ألو

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: أ-ل-و2 sîga, 25 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بديفوهفيأعقلألوخبلوددبغضيَأْلُونَكُمْربصنسوشهرخفي

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 25

▶ Ağı aç (3B)

ألو

أ - ل - و

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 7 sözlük

Elyu yele demektir. Hayvanı gösterişli yapan kısmıdır. Allah’ ın kainataki tezahuru Ala olarak zikrediliyor. İla kocanın karısına karşı baskı yapmasına denir. Elev , “Helv” tatlı demektir. “Elva” tüm nimetlere verilen addır.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ءلو · ألو/ي · الو

Notlarım

Sözlükler(7)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Elyu yele demektir. Hayvanı gösterişli yapan kısmıdır. Allah’ ın kainataki tezahuru Ala olarak zikrediliyor. İla kocanın karısına karşı baskı yapmasına denir. Elev , “Helv” tatlı demektir. “Elva” tüm nimetlere verilen addır.

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR9.803 harf
Madde başı: ألو/ي(باب الهمزة واللام وما يثلثهما) (ألم) الهمزة واللام والميم أصل واحد، وهو الوجع. قال الخليل: الألم: الوجع، يقال وجَع ألِيمٌ، والفعل من الألم ألِمَ. وهو ألِمٌ، والمجاوز ألِيمٌ، فهو على هذا القياس فَعِيل بمعنى مُفْعِل. وكذلك وجِيعٌ بمعنى مُوجِع. قال([1]): * أمِنْ رَيحانة الدّاعي السميعُ * فوضع السميع موضع مُسْمِع. قال ابن الأعرابي عذاب أليم أي مؤلم ورجل ألِيمٌ ومُؤْلَمٌ أي موجَعٌ. قال أبو عبيد: يقال
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR295 harf
أ ل و استجمر بالألوة وهي العود‏.‏ وهو لا يألو ولا يأتلي أن يفعل كذا‏.‏ ويقول الرجل‏:‏ ما ألوت عن الجهد في حاجتك فيقال له‏:‏ بل أشد الألو‏.‏ وآلى الرجل وأتلى ليفعلن وتألى على الله‏:‏ إذا حلـف ليغفـرن اللـه لـه‏.‏ وعلـى أليـة في ذلك‏.‏ وعجبت من الألى فعلوا كذا‏.‏ وكبش أليان ونعجة أليانة‏.‏
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR9.219 harf
: ( و *!الأَلاءُ ، كسَحابٍ ويُقْصَرُ : شَجَرٌ رَمْلِيٌّ حَسَنُ المَنْظر ( مُرُّ الطَّعْمِ ( دائِمُ الخُضْرَةِ أَبداً يُؤْكَلُ ما دامَ رَطْباً ، فإذا عَسَا امْتَنَع ودُبِغ به ؛ قالَ بشْرُ بنُ أَبي خازمٍ : فإنَّكُمُ ومَدْحَكُمُ بُجَيراً أَبا لَجَإٍ كما امْتُدِح الأَلاءُورُبمَّا قُصِر ؛ قالَ رُؤْبة : يَخْضَرُّ ما اخْضَرَّ *!الأَلا والآسُ قالَ ابنُ سِيدَه : وعنْدِي أنَّه إنما قُصِر ضَرُورَةً . (
Maddenin bağlantısı

: ( و *!الأَلاءُ ، كسَحابٍ ويُقْصَرُ : شَجَرٌ رَمْلِيٌّ حَسَنُ المَنْظر ( مُرُّ الطَّعْمِ ( دائِمُ الخُضْرَةِ أَبداً يُؤْكَلُ ما دامَ رَطْباً ، فإذا عَسَا امْتَنَع ودُبِغ به ؛ قالَ بشْرُ بنُ أَبي خازمٍ : فإنَّكُمُ ومَدْحَكُمُ بُجَيراً أَبا لَجَإٍ كما امْتُدِح الأَلاءُورُبمَّا قُصِر ؛ قالَ رُؤْبة : يَخْضَرُّ ما اخْضَرَّ *!الأَلا والآسُ قالَ ابنُ سِيدَه : وعنْدِي أنَّه إنما قُصِر ضَرُورَةً . ( واحِدَتُه *!أَلاءَةٌ ؛ حَكَاه أبو حَنيفَةَ . ( *!وأَلا أَيْضاً . فالمُفْردُ والجَمْع فيه مُتَّحدانِ ، وقد يُجْمَع على *!أَلاءات ، حَكَاه أَبو حنيفَةَ ، وقد تقدَّمَ في الهَمْزةِ . ( وسِقاءٌ *!مَأْلوُّ *!ومَأْلِيٌّ : أَي ( دُبِغَ به ؛ عن أَبي حنيفَةَ . ( وأَلا يَأْلُو ( *!أَلْواً ، بالفَتْحِ ، ( *!وأُلُوّاً كعُلُوَ ، ( *!وأُلِيّاً ، كعُتِيَ ، ( *!وأَلَّى يُوءَلِّي تَأْلِيَةً ( *!واتَّلَى : قَصَّرَ وأَبْطَأَ ؛ قالَ الربيعُ بنُ ضَبُعٍ الفَزارِيُّ :

وإِنَّ كَنَائِني لَنِساءُ صِدْقٍ وما *!أَلَّى بَنِيَّ وما أَسَاؤُواوفي الصِّحاحِ : قالَ أَبو عَمْروٍ : وسَأَلَني القاسِمُ بنُ مَعْن عن هذا البيتِ فقُلْتُ : أَبْطأُوا ، فقالَ : ما تَدَعُ شيئاً وهو فَعَّل مِن أَلَوْت ؛ اه . قالَ الأَزْهرِيُّ : أَي قَصِرْتَ ؛ وقالَ الجعْدِيُّ : وأَشْمَطَ عُرْيانٍ يُشَدُّ كِتافُه يُلامُ على جَهْدِ القِتالِ وَما *!ائْتَلى وقالَ أَبو عَمْروٍ : يقالُ هُوَ *!مُؤَلَ أَي مُقَصِّر ؛ قالَ : مُؤَلَ في زِيارَتِها مُلِيم ويقالُ للكَلْبِ إذا قَصَّر عن سيدِهِ : *!أَلَّى ؛ وكَذلِكَ البَازِي ؛ وقالَ الرَّاجزُ يصِفُ قُرْصاً خَبَزَتْه امْرأَتُهُ فلم تُنْضجْه : جاءَتْ به مُرَمَّداً ما مُلاَّمائِيَّ آلٍ خَمَّ حِينَ أَلَّى أَي أَبْطَأَ في النُّضْجِ . حَكَاه الزجاجيُّ في أَمالِيه عن ثَعْلَب عن ابنِ الأعْرابيِّ : قالَهُ ابنُ بَرِّي : وفي التَّنْزيلِ العَزيزِ : ﴿ولا *!يَأْتَلِ أُولُو الفَضْل منْكُم والسّعَة﴾ . قالَ أَبو عبيدٍ : أَي لا يقصِّرُ . وقوْلُه تعالى : ﴿لا *!يَأْلُونَكُم خَبَالاً﴾ . أَي لا يُقَصِّرُونَ في فَسادِكُم . وفي الحدِيثِ : ( وبِطانَةٌ لا *!تَأْلُوه خَبالاً ) ، أَي لا تُقَصِّرُ في إفْسادِ حالِهِ . ويقالُ : إنِّي لا *!آَلُوكَ نُصْحاً ، أَي لا أَفْتُر ولا أُقصِّرْ . ( وأَلَى *!يَأْلُو *!أَلْواً : إذا ( تَكَبَّرَ ؛ عن ابنِ الأَعْرابيِّ . قالَ الأزْهرِيُّ : وهو

حَرْفٌ غَريبٌ لم أَسْمَعْه لغيرِهِ . ( والاسمُ : *!الأَلِيَّةُ ، ومنه المَثَلُ : ( إلاَّ حَظِيَّة فلا *!أليَّة ؛ أَي إن لم أَحْظَ فلا أَزالُ أَطْلُبُ ذلكَ وأَتَعَمَّدُ له ( وأُجْهِدُ نَفْسِي فيه ؛ وأَصْلُه في المرْأَةِ تَصْلَف عنْدَ زَوْجِها تقولُ : إن أَحْظَأَتْكَ الحُظْوةُ فيمَا تَطْلُب فلا *!تَأْلُ أن تَتَوَدَّدُ إلى الناسِ لعلَّكَ تدْرِك بعضَ ما تُريدُ . ( وما *!أَلَوْتُهُ : ما اسْتَطَعْتُهُ ولم أُطِقْهُ ؛ وأَنْشَدَ ابنُ جنِّي لأَبي العِيال الهُذَليّ : جَهْراء لا *!تَأْلُو إذا هي أَظْهَرَتْبَصَراً ولا مِنْ عَيْلةٍ تُغْنِيني أَي لا تُطيقُ . يقالُ : هو *!يَأْلُو هذا الأَمْرَ أَي يُطِيقُه ويَقْوَى عليهِ . ويَقولُونَ : أَتاني فلانٌ في حاجَتِه فما *!أَلَوْتُ رَدَّه ، أي ما اسْتَطَعْتُ . ( وما أَلَوْتُ ( الشَّيءَ *!أَلْواً ، بالفتْحِ ، ( *!وأُلُوّاً ، كعُلُوَ : ( ما تَرَكْتُهُ ؛ وكذا ما *!أَلَوْتُ أَنْ أَفْعَلَهُ : أَي ما تَرَكْت . وقالَ أَبو حاتِمٍ : قالَ الأصْمَعيُّ : ما أَلَوْتُ جَهْداً ، أَي لم أَدَع جَهْداً ؛ قالَ : والعامَّةُ تقولُ : ما *!آلُوكَ جَهْداً ، وفلانٌ لا *!يَأْلُو خَيْراً : أَي لا يَدَعُه ولا يَزالُ يَفْعَلُه . ( *!والأَلْوَةُ ، ويُثَلَّثُ ، عن ابنِ سِيدَه والجَوْهرِيّ ، ( *!والأَلِيَّةُ ، على فَعِيلَةٍ ، ( *!والأَلِيَّا ، بقَلْبِ التاءِ أَلفاً : كُلُّه ( اليَمِينُ ؛ قالَ الشَّاعِرُ : قَلِيلُ *!الإِلاءِ حافِظٌ ليَمِينِهِوإنْ سَبَقَتْ منه *!الأَلِيَّةُ بَرَّتِهكذا رَوَاهُ ابنُ خَالَوَيْه ؛ وقالَ : أَرادَ قَليلَ *!الإيلاءِ فحذَفَ الياءَ .

( *!وآلَى *!يُؤْلي *!إيلاءً ( *!وائْتَلَى *!يَأْتَلي *!ائْتِلاءً ( *!وتَأَلَّى ) *!يَتَأَلَّى *!تَأَلِّياً : ( أَقْسَمَ ) وحَلَفَ . يقالُ : *!آلَيْتُ على الشَّيءِ وآلَيْتُه . وفي الحديث : ( *!آلَى مِن نِسائِه شَهْراً ) ، أَي حَلَفَ لا يدْخُلُ عليهنَّ ، وإنَّما عَدَّاهُ بمِنْ حَمْلاً على المعْنَى ، وهو الامْتِناعُ مِن الدُّخُول ، وهو يتَعَدَّى بمِنْ *!وللإيلاءِ في الفِقْه أَحْكامٌ تخصُّه لا يُسَمَّى إيلاءً دونَها . وفي حدِيثِ عليَ ، رضِيَ اللَّهُ عنه : ( ليسَ في الإصْلاح إيلاءٌ ) أَي أَنَّ الإيلاءَ إنَّما يكونُ في الضِّرارِ والغَضَبِ لا في النَّفْع والرِّضا . وقالَ الفرَّاءُ : *!الائْتِلاءُ الحَلِفُ ؛ وبه فُسِّر قَوْلَه تعالى : ﴿ولا *!يَتَأْلِ أُولُو الفَضْلِ﴾ ، أَي لا يَحْلِفُ ، لأنَّها نزلتْ في حلفِ أَبي بكْرٍ أَنْ لا يُنْفِقَ على مِسْطَح ؛ وقَرَأَ بعضُ أَهْلِ المَدينَةِ ﴿ولا يَتَأَلَّى أُولْو الفَضْل﴾ بمَعْناه وهي شاذَّةٌ . وفي الحدِيثِ : ( وَيْلٌ *!للمُتَأَلِّينَ مِن أُمَّتِي ) ، يعْني الذين يَحْكمونَ على اللَّهِ ويَقولُونَ فلانٌ في الجَّنةِ وفلانٌ في النارِ . وقيلَ : *!التَّأَلِّي على اللَّهِ أَنْ يقولَ : والله لَيُدْخِلَنَّ فلاناً النارَ ، ويُنَجِسَنَّ اللَّهُ سَعْيَ فلانٍ . وكَذلِكَ قَوْلُه في الحدِيث : مَنِ *!المُتَأَلِّي على اللَّهِ . ( و ) في حدِيثِ مُنْكَرٍ ونَكِيرٍ : ( لا دَرَيْتَ ) ولا تَلَيتَ ، هكذا يَرْوِيه المُحدِّثونَ ، وأَصْلُه تَلَوْتَ ، وإنَّما قالَ تَلَيْتَ اتباعاً لدَرَيْتَ ، وقيلَ الصَّوابُ في الرِّواية : ( ولا ائْتَلَيْتَ ) ، على افْتَعَلْتَ مِن قوْلِكَ : ما *!أَلَوْتُ هذا : أَي ما اسْتَطَعْته أَي ولا اسْتَطَعْتَ ؛ نَقَلَهُ الجَوْهرِيُّ عن ابنِ

السِّكِّيت ؛ ومثْلُه في المُحْكَم . وزادَ بعضُهم : ولا اسْتَطَعْتَ أَنْ تَدْرِي . وقالَ الفرَّاءُ : أَي ولا قَصَّرْتَ في الطَّلَبِ ليكونَ أَشْقى لَكَ . ( أَو ولا أَلَيْتَ اتْباعٌ لدَرَيْتَ ؛ ( وقيلَ : ولا أتْلَيْتَ : أَي لا أَتْلَتْ إِبلُكَ ) ، أَي لا تَلاها وَلَدُها ؛ وسَيَأتي في تلا . ( *!والأَلُوَّةُ ) ، بِفتْحٍ وتَشْديدِ الواوِ : ( الغَلْوَةُ والسَّبْغَةُ ) ، وفي بعضِ النسخِ : السَّبْقَةُ بالقافِ . ( و ) أَيْضاً ( العُودُ الذي ( يُتَبَخَّرُ به ، *!كالأُلُوَّةِ والأُلُوِّ ؛ بِضمَّتَيْن فيهما ؛ واقْتَصَرَ الجَوْهرِيُّ على الأُوْلى . والثَّانِيَةِ ؛ قالَ حَسَّانٌ رضِيَ اللَّهُ عنه : ألا دَفَنْتُمْ رَسُولَ اللَّهِ في سَفَطٍ من *!الأَلُوَّةِ والكافُورِ مَنْضُودِوأَنْشَدَ ابنُ الأَعْرابيِّ : فجاءَتْ بكافورٍ وعُود *!أَلُوَّةٍ شَآمِيَة تُذْكى عليه المَجامِرُومَرَّ أَعْرابيٌّ على النبيِّ صلى الله عليه وسلم وهو يُدْفَن فقال : ألا جَعَلْتُم رسولَ اللَّهِ في سَفَطٍ من الأَلُوَّةِ أَحْوى مُلْبَساً ذَهَبا ( *!والإِلِيَّة ، بكسْرَتَيْنِ ) : ) لُغَة فيه . وقالَ الأصْمعيُّ : أَرَى الألُوَّةَ فارِسِيَّة عُرِّبَت . وقالَ الأزْهرِيُّ : ليسَتْ بعربيَّةٍ ولا فارِسِيَّةٍ ، وأُراها هنْدِيَّةً . ( ج *!ألاوِيَةٌ ) ، دَخَلتِ الهاءُ للإشْعارِ بالعُجْمة : أَنْشَدَ اللّحْيانِيُّ : بساقَيْنِ ساقَيْ ذي قِضِين تَحُشُّها بِأَعْوادِ رَنْدٍ أَو أَلاوِيَةٍ شُقْراذُو قِضِين : مَوْضِعٌ وسَاقاها : جَبَلاها . ( *!والأَلْوُ : العَطِيَّةُ ؛ ) عن ابن

الأَعْرابيِّ ؛ وأَنْشَدَ : أَخالِدُ لا *!آلُوكَ إلاَّ مُهَنَّداً وجِلْدَ أَبي عِجْلٍ وَثيقَ القَبائِلأي لا أُعْطِيكَ إلاَّ سَيفاً وتُرْساً من جِلْدِ ثوْرٍ . وقيلَ لأَعْرابيَ ومَعه بَعيرٌ : أنِخْه ؛ فقالَ : لا *!آلُوه . ( و ) *!الأَلْوُ : ( بَعَر الغَنَمِ وقد آلَى المَكانُ ) : ) صارَ ذلِكَ فيه . وممَّا يُسْتدركُ عليه : قالَ أَبو الهَيْثم : الأَلْوُ مِن الأَضْدادِ ؛ أَلا يَأْلُو إذا فَتَرَ وضَعُفَ ، وأَلا *!يَأْلُو إذا اجْتَهَدَ ؛ وأَنْشَدَ : ونحْنُ جِياعٌ أَيَّ *!أَلْوٍ تَأَلَّتِ مَعْناهُ : أَيَّ جَهْدٍ جَهَدَتْ . وقالَ ابنُ الأعْرابيِّ : الأَلْوُ : المَنْعُ ؛ *!والأَلْوُ : العطِيَّةُ . قُلْتُ : فعلى هذا أَيْضاً مِن الأَضْدادِ ؛ وكَذلِكَ على الاسْتِطاعَةِ والتَّقْصير . وحَكَى اللّحْيانيُّ عن الكِسائي : أَقْبَل يَضْربُه لا *!يَأْلُ ، بضمِّ اللام من غير واوٍ ، ونَظيرهُ ما حَكَاه سِيْبَوَيْه مِن قوْلِهم : لا أَدْرِ . وفي حدِيث الحَسَنِ : ( أُغَيْلَمةٌ حَيَارَى تَفاقَدُوا ما يَأْلُو لهم أنْ يَفْقَهُوا ، أَي ما آنَ ولا انْبَغَى . ورجُلٌ *!آلٍ : مُقَصِّرٌ ؛ وأَنْشَدَ الفرَّاءُ : وما المَرْءُ ما دامتْ حُشاشَةُ نفْسِه بمُدْرِك أَطْرافِ الخُطُوبِ ولا آليوالمرْآةُ *!آلِيَةٌ : وجَمْعُها : *!أَوالِي ؛ قالَ أبو سَهْمٍ الهُذَليّ :

القَوْمُ أَعْلَمُ لَو ثَقِفْنا مالِكاً لاصْطَافَ نِسْوَتُه وهنَّ أَواليأَي مُقصِّرات لا يَجْهَدْنَ كلَّ الجَهْدِ في الحزْنِ عليه ليَأْسِهِنَّ عنه . *!والائْتِلاءُ *!والتَّأْلِيةُ : الاسْتِطاعَةُ ؛ قالَ الشاعِرُ : فَمَنْ يَبْتَغِي مَسْعاةَ قَوْمِيَ فَلْيَرُمْ صُعوداً على الجَوْزاءِ هل هو *!مُؤْتَلي وفي الحدِيث : ( مَنْ صامَ الدَّهْر فلا صَامَ ولا *!أَلَّى ) ، أَي اسْتَطَاعَ الصِّيامَ ، كأنَّه دُعاءٌ عليه ، ويَجوزُ أَنْ يكونَ إِخْباراً . ورَواهُ إبراهيمُ بنُ فِراس ولا *!آلَ ، وفسّرَ بمعْنَى ولا رَجَع قالَ الخطابيُّ : والصَّوابُ *!أَلَّى مُشَدّداً ومُخَفَّفاً وجَمْعُ *!الألِيَّة ، بمعْنَى اليَمِين ، الأَلايَا ؛ ومنه قَوْلُ كثيِّر السَّابِق : قَليلُ *!الأَلاَيَا حافظٌ لَيَمينِه هذه رِوايَةُ الجَوْهرِيّ ، ورِوايَةُ ابنُ خَالَوَيْه : قَليلُ *!الإِلاءِ كما تقدَّمَ . وحكَى الأَزْهرِيُّ عن اللّحْيانيّ قال : يقالُ لضَرْبٍ من العُودٍ *!ليَّة ، بالكَسْر ، ولُوَّةٌ ، بالضمِّ ؛ وشاهِدُ لِيَّة في قوْلِ الرَّاجِزِ : لا يَصْطَلي لَيْلَة رِيح صَرْصَرٍ إلاَّ بعُود لِيَّةٍ أَو مِجْمَرويقالُ : لا آتِيكَ *!أَلْوَة أَبي هُبَيرة ، وهو سعْدُ بنُ زيْدِ مَنَاة بنِ تمِيمٍ . قالَ ثَعْلَب : نَصْبَ أَلْوَة نَصْبَ الظَّرُوف ، وهذا من

اتِّساعِهم لأَنَّهم أَقامُوا اسمَ الرَّجُل مُقام الدَّهْر . *!والمِئْلاةُ ، بالهَمْز ، على وَزْنِ المِعْلاة : الخِرْقَةُ التي تُمْسِكُها المرْأَةُ عنْدَ النَّوْحِ ، وتُشِيرُ بها ، والجَمْعُ *!المَآلِي ، وأَنْشَدَ الجَوْهرِيُّ للشاعِر يَصِفُ سحاباً وهو لبيدٌ : كأَنَّ مُصَفَّحاتٍ في ذُراه وأَنْواحاً عَلَيْهِنَّ المَآلِي والمِئْلاةُ أَيْضاً : خِرْقَةُ الحائِضِ ؛ ومنه حدِيثُ عَمْرو بنِ العاص : ( ولا حَمَلْتني البَغَايا في غُبَّراتِ المَآلِي . وقد *!آلَتِ المرْأَةُ *!إيلاءً : إذا اتَّخَذَتْ مِئْلاةً . *!وأُلْوةُ ، بالضم : بَلَدٌ في شعْرِ ابنِ مُقْبل ؛ قالَ : يَكادَان بين الدَّوْنَكَين وأَلْوَة وذات القَتاد السُّمْر يَنْسَلخان

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok25.225 harf
Madde başı: الوأَلَا 1 أَلَا ذ , (S, M, Mgh, K,) aor. يَأْلُو, (S, Mgh,) inf. n. أَلْوٌ (T, M, Mgh, K) and أُلُوُّ (K, TA [in a copy of the M أَلُوٌّ]) and أُلِىٌّ; (K, TA; [in a copy of the M أَلِىٌّ, and in a copy of the Mgh written with fet-h and damm to the أ;]) and ↓ أَلَّى, (S, M, K,) aor. يُؤَلّى, inf. n. تَأْلِيَةٌ; (S;) and ↓ ائتلى [written with the disjunctive alif اِيتَلَى]; (S, M, K;) [and ↓
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR570 harf
Madde başı: ءلوأَلا أَلا U ( n. ac. أَلْو 1 , أُلُوّ 27 ), a. Fell short of, was not equal to. أَلَّوَ أَلَّوَ II , a. see I . آلَوَ آلَوَ IV , a. V, Swore, took an oath. اـَئْتَلَوَ اـَئْتَلَوَ VIII , a. see I , & IV. أَلْو أَلْو 1 , a. Gift. أَلْوَة أَلْوَة 1t , a. Aloe-wood. b. Dye. أَلَاْو أَلَاْو 22A , a. Aloe-tree. أُلُوّ أُلُوّ 27 , أُلُوَّة 27t , a. see 1t (a) . اِلَى اِلَى a. To,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok70.764 harf
Madde başı: ءلوءلو 2.BAB أَلا - يَأْلِي - آلاء أَلا - يَأْلِي - آلاء أَلا - يَأْلِي - آلاء أَلا - يَأْلِي + كائن + أمراً أو شيئاً: يجتهد بالتحري عنه واستقصائه ألا: اسم فعل (أَلا - يَأْلِي): البحث والاستقصاء، وهي كذلك بمعنى مفعول: الشيء المتحرى عنه والمبحوث عنه: الظاهرة الكونية أو المعضلة المحيرة التي تستدعي البحث والتفتيش والتحري: آيات الله في الظواهر الكونية
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler25 mücavir (32 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. خبل

    1 ortak ayet · Habl meyvedeki çürüklük demektir

  2. بغض

    1 ortak ayet · Bahat çene altındaki et demektir

  3. عنت

    1 ortak ayet · Sıkıntıya düştünüz

  4. ربص

    1 ortak ayet · “Rebş” ağaçların yaprakları döktükten sonra yeniden…

  5. فوه

    1 ortak ayet · Onların ağızları ile

  6. فيأ

    1 ortak ayet · Fey Güneşin en kısa gölgesi demektir

  7. شهر

    1 ortak ayet · Kamer gökteki ayın kütlesi demektir

  8. ربع

    1 ortak ayet · Rebi’ (ayn): Bağdaş kurmak demektir

  9. بطن

    1 ortak ayet · Batın karın demektir

  10. ودد

    1 ortak ayet · Vadi, bir ırmağın veya derenin içinde bulunduğu sahadır

  11. بدي

    1 ortak ayet · Açığa çıkarırsınız

  12. خفي

    1 ortak ayet · Hafy, Sık ağaçlı yerdir

Geçtiği ayetler(2)

Sîga sayfası: يَأْلُونَكُمْ
  1. … الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا بِطَانَةً مِنْ دُونِكُمْ لَا يَأْلُونَكُمْ خَبَالًا وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَاءُ مِنْ …

    Sizi şaşırtmakta yetersiz kalırlarEy iman edenler; sizden başkalarını dost edinmeyin. Onlar; sizi, şaşırtmaktan geri kalmazlar. Sıkıntıya düşmenizi isterler. Öfkeleri ağızlarından taşmaktadır. Sinelerinin gizlediği ise daha büyüktür. Düşünürseniz size ayetlerimizi açıkladık.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökألو
YapıÜçlü
Özel Durumİlletli (nakıs / lefif-i mefruk türevi geçişken yapı)
Bağlamsal Yakın Köklerنعم, قصر, حلف, جحد
Zıt Kökوفر
Çekirdek Özet 1Gevşemek, ağır davranmak, geri kalmak veya bir şeyi sınırlayıp bağlamak; dolgunluk ve belirgin nimet tezahürü
Çekirdek Özet 2İlahi nimetlerin sınırsızlığı ve açığa çıkışı karşısında insanın sorumluluktan geri durmaması ve yeminle bağlanması
Çekirdek Özet 3İlahi bağışın (ālā') borç ve bağlılık (îlâ') doğurması; nimetin büyüklüğü ölçüsünde ihmal ve kusurun (alw) mahkum edilmesi
Kritik Hata RiskiÂlâ kelimesini yalnızca soyut manevi lütuflarla sınırlamak veya îlâ/alw kullanımlarını nimet kavramından büsbütün kopuk salt fıkhi ceza kalıbı saymak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ألParlama, belirme, gerilme, sınır koyma ve bir nesnenin zirve noktasına ulaşması; nitekim أله kökünde hayret ve yücelik, ألف kökünde tam kaynaşma ve bitiştirme, ألت kökünde ise eksiltme ve sınırlama anlamları bu ikili tabanda birleşirوİllet harfinin eklenmesiyle soyut gerilim ve sınırlama eylemi akışkanlık kazanmış; bir yandan güçten geri kalma ve yavaşlama (kusur etme), diğer yandan bağlayıcı bir yemin veya belirgin bir nimetin açığa çıkması yönünde dinamik bir yayılım kazanmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
اÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçEylemin veya yönelişin başlatıcı gücü, iradenin devreye girmesi ve öncelikli varlık iradesi
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaHareketi kontrol altında tutma, sınır tayin etme, sevk etme ve zorunlu bir hedefe yönlendirme
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaBelirlenen sınırı sabitleme, bağı pekiştirme veya uzayarak devam eden sürece eklenme
ألوGüçle başlatılan bir eylemin denetim altına alınıp bağlanması yahut duraksatılmasıBaşlatıcı iradenin bir bağ veya yeminle sabitlenmesi, sınırın çekilmesi yahut sınırda duraklayarak eylemin yavaşlatılıp geri tutulması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir hayvanın veya insanın gücü yettiği halde bir işte ağır davranması, geri kalması ve kusur göstermesi (el-alw); ayrıca kuyruğu dolgun semiz koç (el-elyân) ve kokusu etrafa yayılan tütsü ağacı (el-elüvve)
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye ve erken dönem şairlerinin şiirlerinde bir hedefe ulaşmada gevşeklik göstermemek ve hiçbir çabadan geri durmamak anlamında şu deyimle kayıtlıdır: لا يألو جهدا
Erken Arapça kullanımKlasik lügatlerde bir kimsenin gücünü esirgememesi durumunda söylenen şu ifadede geçer: ما ألوت عن الجهد في حاجتك

Kaynak Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

Sami etimolojik katman

Arapça ألو kökü (yakın varyantı olan ألى / ألي kökleriyle birlikte), Batı Sami dillerinde yemin etme, lanetleme, ilahi bağ ve yüce kudret tasavvurlarıyla derin bir fonetik ve anlamsal örtüşme sergiler. İbranicedeki אָלָה (ʾālāh: ant içmek, yemin etmek, lanet/ahit altına girmek) ve Süryanicedeki ܐܠܝܐ / ܐܠܐ (bağlayıcı söz, antlaşma) biçimleri, kökün doğrudan bağlayıcı ahit, sınır koyma ve sözleşme dairesine ait olduğunu gösterir. Diğer yandan Akadca alû (belirme, yücelme yahut bir ilahi güçle ilişkilendirilme) tabakasıyla kavramsal akrabalık sezilir. Erken Sami katmanında kök, bir yandan varlığın gözle görünür parlaklığı, dolgunluğu ve lütfunu (nimet/ala), diğer yandan insanın bu yücelik karşısında girdiği sarsılmaz taahhüdü, yemini (îlâ) ve bu yeminden geri kalma riskini (alw: yetersizlik, ihmal) aynı anlam yumağında taşımıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönألو / ألي kök geçişkenliğiSözlüklerde kusur etmek (alw), yemin etmek (îtilâ'/îlâ') ve çoğulu ālā' gelen nimet anlamları aynı kök ailesinde birleşirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ʾ-l-h (yemin, lanet, ahit) ve Süryanice ʾ-l-yAhit, yemin ve sınır koyma anlamlarının ortak Sami tabakasından türediği görülürGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik bağlamda parlama ve bağlanma kökleriErken dil katmanlarında göz alıcı ışık, dolgunluk ve bağ kurma işlevleri üzerinden türetilmiştirMuhtemel

Kaynak Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon, HALOT, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ألوAnlamlıİhmal etmek, yemin etmek, nimetHedef köktür; kusur etme, yemin ve nimet anlamlarını taşırKur'an'da geçer
أولAnlamlıDönmek, aslına rücu etmek, yönetmekBir şeyin ilk haline, esasına varması ve tevil edilmesiKur'an'da geçer; kök içi kalb ve yön akrabalığı vardır
لأوAnlamlıZorluk, darlık, sıkıntıYaşamın daralması ve şiddetlenmesi durumunu anlatırKur'an'da geçmez; mahrumiyet anlamıyla ters yönde ilişkilidir
لوأKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKullanım dışı diziliş
وألAnlamlıSığınmak, kurtulmak, melce edinmekBir tehlikeden kaçıp güvenli bir sığınağa kavuşmakKur'an'da geçer; mevl ve melce kavramlarıyla örtüşür
ولأKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKullanım dışı diziliş

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ألوMerkezGeri durmak, yemin etmek, açığa çıkan nimetBir yükümlülük karşısında sınır koyma, kusur etme yahut lütfun apaçık görünmesiGeniş semantik yelpazede hem ilahi lütfu hem insani sorumluluğu kuşatır
نعمKomşuİhsan ve bağışlanmaNimetin sağladığı refah, yumuşaklık ve iç ferahlığına odaklanırألو kökündeki ilahi kudret tezahürü ve hayret uyandıran büyüklük vurgusu نعم kökünde daha çok rahatlık eksenlidir
قصرKomşuKısa tutmak, kusur etmekBir şeyin boyunu veya süresini bilerek ya da bilmeyerek eksiltmekألو gücü yettiği halde ağırdan almayı ve ihmali; قصر ise doğrudan kısıtlamayı anlatır
حلفKomşuYemin etmekTaraflar arasındaki mutlak bağ ve antlaşmayı ifade ederألو kökünden gelen yemin (îlâ), kişinin kendi üzerine bir yükümlülük veya mahrumiyet koyması nüansını taşır
جحدKomşuİnkar etmek, nimetin hakkını vermemekBilinen bir gerçeği bile bile reddetme eylemidirألو nimetlerinin açıkça görülmesine rağmen teslim olmama tavrının zıddında durur
وفرZıtTamlık, eksiksiz kılma, bollaştırmaHiçbir eksiltme ve kusur olmaksızın tamamlama haliألو kökünün içerdiği alw (kısma, geri durma, eksik bırakma) eyleminin tam karşıtıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaألوKusur etmek, yemin etmek, açık nimetlerKökün üç temel semantik kutbunu aynı anda barındıran özgün yapıKesin
LatinceCessere / Iurare / BeneficiaGeri durmak / Yemin etmek / NimetlerTek kelime tüm anlamı karşılamaz; cessare ihmali, iurare bağlayıcı andı, beneficia ihsanları karşılarGüçlü
İngilizceTo fall short / To swear / Divine bountiesKusur etmek, ihmal etmek / Yemin etmek / İlahi nimetlerModern dilde üç farklı kelimeyle ayrıştırılır; tekil bir kök birliği kurulamazGüçlü
AlmancaVersäumen / Schwören / Wohltatenİhmal etmek / Ant içmek / LütuflarHukuki ve ahlaki sorumluluktan geri kalma ile ilahi ihsanları ayrı terimlerle ifade ederGüçlü
FransızcaNégliger / Jurer / BienfaitsSavsaklamak / Yemin etmek / İyiliklerKusur etme ve yemin eylemleri ahlaki boyutta kalırken bienfaits ilahi bağışları anlatırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
آلَاء (Ālā')Apaçık, kudret göstergesi olan ilahi nimetler ve harikalarYaratılışın muazzam dengesi, gökler, yer ve ahiret sahneleri bağlamında (Rahmân 55:13, A'râf 7:69, Necm 53:55)
لَا يَأْلُونَكُمْ (Lā ya'lūnakum)Kusur etmemek, elden gelen hiçbir kötülüğü veya zararı esirgememekMüminlerin aleyhine fesat çıkarmada hiçbir çabadan geri durmayan münafık ve düşman tavrı bağlamında (Âl-i İmrân 3:118)
لَا يَأْتَلِ (Lā ya'tali)Yemin edip geri durmamak, yardımı kesmeye ant içmemekFazilet ve servet sahiplerinin yakınlarına yardım etmeme yönünde yemin etmelerinin yasaklanması bağlamında (Nûr 24:22)
يُؤْلُونَ (Yu'lūne)Eşine yaklaşmamaya yemin etmek (Fıkhi îlâ yemini)Evlilik bağında kadını askıda bırakacak şekilde yeminle uzak durma bağlamında (Bakara 2:226)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi sıfatlar ve nimetin vücubiyeti meselesiĀlā' kavramının sadece müminlere mi yoksa kafirlere de mi şamil olduğu; nimetin şükrü gerektirmesiİlahi lütfun kainattaki açık ve karşı konulamaz kudret delilleri olarak tecelli etmesi
FıkıhAile hukuku ve yeminler bahsiKocanın eşine dört aydan fazla yaklaşmamaya yemin etmesi (Îlâ kurumu) ve bunun hukuki sonuçlarıBir hakkı ifa etmekten yemin yoluyla geri durma ve nefsi kısıtlama iradesi
TefsirRahmân suresinin ana omurgası ve tekerrür eden ayet"Rabbinizin hangi nimetlerini yalanlayabilirsiniz?" nidasındaki nimetin mahiyeti ve muhatabın acziNimetin hem celal hem cemal tecellilerini kapsayan, inkarı imkansız varoluşsal lütuf oluşu
HadisAhlaki gayret ve yemin adabı" لا تألوا " (kusur etmeyiniz, gevşemeyiniz) ve " لا يتأل على الله " (Allah adına kesin hüküm verip yemin etmemek) nehiyleriBir işte son sınıra kadar gayret göstermek ve Allah'ın rahmetini daraltacak yeminlerden kaçınmak

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık ve kulluk dengesiNimetin idraki ve şükür mükellefiyetiVarlığın bütününde ilahi lütfu görüp inkarı ve tembelliği menetmeBütün kozmik ve ahlaki nizam ilahi nimetlerin (ālā') tezahürüdür; insan buna karşı lakayt kalamazKesin
İlmiOlguların incelenmesiTabiat yasalarındaki açık işaretlerGözlemlenebilir düzenin akılla kavranmasıFiziksel evrenin her unsuru, araştırmacıyı hayrette bırakan açık bir delil ve ihsandırGüçlü
SiyasiHukuki ahitler ve taahhütlerSorumluluktan kaçmama ve bağlayıcı ahitToplumsal sözleşmenin korunması ve görevi savsaklamamaİdarecilerin ve tebaanın görevlerini yerine getirmede kusur etmemesi (lā ye'lū) ilkesidirGüçlü
İktisadiServetin dağılımı ve yardımlaşmaKaynakların akışını yeminle kesmemeServetin tabana yayılması ve infakın engellenmemesiİhtiyaç sahiplerine yapılan yardımların kişisel kırgınlıklar yüzünden yeminle kesilmesini (îlâ) önlerKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDoygunluk ve asimptotik sınır (Asymptotic Limit)Bir sistemin kapasitesinin son raddesine kadar dolması yahut bir fonksiyonun bir sınıra yaklaşıp orada duraklaması (ihmal/kusur eşiği) dinamik dengesini yansıtırMuhtemel
Beşeri bilimlerPozitif borçluluk ve ahlaki yükümlülük teorisiBireye karşılıksız sunulan kamusal/evrensel faydanın (nimet), birey üzerinde kaçınılmaz bir ahlaki borç ve taahhüt (yemin/sorumluluk) üretmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiÂlâ kelimesini sadece yiyecek, içecek veya maddi refah ile sınırlamak; îlâ ve alw kelimelerini ise salt arkaik fıkhi ceza formülü saymak
Kur'an içi daha geniş anlamKök; kainatın ontolojik kuruluşu, ceza ve uyarı sahneleri dahil her türlü ilahi tecelliyi (ālā'), insanın bu azamet karşısındaki yemin ve taahhüdünü ve vazifeden geri durmama (alw) zorunluluğunu bir bütün olarak kapsar
Yanlış anlamanın doğuracağı hataRahmân suresindeki dehşetli ahiret ve ceza sahnelerinin neden "nimet" (ālā') sayıldığını kavrayamamak; adaletin ve ilahi uyarının da en büyük nimet olduğunu gözden kaçırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın başlangıcındaki ilahi lütuf ile insanın varlık karşısındaki ahlaki ve hukuki sorumluluk bağını tek bir kök semantiğinde birleştirdiği için merkezidir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Rahmân suresinin ana nakaratında (55:13 vd.), A'râf ve Necm surelerindeki geçmiş kavimlerin ibret sahnelerinde, Nûr suresindeki infak ahlakında (24:22) ve münafıkların psikolojisinin tasvirinde (Âl-i İmrân 3:118) belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Nimetin sadece hoşa giden fiziksel hazlardan ibaret olduğu yanılgısını yıkar; uyarı, sınırlandırma ve adaletin ikamesinin de en yüce varoluşsal nimetler olduğunu gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir hayvanın semizliği ve kuyruk dolgunluğu; kokunun yayılması; bir işte gücü yettiği halde ağır davranıp geri kalmak ve kendini sınırlandırmak.
  • Soyut anlamİlahi kudretin kainata yaydığı sınırsız delil ve bağışlar (nimet) karşısında, insanın bu lütuf nizamına karşı lakayt kalmayıp sorumluluğunu eksiksiz yerine getirmesi, vazifeden geri durmaması ve taahhüt altına girmesi.
  • Sistematik karşılıkOntolojik düzeyde tezahür eden sınırsız ilahi bağışın (N), ahlaki ve hukuki düzlemde insan iradesine yüklediği geri durmama ve kusur etmeme (S) zorunluluğu; nimeti inkarın ise bu dengeyi bozan kusur (K) olarak kodlanması.
  • LaTeX modeliN→max⁡(A)  ⟺  S≥0veK=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde N ilahi nimetlerin ve açık kudret tezahürlerinin çokluğunu, A bu tezahürler karşısında insanda uyanan idrak ve hayret potansiyelini temsil eder. S insanın ahlaki, fıkhi ve vicdani taahhüdünü (yemin ve sorumluluk eylemini), K ise gücü yettiği halde vazifeden geri durma, ihmal ve kusur etme (el-alw) katsayısını simgeler. Nimetin azameti (N), insanın eylemsel kusurunun sıfıra yaklaşmasını (K=0) ve sorumluluk yükümlülüğünün (S) eksiksiz ifasını zorunlu kılar.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ا