ثلل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ث-ل-ل2 sîga, 2 mücavir kök, 3 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ثللأولأخرثُلَّةٌ

KökSîga 2Ayet 3Sure 1Mücavir 2

▶ Ağı aç (3B)

ثلل

ث - ل - ل

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 2 sîga
  • 9 sözlük

Selle koyun sürüsü demektir. Sülle insan topluluğu, kalabalığıdır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Selle koyun sürüsü demektir. Sülle insan topluluğu, kalabalığıdır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.679 harf
باب الثاء واللام ل ث، ث ل يستعملان لث: التَثَّ السَّحابُ التِثاناً: دامَ بالمكان لايبرَح، قال: أَلَثَّ بها عارضٌ مُمطِرُ ولَثلَثَ السحابُ: تَردَّدَ في مكانٍ كلّما ظنَنْتَ أنّه ذَهَبَ عادَ، قال: لَثْلاثةٌ مُدْجَوْجنٌ مُلَثْلِثْ ورجلٌ لَثْلاثُ: بطيءٌ في كلِّ أمرٍ، كُلَّما ظنَنْتَ أنَّه أَجابك إلى القيام في حاجتِك تقاعَسَ، وأنشد لرؤبة: لا خيْرَ في وُدِّ امرئٍ مُلَثلِثِ ولم يُلِثَّ أَنْ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR847 harf
يقال للضأن الكثيرة: ثَلَّةٌ. والجمع ثِلَلٌ. والثَلَّةُ أيضاً: الصُوف. يقال: كساءٌ جيدُ الثَلّة. وحبلُ ثَلّةٍ، أي صوفٍ. قال: ولا يقال للشَعَرِ ثَلّةٌ ولا للوبر، فإذا اجتمعَ الصُوف والشعر والوبر قيل: عند فلان ثَلّةٌ كثيرةٌ. وقد أَثَلَّ الرجل فهو مُثِلٌّ، إذا كثُرت عنده الثَلَّة. وثَلَّةُ البئر أيضاً: ما أُخْرِجَ من ترابها. والثُلَّةُ، بالضم: الجماعة من الناس. وثَلَّت الدابةُ تَثُلُّ، أي راثَتْ؛
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR534 harf
ث ل ل آليت بالله ربي لا أسالمهم حتى يسالم رب الثلـة الذيـب وبنو فلان مثلون‏:‏ أصحاب غنم‏.‏ وكساء جيد الثلـة أي الصـوف سمِّـي باسـم مـا هـو منـه كتسمية المطر بالسماء‏.‏ وفي الحديث في ماشية اليتيم‏:‏ ‏"‏ للوصيّ أن يصيب من ثلتها ورسلها ‏"‏‏.‏ وفـي المثـل ‏"‏ خرقـاء وجـدت ثلـة ‏"‏‏.‏ وقـد أثـل فلـان‏:‏ كثـر عنده الصوف‏.‏ وثللت عرش البيت وهو سقفه‏:‏ هدمته وبيت مثلول‏.‏ ومن المجاز‏:‏ ثل عرشه إذا
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.118 harf
الثَّلَّة: جَماعة الغَنَم وأَصْوافُها. ابن سيده: الثَّلَّة جماعة الغنم، قليلةً كانت أَو كثيرة، وقيل: الثَّلَّة الكثير منها، وقيل: هي القَطِيع من الضَّأْن خاصة، وقيل: الثَّلَّة الضأْن الكثيرة، وقيل: الضأْن ما كانت؛ ولا يقال للمِعْزى الكثيرة ثَلَّة ولكن حَيْلة إِلاَّ أَن يخالطها الضأْن فتكثر فيقال لهما ثَلَّة، وإِذا اجتمعت الضأْن والمِعْزى فكَثُرَتا قيل لهما ثَلَّة، والجمع من ذلك كله ثِلَلٌ، نادر
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR47 harf
* ث ل ل * * الثُّلَّةُ * بالضم الجماعة من الناس
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.271 harf
الثلة بالفتح: جماعة الغنم، أو الكثيرة منها، أو من الضأن خاصة قال يعقوب: ولا يقال: للمعزى الكثيرة: ثلة، ولكن حيلة. ج: ثلل وثلال كبدر وسلال قال يعقوب: فإذا اجتمعت الضأن والمعزى فكثرتا قيل لهما: ثلة. والصوف وحده أيضا ثلة، وقال الراغب: الثلة: القطعة المجتمعة من الصوف، ولذلك قيل للغنم: ثلة. ويقال: كساء جيد الثلة، وحبل ثلة: أي صوف. وفي حديث الحسن: فإذا كانت لليتيم ماشية فللوصي أن يصيب من ثلتها ورسلها
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR670 harf
ثَلَّ ثَلَّ U ( n. ac. ثَلّ 1 ), a. Poured out, emptied. b. Threw or pulled down. c. Moved, set in motion. d. Destroyed, killed. أَثْلَلَ أَثْلَلَ IV , a. Repaired; caused to be repaired. b. Was rich in wool, or in sheep. تَثَلَّلَ تَثَلَّلَ V , a. Fell into ruin; was pulled down. اِنْثَلَلَ اِنْثَلَلَ VII a. [ 'Ala ], Poured forth upon. ثَلَّة ثَلَّة 1t , ( pl. ثِلَل 7 , ثُلَل 9
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR15.561 harf
ثلل ثَلَّ - يَثُلُّ - ثًلَّة ثَلَّ - يَثُلُّ + كائن + شيئاً + من شيء: يقتطف ويقتطع شيئا ًمن أصله كله: يقتطع أو يجز قطعة من صوف الغنم أو يستخرج قطعة أو كومة من تراب أو طين، أو يحتفر ويستخرج حجراً أو قطعة من جدار أو حائط ثًلَّة: على وزن " فـًعـْـلـّـة: اسم فعل بمعنى مفعول للمرة القليلة من " ثَلَّ - يَثُلُّ": القطفة أو القطعة أو الكومة أو
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler2 mücavir (3 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. أول

    2 ortak ayet · Alet kaldıraç demektir

  2. أخر

    1 ortak ayet · Uhur ense demektir

Geçtiği ayetler(3)

  1. ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ

    KalabalıkBir çoğu öncekilerden,

  2. ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ

    KalabalıkBir çoğu öncekilerden,

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökثلل
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer
Bağlamsal Yakın Köklerحزب, جمع, فوج, عصب
Zıt Kökفرد
Çekirdek Özet 1Koyun sürüsü, kırkılmış yün yığını ve bir şeyi döküp üst üste yığma
Çekirdek Özet 2Belirli bir ortak nitelikte bir araya gelmiş kesif insan topluluğu, zümre
Çekirdek Özet 3Birikimli toplumsal gövde ve bu gövdenin oluşturduğu kurumsal yekûn
Kritik Hata RiskiKavramı rastgele ve hedefsiz bir kalabalık sanarak nitelikli öncü veya ardıl zümre vasfını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ثلBir şeyin dökülmesi, akıtılması, yığılması ve birikinti oluşturması; nitekim aynı ikili tabanı taşıyan ثلث kökünde de bütünün parçalanıp belirli bir pay olarak ayrışması ve kümelenmesi esastırلİkinci lam harfinin eklenmesi ve şeddeli katlanma ile dökülen ve yığılan nesnelerin (koyunlar, yünler, fertler) birbiri üzerine binerek kesif, yekpare ve ayrılmaz bir kütle ya da sürü oluşturmasını sağlamıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ثİşaret, çarpı imgesinin (ت) ikizi olarak yoğunlaşmış çatallanma ve çoğalma (türetme imge)Bir kökten veya kaynaktan birden fazla yöne dallanıp yayılan, çatallanarak artan unsurları temsil eder
لÇoban değneği, üvendireSevk etme, bir istikamete yöneltme, toparlama ve otoriteyle gütme hareketini simgeler
لÇoban değneği, üvendireYöneltme ve sevk eyleminin sürekliliğini, toplanan unsurların dağılmadan bir arada tutulmasını pekiştirir
ثللÇatallanıp çoğalan fertlerin çoban değneğiyle bir istikamete sevk edilip yekpare bir sürü ve yığın haline getirilmesiÇok sayıda ferdin bir araya toplanarak tek bir idare veya müşterek yöneliş altında kesif bir topluluk meydana getirmesi hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDavar veya koyun sürüsü (özellikle ak koyunlar topluluğu), kırkılarak biriktirilmiş bol yün yığını; ayrıca bir yapıyı veya tümseği döküp yerle bir etmek (ثَلَّ عَرْشَهُ)
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem Arap şiir ve darbımesellerinde koyun sürüsü ve yün bolluğu anlamında kullanılmıştır: آليت بالله ربي لا أسالمهم / حتى يسالم رب الثلة الذيب
Erken Arapça kullanımErken dönem rivayet ve deyimlerinde kök hem sürü mülkiyeti hem de bol yün anlamında yaygındır; nitekim beceriksiz birinin eline bol malzeme geçmesini anlatan «خرقاء وجدت ثلة» meseli ile Muâviye hakkındaki «لم تكن أمه براعية ثلة» rivayeti bu somut kullanımı gösterir

Kaynak Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça ثلل kökü, Sami dillerinde dökme, yığma, tepeleme biriktirme ve çökertme semantik ekseniyle irtibatlı görünmektedir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanında doğrudan koyun sürüsü anlamında birebir ses denkliği sınırlı olmakla birlikte, yığmak, höyük veya tepe yapmak, yıkıp dökmek anlam alanındaki תלל (t-l-l / tel, yığın, höyük) köküyle kavramsal ve fonetik bir akrabalık sezilmektedir. Arapçada ث harfi Proto-Sami /ṯ/ sesini korurken, İbranicede bu ses çoğunlukla /š/ sesine, kimi durumlarda ise ikincil köklerde t sesine kayabilmektedir. Arapça iç gelişiminde kök, hem fiziksel olarak yün ve koyunların üst üste yığılmasını hem de mecazen bir iktidar ve yapının çökertilip yıkılmasını (ثَلَّ عرشه) bünyesinde toplamıştır. Erken göçebe hayvancılık kültüründe koyun sürüsünün oluşturduğu beyaz, dalgalı yığın ile kırkılmış yünün oluşturduğu yumuşak tepe imgesi, kökün Arap Yarımadası'ndaki özgün somutlaşma zeminini kurmuştur.

Güven Muhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönثللKoyun sürüsü, yün yığını ve bir yapının dökülüp yıkılması anlamlarından türeyerek insan cemaatine ve büyük zümreye ad olmuşturKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiKuzeybatı Sami תללYığın, höyük, tepeleme biriktirme ve yıkıntı anlamındaki köklerle kavramsal paralellik taşırMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında güvenilir ve doğrulanabilir bir köken bağı tespit edilememiştirVeri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab, Tāj al-ʿArūs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ثللAnlamlıSürü, yün yığını, insan kalabalığı, yıkmakKoyun sürüsü, kırkılmış yün yığını, büyük insan topluluğu ve bir yapının temelini yıkıp dökmek anlamlarını taşırHedef köktür; Kur'an'da geçer
لثلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız üçlü kök olarak mühmel kabul edilmiş, yalnızca katlamalı لثلث formu kaydedilmiştirKur'an'da geçmez
للثKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dil fonetiğinde iki lam ile peltek se harfinin bu dizilişi mühmeldir, kelime türetilmemiştirKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ثللMerkezToplulukBirbirine kenetlenmiş, yığın halinde ve kesif bir bütün oluşturan büyük insan kümesiKoyun sürüsü veya yün yığını gibi fertleri birbirine kaynaşmış kalabalığı ifade eder
حزبKomşuToplulukBelirli bir fikir, çıkar veya ideoloji etrafında örgütlenmiş sert ve tarafgir hizipAralarında fikrî veya siyasi bir dayanışma ve bağ bulunan hizipleşmiş grubu anlatır
جمعKomşuToplulukDağınık unsurların bir araya getirilmesiyle oluşan genel toplulukNitelik veya iç kaynaşma şartı aranmaksızın her türlü birikmeyi kapsayan en genel köktür
فوجKomşuToplulukDalga dalga, grup grup ve hızla akıp gelen hareketli kitleMekâna peyderpey ve akın akın giren toplulukları resmeder
عصبKomşuToplulukKan veya menfaat bağıyla birbirine sıkıca bağlanmış taassup ehli zümreAkrabalık veya aidiyet bağıyla birbirini savunan kemikleşmiş grubu belirtir
فردZıtYalnızlıkKendi başına kalma, topluluktan ayrılma ve teklikHerhangi bir topluluk veya yığın içinde yer almayan tekil durumu bildirir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaثللKalabalık, kesif insan topluluğuBir arada kümelenmiş, homojen ve büyük zümreyi karşılarKesin
LatinceTurba, grex, multitudoKalabalık, sürü, yığınGrex kelimesi kökün koyun sürüsü kökenini, multitudo ise insan kalabalığını karşılarGüçlü
İngilizceThrong, multitude, flockKesif kalabalık, yığın, sürüThrong sıkışık insan topluluğunu, flock ise sürü birlikteliğini verir; ancak zümre asaletini tam taşımazGüçlü
AlmancaSchar, Menge, HaufenTopluluk, yığın, kalabalıkSchar düzenli bir grubu, Menge genel çokluğu, Haufen ise yığınlaşmayı ifade ederGüçlü
FransızcaFoule, troupe, multitudeKalabalık, insan topluluğuFoule yoğun kitleyi, troupe birlikte hareket eden zümreyi karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَÖnceki ümmetlerden veya İslam'ın ilk öncülerinden oluşan büyük cemaatÂhiret sahnelerinde sabikûn zümresinin büyüklüğünü açıklayan bağlam; Vâkıa 56:13
ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ وَثُلَّةٌ مِنَ الْآخِرِينَHem önceki hem de sonraki nesillerden teşekkül eden kalabalık mümin topluluğuAshâb-ı yemînin hem geçmiş hem gelecek ümmetler içindeki geniş temsilini anlatan bağlam; Vâkıa 56:39, 56:40

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKurtuluş ehlinin nispetiCennete girecek olan sabikûn ve ashâb-ı yemîn zümrelerinin tarihsel ümmetler arasındaki dağılımı ve kurtuluşun genişliğiAzınlık-çoğunluk dengesinde müminlerin mutlak yekûnunu ifade eden zümre
FıkıhZekât ve yetim malı hukukuSürü (koyun/keçi) mülkiyeti, bunların yününden ve sütünden yararlanma şartları (hadisteki ثلة kullanımı)Koyun sürüsü ve kırkılan yünün aynî değeri
TefsirVâkıa suresindeki zümre taksimiİlk ayetteki sülle ile sonraki ayetlerdeki sülle arasındaki kemmiyet ve keyfiyet farkıNitelikli ve seçkin öncüler kalabalığı ile genel mümin kitle
HadisYetim vesayeti ve toplumsal tasvirlerYetim malındaki sağmal ve yünlü hayvanların bakımı ile erken dönem kabilevi sürü zenginliğiSürü bereketi ve yün hasılatı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniÂhiret hiyerarşisi ve zümreleşmeTemsil kabiliyeti yüksek salihler kütlesiHakikate topluca şahitlik etmeDinin bireysel bir iddia değil, tarihler boyu biriken kalabalık bir ümmet olduğunu gösterirGüçlü
İlmiBelli bir ekole veya ilkeye bağlı ulema gövdesiKülli cemaatİlmî mirası taşıma ve aktarmaTekil alimlerin ötesinde ilmin sürekliliğini sağlayan ana gövdeyi kurarMuhtemel
SiyasiYönetimin meşruiyet tabanıGeniş halk kütlesi ve tabanSiyasal nizamı taşıma ve ayakta tutmaDağınık bireylerin değil, organize ve yekvücut olmuş bir kitlenin iradesini yansıtırGüçlü
İktisadiÜretim araçları ve hayvancılık sermayesiSürü varlığı ve tekstil hammaddesi (yün)Aynî sermaye birikimiGöçebe ve yerleşik iktisatta sürünün temel zenginlik ve üretim unsuru olmasını sağlarKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYoğun kümeleşme ve kütle çekimsel yığılma (Cluster)Bağımsız parçacıkların birbirinin çekim alanına girerek ayrışmaz, kesif ve tekil bir kütle gibi davranan bir küme (cluster) meydana getirmesiGüçlü
Beşeri bilimlerKolektif gövde ve kitle dayanışması (Solidarity)Fertlerin müşterek değerler etrafında kendi tekilliklerini eriterek homojen ve yekpare bir toplumsal zümre teşkil etmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca «kalabalık» veya «grup» diyerek sıradan, gayesiz ve niceliksel bir insan yığını seviyesine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da bu kavram, hakikatin öncüleri (sâbikûn) veya amel ehli (ashâb-ı yemîn) gibi müşterek ahlaki nitelikle bütünleşmiş, birbirine kenetlenmiş seçkin insan kütlelerini ifade eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataCennet ehlinin rastgele fertlerden ibaret olduğu sanılır; oysa ayetler kurtuluşun tarihler üstü bir cemaatleşme ve nitelikli kitle şuuru gerektirdiğini gösterir

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vâkıa suresinde âhiret sahnelerindeki insan sınıflarının kemmiyet ve keyfiyet dengesini kavramak, kurtuluşun hem öncüler hem de geniş kitleler için nasıl gerçekleştiğini anlamak bakımından merkezîdir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Vâkıa suresinin insanın üç sınıfını (sâbikûn, ashâb-ı yemîn, ashâb-ı şimâl) ve bunların ahiretteki karşılıklarını anlatan ayet gruplarında belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikat ehlinin daima parmakla sayılacak kadar az kalacağı ve tarihin hiçbir döneminde büyük topluluklar kuramadığı yönündeki peşin hükmü tashih eder

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKoyun sürüsü, kırkılmış ve tepeleme yığılmış yün kütlesi; bir yapıyı veya tümseği dökerek yerle bir etme hali.
  • Soyut anlamOrtak bir nitelik veya inanç etrafında bir araya gelmiş, fertleri yekvücut olmuş kesif ve bereketli insan topluluğu.
  • Sistematik karşılıkDağınık bireylerin kurumsal ve toplumsal bir blok oluşturarak tarihsel süreçte bir zümre kimliği kazanması.
  • LaTeX modeliS=∑i=1nuikos¸uluylaρ(S)>θ
  • LaTeX açıklaması

Modelde S meydana gelen kesif topluluğu (ثُلَّة), ui bu topluluğu oluşturan her bir bağımsız ferdi temsil eder. ρ(S) topluluğun iç kaynaşma ve yoğunluk derecesini, θ ise sıradan bir kalabalığı nitelikli bir zümre kılan kritik eşik değerini simgeler. Fertlerin toplamı ancak yoğunluk ve kaynaşma kritik eşiği aştığında kökün ifade ettiği yekpare gövdeyi oluşturur.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ث