جحد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ج-ح-د4 sîga, 76 mücavir kök, 12 ayet, 10 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.دينفأدوَجَحَدُواموجيَجْحَدُجحدأييجَحَدُواختركونقصدلهو

KökSîga 4Ayet 12Sure 10Mücavir 76

▶ Ağı aç (3B)

جحد

ج - ح - د

KÖK
  • 12 geçiş
  • 12 ayet
  • 4 sîga
  • 12 sözlük

Cehd sert topraktır. Cehd sert toprağı işlemeye denir. Cihad iyilik için söz ve bedenle gayret göstermek demektir. He Ha’ya dönüşerek cehd ise düşünceleri ve fikirleri karıştırmak için sarfedilen gayrettir. “Ce’d” buruşuk deri demektir. Zorlanan kimsenin yüzünde meydana gelen buruşma sebebiyle “cehd” yapan, zorlayan anlamı kazanmıştır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Cehd sert topraktır. Cehd sert toprağı işlemeye denir. Cihad iyilik için söz ve bedenle gayret göstermek demektir. He Ha’ya dönüşerek cehd ise düşünceleri ve fikirleri karıştırmak için sarfedilen gayrettir. “Ce’d” buruşuk deri demektir. Zorlanan kimsenin yüzünde meydana gelen buruşma sebebiyle “cehd” yapan, zorlayan anlamı kazanmıştır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR973 harf
باب الحاء والجيم والدال معهما ج ح د، ح د ج، ج د ح مستعملات جحد: الجُحُود: ضدُّ الاقرار كالانكار والمعرفة. والجَحدُ: من الضيِّق والشُحِّ. ورجُلٌ جَحْدٌ: قليلُ الخَير، قال: لا حَجْداً ابتغَنْيَه ولا جَـدا يَعدنَ من هازَلْنَه غداً غدا حدج: الحَدَج: حَمْلُ البِطِّيخ والحنَظْلَ ما دام صِغاراً خُضْراً. ويقال ذلك لحَسَك القُطْب ما دامَ رَطْباً، الواحدة بالهاء. والحُدْجُ لغةٌ فيه. والتَحديج شِدَّة
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR434 harf
الجُحودُ: الإنكار مع العلم. يقال: جَحَدَهُ حقّه وبحقّه، جَحْداً وجُحُوداً. والجَحْدُ أيضاً: قلّة الخير، وكذلك الجُحْدُ بالضم. وقال الشاعر: لَئِنْ بَعَثَتْ أُمُّ الـحُـمَـيدَيْنِ مـائِراً لَقدْ غَنِيَتْ في غيرِ بُؤْسٍ ولا جَُحْدِ والجَحَدْ بالتحريك مثله. يقال: نَكَداً له وجَحَداً. وجَحَدَ الرجل بالكسر جَحَداً، فهو جَحِدٌ، إذا كان ضيّقاً قليل الخير. وأَجْحَدَ مثلُه. وعامٌ جَحِدٌ: قليلُ المطر.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR6.393 harf
ح ج د حدج ، جدح ، جحد ، دحج : مستعملة . دحج : أهمله الليث : وقال أبو عمرو : دَحَج إذا جامع . جحد : قال الليث : الجُحود : ضِدُّ الإقرارِ كالإنكار والمعرفة . قال : والجَحَد من الضِّيق والشُّحِّ . يقال : رجل جَحِد : قَليلُ الخَيْر . وقال الفراء : الجَحْد والجُحْد : الضِّيقُ في المعيشة . يقال : جَحِد عَيْشُهم جَحَداً إذا ضاقَ واشتدَّ . وأنشدني بعضُ العرَب في الجُحْد : لئِنْ بَعَثَتْ أُمُّ
Maddenin bağlantısı

ح ج د حدج ، جدح ، جحد ، دحج : مستعملة . دحج : أهمله الليث : وقال أبو عمرو : دَحَج إذا جامع . جحد : قال الليث : الجُحود : ضِدُّ الإقرارِ كالإنكار والمعرفة . قال : والجَحَد من الضِّيق والشُّحِّ . يقال : رجل جَحِد : قَليلُ الخَيْر . وقال الفراء : الجَحْد والجُحْد : الضِّيقُ في المعيشة . يقال : جَحِد عَيْشُهم جَحَداً إذا ضاقَ واشتدَّ . وأنشدني بعضُ العرَب في الجُحْد : لئِنْ بَعَثَتْ أُمُّ الحُمَيْدَيْنِ مائِراً لقد غَنِيَتْ في غير بُؤسٍ ولا جُحْد أبو عُبيد عن أبي عمرو : أَجْحد الرجل وجَحَد إذا أنْفَضَ وذَهَب مَالُه . وأنشد : وبيضاءَ من أهل المدينة لم تَذُقْ يبيساً ولم تَتْبَع حَمُولَةَ مُجْحِدقِ أبو عُبَيد : فرس جَحْد ، والأُنثى جَحْدَة والجميع جِحاد وهو الغليظُ القصيرُ . وقال شمر : الجُحادِيَّة : قِرْبَةٌ مُلِئت لَبَناً أو غرارة مُلِئَت تمراً أو حِنْطَةً . وأنشد : وحتى تَرَى أنّ العَلاَةَ تُمِدّها جُحَاديَّة والرائحاتُ الرَّواسم وقد مَرّ تفسير البيت في مُعْتَلِّ العَيْنِ . حدج : الليث : الحَدَج : حَمْلُ البِطِّيخ والحَنْظل ما دام رَطْباً ، والواحدة حَدَجَة . قال : ويقال : ذلك لحَسَك القُطْب ما دام رَطْباً ، والحُدْج لغة فيه . أبو عُبيد عن الأصمعي : إذا اشْتَدَّ الْحَنْظَلُ وصَلُب فهو الحَدَجُ ، واحدها حَدَجَة ، وقد أحْدَجَت الشَّجَرَة قال : ونحْوَ ذلك قال أبُو الوَلِيد الأعرابي . الليث : التَّحْديج : شِدَّة النَّظَر بَعْدَ رَوْعَة وفَزْعَة . ورُوي عن ابن مسعود أَنَّه قال : ( حَدِّثِ القَوْمَ مَا حَدَجُوك بأَبْصَارهم ) . قال أبو عُبيد : يعني ما أحدُّوا النظر إليك . يقال : حدَجَني بِبَصره إذا أحد النظَر إليه . قال ومنه حديثٌ يُروَى في المِعْراج ( ألم تَرَوْا إلى مَيِّتِكم حين يَحْدِج ببصره فإنما يَنظُر إلى المِعْراج من حُسْنه ) . وقال أبو النجم : تُقَتِّلُنا منها عُيونٌ كأَنها عُيون المهَا ما طَرْفُهن بحادِجِ يريد أنها ساجِيَةُ الطَّرْف . قال : والذي يُرادُ من الحديث أنَّه يقول : حدِّثهم ما داموا يَشتهُون حديثك ويَرمُونك بأَبصَارِهم . فإذا رَأيتَهُم مَلُّوا فَدَعهُم . قلت : وهذا يَدلُّ على أنَّ الحديث يكونُ في النَّظَر بلا رَوْعٍ ولا فَزَع . ابن السكيت : حَدَجَه بسَهْم إذا رماه به . يقال : حَدَجَه بذَنْب غَيْره حَمَلَه عَلَيْه وَرَمَاه بِه ، قال : وَحَدج البعيرَ حَدْجاً إذا شَدَّ عليه أَداته . وحَدَجَه ببصره إذا رماه به حَدْجاً وقال ابن الفَرَج : حَدَجَه بالْعَصا حَدْجاً وحَبَجَه بها حَبْجاً إذا ضَرَبُه بها . وقال الليث : الْحِدْجُ : مركب ليس بِرَحْلٍ ولا هَوْدَج يركبه نساءُ الأعراب ، قال : وحَدَجْتُ النَّاقَةَ أَحْدِجُها حَدْجاً ، والجمع حُدُوجٌ وأَحْدَاجٌ . وقال شمر : سمعت أعرابياً يقول : أُنظر إلى هذا البعير الغُرْنُوقِ الذي عليهِ الحِدَاجَةُ ، قال : ولا يُحْدَجُ البعير حتى يكمُل فيه الأداةُ وهي البِدادان والبِطانُ والحَقَبُ . قلت : وسمعتُ العربَ تقولُ : حَدَجْتُ البعيرَ . إذا شددتَ عليه حِدَاجَتَه ، وجمع الحِدَاجَةِ حَدائجُ ، والعربُ تسمِّي مخالي القَتَب أَبِدَّةٌ واحِدُها بِدَادٌ ، فإذا ضُمَّتْ وأُسِرَتْ وشُدَّتْ إلى أَقْتَابها مَحْشُوَّةً فهي حينئذٍ حِدَاجَة ويُسَمَّى الهَوْدَجُ المشدود فوق القَتَب حتى يُشَدُّ عَلَى البعير شَدّاً واحداً بجميع أَداته حِدْجاً وجمعه حُدوج . ويقال : أَحْدِج بعيرَك ، أي شُدَّ عليه قَتَبَهُ بأَداته . وأخبرني المنذري عن أبي الهيثم لابن السكيت قال : الحُدوجُ والأَحْداجُ والحَدَائجُ : مراكب النساء ، واحدها حِدْجٌ وحِداجةٌ . قلت والصواب : ما فسَّرْتُه لك ولم يُفَرِّق ابنُ السكيت : بين الحِدْج والحِداجَة وبينهما فرق عند العرب كما بينته لك . وقال ابن السكيت : سمعت أبا صاعد الكلابي يقول : قال رجل من العرب لصاحبِه في أَتانٍ شَرُودٍ : إلْزَمْها رماها الله براكب قليل الْحِداجَة بعيد الحاجة ، أراد بالحِداجة أداة القَتَب . ورُوي عن عمر أنهُ قال : ( حَجَّةً هاهنا ثم احْدِجْ هاهنا حتى تفْنَى ) . قال أبو عُبَيد : أحْدج ههنا يعني إلى الغزو . قال والحَدْجُ شَدُّ الأحْمَالِ وتوسيقها يقال : حَدَجْتُ الأحمال أَحْدِجُها حَدْجاً والواحد منها حِدْج وجمعها حُدُوجٌ وأَحْدَاجٌ وأنشد قول الأعشى : أَلاَ قُلْ لِمَيْثَاء ما بالها أَلِلْبَيْنِ تُحْدَجُ أَحمَالُهَا قال : ويُرْوى تُحْدَجُ أجمالُها أي يُشَدُّ عليها قلت : معنى قول عمر : ثم أحْدِج ههنا أي شُدَّ الحِدَاجَةَ وهو القَتَب بأداته على البعير للغزو . والرواية الصحيحة تُحدَجُ أَحمالُها وأما حَدْجُ الأحمالِ بمعنى توسيقها فغير معروف عند العرب وهو غلط . وأما الحِدْجُ بكسر الحاء ، فهو مركَب من مراكب النساء نحو الهودج والمحفَّةُ ومنهُ البيت السائر : شَرَّ يَوْمَيْها وأَغْوَاهُ لها ركِبَتْ عَنْزٌ بِحِدْجٍ جَمَلاَ وقال الآخر : فَخْرَ البَغِيّ بِحِدْج رَبَّ تها إذا ما الناس شَلُّوا شمر عن أبي عمرو الشيباني : يقال : حَدَجْتُهُ ببيع سوء إذا فعلتَ ذلك به . قال : وأنشدني ابن الأعرابي : حَدَجْتُ ابن محدوج بستين بَكْرَةً فلمَّا استَوَتْ رِجْلاهُ ضجَّ من الوِقر قال : وهذا شعر امرأة تزوجها رجل عَلَى ستِّين بكْرة . وقال غيره . حَدَجْتُه ببيع سَوْء ومتاع سَوْء إذا ألزمته بيعاً غبنتَه فيه . ومنهُ قول الشاعر : يَعِجُّ ابنُ خِرْباقٍ من البيع بعد ما حَدَجْتُ ابن خرباقٍ بجَرْباء نازعِ قلت : جعله كبعير شُدَّ عليهِ حِداجته حين ألزمه بَيْعاً لا يقَالُ منهُ . وقال ابن شُمَيل : أهل اليمامةِ يُسمُّون بطيخاً عندهم أخضرَ مثل ما يكون عندنا أيام التِّيرمَاه بالبصرة الحَدَج . قال . والحَدَجَةُ أيضاً . طائر شبيه بالقطَا وأهل العراق يسمون هذا الطائر الذي نُسَمِّيهِ اللَّقْلقَ أَبَا حُدَيجٍ . جدح : الليث : جَدَحَ السويقَ في اللبن ونحوه إِذَا خاضه بالْمِجْدَح حتى يختَلِط . قال : والْمِجْدَح : خَشَبَة في رَأْسها خشبتان مُعتَرِضتان . قال : وَالْمِجْدَح في أَمْر السَّماء يقال : تردُّدُ رَيِّق الماء في السحاب . يقال : أرسلت السماء مَجَاديحَها . وروي عن عُمَرَ أنه خرج إلى الاسْتِسْقَاء فصعد الْمِنبر فلم يزد على الاستغفار حتى نزل ، فقيل له : إنك لم تسْتَسْقِ ، فقال : لقد استسقَيْتُ بمجاديح السَّماء . قال أَبُو عُبَيْد : قال أَبُو عمْرو : الْمَجَاديحُ واحدها مِجْدح وهو نَجْم من النُّجُوم كانت العرب تزعم أنه يُمْطَر به كقولهم في الأَنْوَاء ، وقال الأُمَوِيّ : هو الْمُجْدَحُ أيضاً بالضَّم ، وأنشدنا : وأَطْعُنُ بالقوم شطر الْمُلوك حتى إذا خَفَقَ الْمِجْدَحُ قال : والذي يُراد من الحديث أنه جعل الاستغفار استسْقَاء ، يتَأَوَّلُ قول الله جلّ وعزّ : ( لله فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُواْ رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّاراً يُرْسِلِ ) ( نوح : 10 ، 11 ) وأراد عُمَرُ إبطال الأنواء والتكذيبَ بها ، لأنه جعل الاستغفار هو الذي يُسْتَسْقَى به لا الْمَجَاديحَ والأنواء التي كانوا يسْتَسْقُون بِها . وأَخبرني المُنْذريّ عن ثعلب عن ابن الأعْرابي قال : المِجْدَحُ : نَجْم صغير بين الدَّبَران والثُّريَّا . وقال شَمِر : الدَّبَران يقال له المِجْدَحُ والتَّالي والتَّابع ، قال : وقال بعضهم : ندعو جَناحَي الجَوْزاء المِجْدَحَين . ويقال : هي ثلاثة كَواكِب كأنها مِجْدح يُعْتبر بطلوعِها الْحَرُّ ، ومنه قول الرَّاجز : يَلْفَحُها المِجْدَحُ أَيَّ لفح تلوذ منه بجَنَاء الطَّلْح قلت : وأما ما قاله الليث في تفسير المجاديح أَنَّها تَرَدُّدُ رَيِّقِ الماء في السحاب فباطل ، والعرب لا تعرفه . وقال ابن دريد : المَجْدوح : من أطعمة أهل الجاهلية : كان أحدهم يَعْمِد إلى الناقة فتُقْصَد له ، ويأْخذ دَمَها في إناء فيشربه .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.009 harf
(باب الجيم والحاء وما يثلثهما) (جحد) الجيم والحاء والدال أصلٌ يدلُّ على قِلّة الخير. يُقال عامٌ جَحِدٌ قليل المطر. ورجل جَحِْدٌ فقير، وقد جَحِدَ وأَجْحَدَ. قال ابن دُريد: والجَحْد من كلِّ شيءٍ القِلّة. قال الشاعر: * ولَنْ يَرَى ما عاش إلاّ جَحْدا * وقال الشيباني:[أجحَدَ الرّجلُ وجحدا إذا أنفَضَ وذهبَ مالُه. وأنشد للفرزدق([1])]: وبيضاء من أهل المدينة لم تذق *** بَئِيساً ولم تتبعْ حُمُولَةَ
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR272 harf
ج ح د جحده حقه وبحقه جحداً وجحوداً‏.‏ وما أنت إلا جاحد جحد أي قليل الخير وفيك جحد وجحد كعدم وعدم وقد جحد فلان وأجحد‏.‏ قال الفرزدق‏:‏ لبيضاء من أهل المدينة لم تذق يبيسـاً ولـم تتبـع حمولـة مجحـد وقلة الخير على معنيين‏:‏ الشح والفقر‏.‏ ويقال‏:‏ قد جحد عامنا وعام جحد‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.354 harf
الجَحْدُ والجُحُود: نقيض الإِقرار كالإِنكار والمعرفة، جَحَدَهُ يَجْحَدُه جَحْداً وجُحوداً. الجوهري: الجُحودُ الإِنكار مع العلم. جَحَدَه حقَّه وبحقه. والجَحْدُ والجُحْدُ، بالضم، والجحود: قلة الخير. وجَحِدَ جَحَداً، فهو جَحِدٌ وجَحْدٌ وأَجْحَدُ إِذا كان ضيقاً قليل الخير. الفراء: الجَحْدُ والجُحْدُ الضيق في المعيشة. يقال: جَحِدَ عَيْشُهم جَحَداً إِذا ضاق واشتدَّ؛ قال: وأَنشدني بعض الأَعراب في
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR113 harf
* ج ح د * * الجُحُودُ * الإنكار مع العلم يقال * جَحَدَهُ * حقه وجحده بحقه وبابه قطع وخضع و * الجَحْدُ * قلة الخير
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.325 harf
جحده حقه. وجحده بحقه، كمنعه - يتعدى إلى المفعول الثاني تارة بنفسه وتلرة بحرف الجر، وقال بعضهم: لا يتعدى بالباء إلا بتضمين معنى كفر، أو بحمله عليه، قاله شيخنا - يجحده جحدا، بفتح فسكون، وجحودا كقعود: أنكره مع علمه، قاله الجوهري، أي فهو أخص. ويقال له المكابرة. وقد يطلق على مطلق الإنكار، قاله شيخنا. وجحد فلانا: صادفضه بخيلا قليل الخير. وفي الأساس: وقلة الخير، على معنيين: الشح والفقر. وجحد، كفرح: قل
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR2.799 harf
جَحَدَ 1 جَحَدَ جحد , aor. حَدَ٣َ , inf. n. جَحْدٌ and جُحُودٌ, He denied a thing; disacknowledged it; (L, MF;) in an absolute sense, whether knowing it to be otherwise than as he represented it to be or not. (MF.) [It is used by grammarians, and often by others, as relating to something past, or supposed or asserted to be past; and thus, in a more restricted sense than نَفَى.] You say, جَحَدَهُ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR482 harf
جَحَدَ جَحَدَ A , U ( n. ac. جَحْد 1 , جُحُوْد 27 ) a. [ acc. or Bi ], Disavowed; disowned; denied. جَحِدَ جَحِدَ A ( n. ac. جَحَد 4 ), a. Was poor, scanty; was niggardly. جَحْد جَحْد 1 , a. Scantiness, straitness; niggardliness. جَحِد جَحِد 5 , a. Scanty; niggardly. جَاْحِد جَاْحِد 21 , a. Denying. b. Apostate, renegade. جُحُوْد جُحُوْد 27 , a. Denial. b. Renunciation. جَحَّاْد
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR9.316 harf
جحد جَحَدَ - يَجْحَدُ جَحَدَ - يَجْحَدُ + كائن + بـ شيء أو بـِ أمر: يُظْهِرُ إنكارَه حقيقة وصواب شيءٍ أو أمرٍ، وهو يبطن خلاف ذلك: تتبين له الحقيقة بشكل يقيني ثم يرفضها وينكرها ولا يقبل بها على أنها حقيقة، وذلك بسبب متعة نفسية أو منفعة أو مرض نفسي خلقي واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " عدم التعرف على معلومة وعدم قبول صوابها، وذلك لجهل أو
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler76 mücavir (106 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. أيي

    10 ortak ayet · Evye kuş yuvası demektir

  2. ختر

    1 ortak ayet · Htr(tı) devenin arkasına bulaşan pislik demektir

  3. عاد

    2 ortak ayet · Âd

  4. قصد

    1 ortak ayet · Kemik iliğidir

  5. موج

    1 ortak ayet · Dalga

  6. حيق

    1 ortak ayet · Havk Çalı süpürgesi demektir

  7. كون

    6 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

  8. دين

    2 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir

  9. ظلم

    3 ortak ayet · Zalimler

  10. جبر

    1 ortak ayet · Kırıkların tutturulması için konan tahta parçasına denir

  11. فأد

    1 ortak ayet · Fuad, Fevd somun ekmek demektir

  12. لهو

    1 ortak ayet · Boğazdaki küçük dil demektir

Geçtiği ayetler(12)

  1. قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَيَحْزُنُكَ الَّذِي يَقُولُونَ فَإِنَّهُمْ لَا يُكَذِّبُونَكَ وَلَكِنَّ الظَّالِمِينَ بِآيَاتِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ

    Bozmak için çabalarlarGerçekyen biliyoruz ki; söyledikleri söz, seni üzüyor. Onlar, hakikatte seni yalanlamıyorlar. Lakin o zalimler, Allah’ın ayetlerini inkar ediyorlar.

  2. الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَهُمْ لَهْوًا وَلَعِبًا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا فَالْيَوْمَ نَنْسَاهُمْ كَمَا نَسُوا لِقَاءَ يَوْمِهِمْ هَذَا وَمَا كَانُوا بِآيَاتِنَا يَجْحَدُونَ

    Bozmak için çabalarlarOnlar ki; dinlerini alayla eğlenceye aldılar. Dünya hayatı da kendilerini aldattı. İşte onlar; bu günlerine kavuşmayı nasıl unutmuşlar idiyse, ayetiçin katmerlidir. Ne var ki bilmezsiniz. lerimizi nasıl bilerek inkar etmişler idiyse; Biz de bugün onları öylece unuturuz.

  3. وَاللَّهُ فَضَّلَ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ فِي الرِّزْقِ فَمَا الَّذِينَ فُضِّلُوا بِرَادِّي رِزْقِهِمْ عَلَى مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَهُمْ فِيهِ سَوَاءٌ أَفَبِنِعْمَةِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ

    Bozmak için çabalarlarAllah; rızık hususunda kiminizi kiminizden üstün kıldı. Üstün kılınanlar buyrukları altında bulunanların rızıklarını vermezler. Halbuki bunda hepsi eşittir. Yoksa Allah’ın nimetini bile bile inkar mı ediyorlar?

  4. كَذَلِكَ يُؤْفَكُ الَّذِينَ كَانُوا بِآيَاتِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ

    Bozmak için çabalarlarAllah’ın ayetlerini bile bile inkar edenler, işte böyle çevriliyorlar.

  5. … الَّذِي خَلَقَهُمْ هُوَ أَشَدُّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَكَانُوا بِآيَاتِنَا يَجْحَدُونَ

    Bozmak için çabalarlarAd’a gelince; yeryüzünde haksız yere büyüklük taslamış ve bizden daha kuvvetli kim var? demişlerdi. Onlar, kendilerini yaratan Allah’ın daha kuvvetli olduğunu görmüyorlar mıydı? Onlar ayetlerimizi bile bile inkar ediyorlardı.

  6. ذَلِكَ جَزَاءُ أَعْدَاءِ اللَّهِ النَّارُ لَهُمْ فِيهَا دَارُ الْخُلْدِ جَزَاءً بِمَا كَانُوا بِآيَاتِنَا يَجْحَدُونَ

    Bozmak için çabalarlarİşte böyle; Allah’ın düşmanlarının cezası ateştir. Ayetlerimizi bile bile inkar etmelerinin cezası olarak onların temelli kalacakları yer oradadır.

  7. … وَلَا أَبْصَارُهُمْ وَلَا أَفْئِدَتُهُمْ مِنْ شَيْءٍ إِذْ كَانُوا يَجْحَدُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَحَاقَ بِهِمْ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ

    Bozmak için çabalarlarAndolsun ki; onları, sizi yerleştirmediğimiz yerlere yerleştirmiştik. Ve kendilerine kulaklar, gözler ve kalbler vermiştik. Ne var ki; kulakları, gözleri ve kalbleri onlara bir fayda sağlamadı. Çünkü onlar; Allah’ın ayetlerini bile bile inkar ediyorlardı. Sonunda onları alay ettikleri şey kuşatıverdi.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökجحد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنكر, كفر, كذب
Zıt Kökقرر
Çekirdek Özet 1İyilik, bereket ve yağmurun kıt olması, darlık, hak olanı esirgeme ve cimrilik
Çekirdek Özet 2İç dünyada doğruluğu kesin olarak bilinen ve kavranan gerçeğin bile bile dille inkâr edilmesi ve reddi
Çekirdek Özet 3Bilgi ile ikrar arasındaki ahlaki ve ontolojik rabıtanın kasten koparılması, hakkın üzerinin örtülerek teslimiyetin engellenmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalın bilgisizlik veya tereddüde dayalı bir inkâr gibi anlamak; böylece kökün özündeki bilerek, tasdik ettiği halde inatla reddetme suçunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جحSıkışma, darlık, sertleşme ve bir alanda yoğunlaşıp dışarıya çıkamama kök hareketini içerir; bu çekirdek جحم kökünde alevin ve ısının dar bir alanda sıkışıp şiddetlenerek alevlenmesi anlamını taşır.دEklenen ses, sıkışma ve kısıtlılık hareketini bir sınır ve kesinti çizgisine bağlar; böylece kök, hayrın ve yağmurun kesilmesi, eldeki hakkın kısılarak dışa aktarılmaması ve içteki bilginin dış ikrara dönüşmesinin kesilip reddedilmesi anlamına özelleşir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جDeğnek, deve; taşıma, yüklenme, toplama ve içeri doğru çekmeBilgiyi veya yükümlülüğü kendi bünyesinde toplama, bir içeriği iç dünyada taşıma ve barındırma hareketini kurar.
حÇit, duvar; çevirme, kuşatma, koruma ve dışarıya kapatmaToplanan içeriğin çevresine engel koyma, dışa açılımını kısıtlama ve akışı durdurma payını ekler.
دKapı; giriş, geçiş, hareket ve kesin sınırBilinen gerçeğin dışarıya, ikrar ve eylem kapısına doğru geçişini durdurup sınır çekme işlevini üstlenir.
جحدBilginin içte toplanması, çitle kuşatılıp dışa aktarılmasının kapıda engellenmesiİçsel olarak taşınan ve bilinen kesin bir hakkın, dış dünyaya onay olarak çıkmasına engel olma, hakikati kısıntıya uğratarak ikrar kapısını kapatma eylemini oluşturur.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamYağmurun azlığı, kuraklık ve kıtlık; toprağın ot bitirmemesi, darlık ve kişinin malının tükenip elindekini cimrilikle kısmasıdır. Yağmuru az yıla «عام جحد», kıt ve boy vermeyen bitkiye «جحد النبات» denir.
Cahiliye şiiri kullanımıİbn Düreyd ve Lisânü’l-ʿArab’da zikredilen erken şahitte kök, kıtlık ve mahrumiyet anlamında geçer: ولن يرى ما عاش إلا جحدا
Erken Arapça kullanımEmevî şairi el-Ferazdak, muhtaç ve darlık çeken kimsenin yükü bağlamında kökü if‘âl kalıbında kullanmıştır: وبيضاء من أهل المدينة لم تذق / بئيسا ولم تتبع حمولة مجحد

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde جحد kökü, özellikle Güney-Batı Sami sahasında ve klasik Arapçada semantik bir özelleşme göstererek hayrın, refahın ve kabulün daraltılması manasında merkezileşmiştir. Kökün ilksel çekirdeği fiziksel olarak «kısıtlılık, kıtlık, yoksunluk ve cimrilik» ekseninde gelişmiştir. İbranice ve Aramice gibi Kuzeybatı Sami dillerinde kökün doğrudan tam fonetik ve morfolojik bir eşleği olan üçlü bir kök yaygın olarak tespit edilmemekte, darlık ve inkâr anlamları farklı köklerle (örneğin Aramice khedad veya İbranice kikhēsh) karşılanmaktadır; ancak Arapçada kök, hem maddî kıtlığı hem de bu kıtlığın ahlaki-bilişsel karşılığı olan «hakkı itiraf etmekten kaçınma, bildiğini esirgeme» tutumunu tek bir anlamsal gövdede birleştirmiştir. Dolayısıyla kökün semantik gelişimi darlık ve kuraklıktan (fiziksel cüziyet/kıtlık), ahlaki cimriliğe, oradan da gerçeği itiraf etmeyip gizleme eylemine (bilişsel ve dilsel cüziyet) doğru muntazam bir soyutlama çizgisi izler.

Güven Güçlü

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab ve David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKuraklık ve kıtlıktan hakkı esirgemeye geçişKelimenin aslı «قلة الخير» (hayrın ve bereketin azlığı, darlık) olup, insanın vicdanında kabul ettiği gerçeği dışarıya vurmaktan cimrilik etmesi manasına genişlemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney-Batı Sami içi özelleşmeKuzeybatı Sami dillerinde doğrudan üçlü kök denkliği sınırlıdır; Arapçada daralma ve kısıntı semantiği üzerinden özgün bir kavramlaşma gelişmiştir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik veya diğer dil ailelerinde spekülasyondan uzak, doğrulanabilir bir soydaş tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha ve Brown-Driver-Briggs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جحدAnlamlıKıtlık, esirgeme ve bilerek inkârYağmurun azlığı, darlık; içten bilinen gerçeği teslim etmeyip dille reddetmeHedef kök; Kur'an'da geçer
جدحAnlamlıKarıştırmak, çalkalamakSevîk (kavrulmuş un çorbası) ve içecekleri özel tahta kaşıkla karıştırmak; bulandırmakKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'mel
حجدKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
حدجAnlamlıYüklemek, dik dik bakmakDevenin üzerine kadın mahfesi bağlamak; bakışlarını şaşkınlık veya öfkeyle dikmekKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'mel
دجحAnlamlıEğilmek, boyun eğmekBir şeye doğru meyil göstermek veya gizlenmekKur'an'da geçmez; Tahzîb'de müsta'mel kaydı vardır
دحجAnlamlıÇekmek, sürüklemekBir şeyi yerde çekip sürüklemekKur'an'da geçmez; Tahzîb'de müsta'mel kaydı vardır

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جحدMerkezİnkâr ve esirgemeİçsel kesin bilgiye rağmen hakkı bilerek dille reddetmekHakikatin vicdani tasdiki mevcuttur; inkâr inat, kibir veya hasetten kaynaklanır.
نكرKomşuBilinmezlik ve yabancılamaTanımama, yadırgama ve zihnen kavrayamama sonucu reddetmeنكر kökünde cehalet ve yabancılık baskındır; جحد ise bilinenin reddidir.
كفرKomşuÖrtme ve nankörlükNimeti ve delili örtbas etme, üzerini kapatıp yok saymaكفر daha geniş bir eylemsel ve inançsal örtmeyi anlatır; جحد doğrudan zihinsel ikrarın zıddı olan sözel inkârdır.
كذبKomşuGerçeğe aykırılıkHaber ile gerçeklik arasındaki uyumsuzluk, yalanlamaكذب haberin hilafını iddia etmektir; جحد ise muhatabın hakkını ve ayetlerin bağlayıcılığını bile bile gasbetmektir.
قررZıtİkrar ve yerleşik kılmaGerçeği açıkça itiraf etme, kabullenme ve üzerinde sabit kalmaجحد kökünün zıddı olup, bilginin dille tastamam ve hakkıyla tasdik edilmesidir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجحدBile bile inkâr etmek, esirgemekBilgisi sabit olan hakkı kibre veya cimriliğe binaen teslim etmeme tutumuKesin
Latincediffiteri, negare contra conscientiamBildiğini reddetmek, vicdana zıt inkârDüz inkârı aşan, vicdani bilginin aksini iddia etme nüansını karşılar; kökün kıtlık/darlık kökünü içermez.Güçlü
İngilizceto disown knowingly, conscious denial, repudiationBilerek inkâr etmek, yadsımakKişinin bildiği bir bağı veya hakikati kasten ve açıktan reddetmesini karşılar; fiziksel darlık boyutu eksik kalır.Güçlü
Almancawider besseres Wissen leugnen, abstreitenDaha iyi bildiği halde inkâr etmekİçsel bilginin varlığına rağmen dışsal olarak yapılan yalanlamayı tam karşılar.Güçlü
Fransızcanier sciemment, contester de mauvaise foiKötü niyetle, bilerek inkâr etmekFransızcadaki «de mauvaise foi» (kötü niyetle/haksızca) tabiri, Kur'an'daki haksız yere inkâr tutumunu kuşatır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
جَحَدُوا بِـ / يَجْحَدُونَ بِـKesin kanıtlara ve mucizelere rağmen bile bile inkâr etmeFiravun kavminin apaçık mucizeleri kalpleri ikna olduğu halde zulüm ve kibirle reddetmesi (Neml 27:14) ve Âd kavminin Rablerinin ayetlerini kasten tanımazlıktan gelmesi (Hûd 11:59).
يَجْحَدُ بِآيَاتِنَاİlahi vahyin ve açık işaretlerin hakkını teslim etmemeKitap ehlinin veya müşriklerin, peygamberin doğruluğunu bildikleri halde yalnızca zalim ve nankör oldukları için ayetleri reddetmesi (En‘âm 6:33, Ankebût 29:47, Lokmân 31:32).
بِنِعْمَةِ اللَّهِ يَجْحَدُونَNimetin kaynağını bildiği halde hakkını esirgemeRızkın ve nimetlerin bizzat Allah'tan geldiğini bilip ortak koştukları varlıklara nispet ederek nimeti inkâr etmeleri (Nahl 16:71).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİman-küfür sınırı ve imanın mahiyetiİmanın sadece «marifet» (bilgi) olup olmadığı tartışmasında; جحد gösterir ki bir kimse gerçeği kesin olarak bildiği halde cühûd sebebiyle kâfir olabilir (İblis ve Firavun örneği).Marifetin varlığına rağmen ikrarın yokluğu; inadi küfür.
FıkıhHukuki hakların inkârı (inkâr davası)Borçlunun zimmetinde hak olduğunu bildiği halde borcunu inkâr etmesi; «münkir» ile «câhid» arasındaki fark ve ikrara karşı cühûd hali.Mal veya hak üzerinde tasarrufu engellemek amacıyla gerçeği gizleme.
TefsirAyetlerin psikolojik alımlanışıMüşriklerin ve inkârcıların peygamberi aslında yalancı saymadıkları, fakat dünya çıkarları ve kibir sebebiyle ayetleri cühûd ettiklerinin açıklanması.Kalbin ikna olması ile dilin ve eylemin düşmanlığı arasındaki yarılma.
HadisNimet ve emanet ahlakıİyiliği inkâr eden, nankörlük yapan veya emaneti bildiği halde inkâr eden kimselerin kınandığı rivayetler.Nankörlük, hakkı ketmetme ve fazileti esirgeme tutumu.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahyin ve ayetlerin tasdikiİnadi inkârHakikatin meşruiyetini bile bile kırmaBireyin iç dünyasında oluşan kesin delile rağmen kibrine yenilerek ilahi buyruğu reddetmesi.Kesin
İlmiEpistemolojik ahlakBilimsel veriyi kasten saptırmaDoğruluğu ispatlanmış olguyu gizlemeBilim insanının veya araştırmacının, çıkarına uymadığı için kesin delilleri yok sayması.Güçlü
SiyasiOtorite ve hak teslimiMeşru hakkı gasbetmeToplumsal sözleşmeyi ve hak sahibini inkârGücü elinde tutanın, muhatabın haklılığını bildiği halde iktidarını korumak için hakkı tanımazlıktan gelmesi.Güçlü
İktisadiBorç, emanet ve mülkiyetHakkı esirgeme ve borç inkârıİktisadi akışı ve güveni baltalamaKişinin zimmetindeki borcu veya işçinin emeğini, bildiği halde vermeyerek sermayeyi haksızca bloke etmesi.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTers gerilim / Yalıtım (Direnç)Fizikte bir devrede gerilim ve potansiyel farkı tam olmasına rağmen, akımı kasten geçirmeyen aşırı yüksek direnç veya kapalı iletken anahtar durumudur. Sisteme giren potansiyel (bilgi) çıktıda sıfırlanır (inkâr).Muhtemel
Beşeri bilimlerBilişsel çelişkiyi inkârla bastırma (Cognitive dissonance denial)Psikolojide bireyin içsel inanç ve kanıtlarıyla çelişen dışsal durumunu, hakikati kasten bastırıp düşmanca bir inatla reddederek çözmeye çalışması mekanizmasıdır.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca «inanmamak, inkâr etmek» şeklinde genel ve pasif bir inançsızlık durumuna indirgenmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da جحد, hakikatin delili zihne ve kalbe apaçık ulaştıktan sonra, kibrin, menfaatin ve zulmün baskısıyla bu delilin dille ve eylemle bilerek boğulmasıdır. Neml 27:14 bu kökün tanımını bizzat yapar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnkârcıların sadece bir «bilgi eksikliği» veya «ikna olamama sorunu» yaşadığı zannedilir; böylece Kur'an'ın inkârcılara yönelttiği ahlaki ve hukuki sorumluluk ithamı temelsiz görünür.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın muhatap aldığı inkârın çoğunlukla bir «bilgisizlik» değil, ahlaki bir «direnç ve haksızlık» olduğunu gösterir; insanın kendi aklı ve vicdanıyla nasıl savaştığını ifşa eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerin getirdiği apaçık mucizelerin kavimlerince reddedilişini anlatan kıssalarda (Neml 27:14, Hûd 11:59) ve inkârcıların peygamberin dürüstlüğünü bildiklerini belirten ayetlerde (En‘âm 6:33).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İmanın salt bir akıl yürütme veya bilgi edinme meselesi olduğu yanılgısını düzeltir; hakikat bilgisine sahip olmanın tek başına kurtuluş sağlamadığını, teslimiyet ve ikrar ahlakının zorunlu olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKuraklık, suyun ve bitkinin kıt olması; kişinin elindeki imkânı cimrilikle kısması ve dışarı akışını engellemesi.
  • Soyut anlamİç dünyada kavranan, doğruluğuna kesin kanaat getirilen bir gerçeğin, kibir ve zulüm saikiyle dille reddedilmesi ve itiraf edilmemesi.
  • Sistematik karşılıkİçsel doğrulama ile dışsal eylem arasındaki ahlaki geçirgenliğin kasten sıfırlanması; bilginin ikrara dönüşmesinin engellenmesi.
  • LaTeX modeliK=1∧E=0  ⟹  J=K×(1−E)=1
  • LaTeX açıklamasıFormülde K içsel kesin bilgiyi ve kalbi kanaati (marifet/yakîn), E ise dışsal ikrarı ve hakikati teslim etmeyi (tasdik/ikrar) temsil eder. Bilginin tam (K=1) fakat dış ikrarın sıfır (E=0) olduğu durumda, aradaki ahlaki yarılmayı ve inadi reddi ifade eden cühûd fonksiyonu (J) azami değere (J=1) ulaşır; hakikat bilinmesine rağmen bilerek yok sayılmıştır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ج