بين

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ب-ي-ن73 sîga, 402 mücavir kök, 454 ayet, 71 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.رسلعدوبِالْبَيِّنَاتِألهمُبِينٍبينخلفيديمُبِينًابَيْنَكتبحكممُبِينٌفرقبَيْنَكُمْ

KökSîga 73Ayet 454Sure 71Mücavir 402

▶ Ağı aç (3B)

بين

ب - ي - ن

KÖK
  • 523 geçiş
  • 454 ayet
  • 73 sîga
  • 12 sözlük

Beyn topraktaki yarık demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Beyn topraktaki yarık demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.187 harf
باب النون والباء و و ا ي ء معهما ن ب و، ن و ب، ب و ن، ب ي ن، ن ا ب، ب ن ي، ن ب أ، أ ب ن، أ ن ب مستعملات نبو: نبا بَصَرُهُ عن الشّيء ينبو نُبُوّاً، ونَبْوةٌ: مرة واحدة، أي: تجافى، قال: نَبَتْ عينُ ليلَى نَبْوةً ثم راجعـت ولا خيرَ في عينٍ نبت لا تُراجعُ ونبا السَّيفُ عن الضّريبة، إذا لم يقطع. ونبا فلانٌ عن فلان، إذا لم يَنْقَدْ له. نبا بفلانٍ مَنْزِلُهُ، إذا لم يُوافِقْهُ. وإذا لم يَسْتمكن
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.886 harf
البَيْنُ: الفراق. تقول منه: بانَ يَبينُ بَيْناً وبَيْنونَةً. والبَيْنُ: الوصلُ وهو من الأضداد. وقرئ: "لقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمً" بالرفع والنصب، فالرفع على الفعل أي تقطَّعَ وصلكم، والنصب على الحذف، يريد ما بينكم. والبَيانُ: الفصاحةُ واللَسَنُ. وفي الحديث: "إنَّ من البيان لسحراً". وفلان أَبْيَنُ من فلانٍ، أي أفصح منه وأوضح كلاماً. والبَيانُ: ما يَتَبَيَّنُ به الشيءُ من الدَّلالة وغيرها. وبانَ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.004 harf
(باب الباء والياء وما يثلثهما) (بيت) الباء والياء والتاء أصلٌ واحد، وهو المأْوَى والمآب ومَجْمَع الشّمْل. يقال بيتٌ وبُيوتٌ وأبياتٌ. ومنه يقال لبيت الشِّعر بيتٌ على التشبيه لأنه مَجْمَع الألفاظِ والحروفِ والمعاني، على شرطٍ مخصوصٍ وهو الوَزْن. وإيَّاهُ أراد القائل: وبَيتٍ على ظَهْرِ المَطِيّ بَنَيْتُه *** بأسمَرَ مَشْقُوق الخياشِيم يَرْعُفُ([1])أراد بالأسمر القلم. والبيت: عِيالُ الرّجُل والذين
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.164 harf
- موضوع للخلالة بين الشيئين ووسطهما. قال تعالى: ﴿وجعلنا بينهما زرعا﴾ (ونقل هذا السيوطي عنه في الإتقان 2/209) [الكهف/32]، يقال: بأن كذا أي: انفصل وظهر ما كان مستترا منه، ولما اعتبر فيه معنى الانفصال والظهور استعمل في كل واحدة منفردا، فقيل للبئر البعيدة القعر: بيون، لبعد ما بين الشفير والقعر لانفصال حبلها من يد صاحبها. وبان الصبح: ظهر، وقوله تعالى: ﴿لقد تقطع بينكم﴾ (وهذه قراءة ابن كثير وأبي عمرو
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR925 harf
ب ي ن بان عنه بيناً وبينونة‏.‏ وباينه مباينة‏.‏ ولقيته غداة البين‏.‏ وبئر بيون‏:‏ بعيدة القعر‏.‏ قال‏:‏ إنـك لـو دعوتنـي ودوني زوراء ذات منزع بيون فرط العنان كأن ملجمهـا في رأس بائنة من النخل ورجل أبين المرفق‏:‏ أبد ورجال بين المرافق‏.‏ وبان مرفق الناقة عن جنبها‏.‏ قال الطرماح‏:‏ بأفتل عن سعدانة الـزور بائـن وقوس بائن‏:‏ بان وترها عن كبدها‏.‏ وبينهما بين وهي الأرض قدر مد البصر‏.‏ وعليك
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok23.380 harf
البَيْنُ في كلام العرب جاء على وجْهَين: يكون البَينُ الفُرْقةَ، ويكون الوَصْلَ، بانَ يَبِينُ بَيْناً وبَيْنُونةً، وهو من الأَضداد؛ وشاهدُ البَين الوَصل قول الشاعر: لقد فَرَّقَ الواشِينَ بيني وبينَها، فقَرَّتْ بِذاكَ الوَصْلِ عيني وعينُها وقال قيسُ بن ذَريح: لَعَمْرُك لولا البَيْنُ لا يُقْطَعُ الهَوى، ولولا الهوى ما حَنَّ لِلبَيْنِ آلِفُ فالبَينُ هنا الوَصْلُ؛ وأَنشد أَبو عمرو في رفع بين قول
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.706 harf
* ب ي ن * * البَيْنُ * الفراق وبابه باع و * بَيْنُونةً * أيضا والبين الوصل وهو من الأضداد وقرئ ﴿لقد تقطع بينكم﴾ بالرفع والنصب فالرفع على الفعل أي تقطع وصلكم والنصب على الحذف يريد ما بينكم و * البَوْنُ * الفضل والمزية وقد * بانَهُ * من باب قال وباع وبينهما * بَوْنٌ * بعيد و * بَيْنٌ * بعيد والواو أفصح فأما بمعنى البعد فيقال أن بينهما * بَيْناً * لا غير * والبَيَانُ * الفصاحة واللسن وفي الحديث {
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR27.381 harf
: ( *!البَيْنُ ) في كَلامِ العَرَبِ جاءَ على وَجْهَيْن : ( يكونُ فُرْقَةً ، و ) يكونُ ( وَصْلاً ) ، بانَ *!يَبِينُ *!بَيْناً *!وبَيْنُونَةً ، وهو مِن الأَضْدادِ ؛ وشاهِدُ البَيْنِ بمعْنَى الوَصْلِ قَوْلُ الشَّاعِرِ : لقد فَرَّقَ الواشِينَ *!بَيْني *!وبينَها فقَرَّتْ بِذاكَ الوَصْلِ عَيْني وعينُهاوقالَ قيسُ بنُ ذَريح : لَعَمْرُكَ لولا البَيْنُ لانْقَطَعَ الهَوَى ولولا الهَوَى ما حَنَّ *!للبَيْنِ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR36.904 harf
بَانَ 1 بَانَ بأن بان باني بآن آن , (M, Mgh, Msb, K,) [aor. يَبِينُ,] inf. n. بَيْنُونَةٌ and بُيُونٌ (M, Mgh, K) and بَيْنٌ, (M, K,) It (a thing) became separated, severed, disunited, or cut off, (M, Mgh, Msb, K,) عَنِ الشَّىْءِ from the thing. (Mgh.) And بَانَتْ, (M, K,) or بَانَتْ بِالطَّلَاقِ, (Msb,) She (a wife) became separated by divorce, (M, Msb, K,) عَنِ الرَّجُلِ from the man. (M, K.)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.407 harf
بَانَ بَانَ ( y ) I ( n. ac. بَيْن 1 , بَيَاْن 22 , تَبْيَاْن 62 ), a. Was clear, distinct, evident, manifest. b. ( n. ac. بَيْن 1 , بُيُوْن 27 , بُيُوْنَة 27t , بَيْنُوْنَة بَيْنُوْنَة ) a. [ 'An ], Was separated from. بَيَّنَ بَيَّنَ II , a. Showed, proved, demonstrated; expounded, explained. b. Separated, distinguished. c. see I (a) . بَاْيَنَ بَاْيَنَ III , a. Left,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok97.143 harf
بين بَانَ - يَبِينُ - بَيْن - بَيان - بَيِّن - بَيِّنَة - بَيِّنات - أَبانَ - يُبيْنُ - مُبيْن - مُبيْنَة - مُبيْنات - بَيَّنَ - يُبَيِّنُ - تـَبْييْن - تِبْياناً - مُبِيِّن - مُبِيِّنِة - مُبِيِّنات - تَبَيَّنَ - يَتَبَيِّنُ - اسْتَبانَ - يَسْتَبيْن - مُسْت بَانَ - يَبِيْنُ + الكائن أو الشيء: ظهرت للمتلقي حدوده وسماته بشكل منفصل ومميز
Tamamını oku

Sîgalar(73)

Mücavir kökler402 mücavir (809 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. خلف

    45 ortak ayet · Half : Ense demektir

  2. يدي

    44 ortak ayet · El ve kol demektir

  3. جيأ

    65 ortak ayet · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir

  4. كتب

    57 ortak ayet · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir

  5. أله

    207 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  6. أيي

    89 ortak ayet · Evye kuş yuvası demektir

  7. حكم

    41 ortak ayet · Gem demektir

  8. رسل

    69 ortak ayet · Saçak demektir

  9. بعد

    44 ortak ayet · Baid uzak demektir

  10. قضي

    20 ortak ayet · “Kadb” kesici alet; “ba” “va”va dönüşmüş “kadeve” ve…

  11. عدو

    24 ortak ayet · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir

  12. فرق

    20 ortak ayet · Fırka Kayalıktan kopan parça demektir

Geçtiği ayetler(454)

Bu kök 454 ayette geçiyor; sure şeridinden daraltın.

  1. فَجَعَلْنَاهَا نَكَالًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهَا وَمَا خَلْفَهَا وَمَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ

    ArasıArtık bunu hem önündekilere, hem de ardındakilere ibret verici bir ceza, hem de müttakilere bir öğüt kıldık.

  2. قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنَا مَا هِيَ قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَا فَارِضٌ وَلَا بِكْرٌ عَوَانٌ بَيْنَ ذَلِكَ فَافْعَلُوا مَا تُؤْمَرُونَ

    ArasıOnlar, Bizim için Rabbına dua et de onu bize iyice bildirsin, demişlerdi. Musa da: Allah, o, ne çok kart, ne de çok körpedir. İkisi ortası dinç bir sığırdır, buyuruyor. Artık emrolunduğunuz şeyi yapın, demişti.

  3. قُلْ مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُدًى وَبُشْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ

    ArasıDe ki; kim Cebrail’e düşmansa (bilsin ki; ) elinin önündekileri tasdik eden, mü’minler için hidayet ve müjde olan senin kalbine Allah’ın izniyle o indirmiştir.

  4. … فِتْنَةٌ فَلَا تَكْفُرْ فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِهِ وَمَا هُمْ بِضَارِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ …

    ArasıVe onlar şeytanların Süleyman’ın mülkü aleyhine uydurdukları şeylerin ardına düştüler. Halbuki Süleyman asla küfretmedi. Sadece şeytanlar küfrettiler. Onlar, insanlara sihri ve Babil’de ki iki meleğe; Harut ile Marut a indirilenleri öğretiyorlardı. Bu iki melek ise: «Biz ancak imtihan için gönderildik, sakın küfretme. «demedikçe kimseye sihirden bir şey öğretmezlerdi. Onlardan koca ile karısının arasını ayıracak şeyler öğrendiler. Halbuki bunlar, Allah’ın izni olmadıkça o sihirle kimseye zarar verici değillerdi. Onlarsa kendilerine zarar verip fayda vermeyen şeyleri öğreniyorlardı. Andolsun ki, onlar onu satın alan kimse için ahirette hiçbir olmayacağını biliyorlardı. Ne fena birşey karşılığında nefislerini sattılar. Şayet bilmiş olsalardı?

  5. … وَعِيسَى وَمَا أُوتِيَ النَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ

    ArasıBiz; Allah’a, bize indirilmiş olana, İbrahim’e, İsmail’e, İshak’a, Ya’kub ’a, ve torunlarına indirilmiş olanlara, Musa’ya, İsa’ya verilenlere, peygamberlere Rabbları tarafından verilmiş olanlara iman ettik. Onların hiçbirinin arasını diğerinden ayırmayız. Biz ona teslim olmuşlardanız, deyin.

  6. … فِيهَا مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَتَصْرِيفِ الرِّيَاحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ

    ArasıŞüphesiz ki göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün değişmesinde, insanlara yararlı şeylerle denizde akan gemilerde, Allah’ın gökten indirip, yeryüzünü ölümünden sonra dirilttiği suda, her türlü canlıyı orada yaymasında, rüzgarların değiştirilmesinde, gökle yer arasında emre hazır bekleyen bulutta elbette akleden bir kavim için ayetler vardır.

  7. … النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ وَمَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا …

    Arasıİnsanlar bir tek ümmetti. Allah müjdeleyici ve korkutucu peygamberler gönderdi ve onlarla beraber insanların ihtilafa düştükleri şeylerde aralarında hüküm vermeleri için hak kitablar indirdi. Halbuki kitab verilmiş olanlar, kendilerinde açık deliller geldikten sonra aralarındaki ihtirastan dolayı ihtilafa düştüler. İşte Allah; kendi izniyle, iman edenleri, üzerinde ihtilafa düştükleri Hakka ulaştırdı. Allah dilediğini doğru yola ulaştırır.

  8. وَلَا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمَانِكُمْ أَنْ تَبَرُّوا وَتَتَّقُوا وَتُصْلِحُوا بَيْنَ النَّاسِ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    ArasıYeminlerinizde; Allah’ı iyilik etmenize, fenalıktan sakınmanıza ve insanların arasını bulmaya engel yapmayın. Allah Semi’dir, Alim’dir.

  9. … ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ …

    ArasıAllah O’ndan başka hiçbir ilah yoktur. Hayy ve Kayyum’dur. O’nu dalgınlık ve uyku tutmaz. Göklerde ve yerde olanların hepsi de O’nundur. O’nun izni olmadan katında şefaat edecek kimdir? Önlerinde ve arkalarında ne varsa bilir. Dilediği kadarından başka O’nun ilminden hiçbir şey kavrayamazlar. Kürsi’si gökleri ve yeri kaplamıştır. Onları koruyup gözetmek O’na ağırlık vermez. O, öyle ulu, öyle yücedir.

  10. … كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا …

    ArasıPeygamber de, iman edenler de O’na indirilene inandı. Hepsi de Allah’a, meleklerine, kitablarına, peygamberlerine iman etti. O’nun peygamberlerinden hiçbirinin arasını tefrik etmeyiz. İşittik ve itaat ettik. Affını dileriz, ey Rabbımız. Dönüş Sana’dır, dediler.

Sîga sayfası: بَيْنَهُمْ
Sîga sayfası: بَيْنَهُمَا
Sîga sayfası: بِالْبَيِّنَاتِ
Sîga sayfası: بَيْنَكُمْ
Sîga sayfası: الْمُبِينُ
Sîga sayfası: بَيِّنَاتٍ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökبين
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (orta harfi ya)
Bağlamsal Yakın Köklerفصل, فرق, وضح, شرح
Zıt Kökلَبْس
Çekirdek Özet 1İki şey arasında mesafe oluşması, ayrılma, aralık ve bu aralık sayesinde sınırların belirginleşip görünür hale gelmesi
Çekirdek Özet 2Hak ile batılın, doğru ile yanlışın birbirinden açıkça ayrılması; şüphe ve kapalılığı gideren kesin delil ve açıklama
Çekirdek Özet 3Varlıklar ve hükümler arasındaki ontolojik ve hukuki sınırların netleşmesi; bilginin şüpheden arınarak hüccet niteliği kazanması
Kritik Hata RiskiKökü sadece soyut bir açıklama veya salt iki nesne arasındaki geometrik ara olarak daraltmak; ayrıştırma ve ontolojik fark koyma boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
بيBir mekân tutma, sınırla belirleme, ortaya çıkarma ve varlık sahasına koyma; nitekim barınma sınırını çizen بيت, yokluk sınırına geçişi anlatan بيد, renk ayrışmasını belirten بيض ve mülkiyet sınırını değiştiren بيع köklerinde bu çekirdek esastırنÇekirdeğin belirleme ve ortaya çıkarma anlamına süreklilik, ayrılık mesafesi ve sınır çizme niteliği katarak iki nesne veya kavram arasında açık bir fasıla ve görünürlük oluşturmuştur

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadırBelirli bir hacim, sınırlarla kuşatılmış iç alan ve varlığın korunduğu mekân
يEl ve kolİş yapma, uzanma, tasarrufta bulunma, iki yön arasında bağ veya mesafe kurma
نFiliz, balıkSüreklilik, ortaya çıkma, canlı bir hareketle beliriş ve uzanış
بينEv sınırının el uzatımıyla belirlenip belirgin bir hat boyunca açığa çıkarılmasıBir sınırdan diğer sınıra uzanan açık mesafeyi, iki şeyin arasına giren boşluğu ve bu boşluk sayesinde her iki tarafın sınırlarının bütünüyle görünür olmasını anlatır

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamİki nesne arasındaki mesafe ve boşluk; yay kirişinin yayın gövdesinden uzak durması; devenin sağımında diğer sağıcının karşısında veya ayrık duran sağımcı; dibi uzak kuyu
Cahiliye şiiri kullanımıŞair Ümeyye b. Ebî Âiz el-Hüzelî şiirinde göz erimi mesafesindeki arazi parçasını ifade etmek üzere bu kökü kullanmıştır: بِسَرْوِ حِمْيَرَ أبوالُ البغَالِ به / أَنَّى تَسَدّيتَ وَهْناً ذلك البِينَا
Erken Arapça kullanımAyrılık sabahı, devenin dirseğinin kaburgasından ayrık durması ve devenin iki sağıcısından birinin konumunu bildiren kullanım: يُبَشِّرُ مُسْتَـعـلِـياً بـائنٌ / من الحالبين بأَنْ لا غِرارا

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça بين kökü, Kuzeybatı Sami ve Güney Sami dillerinde hem edatlaşmış aralık ve mesafe bildiren biçimleriyle hem de ayrıştırma, anlama ve idrak etme fiilleriyle köklü bir ortak mirasa dayanır. İbranicede mülahaza etmek, ayırt etmek, anlamak ve zihnen tefrik etmek anlamına gelen בין (bīn) fiili ile iki şeyin arasını bildiren בֵּין (bên) edatı tam bir fonetik ve semantik denklik sergiler. Süryanicede de aynı şekilde aralık ve tefrik anlamı taşıyan ܒܝܢ (bayn / baynāt) biçimi kullanılır. Güney Arapça yazıtlarda da iki sınır veya hakemlik arasındaki mesafeyi ve ayrımı belirtir. Kökün Sami dillerindeki ortak semantik çekirdeği, iki nesne arasına giren fiziksel mesafenin zihne sağladığı tefrik imkânıdır; mesafe oluştuğunda nesneler birbirine karışmaktan kurtulur ve her biri kendi sınırlarıyla idrak edilir. Arapçada kök hem fiziksel ayrılığı ve aralığı hem de bu ayrılığın sağladığı kesin açıklığı, idraki ve delili ifade edecek biçimde zenginleşmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT ve David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönMesafe, aralık ve ayrılık bildiren somut kökFiziksel aralık anlamından zihni ayrıştırmaya, oradan da kapalılığı gideren kesin delile ve açık beyana geçilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice bên/bīn, Süryanice bayn/baynātHem fiziksel aralık edatı hem de zihni ayırt etme, anlama ve basiret fiili olarak ortak kök mirasıdırKesin
Daha geniş dilsel ilişkiGüney Arapça ve genel Afroasyatik paralellerİki odak arasındaki aralık ve sınır çizgisi işlevi bölgesel Sami dillerinde kesintisiz korunmuşturGüçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab ve David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
بينAnlamlıAralık, ayrılma, açıklıkİki şey arasındaki mesafe, sınır ayrımı, açık delil ve beyanHedef kök; Kur'an'da geçer
بنيAnlamlıKurma, yükseltme, bina etmeParçaları birbirine ekleyerek bir yapı meydana getirme, temel atmaTers yönde terkip; Kur'an'da geçer
يبنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
ينبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
نبيAnlamlıYükselme, haber vermeYerden yükselme, yüksekten açık ve mühim haber getirmeKur'an'da doğrudan türevleri geçer
نيبAnlamlıYaşlanma, azı dişi çıkmaAzı dişinin belirmesi, devenin yaşlanıp olgunlaşmasıKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
بينMerkezAyrışma ve açıklıkİki şey arasındaki mesafeyi koyarak her birini kendi sınırıyla apaçık kılmakHem fiziksel aralığı hem de şüpheyi gideren kesin kanıtı bildirir
فصلKomşuAyırma ve kısımlara bölmeBitişik olanı kesip ayırarak araya sınır çekmeBir bütünü parçalara ayırma ve hüküm verme vurgusu öndedir
فرقKomşuDağıtma ve ayrıştırmaBir arada olanları farklı yönlere sevk ederek ayırmaDağılma ve yönlerin başkalaşması öne çıkar
وضحKomşuAydınlanma ve görünmeIşığın vurmasıyla bir şeyin çıplak gözle seçilir hale gelmesiFiziksel aydınlık ve görünürlük baskındır
شرحKomşuAçma ve genişletmeKapalı veya dar olan bir yapıyı yararak genişletmek ve ferahlatmakİçeriğin açılıp serilmesi anlamı hakimdir
لبسZıtKarıştırma ve örtmeİki veya daha fazla şeyi birbirine katarak sınırlarını belirsizleştirmekGerçeğin üzerini şüpheyle örterek ayırt edilmez kılmak

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaبينAralık, ayrılma, açıklama, açık delilHem iki şeyin arasındaki fiziksel aralığı hem de zihni tefrik ve kesin kanıtı kapsarKesin
LatinceInter, discernere, evidensArasında olma, ayırt etme, açıkça görünmeInter aralık boyutunu, discernere zihni ayrımı, evidens ise apaçık oluşu verirGüçlü
İngilizceBetween, distinct, clear, manifestArasında, belirgin, apaçık, ayrışmışBetween sadece aralığı, distinct ve manifest ise ayrışmadan doğan açıklığı karşılarGüçlü
AlmancaZwischen, deutlich, offenbarArasında, belirgin, aşikarZwischen mekânsal veya ilişkisel aralığı, deutlich ise sınırları belli netliği ifade ederGüçlü
FransızcaEntre, distinct, évidentArasında, ayırt edilmiş, aşikârEntre ilişki aralığını, évident ise hiçbir şüpheye yer bırakmayan açıklığı verirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Cassell’s Latin-English Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Zarf olarak بَيْنَİki şeyin arası, aralık, vasatMekânsal, zamansal veya ilişkisel olarak iki tarafın ortasını bildiren bağlamlar; örnek Bakara 2:66, En'âm 6:92
İsim olarak بَيْنBağ, ilişki, kavuşma veya ayrılıkİnsanlar arasındaki bağın kopmasını veya iki şey arasındaki temasın kalkmasını anlatan ayetler; örnek En'âm 6:94
مُبِينٌ ve الْمُبِينُApaçık, gerçeği ortaya koyan, sınırları belirleyenVahyin, peygamberin, apaçık düşmanın veya hakikatin nitelendiği bağlamlar; örnek Yâsîn 36:69, Mâide 5:92
بَيِّنَة ve بَيِّنَاتKesin delil, mucize, şüpheyi gideren açık belgePeygamberlere verilen hüccetler, vahiy hükümleri ve mucizeler; örnek Bakara 2:92, A'râf 7:85
يُبَيِّنُ ve fiil formlarıAçıklamak, ayırt edip bildirmek, sınırları göstermekHükümlerin, helal ve haram sınırlarının insanlara detaylandırıldığı ayetler; örnek Bakara 2:68, Mâide 5:89

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHüccet ve beyan teorisiAklın ve naklin getirdiği delillerin kesin bilgi (ilm-i yakîn) ifade etme yetisiŞüpheyi kökten gideren kesin delil ve hakikati batıldan ayıran burhan
FıkıhBeyyine ve fesih (talak-ı bâin)Davacının getirmekle yükümlü olduğu kesin kanıt; eşlerin evlilik bağının tamamen kesilip ayrılmasıHak iddialarını ispatlayan hukuki delil ile hukuki bağı tamamen koparan ayrılık hükmü
TefsirTebyîn ve tefsir farkıKur'an'ın kendi kendini açıklaması ve Peygamber'in tebyîn göreviKapalı olanı açma, sınırları netleştirme ve ilahi maksadı şüphesiz biçimde bildirme
HadisAçıklık ve helal-haram sınırlarıHelalin ve haramın açık olması, aralarındaki şüpheli şeylerin tefrik edilmesiÇizgileri kesinleşmiş, tereddüt barındırmayan ilahi hüküm açıklığı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve nübüvvetApaçık hüccet ve hakikat ölçüsüHak ile batılın arasına kesin sınır koyarak sorumluluğu başlatmakDin, müphem temenniler üzerine değil sınırları gösterilmiş kesin beyanlar üzerine kurulurKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiAyrıştırma, kanıtlama ve berraklıkVerileri tasnif edip şüpheyi bilgiden ayıklayarak kesin bilgi üretmekBir bilginin ilim sayılması, sınırlarının açıkça tanımlanmış ve delillendirilmiş olmasına bağlıdırKesin
SiyasiHukuk ve adalet mekanizmasıTaraflar arası adil mesafe ve yargılamaİki taraf arasında ayrım gözetmeksizin hakkı teslim etmek ve hududu korumakYargıç veya yönetici, tarafların arasında durarak aralarındaki ihtilafı açık delille çözerGüçlü
İktisadiMülkiyet ve sözleşme hukukuHak sınırlarının ayrılması ve şeffaflıkTarafların hak ve borç sınırlarını netleştirerek aldanma ve ihtilafı önlemekSözleşmelerde kapalılığın giderilmesi piyasada adaleti ve güveni sağlarGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAyrık kümeler ve sinyal-gürültü oranı (SNR)Birbirine karışmayan kümelerin ara kesitinin boş olması veya arka plan gürültüsünden ayrılan net sinyal yapısıİki değer arasında ayrım yapılabilmesi için ölçülebilir bir aralık ve belirginlik eşiği zorunludur | Güçlü
Beşeri bilimlerToplumsal rol farklılaşması ve hukuki sınırSosyal aktörler arasındaki mesafenin ve hak tanımlarının belirginleşerek çatışmanın önlenmesiBireyler ve kurumlar arasındaki hukuki sınır ne kadar belirginse toplumsal düzen o kadar istikrarlıdır | Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece salt sözlü bir izahat veya geometrik olarak iki nesnenin ortası derekesine indirmek
Kur'an içi daha geniş anlamKök; ontolojik varlık alanlarını, ahlaki tercihleri ve hak-batıl saflarını birbirinden ayıran, şüpheyi dağıtarak insanı sorumlu kılan kurucu bir sınır ve hüccettir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataBeyanı sadece dilsel açıklamaya indirgemek, Kur'an'ın getirdiği açık delillerin (beyyinat) ontolojik ve ahlaki ayrıştırıcı gücünü ve bağlayıcılığını görememeye yol açar

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın bizzat kendi mahiyetini (kitabun mübîn), peygamberin tebliğ metodunu (tebyîn) ve getirdiği mesajın epistemolojik değerini (beyyine) tanımlayan anahtar köktür
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hukuki sınırların çizildiği ahkâm ayetlerinde, peygamberlerin kavimlerine karşı sunduğu meydan okuma sahnelerinde ve hak ile batılın ayrıştığı ahiret tasvirlerinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dinin gizemli, kapalı ve sadece ezoterik yollarla çözülebilen bir muamma olduğu zannını yıkarak dinin apaçık deliller ve sınırlarla bildirildiğini ispat eder

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİki şey arasına mesafe girmesi, ayrılma, aralık ve bu aralık sayesinde sınırların belirginleşip görünür hale gelmesi.
  • Soyut anlamŞüphe ve kapalılığın zail olması, iki kavram veya hüküm arasındaki sınırın hiçbir karışıklığa yer bırakmayacak biçimde netleşmesi ve kesinleşmesi.
  • Sistematik karşılıkBilgiyi zandan, hakkı batıldan, helali haramdan ayıran ve her hak sahibinin sınırını tescil eden delillendirme ve ayrıştırma mekanizması.
  • LaTeX modeliB(x,y)=d(x,y)⋅I(x∩y=∅)  ⟹  C(x)∧C(y)
  • LaTeX açıklamasıModelde x ve y iki ayrı varlığı, kavramı veya hükmü; d(x,y) bu iki unsur arasındaki mesafeyi ve ayrılık derecesini; I(x∩y=∅) aralarındaki karışıklığın sıfırlandığını gösteren gösterge fonksiyonunu; C(x) ve C(y) ise bu ayrılma sayesinde her iki unsurun sınırlarının tek tek berraklaşmasını ve apaçık hale gelmesini (B, yani beyanı) sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ب