımadası taş mimarisiTaşları birbirine bitiştirerek yapılan sığınak (vasîde), kilitli mekan ve eşik tasavvuru Sami mimari terimleriyle örtüşür.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik diğer kollarda bu spesifik üçlü kök dizilişine dair güvenilir veri bulunamamıştır.Veri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Tahdhīb al-Lugha, Dictionnaire des racines sémitiques.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
وصدAnlamlıBitiştirmek, kapatmak, eşikAçıklığı bütünüyle kapatıp dışarıya geçit vermemek.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
ودصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
صودKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik lügatlerde bu dizilim mühmeldir.Kur'an'da geçmez.
صدوAnlamlıYankılanmak, dönmek, yönelmekSesin veya hareketin bir engele çarpıp geri dönmesi ya da bir şeye yönelmesi.Kur'an'da geçer (صدي).
دوصAnlamlıSıyrılmak, kayıp çıkmakBir nesnenin elden kayıp gitmesi, et ile deri arasında bezelerin oynaması (ديص).Hedef kökün mutlak kapanma anlamına zıt bir kaçış/sıyrılma hareketi barındırır; Kur'an'da geçmez.
دصوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıMühmel kombinasyonlardandır.Kur'an'da geçmez.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
وصدMerkezBoşluksuz kapama, eşik, kilitlenmeİki kenarı tam kavuşturarak sızıntısız ve kilitli biçimde örtmek.Hem örtmeyi hem de kaçışı imkânsız kılan nihai hapsi bildirir.
غلقKomşuKilitlemek, mandallamakKapıyı bir sürgü veya kilit mekanizmasıyla açılmaz kılmak; وصد kökündeki gibi tencere kapağı misali üst üste binip hava geçirmez olma şartı taşımaz.Mekanik kilitlemeye odaklanır.
سددKomşuTıkamak, gediği kapatmakBir deliği, yarığı veya açıklığı araya bir nesne koyarak tıkamak; وصد gibi iki kanadın bitiştirilmesi değil, engelin yerleştirilmesidir.Gediği dolgu maddesiyle örtmektir.
طبقKomşuBirebir örtüşmek, kapaklanmakİki yüzeyin birbiri üzerine tam oturması; وصد kökünün tencere kapağı ve cehennem tasvirindeki eşanlamlısıdır ancak mekan tasvirinde eşik anlamı taşımaz.Yüzeylerin intibakına bakar.
حظرKomşuKuşatıp engellemekEtrafına çit çekerek içeri veya dışarı geçişi menetmek; duvarla çevirme esastır, mutlak tavan veya kapak kapaması içermeyebilir.Sınır çekme ve yasaklamadır.
فتحZıtAçmak, yarmak, serbest bırakmakBitişik olan iki yakayı birbirinden ayırarak geçişe, çıkışa ve hava akışına izin vermek.Kökün var ettiği tecrit durumunu bütünüyle çözer.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaوصدKapatmak, kilitlemek, eşikİki parçayı bitiştirip çıkışı imkânsız kılacak şekilde örtmek ve bu yapının giriş eşiği.Kesin
Latinceoccludere, claustrumTıkamak, sımsıkı kapatmak, kilitli yeroccludere fiili bir geçidi tamamen tıkamayı karşılar; kökün eşik/avlu boyutunu eksik bırakır.Güçlü
İngilizceseal, enclose, thresholdMühürlemek, hava geçirmez şekilde kapatmak, eşikseal kelimesi sızıntısız kapanmayı, threshold ise kökün "vasîd" (eşik) anlamını karşılar; tek kelimede birleşmezler.Güçlü
Almancaverschließen, Riegel, SchwelleKilitleyip kapatmak, sürgü, eşikverschließen mutlak kapanmayı ve dış dünyadan soyutlamayı çok iyi aktarır.Güçlü
Fransızcaclore, verrouiller, seuilSımsıkı kapatmak, sürgülemek, eşikclore ve verrouiller kaçışsız örtmeyi verirken, seuil kelimesi fiziksel giriş eşiğini karşılar.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Arabic-English Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مُؤْصَدَةٌÜzerine sımsıkı kapatılmış, kilitli, kapağı örtülmüşCehennem azabının ehlinin üzerine boşluksuz, sızıntısız ve kaçışsız şekilde kapatılması bağlamında (Beled 90:20, Hümeze 104:8).
بِالْوَصِيدِMağaranın girişi, kapı eşiği, ön avlusuAshâb-ı Kehf'in köpeğinin mağaranın girişinde/eşiğinde kollarını uzatıp yatması tasvirinde (Kehf 18:18).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret ahvali ve cehennemin ebediyetiCehennem kapılarının kafirlerin üzerine "mü'sade" kılınması, hiçbir şefaat, af veya firar imkânının kalmadığı nihai ve mutlak ümitsizlik tecridi olarak tartışılmıştır.Çıkışın ebediyen imkânsız olduğu ontolojik hapis.
FıkıhMülkiyet sınırları ve korunaklı alan (hırz)"Vasîde" terimi, davarların ve malların korunduğu taş ağıl anlamıyla hırsızlık cezasının tahakkuku için şart olan güvenli muhafaza yeri (hırz) bağlamında ele alınmıştır.Koruma altına alınmış kilitli mekan.
TefsirKıraat ve tasvir incelikleriKelimenin hemzeli (أصد) ve hemzesiz (وصد) okunuşları ile tencerenin kapağının kapatılması (ıtbâk) arasındaki teşbihin incelenmesi.Üstten ve yandan sımsıkı kapatılan ateş hücresi.
HadisMağara hadisi ve tecrit tasvirleriMağara kapısının kaya ile kapanması anlatılırken girişin geçit vermez hale gelmesini ifade etmek üzere kullanılmıştır.Kurtuluş kapısının beşeri güçle açılamayacak şekilde tıkanması.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUhrevi ceza sistemiMutlak tecrit ve kilitKaçış ihtimalini sıfırlamaAzabın sadece yakıcı değil, aynı zamanda nefes alacak hiçbir çatlağı bulunmayan bir kapatılmışlık olduğunu gösterir.Kesin
İlmiTermodinamik ve kapalı sistemlerİzole ve sızdırmaz sistemDış çevre ile madde/enerji alışverişini kesmeTencerenin kapatılması benzetmesinde olduğu gibi ısının ve gazın dışarı kaçmasını önleyen yalıtım.Güçlü
SiyasiGüvenlik ve sınır denetimiMüstahkem sınır ve eşik kontrolüİhlalleri durdurma ve içeriyi korumaAshâb-ı Kehf kıssasında eşikteki nöbet gibi, sınır boyunun geçilmez bir eşikle tahkim edilmesi.Güçlü
İktisadiDeğerin ve malın korunması (hırz)Korunaklı depo, kasa, ağılMalın zayi olmasını önlemeÇöl şartlarında hayvanların ve servetin vahşi unsurlardan korunduğu taş mahfaza işlevi.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKapalı ve kompakt manifold / Sınır koşuluMatematik ve fizikte dışarıya hiçbir akının (flux) sızmadığı, sınırları kendi üzerine kilitlenmiş, dış uzaydan yalıtılmış tam kapalı geometrik sistem.Güçlü
Beşeri bilimlerTam kurum (Total institution) / Mutlak tecritSosyoloji ve infaz hukukunda bireyin dış dünyayla olan bütün fiziksel, sosyal ve görsel bağlarının radikal biçimde kesildiği, eşiği aşılamaz mutlak hapis modeli.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir ahşap kapının kilitlenmesi veya basit bir örtünme olarak anlamak; eşik ve dağ ağılı manalarından soyutlamak.
Kur'an içi daha geniş anlamوصد iki temel boyuta sahiptir: Biri açıklığın sımsıkı, sızdırmaz ve kilitli biçimde kapatılması (mü'sade), diğeri ise bu korunaklı yapının girişindeki eşiktir (vasîd). Her ikisi de içerisi ile dışarısı arasındaki geçişi mutlak surette denetleyen tek bir mimari mantığa dayanır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataCehennem ayetlerindeki azabın dehşetini hafifsemek; oradaki azabın bir ateş havuzu olmanın ötesinde, buharı ve dumanı dışarı sızdırmayan kilitli bir düdüklü tencere gibi basınçlı ve nefessiz bir hapis olduğunu fark edememek.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın mekan, sınır ve ceza tasavvurundaki mimari dehşeti ve koruma zırhını gösterir. Gerek Ashâb-ı Kehf'in ilahi koruma altındaki sığınağının sınırını gerekse cehennemin üzerlerine kapatılan kapağını en somut Bedevi tecrübesi üzerinden canlandırır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Mağara arkadaşlarının dış dünyadan tecrit edildiği Kehf kıssasında ve inkârcıların akıbetinin resmedildiği Beled ve Hümeze surelerinin nihai ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Eşik (vasîd) ile kapalı mekan (mü'sade) arasındaki kopuk algıyı düzeltir; her iki kelimenin de açıklığın kenetlenmesi, kapatılması ve denetlenmesi ekseninde birleşen aynı somut kökün görünümleri olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamİki kenarı veya kapağı bir aralığın üzerine getirip boşluksuz şekilde bitiştirmek, tencerenin kapağını kapatıp buharı hapsetmek, dağda taşları üst üste koyarak çıkışsız ve korunaklı bir taş ağıl yapmak ve bu yapının giriş eşiği.
  • Soyut anlamGeçişkenliğin sıfırlandığı, dışarıyla temasın tamamen kesildiği, kaçış ve kurtuluş ümidinin kilit altına alındığı mutlak kuşatma ve tecrit hali.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin sınırlarının (eşik) dışarıya kapalı hale getirilerek içerideki varlığın mutlak bir basınç ve izolasyon altında tutulması mekanizması.
  • LaTeX modeliS∩∂Ω=∅  ⟹  Φ∂Ω(X)=0
  • LaTeX açıklamasıModelde Ω kapatılmış iç uzayı, ∂Ω bu uzayın sınırını veya eşiğini (vasîd), X içeride hapsedilmiş varlığı veya enerjiyi, Φ ise sınırdan dışarıya doğru olan akış veya kaçış fonksiyonunu temsil eder. Sınırın kilitlenip kapanması durumunda dışarıya sızıntı sıfırlanır (Φ=0); içerideki varlık hiçbir açık nokta (S) bulamaz ve tam tecrit gerçekleşir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: و