وصي

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: و-ص-يالصيغ: ٢٠ · الجذور المجاورة: ٦٢ · الآيات: ٢١ · السور: ١٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».ثنيوحدوَصِيَّةٍالْوَصِيَّةُوصيالْوَصِيَّةِولدأَتَوَاصَوْاقربوَتَوَاصَوْاشركوَصَّاكُمْثلثدينثمن

الجذرالصيغ ٢٠الآيات ٢١السور ١٣المجاورة ٦٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

وصي

و - ص - ي

جذر
  • الورود: ٣٢
  • الآيات: ٢١
  • الصيغ: ٢٠
  • المعاجم: ١٢

Vesat bohça gibi kıymetli şeylerin bulunduğu, kabı asıp saklamaya yarayan ağaç dalı demektir. Çengel, bohça, dal anlamlarına gelmektedir. Bu kelime zamanla bir kimseyi birisine emanet etme anlamında vasiyet olarak kullanılmış. Bilhassa yetim küçük çocuğa bakan kimseye vasi denmiştir. Emretme, buyurma anlamında da kullanılmaya başlanmıştır. Burada vasiyetleşme sözünden birbirine emretmeden ziyade birbirlerini hakka davet etme anlamında kullanılmış olur. Bununla beraber her mümin diğer mümine emri bil maruf ve nehyi anil munker yapmakla mükelleftir. Dolayısıyla birbirlerine emrederler manası da verilebilir. Yalnız bugün çok yanlış anlaşılan bir hususa burada değinmek gerekir. Bu emir, hakta ittifak varsa yapılabilir. Mesela iki taraf da sigaranın kötü olduğunda ittifak ediyorlarsa birbirlerine sigarayı nehyedebilirler. Ama ihtilaf varsa herkes kendi içtihadına göre hareket edeceğinden biri diğerine benim içtihadıma göre hareket et, diyemez.المزيد ›

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: وصى

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Vesat bohça gibi kıymetli şeylerin bulunduğu, kabı asıp saklamaya yarayan ağaç dalı demektir. Çengel, bohça, dal anlamlarına gelmektedir. Bu kelime zamanla bir kimseyi birisine emanet etme anlamında vasiyet olarak kullanılmış. Bilhassa yetim küçük çocuğa bakan kimseye vasi denmiştir. Emretme, buyurma anlamında da kullanılmaya başlanmıştır. Burada vasiyetleşme sözünden birbirine emretmeden ziyade birbirlerini hakka davet etme anlamında kullanılmış olur. Bununla beraber her mümin diğer mümine emri bil maruf ve nehyi anil munker yapmakla mükelleftir. Dolayısıyla birbirlerine emrederler manası da verilebilir. Yalnız bugün çok yanlış anlaşılan bir hususa burada değinmek gerekir. Bu emir, hakta ittifak varsa yapılabilir. Mesela iki taraf da sigaranın kötü olduğunda ittifak ediyorlarsa birbirlerine sigarayı nehyedebilirler. Ama ihtilaf varsa herkes kendi içtihadına göre hareket edeceğinden biri diğerine benim içtihadıma göre hareket et, diyemez.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٤٦٠
باب اللفيف من حرف الصاد ص و و، ص و ي، ص ي أ، ص أ ي، ص أ ص أ، ص ي ص، أ ص ي، و ص ي، و ص و ص مستعملات صوو، صوي: الصُّوِّة: حِجارةٌ كأنَّها علامات في الطريق، وتجمَعُ أصواء وصُوَى، قال: تَرَى أصواءَها مُتجاوراتٍ والصَاوي: اليابسُ من النَّخْلة، وقد صَوَتْ تَصوِي صوِيّاً وصَيّاً. صيأ وصأي: والصَاءُ، ممدود، الماءُ الذي يكون في السَّلَى كأنَّه الصَّديد. وصَيَّأتَ رأسَكَ تَصييئاً أي غَسَلْتَه فلم
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٠٨
المدخل: وصىأوْصَيْتُ له بشيء، وأوْصَيْتُ إليه، إذا جعلته وَصِيَّكَ. والاسم الوِصايَةُ والوَصايَةُ. وأوْصَيْتُهُ ووَصَّيْتُهُ أيضاً تَوْصِيَةً بمعنًى. والاسمُ: الوَصاةُ. وتَواصى القوم، أي أوْصى بعضُهم بعضاً. وفي الحديث: "اسْتَوْصوا بالنساء خيراً فإنهنَّ عندكم عَوانٍ". ووَصَيْتُ الشيء بكذا، إذا وصَلْتَهُ. قال ذو الرمَّة: نصي الليلَ بالأيام حتَّى صَلاتُنامُقاسَمةٌ يشتقُّ أنْصافَها السَفْرُ وأرضٌ واصِيَةٌ:
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٢٥٧
(باب الواو والصاد وما يثلثهما) (وصع) الواو والصاد والعين: كلمة واحدة، هي الوَصَْع: طائر صغيرٌ. وفي الحديث: "إنَّ إسرافِيلَ يتواضَعُ لله حتَّى يَصِيرَ مثل الوَصَْع([1])". (وصف) الواو والصاد والفاء: أصلٌ واحد، هو تحْليَةُ الشَّيء. ووصَفْتُه أصِفُه وَصْفاً. والصِّفَة: الأمَارة اللاَّزِمةُ للشّيء، كما يقال وَزَنتُه وَزْناً، والزِّنَة: قَدْرُ الشَّيء. يقال اتَّصَفَ الشَّيءُ في عَينِ النّاظر: احتَملَ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٨٠
المدخل: وصى- الوصية: التقدم إلى الغير بما يعمل به مقترنا بوعظ من قولهم: أرض واصية: متصلة النبات، ويقال: أوصاه ووصاه. قال تعالى: ﴿ووصى بها إبراهيم بنيه ويعقوب﴾ [البقرة/132] وقرئ: ﴿وأوصى﴾ (وهي قراءة نافع وابن عامر وأبي جعفر. الإتحاف ص 148) قال الله عز وجل: ﴿ولقد وصينا الذين أوتوا الكتاب﴾ [النساء/131]، ﴿ووصينا الإنسان﴾ [العنكبوت/8]، ﴿يوصيكم الله في أولادكم﴾ [النساء/11]، ﴿من بعد وصية يوصى بها﴾ [النساء/12]، {حين
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٣٢
و ص ي وصى الشيء بالشيء‏:‏ وصله به‏.‏ قال ذو الرمة‏:‏ نصى الليل بالأيام حتى صلاتنا مقاسمة يشتق أنصافها السّفر ووصى النبت‏:‏ اتصل وكثر‏.‏ وأرض واصيةٌ النبات‏.‏ وواصى البلد البلد‏:‏ واصله‏.‏ وأوصيت إلى زيد لعمرو بكذا ووصّيت وهذا وصيّي وهم أوصيائي وهذه وصيّتي ووصاتي وقبل الوصيّ وصايته وهي مصدر الوصيّ‏.‏ ومن المجاز‏:‏ أوصيك بتقوى الله ‏"‏ ووصّى بها إبراهيم بنيه ‏"‏ ووصيتك بفلان أن تبره وبأرضي أن
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٠١٠
أَوْصى الرجلَ ووَصَّاه: عَهِدَ إِليه؛ قال رؤبة: وَصَّانيَ العجاجُ فيما وَصَّني أَراد: فيما وَصَّاني، فحذف اللام للقافية. وأَوْصَيْتُ له بشيءٍ وأَوْصَيْتُ إِليه إِذا جعلتَه وَصِيَّكَ. وأَوْصَيْتُه ووَصَّيْته إِيصاء وتَوْصِيةً بمعنى. وتَواصي القومُ أَي أَوْصى بعضهم بعضاً. وفي الحديث: اسْتَوْصُوا بالنساءِ خيراً فإِنَّهن عندكم عَوانٍ، والاسم الوَصاةُ والوَصايةُ والوِصايةُ. والوصِيَّةُ أَيضاً: ما
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٦٣
* و ص ي * * أوْصَى * له بشيء وأوصى إليه جعله * وَصِيَّةُ * والاسم * الوِصَايَة * بفتح الواو وكسرها و * أوْصَاهُ * و * وَصَّاهُ تَوْصِيَةً * بمعنى والاسم * الوَصَاة * و * تَوَاصَى * القوم أوصى بعضهم بعضا وفي الحديث ﴿* اسْتَوْصُوا * بالنساء خيرا فإنهن عندكم عوان﴾
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٤٩٤
: ( ي *!وَصَى ، كوَعَى ) ، *!وَصْياً : ( خَسَّ بعدَ رِفْعَةٍ . ( و ) أيْضاً : ( اتَّزَنَ بعدَ خِفَّةٍ ) . قُلْتُ : لم أَرَ هذا لأَحَدٍ مِن الأئِمَّة . وقد مَرَّ هذا المَعْنى بعَيْنِه في لشا عن ابنِ الأعْرابي . ( و ) وَصَى الشيءُ وَصْياً : ( اتَّصَلَ ؛ و ) أَيْضاً : ( وَصَلَ ) . ونَصُّ الأصْمعي : وَصَى الشيءُ *!يَصِي : اتَّصَلَ ؛ *!ووَصاهُ غيرُهُ *!يَصِيَه : وَصَلَهُ : أَي فهو لازمٌ متعدَ .
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٠٤
المدخل: وصىوَصَّاهُ 2 وَصَّاهُ ذ and ↓ أَوْصَاهُ He enjoined him; charged him; bade him; ordered him: (K, &c.:) he commanded him, بِكَذَا, to do such a thing. (Msb.) أَوْصَى لَهُ بِالثُّلُثِ 4 أَوْصَى لَهُ بِالثُّلُثِ ذ He bequeathed to him the third of the property. (MA.) ― -b2- أَوْصَى He made his will. ― -b3- See 2. تَوَاصَوْا 6 تَوَاصَوْا ذ They enjoined, charged, bade, ordered, or commanded, one
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٧٤٠
وَصَى وَصَى a. [ يَصِي ] ( n. ac. وَصْي 1 ) [ acc. & Bi ], Joined to. b. [ Bi ], Was joined to. c. ( n. ac. وَصْي 1 , وَصَآءَة [ وَصَاْيَة 22t ], وَصِيّ وَصِيّ [ 25 ], a. وُصِيّ ), Was overgrown with vegetation ( ground ). d. ( n. ac. وَصْي 1 ), Became debased. e. Became heavy. وَصَّيَ وَصَّيَ II a. [ La & Bi ], Willed, bequeathed to. b. [ acc. or Ila & Bi ], Confided,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٧٬٨٧٨
وصي وَصَى - يَصِي - وَصِيّ - وَصِيَّة - أَوْصَى - يُوْصِي - مُوْصِي - وَصَّى - يُوَصِّي - تَوْصِيَة - تَوَاصَى - يَتَوَاصَى وَصَى - يَصي + كائن + بكائن أو شيء أو أمر: يتحمل مسؤوليته ويتعهد ويتكفل برعايته، وخاصة بعد وقت محدد، أو بعد غياب أو موت المسؤول عنه وَصِيّ: اسم فاعل مبالغة على وزن " فعيل " من " وَصَى - يَصِي": القائم على إنفاذ "
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢٠)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٦٢ (الإجمالي: ١٩٥)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. ولد

    الآيات المشتركة: ٧ · “Yavru” demektir

  2. قرب

    الآيات المشتركة: ٥ · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir

  3. ثني

    الآيات المشتركة: ٣ · Sena yaka demektir

  4. ثلث

    الآيات المشتركة: ٣ · Sülle çokluk demektir

  5. نصف

    الآيات المشتركة: ٢ · Yarısı

  6. ترك

    الآيات المشتركة: ٣ · Terke civciv çıkmış yumurta kabuğu demektir

  7. دين

    الآيات المشتركة: ٤ · Dane, inek yavrusuna denir

  8. سدس

    الآيات المشتركة: ٢ · سندس Hint kumaşıdır

  9. شرك

    الآيات المشتركة: ٤ · Tasma kayış demektir

  10. غير

    الآيات المشتركة: ٤ · Ğayr, Ğayr dışında demektir

  11. وحد

    الآيات المشتركة: ٤ · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…

  12. ثمن

    الآيات المشتركة: ٢ · Essemnu (Sin’ le) sade yağ demektir

الآيات التي ورد فيها(٢١)

  1. ثُمَّ كَانَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ وَتَوَاصَوْا بِالْمَرْحَمَةِ

    Ve birbirlerine önerdiler

  2. ثُمَّ كَانَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ وَتَوَاصَوْا بِالْمَرْحَمَةِ

    Ve birbirlerine önerdiler

  3. إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ

    Ve birbirlerine önerdiler

  4. إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ

    Ve birbirlerine önerdiler

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökوصي
YapıÜçlü
Özel Durumİlletli (lefif-i mefruk / mutel-ayn ve lām)
Bağlamsal Yakın Köklerعهد, أمر, نصح
Zıt Kökضيع
Çekirdek Özet 1Bir şeyi kesintisiz biçimde diğerine bitiştirmek, ulamak ve aralıksız sürdürmek
Çekirdek Özet 2İlahi buyruk ve ahlaki sorumlulukların kuşaktan kuşağa kesintisiz aktarılması ve karşılıklı hatırlatılması
Çekirdek Özet 3Bir iradenin veya hakkın yok olmasını önleyip geleceğe bağlayan akdi ve hukuki süreklilik zinciri
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca ölüm sonrası mal paylaşımına veya tek taraflı kuru bir emre indirgeyerek Kur'an'daki karşılıklı toplumsal dayanışma ve hakikat aktarımı boyutunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
وصBirbirine eklenme, yapışma, sıkıca bağlanma ve kesintisiz sürme hareketi; nitekim وصب kesintisiz sürmeyi, وصد iki yakayı birleştirip kapatmayı, وصل iki şeyi birbirine eklemeyi ifade ederيSüreklilik ve eklenme hareketini zamansal bir çizgiye, irade ve söz aktarımına yönelterek bir görevin veya tasarrufun bir kimseden diğerine ulanması anlamını doğurmuştur

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaİki ayrı noktayı veya kişiyi birbirine bağlayan raptiye işlevi ve bağlantı iradesi
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaBırakılmaması gereken hayati bir hedefi tutma, sabitleme ve koruma gayreti
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaSorumluluğu bizzat teslim etme, uygulama ve tasarruf gücünü devretme hareketi
وصيBağlama çengeliyle yakalanıp elden ele devredilen kesintisiz bağBir iradenin, hukuki tasarrufun veya ahlaki yükümlülüğün kopmadan elden ele ve nesilden nesle aktarılması

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyi bir şeye ulamak, eklemek ve bitiştirmek; bitkilerin tarlada aralıksız birbirine girmesi durumu için kullanılan أرض واصية ibaresi ve iş yaparken geceyi gündüze eklemeyi anlatan وصيت الشيء kullanımı
Cahiliye şiiri kullanımıZü’r-Rumme bir beytinde sefer sırasında gündüzün geceye kesintisiz eklenmesini şöyle ifade eder: نصى الليل بالأيام حتى صلاتنا / مقاسمة يشتق أنصافها السفر (aslı وصى الليل بالأيام olup yolculukta zamanın birbirine eklenmesini anlatır)
Erken Arapça kullanımRu’be b. el-Accâc babasının kendisine bıraktığı öğüt ve ahdi anlatırken kökü şu dizede kullanmıştır: وَصَّانيَ العجاجُ فيما وَصَّني (babam el-Accâc bana vasiyet etti / öğüt verdi)

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde وصي kökü, fiziksel bağlama, birleştirme, bir görevi yükleme ve emretme semantik ekseninde yer alır. İbranicede aynı kök ailesine dayanan ve emretmek, buyurmak, görevlendirmek anlamlarına gelen צִוָּה (tsivvah / kök: tzwh) formu, Tevrat metinlerinde Tanrı'nın buyrukları (mitsvah) için kurucu fiildir. Süryanicede benzer biçimde bir şeyi bağlama, birine bir vazife ısmarlama ve emanet etme anlam alanını koruyan formlar mevcuttur. Arapçada kök, arkaik dönemdeki fiziksel bitiştirme ve ekleme (وصل) anlamından kopmayarak, bir kişinin hayatındaki iradesini vefatından sonrasına veya bir sorumluluğu bir sonraki muhataba ulaması şeklinde incelmiş ve soyutlaşmıştır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lane’s Lexicon.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönوصي ile وصل kök akrabalığıMaddi olarak geceyi gündüze veya otları birbirine ulamaktan, sözü ve hukuki tasarrufu geleceğe ulamaya geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice צִוָּה (tsivvah), Süryanice emretme/tavsiye formlarıİrade beyanının ilahi emir ve hukuki yükümlülük şeklinde sonraki kuşaklara devredilmesiKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik bağlama ve raptetme kökleriİki unsuru temas halinde tutarak devamlılığı sağlama yönündeki ilksel tasavvurMuhtemel

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
وصيAnlamlıBirleştirmek, ulamak, vasiyet etmekBir iradeyi veya ahlaki görevi diğerine kesintisiz eklemekHedef kök; Kur'an'da geçer
ويصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde bu dizilişte kök teşekkül etmemiştirKur'an'da geçmez
صويAnlamlıKurumak, sertleşmek, işaret koymakSuyun çekilip bitkinin kuruması veya yola işaret taşı dikilmesiKur'an'da geçmez
صيوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap fonetiğinde vav ve ya yer değişimiyle bağımsız kök oluşturmazKur'an'da geçmez
يوصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıBu harf dizilişinde klasik sözlüklerde müstakil kök kaydı yokturKur'an'da geçmez
يصوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde kullanılmayan terkipKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
وصيMerkezİrade ve sorumluluk aktarımıİki zamanı veya iki kişiyi kesintisiz bir bağla ulayarak emanet bırakmaBir şeyin devamlılığını sağlamak üzere sözleşme ve görev yükleme
عهدKomşuAhit, antlaşma, sözleşmeİki taraflı sorumluluğu ve gözetim altında tutulan bağı vurgularBelirli bir bağlayıcılığı koruma ve zamana yayma
أمرKomşuBuyruk, talimatOtoriteye dayalı doğrudan icra talebidir; duygusal veya kesintisiz bağ kurma şartı aramazYukarıdan aşağıya buyurma
نصحKomşuİyilik isteme, öğüt vermeKarşıdakinin hayrını ve samimiyetini gözeterek yönlendirme yapar; hukuki bağlayıcılığı zayıftırİçtenlikle iyiliği telkin etme
ضيعZıtZayi etme, korumayı bırakmaEmaneti, bağı veya sorumluluğu kopararak yok olmaya terk etme haliVasiyetin kurduğu sürekliliği bozup sorumluluğu zayi etme

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaوصيVasiyet etmek, ulamak, önermekİradeyi ve sorumluluğu geleceğe bağlayıp emanet etmeKesin
Latincetestari, mandare, commendareEmanet etmek, vasiyet etmek, buyurmakMandare yetki ve görev devrini, testari hukuki irade beyanını karşılar; nesiller arası şefkat ve bağ kurma nüansı eksik kalırGüçlü
İngilizcebequeath, enjoin, exhort, counselMiras bırakmak, salık vermek, emretmekEnjoin buyurucu yönünü, bequeath mal vasiyetini karşılar; tevâsî biçimindeki yatay toplumsal dayanışmayı tam yansıtmazGüçlü
Almancavermachen, anordnen, ermahnenVasiyet etmek, tembih etmek, öğütlemekAnordnen resmi düzenlemeyi, ermahnen ahlaki uyarıyı verir; kökün fiziksel bitiştirme boyutu dışarıda kalırGüçlü
Fransızcaléguer, recommander, enjoindreVasiyet etmek, tavsiye etmek, buyurmakRecommander kökün şefkatli öğüt yönünü, léguer tasarruf devrini karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْوَصِيَّةُ / وَصِيَّةٍ / مُوصٍHukuki miras ve mal tasarrufu vasiyetiÖlüm öncesinde tereke, borç ve miras taksimine dair yükümlülükler (Bakara 2:180, Bakara 2:182, Nisâ 4:11, Nisâ 4:12)
وَصَّى / وَصَّاكُمْİlahi kesin hüküm, şeriat ve ana ilkelerAllah'ın kullarına kesinleştirdiği temel dini ve ahlaki yükümlülükler (En'âm 6:151, Şûrâ 42:13)
وَوَصَّيْنَاEbeveyne iyilik ve insani vefa borcuİnsanın anne-babasına karşı nesiller boyu sürmesi gereken sorumluluğu (Ankebût 29:8, Lokmân 31:14, Ahkāf 46:15)
وَتَوَاصَوْاKarşılıklı hak ve sabır dayanışmasıMüminlerin yatay düzlemde birbirlerine hakkı ve sabrı kesintisiz hatırlatmaları (Beled 90:17, Asr 103:3)
أَتَوَاصَوْاİnkâr ve azgınlıkta tarihsel süreklilikİnkârcı kuşakların birbirini görmeden aynı sapkın tavrı sürdürmesi (Zâriyât 51:53)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi irade ve teklif / İmametAllah'ın kullarına tevhid ve adaleti emretmesi; Şia'da Hz. Ali'nin vasi tayin edildiği iddiası ve buna bağlı hilafet tartışmalarıŞer'î teklifin sürekliliği ve hilafet veraseti
FıkıhMiras hukuku ve vesayetVasiyetin terekenin üçte birini aşamaması, mirasçıya vasiyet yasağı ve yetim malını idare eden vasinin yetkileriÖlümden sonraya bağlanan bağlayıcı hukuki tasarruf
Tefsirİttisak ve kuşaklar arası aktarımPeygamberlerin çocuklarına bıraktığı inanç mirası ve Asr suresindeki karşılıklı toplumsal sorumluluk bağıDini bilincin kesintiye uğramadan kuşaktan kuşağa ulanması
HadisAhlaki tavsiye ve kadın haklarıHz. Peygamber'in kadınlar hakkında hayrı tavsiye etmesi (استوصوا بالنساء خيرا) ve son nefesindeki ikazlarıŞefkat temelli kalıcı ahlaki yükümlülük

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve şeriat ilkeleriKesin ilahi buyruk ve aktarımİnanç ve ahlakın nesiller boyu korunmasıDinin temel kurallarının peygamberler zinciriyle sonraki kuşaklara kesintisiz ulanmasıKesin
İlmiHakikatin toplumsal dolaşımıOrtak akıl ve karşılıklı uyarıBilgi ve hakikatin paylaşımıHakkın ve doğrunun tek taraflı dayatma değil, yatay müzakere ve tavsiye ile yaşatılmasıGüçlü
SiyasiToplumsal denetim ve meşruiyetKarşılıklı denetim ve hakka çağrıOtoriterleşmeyi önlemeBireylerin üzerinde mutabık olunan adalet ilkelerini birbirine emredip hatırlatmasıGüçlü
İktisadiMülkiyetin devri ve kamu yararıVasiyet ve tereke düzeniServetin birikmesini önleyip dağıtmaBireyin vefatından sonra malının bir kısmını toplumsal dayanışma için yönlendirebilmesiKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSeri bağlama ve özyinelemeli fonksiyon (recursion)Bir durumun çıktısının bir sonraki adımın girdisi yapılarak sürecin kopmadan birbirine eklenmesiGüçlü
Beşeri bilimlerKuşaklararası aktarım ve kurumsal süreklilik (social transmission)Toplumsal normların, hukuki hakların ve ahlaki değerlerin nesiller boyunca bir emanet olarak devredilmesiKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca ölüm döşeğinde mal paylaşımına dair yazılan belgeye veya yukarıdan aşağıya verilen buyurgan bir emre indirgenmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKökün hem ilahi ilkeleri kuşaklara bağlayan dikey bir ekseni, hem de bireylerin hakkı ve sabrı birbirine hatırlattığı yatay ve eşitlikçi bir dayanışma ağını içermesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataVasiyetleşmeyi sadece dikey hiyerarşi sanıp müminler arasındaki yatay denetim ve şefkatli uyarı görevini terk etmek ya da miras vasiyetini serbest bir tasarruf sanıp ilahi sınırları çiğnemek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin nesiller ve fertler arasında kesintisiz bir bağ kurma gayesini, ahlaki ve hukuki yükümlülüklerin zamana yayılan bir emanet olduğunu gösterdiği için temel öneme sahiptir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Miras ve vasiyet ahkâmını belirleyen ayetlerde, peygamberlerin evlatlarına bıraktığı inanç vasiyetlerinde ve kurtuluşun şartı olarak hak ve sabır dayanışmasını emreden surelerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Emretme ve öğüt vermeyi zorba bir dayatma zanneden anlayışı düzeltir; vasiyetleşmenin ortak hakikatte birleşen eşit öznelerin birbirine sunduğu bir sorumluluk bağı olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir nesneyi diğerine ekleyip aralıksız sürdürmek, iki ucu birbirine bağlayıp ulamak.
  • Soyut anlamBir iradeyi, hakkı veya sorumluluğu zamansal ve mekânsal sınırları aşarak sonraki muhataba emanet etmek.
  • Sistematik karşılıkKuşaklar ve bireyler arasında kesintiyi engelleyen, hukuki ve ahlaki yükümlülükleri zincirleme bağlayan aktarım düzeni.
  • LaTeX modeliW:(St×I)→τSt+1
  • LaTeX açıklamasıModelde St, t zamanındaki özneyi veya kuşağı; I, aktarılan iradeyi, emaneti veya hakikat yükümlülüğünü; τ, kesintisiz ulanma ve aktarım fonksiyonunu; St+1 ise sorumluluğu devralan sonraki özneyi temsil eder. Böylece kökün çekirdeğindeki ulamak ve süreklilik kazandırmak eylemi, bir durumun sonraki duruma birleşmesi şeklinde sembolize edilmiştir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: و