بيد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ب-ي-د1 sîga, 7 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.نفسظلمبيدأبدتَبِيدَظننجننقول

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 7

▶ Ağı aç (3B)

بيد

ب - ي - د

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 11 sözlük

Beyd çöl, sahra demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(11)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Beyd çöl, sahra demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.893 harf
باب الدال والباء و و ء ي معهما د ب أ، ب د و، ب د أ، ب ي د، أ ب د، د أ ب، أ د ب، و ب د مستعملات دباً: الدُّبّاء: القَرْع والواحدة دُبّاءةٌ. وفي الحديث عن النبيِّ صلّى اللهُ عليه وسَلَّم أنَّه نَهَى عن الدُّباءِ والحَنْتَم والنَّقير، وهي أوعيةٌ كانوا ينتبذون فيها وضَرِيَتْ فكان النَّبيذُ يغلي فيها سريعاً ويُسكِرُ فنَهاهم عن الانتِباذ فيها، ثم رخَّصَ -عليه الصلاة والسلام- في الانتِباذ فيها بشرط أن
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR289 harf
البَيداءُ: المفازة، والجمع بيد. وبادَ الشيءَ يَبيدُ بَيْداً وبُيوداً: هلك. وأبادَهُم اللهُ، أي أهلكهم. والبَيْدانةُ: الأَتانُ اسم لها. قال امرؤ القيس: ويوماً على صَلْتِ الجَبينِ مُسَحَّجٍ ويوماً على بَيْدانَةٍ أُمِّ تَـوْلَـبِ وبَيْدَ بمعنى غير. يقال: إنّه كثير المال، بَيْدَ أنّه بخيل.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR11.541 harf
د ب ( وايء ) دبا ، داب ، وبد ، أدب ، أبد ، بدا ، بيد . دبا : قال الليث : الدُّبَّاءُ القَرْعُ الواحدة دُبّاءَةٌ . وفي الحديث عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه نهى عن الدُّبَّاء والحنْتَم والنّقِير وهي أوعية كانوا ينتبذون فيها وضرِيَتْ فكان النبيذُ يغلى فيها سريعاً ويُسْكِر فنهاهم عن الانتِبَاذِ فيها ، ثم رَخَّصَ عليه الصلاة والسلام في الانتبَاذ فيها بشرط أن يشربوا ما فيها وهو غيرُ مسكر . وقال :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.004 harf
(باب الباء والياء وما يثلثهما) (بيت) الباء والياء والتاء أصلٌ واحد، وهو المأْوَى والمآب ومَجْمَع الشّمْل. يقال بيتٌ وبُيوتٌ وأبياتٌ. ومنه يقال لبيت الشِّعر بيتٌ على التشبيه لأنه مَجْمَع الألفاظِ والحروفِ والمعاني، على شرطٍ مخصوصٍ وهو الوَزْن. وإيَّاهُ أراد القائل: وبَيتٍ على ظَهْرِ المَطِيّ بَنَيْتُه *** بأسمَرَ مَشْقُوق الخياشِيم يَرْعُفُ([1])أراد بالأسمر القلم. والبيت: عِيالُ الرّجُل والذين
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR204 harf
ب ي د نزلنـا بالبيـداء وقطعنـا بيـداً عـن بيـد‏.‏ وأبادهـم اللـه فبـادوا‏.‏ وفـي الحديـث‏:‏ ‏"‏ بعث الله جبريل فقال يا بيداء بيدي بهم فيخسف بهم ‏"‏ وصاد عيراً وبيدانة‏.‏ وهو كثير المال بيد أنه بخيل‏.‏
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR189 harf
* ب ي د * * البَيْداءُ * بوزن البيضاء المفازة والجمع * بِيدٌ * بوزن بيض و * بَادَ * هلك وبابه باع وجلس و * أبَادَهُ * الله أهلكه و * بَيْدَ * كغير وزنا ومعنى يقال هو كثير المال بيد أنه بخيل
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.242 harf
باد الشيء يبيد بوادا، هكذا في اللسان - وقد أنكره شيخنا بناء على أنه لم يذكره الجوهري ولا أرباب الأفعال، ولا لقتضاه قياس، وهذا وبيادا، بالفتح، وبيودا، بالضم، وبيدودة، وهذه عن اللحياني: ذهب وانقطع. وباديبيد بيدا، إذا هلك. وبادت الشمس بيودا: غربت، حكاه سيبويه. وأباده الله. أهلكه. وفي الحديث: فإذا هم بديار باد أهلها، أي هلكوا وانقرضوا. والبيداء: الفلاة والمفازة المستوية يجرى فيها الخيل، وقيل: مفازة
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR4.505 harf
بَادَ 1 بَادَ اـد باـد باد بادي , aor. يَبِيدُ, inf. n. بَيْدٌ (T, S, M, &c.) and بُيُودٌ (S, M, L, Msb, K) and بَيَادٌ (M, L, Msb, K) and بَيْدُودَةٌ (Lh, M, L, K) and بَوَادٌ (L, K) and بَوْدٌ, (CK,) the last but one disapproved by MF, (TA,) [and the last equally doubtful,] He, or it, perished; (T, S, A, Mgh, L, Msb;) went away; passed away; became cut off, or extinct; came to an end. (M, L,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR802 harf
بَادَ بَادَ ( y ) I ( n. ac. بَيْد 1 , بَيَاْد 22 , بُيُود [ 27 ] , بَيْدُوْدَة بَيْدُوْدَة ), a. Perished, became extinct. b. Set ( sun ). أَبْيَدَ أَبْيَدَ IV , a. Destroyed, annihilated. بَيْد بَيْد 1 , a. Destruction, ruin. بَاْيِد بَاْيِد 21 , a. Lost, destroyed, done for. بَيَّاْدِيّ بَيَّاْدِيّ 28yi , P. , ( pl. بَيَّاْدَة 28t ), a. Foot-soldier; infantry. b. Footman.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR4.965 harf
بيد بَادَ - يَبِيْدُ بَادَ - يَبِيْدُ + الكائن أو الشيء: يزول ويهلك ويفنى: يتخرب ويضمحل ويزول أصله ولا يبقى منه أثر واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " هلاك وفناء الشيء وزواله، جسماً، أو أثراً وفعلاً" وهي: فَنيَ - يَفْنى، هَلَكَ - يَهْلِكُ، زَهَقَ - يَزْهَقُ، بَادَ - يَبيْدُ، بَطَلَ - يَبْطُلُ، نَفِدَ - يَنْفَدُ تبيد { ودخل جنته وهو ظالم لنفسه
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler7 mücavir (11 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. أبد

    1 ortak ayet · Badiye çöl demektir

  2. ظنن

    1 ortak ayet · Suyu belirsiz, suyun olup olmadığı kuyu demektir

  3. دخل

    1 ortak ayet · Dahl: Kuytu yer demektir

  4. جنن

    1 ortak ayet · Bahçe demektir

  5. نفس

    1 ortak ayet · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir

  6. ظلم

    1 ortak ayet · Zalimler

  7. قول

    1 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

Geçtiği ayetler(1)

  1. وَدَخَلَ جَنَّتَهُ وَهُوَ ظَالِمٌ لِنَفْسِهِ قَالَ مَا أَظُنُّ أَنْ تَبِيدَ هَذِهِ أَبَدًا

    Çöl olurO, nefsine böylece zulmederek bahçesine girerken dedi ki: Bu bahçenin batacağını hiç sanmam.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökبيد
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (orta harfi ya)
Bağlamsal Yakın Köklerهلك, فني, دمر, بور
Zıt Kökبقي
Çekirdek Özet 1Varlığın bütünüyle tükenip yok olması, çöl ve ıssızlıkta iz bırakmadan kaybolup gitmesi
Çekirdek Özet 2İnsanın kendi kurduğu mamur düzenin ve servetin mutlak biçimde çökeceğini ve silineceğini inkâr etmesi
Çekirdek Özet 3Fanilik yasasının kaçınılmazlığı ve ontolojik tükenişin mülkiyet yanılsamasını sıfırlaması
Kritik Hata RiskiKelimenin sadece basit bir ölüm veya geçici bir bozulma sanılması; nihai ve izsiz ontolojik siliniş boyutunun gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
بيAyırma, açılma, mesafelenme ve bir durumdan başka bir duruma intikal etme çekirdeği (بين, بيع, بيت)دKapı ve geçiş imgesini taşıyan dal harfi eklenerek mevcudiyet alanından mutlak yok oluş ve tükeniş alanına geçişi, izlerin bütünüyle silinerek yok olmasını neticelendirmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadır; iç, barınma, sınırlandırılmış mekanVarlığın içinde barındığı, sınırları belirli korunaklı alanı temsil eder
يEl ve kol; iş, yapma, uzanma, tasarrufMaddi ve somut tasarrufun, varoluşsal etkinliğin devamlılığını gösterir
دKapı; giriş, geçiş, dışarı çıkış, ayrılmaİçeriden dışarıya kesin geçişi, mevcut durumun dışına çıkıp geri dönülmez biçimde ayrılmayı simgeler
بيدMekandan dışarıya kesin geçiş ve yok oluşKorunaklı mekanın ve varoluşsal tasarrufun nihai bir kapıdan geçerek tükenmesi, çölün ıssızlığında iz bırakmadan kaybolması hareketini ifade eder

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyin helak olup tamamen tükenmesi, izinin kaybolması; yolcusunu içinde yok eden, su ve bitkiden yoksun engin çöl ve sahra (el-Beydâ')
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi amcasının oğluna hitaben yaptığı eylemi açıklarken kökü istisna ve tükeniş bağlamında kullanmıştır: عمدا فعلت ذاك بيد أني / إخال لو هلكت لم ترنّي
Erken Arapça kullanımHz. Peygamber'in hadisinde geçen istisna kullanımı ile kıyamet alametlerine dair rivayetlerde ordunun çölde batışı için yer alan sesleniş: نحن الآخرون السابقون يوم القيامة بيد أنهم أوتوا الكتاب من قبلنا / يا بيداء بيدي بهم

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab ve Asāsü’l-Belāġa.

Sami etimolojik katman

Arapça بيد kökü, Sami dillerinde genel olarak tükenme, yok olma, kaybolma ve harap olma anlamsal dairesiyle ilişkilidir. İbranicede yer alan ve kökten yok olma, felakete uğrama veya helak olma durumlarını niteleyen fonetik açıdan yakın biçimler ile Süryanicedeki kaybolma ve tükenme bildiren kullanımlar bu semantik katmanın ortak çekirdeğine işaret eder. Kökün çöl veya ıssız düzlük (beydâ') anlamına genişlemesi, bedevi Arap coğrafyasında insanın ve izlerin kaybolup helak olduğu uçsuz bucaksız coğrafi mekan algısıyla yakından bağlantılıdır. Kökün bir diğer kullanımı olan ve istisna bildiren edatlaşmış yapısı ise bir durumun önceki hükümden bütünüyle ayrılarak yok sayılması veya başkalık kazanması zemininde gelişmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönHelak olma, tükenme, çölleşme, istisna olmaBir varlığın bütünüyle zeval bulması ve izsizleşmesi ile çölün yutucu ıssızlığı arasında doğrudan semantik bağ vardırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanicede helak ve zeval kökleriMerkezi Sami dillerinde yok olma, kaybolma ve varoluşsal sınırın sonuna gelme manaları ortaktırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin bir Afro-Asyatik dış genişleme bağı güvenilir kaynaklarla tespit edilememiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha ve David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
بيدAnlamlıHelak olmak, yok olmak, tükenmekHedef köktür; varlığın ve izin tamamen silinmesiKur'an'da geçer
بديAnlamlıOrtaya çıkmak, aşikar olmakÇöle çıkmak, bedevilik, gizli iken görünür hale gelmekKur'an'da geçer; zıt yönde görünürlük
يبدKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde mühmel kabul edilen dizilişKur'an'da geçmez
يدبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde mühmel kabul edilen dizilişKur'an'da geçmez
دبيAnlamlıKarınca gibi yavaşça yürümek, yayılmakÇekirge yavrusu ve yerde kıpırdayarak hareket etmeKur'an'da geçmez
ديبAnlamlıZahmet çekmek, devamlı çalışmakدأب kökünün teshil edilmiş veya dönüşmüş biçimiKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
بيدMerkezTükeniş ve yok oluşVarlığın iz bırakmadan, çölleşircesine silinip gitmesiMaddi ve kurumsal varlığın mutlak çöküşü
هلكKomşuBozulma ve can vermeBir şeyin işlevini yitirerek ölmesi veya dağılmasıCanlılığın veya düzenin çözülmesi
فنيKomşuSon bulmaZaman ve imkan sınırına ulaşıp tükenmeVarlığın nihai sınırına gelip son bulması
دمرKomşuYıkılma ve kırılmaDış bir darbe ile altüst olma ve ezilmeŞiddetli ve fiziki yıkım
بورKomşuAtıl kalma ve çürümeİşlenmeyen toprağın veya ticaretin kısır kalmasıVerimsizlikten kaynaklanan çöküş
بقيZıtKalıcılık ve süreklilikDeğişimlere rağmen varlığını devam ettirme, sabit durmaZamanın ve şartların ötesinde var kalma

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaبيدHelak olmak, tükenmek, silinmekİz bırakmaksızın zeval bulma ve sahrada kayboluşKesin
LatincePerire, abolereYok olmak, tamamen silinmekVarlığın geri dönüşsüz biçimde ortadan kalkması ve izinin silinmesiGüçlü
İngilizcePerish, vanish, become desolateHelak olmak, yok olup gitmek, ıssızlaşmakÇölleşme ve maddi sistemin tamamen çöküşüKesin
AlmancaUntergehen, vergehen, verwüstenBatmak, yok olmak, ıssız kalmakHem varlıksal çöküşü hem de harabe haline gelmeyi içerirGüçlü
FransızcaPérir, s'anéantir, disparaîtreHelak olmak, silinmek, yokluğa karışmakİz bırakmayan ontolojik tükeniş durumunu ifade ederGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَبِيدَBağın, bahçenin ve maddi servetin bütünüyle helak olup yok olmasıİnsanın sahip olduğu mamur mülkün ebedi kalacağını zannettiği kibri ve ahireti inkar psikolojisi bağlamında (Kehf 18:35)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamFenâ ve adem teorisiVarlıkların zeval bulması ve alemin ontolojik faniliği karşısında Allah'ın Bâkî oluşuDünyevi hiçbir nizamın ebedi kalamayacağı gerçeği
FıkıhMülkiyetin düşüşü ve helak olan mallarZayi olan, helak olan veya telef edilen malın hukuki statüsüBir hakkın veya malın hukuken tamamen hükümsüzleşmesi
TefsirKehf Suresi'ndeki iki bahçe sahibi kıssasıBahçe sahibinin kendi kurduğu refahın asla çökmeyeceğine dair ontolojik yanılgısıGurur, gaflet ve ebediyet kuruntusunun eleştirisi
Hadisİstisna edatı ve kıyamet alametleri rivayetleriHz. Peygamber'in sözlerinde istisna edatı olarak kullanımı ile beydâ çölünde helak olacak orduGramatik sınır koyma ile coğrafi helak mekanı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniOntolojik fani oluşFanilik kanunuKibri kırmaYaratılmış her varlığın mutlak yok oluşa tabi olduğunu ihtar ederKesin
İlmiFiziksel ve termodinamik süreçlerEntropi ve çözülmeNihai dengeKapalı sistemlerin zamanla enerjisini tüketip harabeye dönüşmesi ilkesiGüçlü
SiyasiMedeniyetlerin ve iktidarların çöküşüÇöküş ve inkırazGüç devrini sağlamaHiçbir gücün ve imparatorluğun sonsuza kadar ayakta kalamayacağı gerçeğiGüçlü
İktisadiServetin ve sermayenin yok olmasıSermaye itlafıMülkiyet yanılsamasını gidermeÜretim araçlarının ve birikimin doğal veya toplumsal afetlerle sıfırlanmasıKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerNihai tükeniş ve asimptotik sıfırlanmaBir sistemin durum fonksiyonunun sıfıra yaklaşarak çözülmesi, entropik son durumGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal ve medeni çöküş (İbn Haldun'un tavırlar nazariyesi)Zenginleşen ve kibre kapılan toplumların içten içe çözülerek tarihten bütünüyle silinmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir ölüm veya tarımsal bir kuraklık derekesine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamBir medeniyetin, refahın, mülkiyetin ve insanın güven bağladığı tüm sistemlerin iz bırakmadan çölleşmesi ve silinmesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetteki kibirli bahçe sahibinin trajedisini sadece basit bir ekin kaybı sanmak; mülk sahibinin ontolojik ebediyet iddiasının ve tevhid karşıtı yanılgısının derinliğini kaçırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanoğlunun maddi gücün zirvesine ulaştığında kapıldığı ebediyet vehmini ve mülkün gerçek sahibini unutan teknolojik ve medeni kibrini kökünden sarstığı için hayati öneme sahiptir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İki bahçe kıssasının anlatıldığı ve mülk-kibir ilişkisinin incelendiği Kehf Suresi bağlamında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dünyevi refahın, sermayenin ve kurumsal gücün kalıcı olduğu, kendi kendine yeteceği zannını yıkar; çölün yutuculuğu gibi mutlak bir tükenişin kaçınılmazlığını gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamVarlığın, izin ve hayatın çölleşerek, kuruyup dağılarak bütünüyle silinmesi ve helak olması.
  • Soyut anlamİnsanın kurduğu maddi ve iktisadi sistemlerin ebedi kalamayacağı gerçeği, kaçınılmaz ontolojik zeval.
  • Sistematik karşılıkİktisadi ve siyasi sermayenin mutlak tükeniş yasası karşısında sıfırlanması.
  • LaTeX modelilim⁡t→∞M(t)=0iken∃t0:M(t0)>0  ⟹  Ψ(M)=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde M insanın sahip olduğunu iddia ettiği dünyevi mülk ve güç fonksiyonunu, t zamanı, t0 kibrin zirve yaptığı anı temsil eder. Ψ(M) ise bu mülke bağlanan ontolojik beka inancının ve sistemin mutlak yok oluş (0) ile neticelenmesini simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ب