جلو
ج - ل - و
KÖK- 5 geçiş
- 5 ayet
- 4 sîga
- 6 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Belirdi
Notlarım
Sözlükler(6)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.941 harfباب الجيم واللام و و ا ي ء معهما
ج أ ل، ل ج أ، أ ج ل، ج ي ل، ج ل و، ج و ل، و ج ل، و ل ج مستعملات
جأل:
الجيألُ: الضَّبعُ. والجميع: الجيائل. قال الكُميتُ:
نُطعم الجيأل الِّهيد من الكـو مِ ولم تدع من يُشيط الجَزُورا
لجأ:
لجأ فلان إلى كذا مَلجأ ولجأ وهو يلجأُ ويلتجىءُ. وألجأنا الأمر إلى كذا أي: إضطرّني إليه.
ولجأ: اسم رجل.
أجل:
الأجلُ: غاية الوقت في الموت. ومحل الدَّين ونحوه. وتقول: أجل هذا
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR10.715 harf(باب الجيم واللام وما يثلثهما)
(جلم) الجيم واللام والميم أصلان: أحدهما القَطْع، والآخر جمْع الشيء.
فالأوّل جلَمْتُ السَّنَام قطعتُه. والجَلَم معروفٌ، وبه يُقطَع أو يجَزُّ.
والآخر قولهم: أخذت الشيء بجَلَمَتِه أي كلّه. وجَلمةُ الشاة([1]) مسلوخَتُها إذا ذهبَتْ منها أكارِعُها وفُصُولها. ويقال إنّ الجِلام الجِدَاءُ في قول الأعشى:
سَوَاهِمُ جُِذْعانُها كالجِلاَ *** مِ قَدْ أقْرَحَ القَوْدُ منها
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR12.811 harf: ( و ( *!جَلاَ القَوْمُ عن المَوْضِعِ ) ، وفي الصِّحاحِ : عن أَوطانِهم ؛ زادَ ابنُ سِيدَه : ( ومنه *!جَلْواً *!وجَلاءً *!وأَجْلَوْا ) : ) أَي ( تَفَرَّقُوا .
( وفي الصِّحاحِ : *!الجَلاءُ الخُروجُ من البَلَدِ ، وقد *!جَلَوْا .
( أَو جَلا مِن الخَوْفِ ، *!وأَجْلَى من الجَدْبِ ، ) هكذا فَرقَ أَبو زيْدٍ بينهما .
( و ) يقالُ : ( *!جَلاهُ الجَدْبُ ) يتعدَّى ولا يتعدَّى .
قالَ ابنُ الأَعْرابيِّ :
: ( و ( *!جَلاَ القَوْمُ عن المَوْضِعِ ) ، وفي الصِّحاحِ : عن أَوطانِهم ؛ زادَ ابنُ سِيدَه : ( ومنه *!جَلْواً *!وجَلاءً *!وأَجْلَوْا ) : ) أَي ( تَفَرَّقُوا . ( وفي الصِّحاحِ : *!الجَلاءُ الخُروجُ من البَلَدِ ، وقد *!جَلَوْا . ( أَو جَلا مِن الخَوْفِ ، *!وأَجْلَى من الجَدْبِ ، ) هكذا فَرقَ أَبو زيْدٍ بينهما .
( و ) يقالُ : ( *!جَلاهُ الجَدْبُ ) يتعدَّى ولا يتعدَّى . قالَ ابنُ الأَعْرابيِّ : جَلاهُ عن وَطَنِه *!فَجَلا ، أَي طَرَدَه فهَرَبَ . ( *!وأَجْلاهُ ) يتعدَّى ولا يتعدَّى ، كِلاهُما بالألِفِ . يقالُ : *!أَجْلَيت عن البَلَدِ *!وأَجْلَيْتهم أَنا *!وأَجلَوا عن القَتِيلِ ، لا غَيْر ، انْفَرَجُوا ؛ كما في الصِّحاحِ . ومن الثُّلاثي المُتَعدِّي حدِيثُ الحَوْض : ( *!فيُجْلَوْن عنه ، أي يُنْفَوْن ويُطْرَدُونَ ، هكذا رُوِي ؛ والرِّوايَةُ الصَّحيحةُ بالحاءِ المُهْملَةِ والهَمْز . ومن الَّلازِمِ قوْلُه تعالى : ﴿ولولا أَن كَتَبَ اللَّهُ عليهم *!الجلاءَ﴾ ، ومِن الرباعي المُتَعدِّي : قَوْلُهم : *!أَجْلاهُم السُّلْطانُ ، أَي أَخْرَجَهم . وقالَ الرّاغبُ : أَبْرَزَهُم *!فَجَلوْا *!وأَجْلَوْا . ومِن كلامِ العَرَبِ : فإِمَّا حَرْبٌ *!مُجْلِيةٌ وإمَّا سِلْمٌ مُخْزِيَةٌ ، أَي حَرْبٌ تُخْرجكم من دِيارِكُم أَو سِلْم تُخْزِيكم وتُذِلُّكم . ( *!واجْتَلاهُ ) : ) *!كأَجْلاهُ . ( و ) قالَ أَبو حنيفَةَ : ( جَلاَ النَّحْلَ ) *!يَجْلُوها ( *!جَلاءً : دَخَّنَ عليها ليَشْتار العَسَلَ ) ، ومنه قَوْلُ أَبي ذُؤَيْبٍ يَصِفُ النحْلَ والعاسِلَ : فلمَّا *!جَلاَها بالأُيامِ تَحَيَّرَتْ ثُباتٍ عليها ذُلُّها واكْتِالله بُهاوالأُيامُ : الدُّخانُ . ( و ) جَلا الصَّيقلُ ( السَّيفَ والمِرْآةَ ) ونحوَهُما ( جَلْواً ) ، بالفتْح ، ( *!وجِلاءً ) ، بالكسْرِ ، ( صَقَلَهُما ) ؛ ) واقْتَصَرَ الجوْهرِيُّ على السَّيْفِ وعلى المَصْدرِ الأَخيرِ . ( و ) مِن المجازِ : جَلا ( الهَمَّ عنه ) جَلْواً : ( أَذْهَبَهُ ) ؛ ) نَقَلَه الجوْهرِيُّ ولم يَذْكُر المَصْدرَ .
( و ) مِن المجازِ : جَلاَ ( فُلاناً الأَمْرَ ) ، أَي ( كَشَفَهُ عنه ) وأَظْهَرَه ؛ ومنه جَلاَ الله عنه المَرَضَ ؛ ( *!كجَلاَّهُ ) ، بالتَّشْديد ؛ ومنه قَوْلُه تعالى : ﴿والنَّهارُ إذا *!جَلاَّها﴾ . قالَ الفرَّاءُ : إذا جَلَّى الظُّلْمةَ فجازَتِ الكِنايَةُ عن الظُّلْمَةِ ولم تذكر في أَوَّلِه لأَنَّ معْناها مَعْروف ، أَلاَ تَرى أنَّك تقولُ : أَصْبَحتْ باردةً وأَمْسَتْ عَرِيَّةً وهَبَّتْ شمالاً ؛ فكنّ مُؤَنَّثاتٍ لم يَجْرِ لهُنَّ ذكْر لأنَّ معْناهنَّ مَعْروفٌ . وقالَ الزجَّاجُ إذا بيَّنَ الشمسَ لأنَّها تبين إذا انْبَسَطَ . ( *!وجلاَ عنه وقَدِ *!انْجَلَى ) الهمّ والأَمْر ( *!وتَجَلَّى ) . ) يقالُ : *!انْجَلَتْ عنه الهُمُوم كما *!تَنْجلي الظُّلْمةُ . وفي حديثِ الكُسوف : حتى *!تَجَلَّتِ الشَّمسُ ، أَي انْكَشَفَتْ وخَرَجَتْ من الكسوفِ . وقالَ الرّاغبُ : *!التَّجَلِّي قد يكونُ بالَّذاتِ نَحْوَ : ﴿والنَّهارُ إذا *!تجَلَّى﴾ ؛ وقد يكونُ بالأَمْرِ والفِعْلِ نَحْو ﴿فلمَّا تَجَلَّى رَبّه للجَبَل﴾ . قلت : قال الزجَّاجُ : أَي ظَهَرَ وبانَ ، قالَ : وهذا قَوْلُ أَهْلِ السُّنَّةِ وقالَ الحَسَنُ : تَجَلَّى بالنُّورِ العَرْش . ( و ) جَلاَ ( بثَوْبِه ) جَلْواً : ( رَمَى به ) ؛ ) عن الزجَّاج . ( وجَلاَ ) : ) إذا ( عَلاَ ) ؛ ) عن ابنِ الأعْرابيِّ . ( و ) جَلاَ ( العَرُوسَ على بَعْلِها
*!جَلْوَةً ، ويُثَلَّثُ ) ، واقْتَصَرَ الجَوْهرِيُّ على الكسْرِ ، ( *!وجِلاءً ) ، ككِتابٍ ، ) نَقَلَه الجوْهرِيُّ عن أَبي نَصْر ، ( و ) كَذلِكَ ( *!اجْتَلاَها ) : ) أَي ( عَرَضَها عليه *!مَجْلُوَّةً ) ، وقد *!جُلِيَتْ على زَوْجِها . وفي الصِّحاحِ : *!جَلَوْتُ العَرُوسَ *!جِلاءً *!وجَلْوَةً *!واجْتَلَيْتُها : نَظَرْتُ إليها مَجْلُوَّةً . ( *!وجَلاَها *!وجَلاَّها زَوْجُها وَصِيفةً أَو غيرَها : أَعْطاها إيَّاها في ذلك الوَقْتِ ) ؛ ) التّخْفيفُ عن الأصمعيّ . ( *!وجِلْوَتُها ، بالكسْرِ : ما أَعْطاها ) مِن غُرَّةٍ أَو دَراهِمَ ؛ ومن التَّشْديدِ حَديثُ ابنِ سِيْرِين : كَرِهَ أنْ *!يَجْلِيَ امْرَأَتَه شيئاً ثم لا يَفِيَ به . ويقالُ : ما *!جِلْوَتُها ؛ فيقالُ : كذا وكذا . ( *!واجْتَلاهُ : نَظَرَ إليه ) ؛ ومنه اجْتِلاء الزَّوْج العَرُوس . ( *!والجَلاءُ ، كسَماءٍ : الأَمْرُ الجَلِيُّ ) البَيِّنُ الواضِحُ ؛ تقولُ منه : جَلاَ لي الخَبرُ أَي وَضَح ؛ هكذا ضَبَطَهُ الجوْهرِيُّ وأَنْشَدَ لزهيرٍ : فإنَّ الحقَّ مَقْطَعُه ثَلاثٌ يَمِينٌ أَو نِقارٌ أَو *!جَلاءُ قالَ يُريدُ الإقْرارَ . قُلْتُ : وضَبَطَه الأزْهريُّ بكسْرِ الجيمِ ، وأَرادَ به البَيِّنةَ والشُّهودَ من *!المُجالاةِ ، وقد تقدَّمَ بيانُه في قطع . ( و ) مِن المجازِ : ( أَقَمْتُ ) عنْدَه ( جَلاءَ يَوْمٍ ) ، أَي ( بياضَه ) ؛ ) عن الزجَّاجِ ؛ قالَ الشاعِرُ :
ماليَ إنْ أَقْصَيْتَنِي من مقْعدِولا بهَذِي الأرْضِ من تَجَلُّدِ إلاَّ جَلاءَ اليومِ أَو ضُحَى غَدِ ( و ) *!الجِلاءُ ، ( بالكسْرِ : الكُحْلُ ) ، وكتابَتُه بالألِفِ عن ابنِ السِّكِّيت . وفي حدِيثِ أُمِّ سَلمة : ( أَنَّها كَرِهَتْ للمُعِدِّ أَنْ تَكْتَحِلَ *!بالجِلاءِ ) ، هو الإثْمدُ . ( أَو كُحْلٌ خاصٌّ ) يَجْلُو البَصَرَ ؛ وأَنْشَدَ الجوْهرِيُّ لبعضِ الهُذَلِيِّين ، هو أَبو المُثَلِّم : وأَكْحُلْكَ بالصابِ أَو بالجَلاء ففَتِّحْ لذلك أَو غَمِّض ( *!وجَلَّى ببَصَرِهِ *!تَجْلِيةً ) : ) إذا ( رَمَى به كما يَنْظُرُ الصَّقْر إلى الصَّيْدِ ؛ قالَ لبيدٌ : فانْتَضَلْنا وابن سَلْمَى قاعِدٌ كعَتِيقِ الطيرِ يُغْضِي *!ويُجَلّ أَي *!ويُجَلِّي . ( و ) *!جَلَّى ( البازِيُّ تَجْلِيَةً *!وتَجَلِّياً ) بتشديد الياء : ( رَفَعَ رأْسَه ثم نَظَرَ ) وذلكَ إذا آنَسَ الصَّيْدَ ؛ قالَ ذو الرُّمَّة : نَظَرْتُ كما جَلَّى على رأْسِ رَهْوَةٍ من الطيرِ أَقْنَى ينفُضُ الطَّلَّ أَوْرَقُوقالَ ابنُ حَمْزة : *!التَّجلِّي في الصَّقْر أَنْ يُغْمِض عَيْنَه ثم يَفْتَحها ليكونَ أَبْصَر له ،*!فالتَّجَلِّي هو النَّظَر ؛ وأَنْشَدَ لرُؤْبَة :
جَلَّى بصيرُ العَيْنِ لم يُكَلِّلِ فانقَضَّ يَهْوي من بَعيدِ المَخْتَلِقالَ ابنُ بَرِّي : ويقَوِّي قَوْلَ ابنِ حَمْزة بيتُ لبيدٍ المُتَقدِّم . ( *!والجَلا ) ، بالفتْحِ ( مَقْصُورَةً : انْحِسارُ مُقَدَّمِ الشَّعَرِ ) ؛ ) كتابَتُه بالأَلفِ مِثْل الجَلَه ؛ ( أَو ) هو أنْ يَبْلغَ انْحِسارُ الشَّعَرِ ( نِصْفَ الرَّأْسِ ، أَو هو دُونَ الصَّلَعِ ) ؛ ) وقد ( *!جَلِيَ ، كرَضِيَ ، *!جَلاً ، والنَّعْتُ *!أَجْلَى *!وجَلْواءُ ) . ) وفي صفَتِه صلى الله عليه وسلم ( أَنَّه أَجْلَى الجَبْهةِ ؛ وقد جاءَ ذلِكَ في صفَةِ الدجَّالِ أَيْضاً . وقالَ أبو عبيدٍ : إذا انْحَسَرَ الشَّعَرُ عن نصفِ الرأْسِ ونحوِهِ فهو أَجْلَى ، وأَنْشَدَ : مع *!الجَلا ولائِحِ القَتِيرِ ( وجَبْهَةٌ *!جَلْواءُ واسِعَةٌ . ( وسَماءٌ جَلْواءُ : مُصْحِيَةٌ ) ، كجَهْواء ؛ نَقَلَه الجَوْهرِيُّ عن الكِسائي . وكَذلِكَ لَيْلَةٌ جَلْواءُ إذا كانتْ مُصْحِيَةٌ مُضِيئَةٌ . ( و ) قيل : ( *!الأَجْلَى الحَسَنُ الوجهِ الأنْزعُ . ( و ) مِن المجازِ : ( ابنُ جَلاَ الوَاضِحُ الأَمْرِ ) ؛ ) قالَ سُحَيْم بنُ وَثِيل الرّياحِي : أَنا ابنُ جَلا وطَلاَّعُ الثَّنايا مَتى أَضَعُ العِمامَةَ تَعْرِفُونيوقدِ اسْتَشْهَدَ الحجَّاجُ بقوْلِه هذا وأَرادَ : أَي أَنا الظاهِرُ الذي لا أَخْفى وكلُّ أَحدٍ يَعْرِفُني . يقالُ ذلكَ للرَّجُلِ إذا كانَ على الشرف بمكانٍ لا يَخْفى ؛ ومِثْلُه قَوْلُ القُلاخ :
أَنا القُلاخُ بنُ جَنابِ بنِ جَلا أَخو خَناسِيرَ أَقُودُ الجَمَلاوقالَ سِيْبَوَيْه : جَلا فِعْل ماضٍ ، كأنَّه بمعْنَى جَلا الأُمورَ أَي أَوْضَحَها وكَشَفَها . وفي الصِّحاحِ : قالَ عيسَى بنُ عُمَر إذا سُمِّي الرجلُ بقَتَلَ أَو ضَرَبَ ونحوِهِما لا يُصْرَف واسْتَدَلّ بهذا البيتِ . وقالَ غيرُهُ : يَحْتَمِل هذا البيت وَجْهاً آخَرَ ، وهو أنّه لم يُنوِّنه لأنَّه أَرادَ الحِكايَةَ ، كأنَّه قالَ : أَنا ابنُ الذي يقالُ له جَلا الأُمور وكَشَفَها فلذلِكَ لم يَصْرِفْه . وقالَ ابنُ بَرِّي : قوْلُه لم يُنوِّنْه لأنَّه فِعْلٌ وفاعِلٌ . ( كابنِ أَجْلَى ) ؛ ) ومنه قوْلُ العجَّاج : لاقَوْا بهِ الحجاجَ والإِصْحارَا به ابن أَجْلَى وافَقَ الإسْفارَابه أَي بذلك المَكانِ ، وقوْلُه الإصْحارَ : أَي وَجَدُوه مُصْحِراً . ووَجَدُوا به ابنَ أَجْلَى كما تقولُ : لَقِيْت به الأسَدَ . ( و ) ابنُ جَلا : ( رجُلٌ م ) مَعْروفٌ من بَني لَيْث كان صاحِبَ فتْكٍ يَطْلعُ في الغاراتِ مِن ثَنِيَّةِ الجَبَلِ على أَهْلِها ، سُمِّي بذلِكَ لوُضُوح أَمْرِه . ( *!وأَجْلَى يَعْدُو ) : ) أَي ( أَسْرَعَ ) بعضَ الإسْراعِ . ( و ) أَجْلَى : ( ع ) بينَ فلجة ومَطْلعِ الشمسِ فيه هُضَيْباتٌ حُمْر وهي تُنْبِتُ النّصِيَّ والصِّلِّيانَ ، والصَّوابُ فيه أَجَلَى ، كجَمَزَى بالتحريكِ ، وقد تقدَّمَ له في اجل ، وهناك مَوْضِعه وتقَدَّمَ الشاهِدُ فيه .
( *!وجَلْوَى ، كسَكْرَى : ة . ( و )*!جَلْوَى : ( أَفْراسٌ ) ، منها : فَرَسُ خُفاف بنِ نُدْبة ؛ قالَ : وقَفْتُ لها جَلْوَى وقد قامَ صُحْبتي لأَبْنِيَ مَجْداً أَو لأَثْأَرَ هالِكاوأَيْضاً فَرَسُ قِرْواشِ بنِ عَوْفٍ وهي الكُبْرى ، قالَهُ الأصْمعيُّ . وأَيْضاً فَرَسٌ لبَني عامِرِ بنِ الحارِثِ . وقالَ ابنُ الكَلْبي في أنسابِ الخيلِ : جَلْوَى فَرَسٌ كانتْ لبَني ثَعْلَبة بن يَرْبُوع ، وهو ابنُ ذي العِقال ، قالَ : وله حدِيثٌ طويلٌ في حرْبِ غَطَفان . وأَيْضاً فَرَسُ عبْدِالرحمانِ بنِ صَفْوان بنِ قدامَةَ ، وقتيبَةَ بنِ مُسْلم وهي الصُّغْرى ، والصّراع بنِ قَيْس بنِ عدِيَ . ( *!والجَلِيُّ ، كغَنِيِّ : الواضِحُ ) من الأُمورِ ، وهو ضِدُّ الخَفِيِّ . ويقالُ : خَبَرٌ *!جَلِيٌّ ، وقياسٌ جَلِيٌّ ؛ ولم يُسْمَع فيه *!جالٍ ، قالَهُ الرّاغبُ . ( و ) يقالُ : ( فَعَلْتُه من *!أَجْلاكَ ) ، بالفتْحِ ( ويُكْسَرُ : أَي من أَجْلِكَ . ( *!والجالِيَةُ ) : ) الذين جَلَوْا عن أَوْطانِهم : يقالُ : فلانٌ اسْتُعْمِل على *!الجالِيَة ، أَي على جِزْيَةِ ( أَهْلِ الذِّمَّةِ ) ؛ ) كما في الصِّحاحِ . وإنَّما سُمّوا بذلِكَ ( لأنَّ عُمَرَ ) بنَ الخَطَّابِ ، ( رِضَي الله تعالى عنه ، *!أَجْلاهُمْ عن جَزِيرَةِ العَرَبِ ) لمَا تقدَّمَ مِن أَمْرِ النبيِّ صلى الله عليه وسلم فيهم فسُمُّوا *!جالِيَةً ولَزِمَهم هذا الاسمُ أَيْنَ حَلُّوا ، ثم لَزِمَ كلّ مَنْ لَزِمَتْه الجِزْيَةُ من أهْلِ الكِتابِ بكلِّ بلَدٍ وإن لم *!يُجْلَوْا عن أَوْطانِهم . ( و ) يقالُ : ( ما *!جِلاؤُهُ ، بالكسْرِ : أَي بماذا يُخاطَبُ مِن ) الأسْماءِ
و ( الألْقابِ الحَسَنةِ ) فيعظُم به . ( *!واجْلَوْلَى : خَرَجَ مِن بَلَدٍ إلى بَلَدٍ ) ؛ ) عن ابنِ الأعْرابيِّ . ( ومحمدُ بنُ ) الحَسَنِ بنِ ( *!جَلْوانَ ) الخليليُّ البُخارِيُّ عن صالحِ جَزَرَةَ ؛ ضَبَطَه الحافِظُ بالكسْرِ . ( *!وجَلْوانُ بنُ سَمُرَةَ ) بنِ مَاهان بنِ خاقان بنِ عُمَر بنِ عبْدِالعَزيزِ بنِ مَرْوان الأُمويُّ البُخارِيُّ الرحَّالُ سَمِعَ أَبا بكْرِ بن المُقْرِىء ، وعنه ابْنُه جعيد ؛ ( ويُكْسَرُ ) ضَبَطَه الحافِظُ بالفتْحِ ، وفي الأوَّل بالكسْرِ ؛ وكذا الصَّاغانيُّ . وظاهِرُ سِياقِ المصنِّفِ يَقْتضِي أنَّ الكسْرَ في الثاني ، فلو قالَ محمدُ بنُ جَلْوانَ ويُكْسَر وجِلْوان بنُ سَمُرَة ، ( مُحدِّثانِ ) لأصابَ المحزَّ . ( وابنُ *!الجَلاَّ ، مُشَدَّدَةً مَقْصورَةً : مِن كبارِ الصُّوفيةُ ) ، هو أَبو عبدِ اللَّهِ أَحمدُ بنُ يَحْيَى بنِ الجَلاَّ البَغْداديُّ نَزَلَ الشامَ وسَكَنَ الرَّمْلة وصَحِبَ ذا النّونِ المِصْري وأَبا تُرابٍ النَّخْشبيّ ، تُوفي سَنَة 306 . وممَّا يُسْتدركُ عليه : *!الجَالَةُ : مثْلُ الجالِيَةِ ، نَقَلَه الجوْهرِيُّ . *!واجْتَلى النَّحْل *!اجْتِلاءً مثْلُ *!جَلاَها ، وبه يُرْوَى قَوْلُ أَبي ذُؤَيْبٍ السابق : فلمَّا *!اجْتَلاها بالأُيامِ تَحَيَّرَتْ *!وجَلْوَةُ النَّحْل : طَرْدُها بالدُّخانِ . وجَلا : إذا اكْتَحَل ؛ عن ابنِ الأعْرابيِّ . وجَلا له الخَبَرُ : وَضُحَ . *!والجِلاءُ ، بالكسْرِ : الإقْرارُ ؛ وبه رُوِي قَوْلُ زُهيرٍ السابق .
*!والجَلِيَّةُ الخَبَرُ اليَقِين . يقالُ : أَخْبرني عن *!جَلِيَّةِ الأمْرِ أَي عن حقِيقَتِه ؛ قالَ النابغَةُ : وآبَ مُضِلُّوه بغيرِ *!جَلِيَّةٍ وغُودِرَ بالجَوْلانِ جَرْمٌ ونائِلُأَي جاءَ دافِنُوه بخَبرِ ما عايَنُوه . وقالَ ابنُ بَرِّي : *!الجليَّةُ البَصيرَةُ ، يقالُ عينٌ *!جَلِيَّةٌ ؛ قالَ أَبو دُوَاد : بَلْ تَأَمَّلْ وأَنتَ أَبْصَرُ منِّي قَصْدَ دَيْرِ السَّوادِ عَينٌ جَلِيَّةْوهو *!يُجَلِّي عن نفْسِه : أَي يُعَبِّر عن ضَمِيرِه . *!والجِلِّيان ، كصِلِّيان : الإظْهارُ والكَشْفُ . *!واجْتَلَى السَّيْف لنَفْسِه ؛ ومنه قَوْلُ لبيدٍ : *!يَجْتَلِي نُقَبَ النِّصالِ ويَجوزُ في الكُحْلِ *!الجَلاَ *!والجِلاَ ، بالفتْحِ والكسْر مَقْصوراً ، فالفتْحُ والقَصْر عن النحَّاس وابنِ وَلاَّد وبهما رَوَيا قَوْلَ الهُذَليّ السابق ، وضَبَطَه المُهلّبيُّ كسَحابٍ وبه رَوَى البَيْتَ المَذْكُورَ . *!وجَلَتِ المَاشِطَةُ العَرُوسَ : زَيَّنَتْها . وجَلاَ الجَبينَ *!يَجْلَى *!جَلاً : لُغَةٌ في جَلِيَ ، كرَضِيَ ؛ عن أَبي عبيدٍ . *!والمَجالِي : ما يُرَى من الرأْسِ إذا اسْتَقْبَلْت الوَجْه ؛ قالَ أَبو محمدٍ الفَقْعسيُّ ، واسْمُه عبدُاللَّهِ بنُ رِبْعيّ :
قالتْ سُلَيْمى إنني لا أَبْغِيهْأَراهُ شيْخاً ذَرِئَتْ *!مَجالِيهْ يُقْلي الغَواني والغَوانِي تَقْلِيهْ قالَ الفرَّاءُ : الواحِدُ *!مَجْلىً واشْتِقاقُه من الجَلا ، وهو ابْتِداءُ الصَّلَعِ إذا ذَهَبَ شَعَرُ رأْسِه إلى نصْفِه . وقالَ الأصْمعيُّ : *!جالَيْتُه بالأَمْرِ وجالَحْتُه إذا جاهرْته ، وأَنْشَدَ : مُجالحَة ليس *!المُجالاةُ كالدَّمَسْ *!وتَجَالَيْنا : انْكَشَفَ حالُ كلِّ واحِدٍ منَّا لصاحِبِه . *!واجْتَلَيْتُ العِمَامَةَ عن رأْسِي : إذا رَفَعْتها مع طَيِّها عن جَبِينك ؛ نَقَلَه الجَوْهرِيُّ . وابنُ *!أَجْلَى : الأَسَدُ ، وأَيْضاً الصُّبْح ، وبه فُسِّرَ قَوْلُ العجَّاجِ . *!وأَجْلَى عنه الهَمَّ : إذا فَرَّجَ عنه ؛ نَقَلَه الليْثُ . *!وجُلَيُّ ، كسُمِيَ : ابنُ أَحْمس بنِ ضبيعَةَ بنِ نزارٍ ، بَطْنٌ مِن العَرَبِ مِن ولدِهِ جماعَةُ عُلماء شُعَراء ؛ قالَ المُتَلَمس : يكونُ نَذِيرٌ من وَرَائِي جُنَّةً ويَنْصُرُني منْهُمْ *!جُلَيَ وأَحْمَسُ *!والتَّجَلِّي عنْدَ الصُّوفيةِ ما يَنْكَشفُ للقُلوبِ مِن أَنْوارِ الغيوبِ وهو ذاتيٌّ وصفاتي ، ولهم في ذلك تَفاصِيلُ ليسَ محلّها هنا .
*!والجاليةُ : قَرْيَةٌ بالدقهلية بالقُرْبِ مِن المَنْصورَةِ ، ومنها الشيخُ شَهابُ الدِّيْن أَحمدُ بنِ محمدٍ *!الجاليُّ الشافِعِيُّ المُدرِّسُ بالجامِعِ الكبيرِ بالمَنْصورَةِ ، وهو مِن أَقْرانِ مَشايخِنا . *!وجُوَيْليُّ ، مُصَغّراً : اسمٌ . *!وجِلاوَةُ ، بالكسْرِ : قَبيلَةٌ ، منهم : أَبو الحَسَنِ عليٌّ بنُ عبدِ الصَّمدِ المالِكِيُّ *!الجِلاوِيُّ أَحَدُ الفُضَلاءِ بمِصْرَ ، ماتَ سَنَة 782 ؛ ضَبَطَه الحافِظُ .
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR15.978 harfجَلَا
1 جَلَا جل جلا , (S, Mgh, Msb,) [aor. جَلُوَ ,] inf. n. جَلَآءٌ, (Msb,) It (a thing, and (assumed tropical:) an affair, or a case, Mgh, or (assumed tropical:) information, or tidings, Msb,) was, or became, clear, unobscured, exposed to view, displayed, laid open, disclosed, or uncovered, (Mgh, Msb,) للِنَّاسِ to men, or the people; (Msb;) as also ↓ تجلّى, said of a thing: (S, Mgh, Msb:) it
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.622 harfجَلا
جَلا U ( n. ac. جَلَآء [ 22A ] ),
a. Was, became clear, unobserved, manifest, disclosed, displayed; appeared, showed himself.
b. ( n. ac. جَلْو 1 , جَلَاْو 22A ) [ 'An ], Emigrated, went out from.
c. ( n. ac. جَلْو 1 , جِلَاْو 23A ) [ acc. & 'Ala ], Made clear, disclosed, displayed to.
d. Cleansed, cleaned; polished.
e. Removed; drove away, expelled; dispelled.
جَلَّوَ
جَلَّوَ
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok30.080 harfجلو
جَلَا - يَجْلُوْ - جَلاء
جَلا - يَجْلُوْ + الكائن أو الشيء + عن مكان: يذهب ويغادر المكان وخاصة الوطن وبلد الإقامة
جَلاء - الجلاء: على وزن " فـَعال" اسم فعل مبالغة من " جَلَا - يَجْلُوْ ": الخروج وترك الديار والأوطان
﴿ولولا أن كتب الله عليهم الجلاء لعذبهم في الدنيا﴾
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الهجر ومغادرة الشيء وتخليفه وعدم
Mücavir kökler41 mücavir (56 toplam)
- وقت
2 ortak ayet · Belli zamanlarda buluşulan yer, buluşma zamanı demektir
- حفي
1 ortak ayet · İzleyici
- دكك
1 ortak ayet · Üstü düz tümsek (plato) demektir
- نهر
2 ortak ayet · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…
- صعق
1 ortak ayet · Yıldırım demektir
- خرر
1 ortak ayet · Sel suyunun yardığı hendek demektir
- بغت
1 ortak ayet · Baas aniden ortaya çıkıp saldıran hayvan demektir
- رسو
1 ortak ayet · Sıra dağlar
- ثقل
1 ortak ayet · Terazinin karşı kefesine konan taş demektir
- قرر
1 ortak ayet · Küçük derelerin toplanıp durgunlaştığı göldür
- جبل
1 ortak ayet · Dağ anlamındadır
- فوق
1 ortak ayet · Üst
Geçtiği ayetler(5)
… إِلَى الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَكَانَهُ فَسَوْفَ تَرَانِي فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكًّا وَخَرَّ مُوسَى صَعِقًا فَلَمَّا …
BelirdiMusa ta’yin ettiğimiz vakitte gelince ve Rabbı onunla konuşunca; dedi ki: Rabbım; bana, kendini göster. Sana bakayım. Buyurdu ki: Beni kat’iyyen göremezsin. Ama dağa bak; eğer o yerinde kalırsa, sen de Beni görürsün. Rabbı dağa tecelli edince; onu paramparça etti ve Musa da baygın düştü. Ayılınca dedi ki: Tenzih ederim Seni, Sana tevbe ettim ve ben, mü’minlerin ilkiyim.
وَالنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّى
BelirdiAçıldığı zaman gündüze,
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | جلو |
| Yapı | Üçlü (sülâsî) |
| Özel Durum | Nâkıs (üçüncü harfi illetli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | ظهر, كشف, بدأ, برز |
| Zıt Kök | خفي |
| Çekirdek Özet 1 | Bir nesnenin üzerindeki örtü, pas veya kapalılığın giderilerek açığa çıkarılması, parlatılması ve açıkça görünür kılınması |
| Çekirdek Özet 2 | İlâhî kudretin, hakikatin, vaktin veya gündüz aydınlığının örtüleri yırtarak bütün berraklığıyla tecelli etmesi; insanların yurtlarından çıkarılarak açık alana sürülmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Varlığın gizlilikten açıklığa intikali; perdenin kalkmasıyla nesnenin kendi hakikati ve netliğiyle idrak alanına çıkması |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca fiziksel bir mekan veya suret değişimi (görünme/temsil) sanarak ilâhî tecelliyi cismanî bir tezahüre veya tahliyeyi basit bir yerleşim değişikliğine indirgemek |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| جل | Büyüklük, kalınlık, belirginlik, bir şeyin kendi hacmi veya kütlesiyle öne çıkması, örtüyü aşması; جلل kökünde ululuk ve kuşatıcılık, جلد kökünde katılaşarak dış yüzey olma, جلب kökünde bir şeyi örtüp çekme | و | İkili çekirdekteki belirginlik ve büyüklük niteliğine yönelim ve açılma boyutu kazandırılarak; örtüyü, pası veya engeli bizzat sıyırıp nesneyi tüm berraklığıyla açığa çıkarma ve görünür kılma |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Bir yükü, kütleyi veya örtüyü bulunduğu yerden kaldırıp öteye taşıma, harekete geçirme |
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Hareketi belirli bir amaca, doğrultuya ve görünür bir sınıra doğru sevk etme |
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Açılmanın süreklilik kazanarak ortaya çıkan açıklığı ve netliği dış dünyaya raptetmesi |
| جلو | Taşıma, yöneltme ve raptetme | Örtücü engeli üzerinden kaldırıp uzağa taşımak suretiyle nesneyi görünür hedefe doğru yöneltme ve onu tam bir açıklık içinde sergileme |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Kılıcın üzerindeki pasın giderilip parlatılması (cilalanması), gelinin örtüsünün kaldırılıp yüzünün davetlilere gösterilmesi ve gökyüzünün buluttan arınarak berraklaşması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lebîd b. Rebîa el-Âmirî bir beytinde demircinin kılıç namlularındaki pürüz ve pası gidererek parlatmasını bu kökle tasvir eder: جُنوح الهالكي على يديه / مُكبَّا يجتلي نقب النِّصال |
| Erken Arapça kullanım | Bir kimsenin üzerindeki örtücü kapalılığın kalkıp şöhret bulması için kullanılan «أنا ابن جلا» meseli ve yurtlarından sürülüp açık sahaya dökülen topluluklar için kullanılan tahliye (cilâ/iclâ) tabiri |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn (Halîl b. Ahmed), Maqāyīs al-Lugha (İbn Fâris), Lisān al-ʿArab (İbn Manzûr).
Sami etimolojik katman
Sami dil ailesi genelinde kök, temelde bir şeyi açığa çıkarma, örtüyü kaldırma, yurdundan çıkarıp açık alana sürme (sürgün etme) semantik alanı etrafında gelişmiştir. İbranicede g-l-h (גלה - gālāh) fiili örtüyü açmak, çıplak bırakmak, sırrı ifşa etmek ve özellikle vatanından sürülüp gitmek anlamlarını karşılar; bu kökten türeyen «gōlāh» ve «gālūt» kelimeleri doğrudan sürgün ve tehcir durumunu ifade eder. Süryanicede g-l-y (ܓܠܝ - glā) kökü açığa çıkmak, tezahür etmek, ilham ve vahiy yoluyla gizli olanı ifşa etmek (apokalips/keşif) manasında kullanılır. Aramicede de örtünün sıyrılması ve sürgün edilme manaları ortaktır. Arapçada جلو biçiminde billurlaşan kök, bir yandan kılıcın parlatılması ve pasından arındırılması gibi somut optik bir netleşmeyi (cila), diğer yandan nesnenin veya hakikatin perdesiz biçimde dışa vurulmasını (tecellî) ve insanların sığınaklarından çıkarılıp açıkta bırakılmasını (celâ) bir arada muhafaza etmiştir.
Güven Kesin
Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bir nesnenin üzerindeki yabancı tortunun giderilerek parlaklığının ortaya çıkması | Kılıcın pasından, göğün buluttan, gelinin örtüden ve yurdun ahalisinden arındırılıp açığa çıkarılması ekseninde birleşir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice גלה, Süryanice ܓܠܝ, Aramice גלא | Örtüyü kaldırma, gizli olanı bildirme/vahyetme ve yurt dışına sürgün edilme anlamlarında tam ses ve semantik denklik vardır. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik kök katmanı | Dış kabuğun soyulması ve içteki cevherin yahut yalınlığın açık alana çıkması yönünde ortak semantik izler taşır. | Güçlü |
Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| جلو | Anlamlı | Açığa çıkmak, parlatmak | Örtüyü kaldırıp nesneyi net olarak göstermek; sürgün etmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| جول | Anlamlı | Dolaşmak, dönmek | Bir saha içinde serbestçe hareket edip teftiş edercesine dönüp durmak | Açık alanda hareket ilişkisi; Kur'an'da geçmez |
| لجو | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| لوج | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| وجل | Anlamlı | Korkmak, ürpermek | Kalbin heyecan ve korkuyla sarsılması, dehşete kapılma hali | Kur'an'da geçer; anlamca tecelli karşısındaki sarsıntıyla dolaylı bağ |
| ولج | Anlamlı | Girmek, nüfuz etmek | Dar bir yerden içeriye geçmek; gecenin gündüze girmesi gibi | Zıt hareket yönü (içeri girme / dışa açılma); Kur'an'da geçer |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| جلو | Merkez | Açığa çıkma | Örtünün, pasın veya engelin bizzat sıyrılarak nesnenin kendi parlaklığıyla görünür kılınması | Parlatma, berraklaştırma ve bütün ihtişamıyla kendini gösterme nüansı |
| ظهر | Komşu | Belirme | Bir şeyin gizli olmaktan çıkıp üst yüzeyde algılanır hale gelmesi | ظهر sırt ve üst yüzeyde belirmeyi anlatır; جلو ise üzerindeki örtünün kalkmasıyla gelen ışıltılı açıklıktır |
| كشف | Komşu | Örtüyü kaldırma | Nesneyi örten maddi ya da manevi peçenin aralanması | كشف örtünün bizzat kaldırılması fiiline odaklanır; جلو ortaya çıkan berraklık ve parıltıyı da içerir |
| بدأ | Komşu | Ortaya çıkma | Bir şeyin başlangıç halinde kendini ilk defa göstermesi | بدأ ilk var oluşu ve zuhuru anlatır; جلو var olanın perdesini atarak parlamasıdır |
| برز | Komşu | Sahaya çıkma | Gizli veya geri plandaki bir nesnenin açık araziye çıkması | برز mekan içindeki öne çıkışı bildirir; جلو ise ışık, berraklık ve netleşmeyi vurgular |
| خفي | Zıt | Gizlenme | Varlığın duyulardan veya idrakten saklanması, örtülmesi | Nesnenin perdelenerek görünmez, bilinmez ve silik kılınması hali |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | جلو | Örtüyü kaldırma, parlatma, açığa vurma | Maddi cilalamadan metafizik tecelliye ve sürgüne kadar uzanan geniş açıklık | Kesin |
| Latince | Revelare, manifestare, expellere | Örtüyü açmak, açıkça göstermek, dışarı sürmek | Revelare örtüyü kaldırmayı, manifestare elle tutulur açıklığı, expellere ise sürgünü karşılar | Güçlü |
| İngilizce | To reveal, to manifest, to polish, exile | Açığa çıkarmak, tezahür etmek, parlatmak, sürgün | Tek bir kelime kökün hem optik parlatma hem ilahi tezahür hem de tehcir boyutunu kuşatamaz | Güçlü |
| Almanca | Offenbaren, enthüllen, polieren, verbannen | Açığa vurmak, perdeyi kaldırmak, parlatmak, sürmek | Enthüllen perdeyi açmayı, offenbaren tezahürü, verbannen toplumsal sürgün boyutunu verir | Güçlü |
| Fransızca | Révéler, manifester, polir, exiler | Açığa çıkarmak, tezahür ettirmek, cilalamak, sürmek | Révéler ve manifester anlamın idraki ve görsel açıklığını yansıtır | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| تَجَلَّى | İlâhî nurun ve azametin perdesiz tecellisi | Rabbin dağa nurunu ve kudretini izhar etmesi bağlamı (A‘râf 7:143) |
| تَجَلَّى | Gündüzün karanlığı yırtarak aydınlığıyla parlaması | Kozmik nizam ve gündüzün bütünüyle açığa çıkışı bağlamı (Leyl 92:2) |
| جَلَّاهَا | Güneşin ışığını ve azametini apaçık ortaya serme | Güneş ile gündüz arasındaki irtibat ve aydınlığın zuhuru bağlamı (Şems 91:3) |
| يُجَلِّيهَا | Kıyamet vaktinin üzerindeki sır perdesini kaldırıp onu apaçık kılma | Gayb bilgisi ve kıyametin vaktinin yalnızca Allah tarafından açıklanması bağlamı (A‘râf 7:187) |
| الْجَلَاءَ | Bir topluluğun topluca yurdundan çıkarılıp açık sahaya sürülmesi | Benî Nadîr'in yurtlarından tahliye edilmesi ve tehcir hükmü bağlamı (Haşr 59:3) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Rüyetullah ve ilâhî fiiller | Allah'ın zâtıyla mı yoksa nuru/kudretiyle mi tecelli ettiği; dağın parçalanmasının tecelli keyfiyeti (A‘râf 7:143) | Tecellinin mekânsal ve cismanî olmaktan tenzih edilerek kudret ve nurun zuhuru şeklinde anlamlandırılması |
| Fıkıh | Savaş hukuku ve gayrimenkul tasfiyesi | Savaşsız tahliye edilen gayrimüslim tebaanın topraklarının (fey) statüsü ve iclâ/tahliye şartları | Yurdu boşaltma, yerinden çıkarma ve toplumsal tehcir hükmü |
| Tefsir | Kozmolojik ve eskatolojik âyetler | Gündüzün güneşi veya yeryüzünü açığa vurması; kıyametin vaktinin ifşa edilmesi | Gizli olanın örtüsünün atılarak bütün çıplaklığıyla görünür kılınması |
| Hadis | Ruha ve basirete arız olan durumlar | Kalplerin paslanması ve onun cilalanması (cilâü’l-kulûb) rivayetleri | Günah tortularının zikir ve ibadetle silinip kalbin idrak kabiliyetine kavuşturulması |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Gayb-şehadet dengesi | Tecellî / Keşf | İlâhî irade ve hakikatin idrake açılması | Hakikatin örtülü kalmayıp belirli şartlarda basiret sahiplerine kendini açması | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji ve metodoloji | İzhâr / Tavzîh | Belirsizliğin giderilip delilin berraklaştırılması | Bir meselenin pürüz ve şüphelerden arındırılarak bütünüyle apaçık hale getirilmesi | Güçlü |
| Siyasi | Kamu güvenliği ve egemenlik | İclâ / Tahliye | Toplumsal düzeni bozan unsurun sınır dışı edilmesi | Bir grubun sığınaklarından çıkarılıp açık alana sürülmesiyle iç yapının arındırılması | Kesin |
| İktisadi | Mülkiyet ve piyasa şeffaflığı | Tasfiye / Şeffaflık | Değerin üzerindeki gizliliğin kalkması ve mülkiyet intikali | Sürgün edilen topluluğun menkul ve gayrimenkul mallarının kamuya intikali (fey) | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Gürültüden arındırma (filtreleme) ve sinyal netleştirme | Optik ve sinyal işlemede, verinin üzerindeki parazit veya örtücü katmanın kaldırılarak asıl sinyalin tam genlik ve berraklıkla görünür hale getirilmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Şeffaflaşma ve kriz anında yapının ifşası | Sosyolojide kriz anlarında örtülü toplumsal dinamiklerin bütünüyle gün yüzüne çıkması; bireyin ya da grubun kamusal alanda saklanamaz hale gelişi | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Tecelli kavramını yalnızca mistik/içsel bir esrime veya sübjektif bir sezgiye indirgemek; celâ kavramını da basit bir mülteci hareketinden ibaret görmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök; ilâhî kudretin dağda somutlaşan dehşetli zuhuru, kozmik gündüz aydınlığı, kıyametin mutlak ifşası ve düşman unsurların stratejik tehciri olmak üzere hem ontolojik hem kozmik hem de siyasi-hukuki bir tasfiyeyi kuşatır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | A‘râf 7:143 ayetindeki tecelliyi antromorfik (cismanî tezahür) gibi tasavvur etmek veya Haşr 59:3 ayetindeki hükmü ilahi adaletten kopuk alelade bir sürgün sayarak metinler arası tutarlılığı kaybetmek |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın varlık, bilgi ve tarih tasavvurunda hakikatin gizli kalamayacağını, zamanı geldiğinde örtülerin yırtılarak gerek kozmik alemde gerekse kıyamet saatinde ilahi kudretin apaçık tezahür edeceğini gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İlahi tecelli ve rüyetullah ayetlerinde (A‘râf 7:143), eskatolojik gayb haberlerinde (A‘râf 7:187), kozmik yemin ve tabiat tasvirlerinde (Şems 91:3, Leyl 92:2) ve savaş hukuku bağlamındaki tehcir hükümlerinde (Haşr 59:3) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Hakikatin mutlak olarak gizli kalacağı vehmini yıkar; kıyametin vaktinin beşeri hesaplarla bilinebileceği iddiasını bertaraf ederek onun ancak Allah tarafından «tecelli ettirileceğini» ortaya koyar; sürgünün tesadüfi bir yenilgi değil ilahi hükmün tezahürü olduğunu gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamKılıç veya aynanın üzerindeki pas ve kirin kazınarak yüzeyin pırıl pırıl parlatılması; kadının peçesinin kaldırılarak yüzünün görünür kılınması; ahalinin sığınaklarından çıkarılıp açık alana yayılması.
- Soyut anlamBir mahiyetin üzerini örten engellerin, zaman perdesinin veya karanlığın bertaraf edilerek onun kendi çıplak hakikatiyle bilfiil idrak alanına çıkması.
- Sistematik karşılıkBilgi ve varlık hiyerarşisinde potansiyel veya örtülü olan durumun, arındırıcı ve açığa çıkarıcı bir müdahale sonucunda mutlak açıklık ve netlik fazına geçişi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde , gözlemlenen veya var olan nesne ya da hakikati; , nesnenin yalın durumunu; , onun üzerini örten perdeyi, pası veya kapalılığı temsil eder. durumu, örtünün nesneden ayrıştırılmasını () simgeler. Örtünün sıfıra yaklaşması (), nesnenin algılanabilirlik ve berraklık derecesinin () mutlak açıklık değerine () ulaşmasını ifade eder. Bu model, kökün kılıcın parlatılmasından ilahi tecelliye ve kıyametin ifşasına kadar uzanan tüm semantik katmanlarındaki örtüyü kaldırarak berraklaştırma hareketini sembolize eder.