جثث
ج - ث - ث
KÖK- 1 geçiş
- 1 ayet
- 1 sîga
- 9 sözlük
Yerde sürünerek büyüyen çalı tipi ağaç demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(9)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Yerde sürünerek büyüyen çalı tipi ağaç demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR649 harfباب الجيم مع الثاء
ج ث، ث ج
جث:
الجَثُّ: قَطعُك الشيء من أصله، والاجتِثاثُ أوحى منه، واللازم انجث واجتثَّ أيضاً.
وشَجَرةُ مُجتثةٌ لا أصل لها في الأرضِ.
والمُجتثُّ من العَروض مُستفعلن فاعلات مرّتين. ولا يَجيء من هذا النَّحو أنقص منه ولا أطول إلاّ بالزِّحافِ.
والجَثجَاثُ من نَبتِ الرَّبيع إذا أحسَّ بالصيفِ يَبِسَ.
قال: زائدة: هي شجرةٌ لا تزال خضراءَ في الشِّتاء والصيفِ، طيِّيبةُ الرِّيحِ، يُستاكُ
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR319 harfالجُثَّةُ: شخص الإنسان قاعداً أو نائماً. وجَثَّهُ: قلعه. واجْتَثَّهُ: اقتلعه. والجَثيثُ من النَخل: الفَسِيلُ. والجَثيثةُ: الفَسيلةُ. ولا تزال جثيثةً حتى تُطْعِمَ، ثم هي نخلة. والجَثُّ بافلتح: الشَمَع، ويقال هو كلّ قذَىً خالط العسلَ من أجنحة النحل وأبدانها. قال ساعدة بن جُؤَيَّةَ: لدى الثَوْلِ يَنْفي جَثَّها ويَؤُومُها
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR154 harfج ث ث
فلان صغير الجثة وهي شخصه قاعداً ولهم همم دقاق إلى جثث ضخام.
وجثه واجتثه: استأصله " اجتثت من فوق الأرض " وشجر مجتث: لا أصل له في الأرض.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR4.542 harfالجَثُّ: القَطْعُ؛ وقيل: قَطْعُ الشيء من أَصله؛ وقيل: انتزاعُ الشجر من أُصوله؛ والاجْتثاث أَوْحى منه؛ يقال: جَثَثْتُه، واجْتَثَثْتُه، فانجَثَّ. ابن سيده: جَثَّه يَجُثُّه جَثّاً، واجْتَثَّه فانجَثَّ، واجْتَثَّ.
وشجرة مُجْتَثَّة: ليس لها أَصل في الأَرض.
وفي التنزيل العزيز في الشجرة الخبيثة: اجْتُثَّتْ من فَوقِ الأَرض ما لها من قَرار؛ فُسِّرَتْ بأَنها المُنْتزَعة المُقْتَلَعة، قال الزجاج: أَي
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR103 harf* ج ث ث * * الجُثَّةُ * شخص الإنسان قاعدا أو نائما و * جَثَّهُ * من باب رد قلعه و * اجْتَثَّهُ * اقتلعه
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR4.967 harfالجث: القطع مطلقا، أو انتزاع الشجر من أصله ، والاجتثاث أوحى منه، يقال: جثثته واجتثثته فانجث. وفي المحكم: جثه يجثه جثا، واجتثه فانجث واجتث، وشجرة مجتثة: ليس لها أصل. وفي التنزيل العزيز- في الشجرة الخبيثة- اجتثت من فوق الأرض مالها من قرار فسرت بالمنتزعة المقتلعة، قال الزجاج: أي استؤصلت من فوق الأرض، ومعنى اجتث الشيء، في اللغة: أخذت جثته بكمالها، وجثه: قلعه، واجتثه: اقتلعه. وفي حديث أبي هريرة
الجث: القطع مطلقا، أو انتزاع الشجر من أصله ، والاجتثاث أوحى منه، يقال: جثثته واجتثثته فانجث. وفي المحكم: جثه يجثه جثا، واجتثه فانجث واجتث، وشجرة مجتثة: ليس لها أصل. وفي التنزيل العزيز- في الشجرة الخبيثة- اجتثت من فوق الأرض مالها من قرار فسرت بالمنتزعة المقتلعة، قال الزجاج: أي استؤصلت من فوق الأرض، ومعنى اجتث الشيء، في اللغة: أخذت جثته بكمالها، وجثه: قلعه، واجتثه: اقتلعه. وفي حديث أبي هريرة قال رجل للنبي، صلى الله عليه وسلم، ما نرى هذه الكمأة إلا الشجرة التي اجتثت من فوق الأرض، فقال: بل هي من المن . الجث بالضم: ما أشرف من الأرض فصار له شخص، وقيل هو ما ارتفع من الأرض حتى يكون كأكمة صغيرة ، قال: وأوفى على جث ولـلـيل طـرة على الأفق لم يهتك جوانبها الفجر الجث، مقتضي قاعدته أن يكون هو وما بعده بالضم، كما هو ظاهر، والذي يفهم من الصحاح، وغيره من الأمهات أنه بالفتح كما بعده، فلينظر. :خرشاء العسل وهو ما كان عليها من فراخها أو أجنحتها، كذا في المحكم واللسان وغيرهما، والخرشاء بكسر الخاء المعجمة ومد الشين، هكذا في نسختنا، وهو الصواب، وقرر بعض المحشين في ضبطه كلاما لا معول عليه، وإنكار شيخنا هذه اللفظة وجعلها من الغرائب الحوشية غريب مع وجودها في اللسان والمحكم وهو نقل عبارة اللسان بعينها، وأسقط هذه اللفظة منها، ثم نقل عن ابن الأعرابي: أن الجث ما مات من النحل في العسل كميت الجراد، وقال: هو ظاهر، ولو عبر به المصنف- كما قال: ميت الجراد- لكان أخصر وأظهر، ولعمري هذا منه عجيب، فإن المصنف ذكر ذلك بعينه، فإنه قال الجث :ميت الجراد ، عن ابن الأعرابي. وقال ابن الأعرابي أيضا: جث المشتار، إذا أخذ العسل بجثه ومحارينه، وهو ما مات من النحل في العسل، وقال ساعدة بن جؤية الهذلي، يذكر المشتار تدلى بحباله للعسل: فما برح الأسباب حتى وضعنه لدى الثول ينفى جثها ويؤومها يصف مشتار عسل ربطه أصحابه بالأسباب، وهي الحبال، ودلوه من أعلى الجبل إلى موضع خلايا النحل، وقوله: يؤومها، أي يدخن عليها بالأيام، والأيام: الدخان، والثول: جماعة النحل. الجث :غلاف الثمرة كالجف، والثاء بدل عن الفاء، وهذا بالضم دون غيره. في الصحاح: الجث الشمع، أو هو كل قذى خالط العسل من أجنحة النحل وأبدانها. والمجثة والمجثات ، بالكسر فيهما :ما جث به الجثيث ، كذا في المحكم، وفي الصحاح: حديدة يقلع بها الفسيل. قال أبو حنيفة: الجثيث: هو ما غرس من فراخ النخل ولم يغرس من النوى. وعن ابن سيده: الجثيث: ما يسقط من العنب في أصول الكرم. وقال الأصمعي: صغار النخل أول ما يقلع منها شيء من أمه فهو الجثيث، والودى والهراء والفسيل. وعن أبي عمرو: الجثيثة: النخلة التي كانت نواة فحفر لها، وحملت بجرثومتها، وقد جثت جثا. وعن أبي الخطاب: الجثيثة: ما تساقط من أصول النخل. وفي الصحاح: والجثيث من النخل: الفسيل، والجثيثة: الفسيلة، ولا تزال جثيثة حتى تطعم، ثم هي نخلة. وعن ابن سيده: الجثيث: أول ما يقلع من الفسيل من أمه، واحدتها جثيثة، قال: أقسمت لا يذهب عني بعلها أو يستوي جثيثها وجعلهـا
البعل من النخل: ما اكتفى بماء السماء، والجعل: ما نالته اليد من النخل. وجثة الإنسان بالضم: شخصه متكئا أو مضطجعا، وقيل: لا يقال له جثة إلا أن يكون قاعدا أو نائما، فأما القائم فلا يقال جثته، إنما يقال قمته. وقيل: لا يقال: جثة، إلا أن يكون على سرج أو رحل معتما، حكاه ابن دريد عن أبي الخطاب الأخفش، قال: وهذا شيء لم يسمع من غيره. وجمعها: جثث وأجثاث، الأخيرة على طرح الزائد، كأنه جمع جث، أنشد ابن الأعرابي: فأصبحت ملقية الأجثاث قال: وقد يجوز أن يكون أجثاث جمع جثث الذي هو جمع جثة، فيكون على هذا جمع جمع. وفي حديث أنس: اللهم جاف الأرض عن جثته أي جسده. الجث بالكسر: البلاء ، نقله الصاغاني. وعن الكسائي: جئت الرجل جأثا وجث جثا، فهو مجئوث، ومجثوث، إذا فزع وخاف، وفي حديث بدء الوحى: فرفعت رأسي فإذا الملك الذي جاءني بحراء، فجثثت منه أي فزعت منه وخفت، وقيل: معناه قلعت من مكاني، من قوله تعالى اجتثت من فوق الأرض وقال الحربي: أراد جئثت، فجعل مكان الهمزة ثاء، وقد تقدم. جث :ضرب بالعصا. جثت النحل تجث بالضم :رفعت دويها ، أو سمعت لها دوياوفي نسخة: النخل: رفعت وديها وهو خطأ. وتجثجت الشعر: كثر . تجثجث الطائر: انتفض ورد رقبته إلى جؤجئه. مر رجل على أعرابي، فقال: السلام عليك، فقال الأعرابي: الجثجاث عليك. هو نبات سهلى ربيعي، إذا أحسن بالصيف ولي وجف. قال أبو حنيفة: الجثجاث من أحرار الشجر، وهو أخضر ينبت بالقيظ، له زهرة صفراء، كأنها زهرة عرفجة، طيبة الريح، تأكله الإبل إذا لم تجد غيره: قال الشاعر: فما روضة بالحزن طيبة الثرى يمج الندى جثجاثها وعرارهـا بأطيب من فيها إذا جئت طارقا وقد أوقدت بالمجمر اللدن نارها واحدته جثجاثة، قال أبو حنيفة: أخبرني أعرابي من ربيعة أن الجثجاثة ضخمة يستدفىء بها الإنسان إذا عظمت، منابتها القيعان، ولها زهرة صفراء تأكلها الإبل إذا لم تجد غيرها. وقال أبو نصر: الجثجاث كالقيصوم، لطيب ريحه، ومنابته في الرياض. الجثجاث من الشعر: الكثير، كالجثاجث ، بالضم. وجثجث البرق: سلسل وأومض. وبحر المجتث : رابع عشر البحور الشعرية، كأنه اجتث من الخفيف، أي قطع، وزنه مستفع لن هكذا في النسخن مفروق الوتد، على الصواب، فاعلاتن فاعلاتن مرتين. قال أبو إسحاق: سمى مجتثا؛ لأنك اجتثثت أصل الجزء الثالث وهو: مف، فوقع ابتداء البيت من، عولات مس. قال الصاغاني. وإنما استعمل مجزوءا، وبيته: البطن منها خميص والوجه مثل الهلال ومما يستدرك عليه: جثجث البعير: أكل الجثجاث. وبعير جثاجث، أي ضخم. ونبت جثاجث، أي ملتف. والجثاثة: ماء لغنى. والجث: الدوي. والجثي بضم فتشديد: من جبال أجإ، مشرف على رمل طيىء.
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR294 harfجَثَّ
جَثَّ U ( n. ac. جَثّ 1 ),
a. Cut off, cut down.
b. Pulled up, uprooted.
اِجْتَثَثَ
اِجْتَثَثَ VIII ,
a. see I .
جَثّ
جَثّ 1 ,
a. Wax.
جُثّ
جُثّ 3 ,
a. see 1 .
b. High ground, upland.
جُثَّة
جُثَّة 3t , ( pl. جُثَث 9 , أَجْثَاْث 38 ),
a. Body, person, figure.
b. Corpse.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok16.275 harfجثث
جَثَّ - يَجُثُّ - اجْتَثَّ - يَجْتَثُّ ، اجْتُثَّ - يُجْتَثُّ
جَثَّ - يَجُثُّ + كائن + شيئاً : يقطعه وينتزعه عن جذوره وأساساته التي يرتكز بها في مكانه: يقلعه ويقطعه عن جذوره وخاصة للنبات مع أصله المطمور تحت سطح الأرض، فيقطع عنه تغذيته من التربة واستقراره في مكانه، فيصبح بذلك "جثة" أي قطعة ميتة
جُثَّة: على وزن " فـُعـْلـَة": قطعة
Mücavir kökler7 mücavir (10 toplam)
- خبث
1 ortak ayet · Habes bozuk yemek demektir
- شجر
1 ortak ayet · Ağaç
- قرر
1 ortak ayet · Küçük derelerin toplanıp durgunlaştığı göldür
- فوق
1 ortak ayet · Üst
- كلم
1 ortak ayet · Kelime
- مثل
1 ortak ayet · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir
- أرض
1 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
Geçtiği ayetler(1)
وَمَثَلُ كَلِمَةٍ خَبِيثَةٍ كَشَجَرَةٍ خَبِيثَةٍ اجْتُثَّتْ مِنْ فَوْقِ الْأَرْضِ مَا لَهَا مِنْ قَرَارٍ
Kökünden kesildiÇirkin bir söz; yerden koparılmış, kökü olmayan kötü bir ağaca benzer.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | جثث |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Müzâaf |
| Bağlamsal Yakın Kökler | قلع, حصد, قطع |
| Zıt Kök | ثبت |
| Çekirdek Özet 1 | Bir bitkiyi, ağacı veya cüsseli bir yapıyı toprağa tutunduğu kökünden bütünüyle koparıp ayırmak. |
| Çekirdek Özet 2 | Yeryüzünde kökü, kararlılığı ve varoluşsal dayanağı bulunmayan bâtıl kelimenin ve sistemin yerinden sökülmesi. |
| Çekirdek Özet 3 | Ontolojik veya ahlaki temeli olmayan varlıkların ve fikirlerin yüzeyselliği, süreksizliği ve yok oluşa mahkûmiyeti. |
| Kritik Hata Riski | Eylemi yalnızca mekanik bir ağaç kesme işlemi gibi algılayıp köksüzlük, istikrarsızlık ve varoluşsal tasfiye boyutunu göz ardı etmek. |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| جث | Zemine temas eden, çöken veya yüzeyde yığın oluşturan kütle; جثم (yere çökmek, yapışmak) ve جثو (diz üstü çökmek) köklerinde olduğu gibi gövdenin yerle olan ilişkisi. | ث | İkiz harfin yinelenmesiyle zeminle kurulan temasın ani ve kesin bir şekilde kesilmesi, kütlenin kökünden bütünüyle koparılıp temelsiz bırakılması anlamı pekişmiştir. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Bir araya getirilmiş gövde, kütle ve toplanmış yapı. |
| ث | İşaret, sınır çizgisi (türetme imge: ت imgesinden ses yayılmasıyla zemin teması) | Varlığın yer ile olan temas çizgisi, sınırlanma ve tutunma noktası. |
| ث | İşaret, sınır çizgisi (türetme imge: ت imgesinden ses yayılmasıyla zemin teması) | Tutunma noktasının yinelenen bir gerilimle sınırdan ayrılması, bağın sonlanması. |
| جثث | Toplanmış bir kütlenin zeminle olan temas bağının ve sınırının çözülerek yerinden bütünüyle koparılması hareketi. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir ağacın veya çalının toprağın derinliklerine inmeyen kökünden tutularak bütünüyle sökülmesi; oturan insanın yer kaplayan gövdesi veya cüssesi. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Veri bulunamadı |
| Erken Arapça kullanım | Ru'be b. el-Accâc bu kökten türeyen bitki adını şu dizede anar: تَرمي ذِراعَيهِ بجثجاثِ السُّوَق |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab.
Sami etimolojik katman
Sami dilleri ailesinde جثث kökünün temel semantik matrisi, fiziksel bir kütlenin veya gövdenin zeminden koparılması ve kökünden sökülmesi etrafında şekillenir. Kök, Batı Sami ve Aramice/Süryanice katmanlarında yer alan ve beden, kütle, ceset anlamlarına gelen yapılarla kavramsal bir akrabalık taşır. Arapçada kök, bir yandan «cüsse» (oturur vaziyetteki kütleli gövde) isminde somutlaşırken, diğer yandan bu kütlenin tabanından bütünüyle sökülüp atılması eylemini (ictisâs) ifade edecek şekilde özelleşmiştir. Kökün İbranice ve Süryanicedeki uzantılarında doğrudan ağaç sökmekten ziyade nesnenin tabanı ve kütlesi eksenindeki anlamlar ağırlıktadır; Arapça ise eylemin kökten kazıma ve söküp temelsiz bırakma dinamizmini öne çıkarmıştır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen, Lisānü’l-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bir nesneyi veya gövdeyi kökünden koparmak, köksüz bırakmak | Kütle (cüsse) ile onun zeminle bağının kesilmesi arasındaki fiilî bağ. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Gövde, kütle ve tabandan ayrılma bağlamında Batı Sami paralellikleri | Kökün cüsse ve yerinden oynatma yönüyle bölgesel Sami dillerindeki semantik yakınlığı. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Spekülatif olmayan kanıtlanmış bir veri tespit edilmedi. | Veri bulunamadı |
Kaynak David Cohen, Lane’s Lexicon.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| جثث | Anlamlı | Kökünden söküp koparmak | Kütleli bir yapıyı veya bitkiyi topraktan bütünüyle ayırmak. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| ثجث | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde mühmeldir. |
| ثثج | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde mühmeldir. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| جثث | Merkez | Kökten sökme, köksüzlük | Bir yapının veya bitkinin kök noktasından bütünüyle koparılıp kararsız bırakılması. | Cüsseli olanın zeminle bağının kesilmesi. |
| قلع | Komşu | Yerinden söküp çıkarma | Nesnenin çakılı veya gömülü olduğu yerden kuvvetle çıkarılması; kökün kopması şart değildir. | Yerinden oynatma ve sökme esastır. |
| حصد | Komşu | Biçme, kesme | Mahsulün zemin üstündeki kısmının kesilip toplanması; kök toprakta kalır. | Yüzeyden ayırma işlemidir. |
| قطع | Komşu | Kesme, ayırma | Bir bütünün herhangi bir noktasından iki parçaya bölünmesi; kökle doğrudan ilişkili değildir. | Parçalara ayırma fiilidir. |
| ثبت | Zıt | Sabitlik, kökleşme | Bir şeyin yerinde sağlamca karar kılması, sarsılmaması, köklerinin derine inmesi. | Kararlılık ve zemin tutma halidir. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | جثث | Kökünden söküp temelsiz bırakmak | Kütlenin zeminle bağının bütünüyle kesilmesi. | Kesin |
| Latince | Eradico, extirpo | Kökünden sökmek, yok etmek | Doğrudan kök (radix) ve gövde (stirps) üzerinden sökmeyi karşılar; köksüzlük vurgusu tamdır. | Güçlü |
| İngilizce | Uproot, extirpate, eradicate | Kökünden sökmek, kazımak | Zemindeki bağı bütünüyle koparmayı karşılar; kütle/cüsse boyutunu içermez. | Kesin |
| Almanca | Entwurzeln, ausrotten | Kökünden sökmek, ortadan kaldırmak | Bir yapının veya bitkinin kök bağını topraktan ayırma hareketini doğrudan verir. | Güçlü |
| Fransızca | Déraciner, extirper | Kökünden sökmek, ayıklamak | Temelden koparma ve kararsız bırakma anlamını karşılar. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Wörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| اجتث (meçhul mazi) | Kökünden sökülme, ontolojik temelsizlik | Bâtıl sözün ve inancın yeryüzünde hiçbir tutunma noktası ve istikrarı bulunmadığını anlatan mesel bağlamı; İbrāhīm 14:26. |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İnanç sistemlerinin ontolojik değeri | Bâtıl akidelerin ve şirkin akli/ontolojik bir temelden (asl) yoksun oluşu. | Bâtılın kararsızlığı ve yok olmaya mahkûmiyeti. |
| Fıkıh | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
| Tefsir | Temsilî anlatım ve meseller | İbrāhīm 14:26 ayetindeki «kötü ağaç» (eş-şeceretü'l-habîse) benzetmesinde kökü olmayan çalı veya hanzal tasviri. | Kökten yoksunluk ve zeminsizlik. |
| Hadis | Yaratılış ve nebâtat tasviri | Hz. Peygamber'in yer mantarı (kem'e) hakkındaki hadisinde toprağın üstünden kolayca sökülen bitkiler için kullanımı. | Kökü derinde olmayan yüzey bitkisi. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İman-küfür kutuplaşması | Bâtıl inanç | Kararsızlık | Hakikate dayanmayan inançların ilk sarsıntıda yıkılması. | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji ve mantık | Temelsiz önerme | Ayıklanma | Aksiyomatik veya burhânî dayanaktan yoksun safsatanın çürütülmesi. | Güçlü |
| Siyasi | Meşruiyet zemini | Meşruiyetsiz rejim | Çöküş | Toplumsal adalet ve rıza temeli olmayan yönetimlerin tasfiyesi. | Güçlü |
| İktisadi | Varlık ve değer yapısı | Spekülatif balon | Sıfırlanma | Gerçek üretim ve somut karşılığı bulunmayan yapıların çöküşü. | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kararsız denge (unstable equilibrium) | Taban dayanağı bulunmayan bir sistemin en ufak dış etkide denge noktasını kaybedip sıfırlanması. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal meşruiyet kaybı ve anomi | Toplumsal norm ve kurumların ahlaki zeminini yitirerek hızla çözülmesi ve dağılması. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kavramı yalnızca bir tarım faaliyeti veya odunculuk terimi («ağacın kesilmesi») düzeyine indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bir varlığın, düşüncenin veya kurumun hakikat zemininden koparak varoluşsal devamlılık yeteneğini bütünüyle kaybetmesi. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Bâtıl ve temelsiz sistemlerin dışarıdan görünen hacmine aldanıp onların kalıcı ve yıkılmaz olduğunu zannetmek. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hak ile bâtıl arasındaki farkı «kökü yerde sabit, dalları gökte» olan ile «kökünden sökülmüş, kararı olmayan» zıtlığı üzerinden kurmasını açıklar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İman ve küfrün mahiyetini temsilî ve ahlaki mesellerle somutlaştıran ayet grubunda (İbrāhīm 14:24-26) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Bâtılın heybetli veya cüsseli görünümünün bir güç göstergesi olduğu yanılgısını düzeltir; köksüz olanın varlığını sürdüremeyeceğini gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir gövdeyi veya bitkiyi toprağa bağlandığı kök noktasından bütünüyle sıyırıp ayırmak, cüsseli yapıyı yerinden koparmak.
- Soyut anlamVarlığı var kılan ontolojik, ahlaki ve mantıksal temelin yitirilmesi; karargâhsızlık, tutunaksızlık ve hızla tasfiye olma hali.
- Sistematik karşılıkBir sistemin taban desteğinin sıfırlanmasıyla bütünselliğinin anında çöküşü ve varoluşsal devamlılığının son bulması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde varlığın veya yapının görünen cüssesini/hacmini, bu yapının zeminle kurduğu kök bağını ve dayanak gücünü, ise sistemin varoluşsal kararlılık ve süreklilik fonksiyonunu temsil eder. Taban bağı sıfıra yaklaştığında (), görünen hacim () ne kadar büyük olursa olsun kararlılık fonksiyonu çöker ve sistem sıfırlanır.