جند

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ج-ن-د19 sîga, 42 mücavir kök, 27 ayet, 18 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.غلبوَجُنُودُهُبِجُنُودِهِفرعونجُنُودٌوَجُنُودِهِحزنجُنُودُالْجُنُودِجنديممجالوتجُنْدٌمكنسكننبذرأي

KökSîga 19Ayet 27Sure 18Mücavir 42

▶ Ağı aç (3B)

جند

ج - ن - د

KÖK
  • 29 geçiş
  • 27 ayet
  • 19 sîga
  • 12 sözlük

Ordu demektir. Savaşcı demektir. İlk topluluklar meyvecilikle geçinmişler, güçlü erkekler koruma nöbetlerini tutmuşlardır. Bunlara cünd denirdi. Sonra ordu anlamı kazanmıştır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Ordu demektir. Savaşcı demektir. İlk topluluklar meyvecilikle geçinmişler, güçlü erkekler koruma nöbetlerini tutmuşlardır. Bunlara cünd denirdi. Sonra ordu anlamı kazanmıştır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.670 harf
باب الجيم والدال والنون معهما ج د ن، د ج ن، ن ج د، ج ن د مستعملات جدن: جَدَن اسم رجلٍ ذو جَدَن: اسم رجلٍ في مقاولة اليمن. دجن: الدُّجنُ: ظلُّ الغيم، ويوم مُدجِنُ: دام عليه ظلُّ غيمه مع ندى. وكلبٌ داجنٌ أي ألف البيت، ودَجَنَ يَدجَنَ دَجُوناً ونحوه لغيره. والداجِنُ: المعتاد والدُجُون: الألفان. ويقال للنّاقةِ التي عُودَتِ السِّناوة مَد جُونة أي دُجِنت للسِّناوة، وهكذا القول فيها والمُداجَنةُ:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR10.288 harf
ج د ن جدن ، جند ، دجن ، دنج ، نجد : مستعملة . جدن : ذوجَدَنٍ : اسم مَلِكٍ من ملوك حِمْيَرٍ . وقال أبو عبيد : قال الأصمعي : أنشدني أبو عمرو بن العلاء : لو أنني كنت من عَادٍ ومن إرَمٍ غَذِيَّ بَهْمٍ ولقماناً وذا جَدَنِ ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : أجْدَنَ الرجل إذا استغنى بعد فقر . جند : قال الليث : الجُنْدُ : معروف . وكل صنف من الخلق : جندٌ على حِدَةٍ . وفي الحديث : ( الأرواحُ جُنُودٌ مجنَّدةٌ فما
Maddenin bağlantısı

ج د ن جدن ، جند ، دجن ، دنج ، نجد : مستعملة . جدن : ذوجَدَنٍ : اسم مَلِكٍ من ملوك حِمْيَرٍ . وقال أبو عبيد : قال الأصمعي : أنشدني أبو عمرو بن العلاء : لو أنني كنت من عَادٍ ومن إرَمٍ غَذِيَّ بَهْمٍ ولقماناً وذا جَدَنِ ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : أجْدَنَ الرجل إذا استغنى بعد فقر . جند : قال الليث : الجُنْدُ : معروف . وكل صنف من الخلق : جندٌ على حِدَةٍ . وفي الحديث : ( الأرواحُ جُنُودٌ مجنَّدةٌ فما تعارف منها ائتلف وما تناكر منها اختلف ) . والمجنَّدة : المجموعة ، وهذا كما يقال : ألف مؤلفة ، وقناطير مقنطرة أي مضعَّفة . ويقال : هذا جُنْدٌ قد أقبل ، وهؤلاء جُنْدٌ قد أقبلوا . قال الله ) الاَسْبَابِ جُندٌ مَّا هُنَالِكَ مَهْزُومٌ مِّن الاَحَزَابِ ) ( ص : 11 ) فوحَّد النعت لأن لفظ الجند واحد . وكذلك : الجيش والحزب . وقال الليث : جَنَدق : موضع باليمن وفلان الجَنَدِيُّ . قال : والجَنَدُ : أيضاً حجارة شبه الطين . وجُنادةُ : حيٌّ من اليمن . ويوم أجْنَادِينِ يوم معروف كان بالشام أيَّام عمر . وأجنَادُ الشام : خمس كُوَرٍ ، ومنها دمشق ، وفلسطين ، وحمص ، والأردن ، وقِنَّسرين . دنج : ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : قال الدُّنُجُ : العُقَلاء . ( عمرو عن أبيه ) : الدِّنَاجُ : إحكام الأمر وإتقانه . ( والدِّماجُ : الصُّلح على دَخَنٍ ) . دجن : قال الليث : الدَّجْنُ : ظل الغيم في اليوم المطير . ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : دَجَنَ يومنا وَدَغَنَ . ويوم ذو دُجُنَّةٍ ، ودُغُنَّةٍ . قال : ويوم دَجْنٍ إذا كان ذا مطر . ويوم دَغْنٍ إذا كان ذا غيم بلا مطر . وقال غيره : دَجَنَ فلان بالمكان دُجُوناً إذا أقام به ، وكذلك : رَجَنَ به . ويقال : دَجَنَ في بيته إذا لزمه ، وبه سُمِّيَت دَوَاجِنَ البيوت ، وهي ما ألِفَ البيت من الشاء والطير وغيرها ، الواحدة : دَاجِنَةٌ . وقال ابن أم قعنب يهجو قوماً : رأسُ الخَنَا منهم ، والكفر خامسُهُم وحِشّوَةٌ منهم في اللؤم قد دَجَنُوا وقال الليث : كلب داجن : قد ألِفِ البيت . والدَّجُونُ : الأَلَفَانُ . قال ، ويقال للناقة التي قد عُوِّدَت السِّناوة : مَدْجُونَةٌ أي دُجِنت للسِّناوة ، هكذا : القول فيها . قال : والمُدَاجَنَةُ : حُسن المُخَالَطَةِ . وقال أبو زيد : الدَّجُونُ من الشاء : التي لا تمنع ضرعها سِخَالَ غيرها . وقال الليث : الدُّجُنَّة : الظلماء ، والفعل منها : ادجوْجَن ، وأنشد : لِيَسْقِ ابنة العَمْريِّ سلمى وإن نَأَتْ كِثَافَ العُلى واهي الدُّجُنَّة رَائِحُ ويقال : أَدْجَنَ يومنا فهو مُدْجِنٌ إذا أضبَّ فأظلم . ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : أَدْجَنَ أقام في بيته . ( أبو زيد ) : سحابة دَاجِنَةٌ وَمُدْجِنَةٌ ، وقد دَجَنَتْ تدجُنُ ، وأدجَنتْ . قال : والدُّجُنَّة من الغيم : المطبِّق تطبيقاً ، والرَّيَّان المظلم الذي ليس فيه مطر . يقال : يوم دَجْنٌ ، ويومٌ دُجُنَّة ، ويومُ دَجْنٍ ، ويوم دُجُنَّة ، وكذلك : الليلة على وجهين ، بالوصف والإضافة ، والدَّجْنُ : المطر الكثير . ( الليث ) : الدَّيْدَجَانَ : الإبل تحمل التِّجارة . نجد : قال شمر قال ابن شميل : النجد : قفاف الأرض وصلابتها ، وما غلُظ منها وأشرف ، والجماعة : النِّجَادُ ، ولا يكون إلا قُفًّا أو صلابة من الأرض في ارتفاع مثل الجبل معترضاً بين يديك ، يرُدُّ طرفك عمَّا وراءه . ويقال : أعْلُ هاتيك النِّجَادِ ، وها ذاك النِّجاد يوحَّد . وأنشد : رمَيْنَ بالطرف النِّجاد الأبعدا قال : وليس بالشديد الارتفاع والحزيز نجاد . قال وقال أبو أسلم كما قال : النّجدُ والنِّجادُ : واحد . وقال الأصمعي : هي النُّجُودُ عدة ، فمنها نجد كَبْكَبٍ ، ونجُد مَرِيعٍ ، ونجدُ خَالٍ . قال : ونجد كَبْكَبٍ : طريق كَبْكَبٍ وهو الجَبَل الأحمر الذي تجعله في ظهرك إذا وقفت بعرفة . وقال : وقول الشماخ : أقول وأهلي بالجَنَاب وأهلها بِنَجْدَين لا تَبْعَدْ نَوَى أمِّ حَشْرَجِ قال : بِنَجْدِين : موضع : يقال له نَجْدَا مَرِيع . وقال : فلان من أهل نجد قال : وفي لغة هذيل والحجاز : من أهل النُّجُدِ . قال أبو ذؤيب : في عانة بجنوب السِّيِّ مَشْرَبُهَا غُوْرٌ ، ومصدرها عن مائها نُجُدُ قال : وما ارتفع عن تِهَامَةَ فهو نَجْدٌ ، فهي ترعى بنَجْدٍ ، وتشرب بتهامة . وأخبرني المنذري عن الصيداويِّ عن الرِّياشيِّ عن الأصمعي قال : سمعت الأعراب يقولون : إذا خلّفْتَ عَجْلَزاً مُصْعِداً وعَجْلَزٌ فوق القريتين فقد أنجدْتَ . قال : وأخبرني الحراني عن ابن السكيت عن الأصمعي قال : ما ارتفع عن بطن الرُّمَّة والرُّمَّة : وادٍ معلوم فهو نَجْدٌ إلى ثنايا ذات عِرْق . قال وسمعت الباهليَّ يقول : كل ما وراء الخندق الذي خندقه كسرى على سواد العراق فهو نَجْدٌ إلى أن تميل إلى الحَرَّةِ ، فإذا مِلْتَ إليها فأنتَ في الحجاز . وقرأْتُ بخط شمر قال : يقال : النَّجْدُ إذا جاوزتَ عُذَيْباً إلى أن تُجاوز فَيْدَ ، وما يليها . وقال الفرَّاء في قول الله : ( للهوَشَفَتَيْنِ وَهَدَيْنَاهُ النَّجْدَينِ ) ( البلد : 10 ) قال : النجدان : سبيل الخير ، وسبيل الشر . قال وحدَّث قيس عن زياد بن علاقة ؟ عن أبي عُمارة عن عليَ في قوله : ( للهوَشَفَتَيْنِ وَهَدَيْنَاهُ النَّجْدَينِ ( قال : الخير والشر . وقال الزجاج : ( للهوَشَفَتَيْنِ وَهَدَيْنَاهُ النَّجْدَينِ ( أي الطريقين الواضحين . والنجد : المرتفع من الأرض ، فالمعنى : ألم نُعرِّفْهُ طريق الخير وطريق الشرِّ ، بيِّنَين كبيان الطريقين العاليين ؟ . وقال بعضهم : ( للهوَشَفَتَيْنِ وَهَدَيْنَاهُ النَّجْدَينِ ( قال : الثديين . ( أبو عبيدٍ عن الأصمعي ) : النَّجُودُ من الحُمُرِ : التي لا تحمل ، والعِائُط : مثلها . وقال شمر : تفسير الأصمعي في النَّجُودِ أنها لا تحمل : منكر ، والصواب ما رواه أبو عبيد عنه في أبواب الأجناس : النَّجُودُ : الطويلة من الحُمُر . وقال شمر : قال القزملي عن الأصمعي : أُخذَت النَّجُودُ من النَّجدِ أي هي مرتفعة عظيمة . قال شمر والشيباني : النَّجُودُ : المتقدمة ، ويقال للناقة إذا كانت ماضية : نَجُودٌ . وقال أبو ذؤيب : فَرَمَى فأنفَذَ من نَجُودٍ عِائِطِ قال شمر : وهذا التفسير في النَّجُود صحيح ، والذي رواه في باب حُمُر الوَحْش : وَهَمٌ . ( أبو عبيدٍ عن الأصمعي ) : رَجُلٌ نَجْدٌ ، ونَجُدٌ من شِدَّةِ البأس ، وقد نَجُدَ ، والاسم النَّجْدَةُ ، واستنجدني فلان فأنجدته أي أعَنْتُهُ . وقد نَجِدَ الرجل يَنْجَدُ إذا عرِقَ من عملٍ أو كَرْبٍ ، وقال الكسائي مثله . ( سلمة عن الفرَّاء ) : رجل نَجِدٌ ، ونَجْدٌ . قال : وقد نُجِدَ عَرَقاً إذا سال ، فهو مَنْجُودٌ . وقال أبو عبيدة : نَجَدْتُ الرجل أنجدُهُ أي غَلَبْته . قال : وأنجَدتُهُ : أعنته . قال : وقال غيره : النِّجَادُ : حمائل السيف . والإنْجَادُ : الأخذ في بلاد نَجْدٍ . والنُّجُودُ : ما يُنجَّدُ به البيت ، واحدها : نَجْدٌ . وبيت منجَّد إذا كان مزيَّناً بالثياب والفرش . وقال شمر : أغرَبُ ما جاء في النَّجُودِ : ما جاء في حديث الشورى : ( وكانت امرأةً نَجُوداً ) يريد : ذات رأي . قال : ورجل نَجِدٌ بيِّن النَّجَدِ ، وهو البأس والنُّصْرة ، وكذلك : النَّجْدَةُ . قال : ويقال : نَجِدَ يَنْجَدُ إذا بلَّد وأعيا ، فهو ناجِدٌ وَمَنْجُودٌ . وقال أبو زُبَيْدٍ : صادياً يستَغِيثُ غير مُغَاثٍ ولقد كان عُصرَةَ المَنْجُودِ يريد : المغلوبَ المُعْيَا . وقال أبو الهيثم : النَّجَّاد : الذي يُنَجّدُ البيوت والفُرُشَ والبُسُطَ . والنُّجُودُ هي الثياب التي يُنجَّد بها البيوت فتُلبس حيطانها وتُبسط كما قال ذو الرمة : حتى كأنَّ رياض القف ألبَسَهَا مِنْ وَشْي عبقر تَجْلِيلٌ وتنجيدُ ونجَّدْتُ البيت : بسطته بثياب مَوْشيَّة . وقال أبو نصر : استَنْجَدَ الرجل استنجاداً إذا قَوِيَ بعد ضعف أو مرض . ورجل نَجُدٌ في الحاجة إذا كان ناجحاً فيها ناجياً . وفي حديث النبي ( صلى الله عليه وسلم ) حين ذكر الإبل ، ووطأَها يوم البعث صاحبها الذي لم يُؤدّ زكاتها ، فقال : ( إلا : من أعطى في نَجْدَتِها ورِسْلِهَا ) . قال أبو عبيد : قال أبو عبيدة : نَجْدَتُها : أن تَكْثُرَ شُحُومُهَا حتى يمنع ذلك صاحبها أن يَنْحَرَهَا نفاسة بها ، صار ذلك بمنزلة السلاح لها تمتنع به من ربها . قال : ورِسْلُهَا : أن لا يكون لها سِمَنٌ ، فيَهُون عليه إعطاؤها ، فهو يُعطيها على رِسْلِهِ أي مستهيناً بها ، كأنَّ معناه أن يعطيها على مشقة من النْفسِ ، وعلى طِيْبٍ منها . وأخبرني المنذري عن ثعلب عن ابن الأعرابي في قوله : إلا مَنْ أعطى في رِسْلِهَا أي بطيب نفس منه . ( قلت ) : كأن قوله : في نَجْدَتِهَا معناه : ألاَّ تطيب نفسُه بإعطائها ، ويشتدَّ عليه . وقول ابن الأعرابي يقرب من قول أبي عبيدة . وقال المرَّار يصف الإبل : لهم إبل لا من دِيَاتٍ ولم تكن مُهُوراً ولا من مَكْسَبٍ غير طائل مُخَيَّسَةٌ في كل رِسْلٍ ونجدة وقد عُرِفَت ألوانها في المَعَاقِلِ ( أبو عمرٍ و ) : الرِّسْلِ : الخِصْبُ ، والنجدة : الشِّدة ، والمخيَّسة هي المعقَّلة في معاقلها لتُنحَر وتُطعم . وقال أبو سعيد الضرير في قوله : إلا مَن أعطى في نَجْدَتِها ورِسْلِها . قال : نَجْدَتُها : ما ينوب أهلها مما يُشُقُّ عليه من المَغَارِمِ والدِّيَات ، فهذه نَجْدَةٌ على صاحبها ، والرِّسْلُ : ما دون ذلك من النجدَةِ ، وهو أن يُفقِرَ هذا ، ويَمْنَحَ هذا ، وما أَشْبَهَهُ دون النَّجدة ، وأنشد قول طرفة يصف جارية : تَحْسِبُ الطَّرفَ عليها نَجْدَةً يا لقَوْمِيْ للشباب المُسْبَكِرّ قال : الطرف : النظر ، يقول : يَشُقُّ عليها النظر وهي ساجية الطرف . حدثنا محمد بن إسحاق ، قال : حدثنا الحسن بن أبي الربيع الجُرجَاني عن يزيد بن هارون عن شعبة عن قتادة عن أبي عمر الغُدَانيِّ عن أبي هريرة أنه سمع النبي ( صلى الله عليه وسلم ) يقول : ( ما من صَاحبِ إبل لا يؤدي حَقَّها في نَجْدَتِها ورِسْلِهَا ) قال وقد قال رسول الله : ( نَجْدَتُهَا ورِسْلُهَا ) : عُسرها ويُسرها ( إلا بَرَزَ لها بقاعٍ قَرْقَرٍ تطؤه بأخفافها ، كلما جازت عليه أخراها أُعيدت عليه أولاها في يومٍ كان مقداره خمسين ألف سنة حتى يُقضى بين الناس ) . فقيل لأبي هريرة فما حق الإبل ؟ . قال : تُعطي الكريمة ، وتمنح الغزيرة ، وتُفقِر الظهر ، وتُطرِق الفحل ) . ( قلت ) : ورَوَيتُ هذا الحديث بإسناده لتفسير النبي ( صلى الله عليه وسلم ) النَّجْدَةَ والرِّسْلَ ، وهو قريب مما فسَّره أبو سعيد ، والله أعلم . وفي حديث آخر : ( أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) رأى امرأة تطوف بالبيت عليها مَنَاجِدُ من ذهب فقال : أَيَسُرُّك أن يحلِّيَكِ الله مَنَاجِدَ من نار ؟ قالت : لا ، قال فأدي زكاته ) . قال أبو عبيد : أُراه أراد بالمناجد الحلي المكلَّل بالفصوص ، وأصله من تنجيد البيت . وقال أبو سعيد : المَنَاجِدُ : واحدها : مِنْجَدٌ ، وهي قلائد من لُؤلُؤٍ وذهب أو قرنفل ، ويكون عرضها شبراً ، تأخذ ما بين العنق إلى أسفل الثديين ، سمِّيَت ، مَنَاجِدَ لأنها تقع على موضع نِجَادِ السيف من الرجل ، وهو حمائله . وقال الليث : نَجَدَ الأمر نَجُوداً ، فهو نَاجِدٌ إذا وضح واستبان . وقال أمية : ترى فيه أنباء القرون التي مضت وأخبارَ غَيبٍ في القيامة تَنْجُدُ أي تظهر . قال : وناقة نَجُودٌ ، وهي التي تُناجد الإبل فَتَغْزُرُهُنَّ . والنَّجَدَاتُ : قوم من الحَرُورّيَة يُنْسَبُونَ إلى نَجْدَةَ الحروريِّ . يقال : هؤلاء النَّجَدَاتُ ، والنَّجْدِيَّةُ . ويقال : نَاجدْتُ فلاناً إذا بارَزْتَهُ القتال . قال : والنَّاجود : هو الراوُوقُ نَفْسُه . وقال أبو عبيد : النَّاجودُ : كل إناء يُجعل فيه الشراب من جَفْنَةٍ أو غيرها . وقال شمر : قال أبو نصر : قال الأصمعي : النَّاجُودُ : الدم ، والنَّاجُودُ : الخمر ، والنَّاجُودُ : الزعفران . وقال أبو عمرٍ و : الناجود : الباطية . وقال غيره : النَّاجُودُ : الخمر الجيِّد ، وهو مذكر ، وأنشد : تمشَّى بيننا ناجُودُ خَمْرٍ وقال الليث : النَّجُودُ من الإبل : التي تَبْرُكُ على المكان المرتفع . وقال اللحياني : لاقى فلانٌ نَجْدَةً أي شدة ، قال : وليس من شِدُّةِ النفس ، ولكنه من الأمر الشديد . قال : ويقال للرجل إذا ضرِيَ بالرجل واجترأ عليه بعد هيبة : قد استنجد عليه . وَأنْجَدَ فلان الدعوة إذا أجاب . ورجل مُنَجَّدٌ ، ومنجَّذٌ بالدال والذال ، وهو الذي قد جرَّب الأمور وقاساها ، وقد نجَّدَته بعدي أمور ، وقال صخر الغيِّ : لو أن قومي من قُرَيمٍ رَجْلاَ لمنعوني نَجَدَةً وَرِسْلاَ لمنعوني بأمر شديد ، وأمر هيِّن .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.326 harf
(باب الجيم والنون وما يثلثهما) (جنه) الجيم والنون والهاء ليس أصلا، ولا هو عندي من كلام العرب، إلا أنّ ناساً زعموا أن الجَُنَهَ([1]) الخيزُران. وأنشدوا: في كَفه جُنَهيٌّ ريحه عَبِقٌ *** بكفِّ أَرْوَعَ في عِرْنينِهِ شَمَمُ([2])(جني) الجيم والنون والياء أصلٌ واحد، وهو أَخْذُ الثَّمَرة من شجَرها، ثم يحمل على ذلك، تقول جَنيتُ الثَّمرةَ أجْنِيها، واجْتَنَيْتُها. وثمرٌ جَنِيٌّ، أي أُخِذَ لوَقْته. ومن
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR627 harf
- يقال للعسكر الجند اعتبارا بالغلظة، من الجند، أي: الأرض الغليظة التي فيها حجارة ثم يقال لكل مجتمع جند، ننحو: (الأرواح جنود مجندة) (الحديث صحيح، أخرجه البخاري في الأنبياء: باب الأرواح جنود مجندة تعليقا؛ ومسلم في البر والصلة برقم (2638). وانظر: فتح الباري 6/263؛ وشرح السنة 13/57). قال تعالى: ﴿وإن جندنا لهم الغالبون﴾ [الصافات/173]، ﴿إنهم جند مغرقون﴾ [الدخان/24]، وجمع الجند: أجناد وجنود، قال تعالى:
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR336 harf
ج ن د جند الجنود‏:‏ جمعها و ‏"‏ الأرواح جنود مجندة ‏"‏ والريح من جنود الله تعالى‏.‏ وهو من أجناد الشام وهي خمس كور‏:‏ دمشق وحمص والأردن وقنسرين وفلسطين‏.‏ كانت الأجناد تحشـد منها فسميت بذلك‏.‏ والنسبة ترد إلى الواحد فيقال جندي وأما الجندي فمنسوب إلى الجند باليمن‏.‏ قال عمرو بن شمر‏:‏ ولا من سليم وساداتها ولا من تميـم وأهـل الجنـد
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.573 harf
الجُنْد: معروف. والجُنْد الأَعوان والأَنصار. والجُنْد: العسكر، والجمع أَجناد. وقوله تعالى: إِذ جاءَتكم جنود فأَرسلنا عليهم ريحاً وجنوداً لم تروها؛ الجنود التي جاءَتهم: هم الأَحزاب وكانوا قريشاً وغَطَفَان وبني قُريظة تحزبوا وتظاهروا على حرب النبي، صلى الله عليه وسلم، فأَرسل الله عليهم ريحاً كفأَت قدورهم وقلعت فساطيطهم وأَظعنتهم من مكانهم، والجنود التي لم يروها الملائكة. وجند مُجَنَّد: مجموع؛ وكل
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR121 harf
* ج ن د * * الجُنْدُ * الأعوان والأنصار وفلان * جَنَّدَ الجُنودَ تَجْنيدا * وفي الحديث ﴿الأرواح * جُنُودٌ مُجَنَّدةٌ *﴾
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.238 harf
الجند، بالضم: العسكر والأعوان والأنصار، والجمع الأجناد والجنود، والواحد جندي، فالياء للوحدة، مثل روم ورومي، كذا في المصباح. والجند: المدينة، وجمعها أجناد. وخص أبو عبيدة به مدن الشأم. وأجناد الشأم خمس كور: دمشق، وحمص، وقنسرين، والأردن، وفلسطين، يقال لكل مدينة منها جند. وفي حديث عمر أنه خرج إلى الشأم فلقيه أمراء الأجناد وهي هذه الخمسة أماكن، كل واحد منها يسمى جندا، أي المقيمين بها من المسلمين
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR2.277 harf
جنّد جُنُودًا 2 جنّد جُنُودًا جند جنودا (S, A) He collected, or assembled, جنود [i. e. armies, military forces, &c.]. (A.) تجنّد 5 تجنّد جند تجند He took or prepared, for himself, a جُنْد [i. e. an army, a military force, &c.]. (A, TA.) جُنْدٌ جُنْدٌ جند [a coll. gen. n.] An army; a military force; a legion; a body of troops or soldiers; (L, K;) a collected body of men prepared for war:
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR450 harf
جَنَدَ جَنَدَ جَنَّدَ II , a. Raised, enlisted, levied ( troops ). تَجَنَّدَ تَجَنَّدَ V , a. Became a soldier, enlisted. جُنْد جُنْد 3 , ( pl. جُنُوْد 27 , أَجْنَاْد 38 ), a. Army; troops, soldiers. b. ( pl. أَجْنَاْد 38 ), Province; military district. جُنْدِيّ جُنْدِيّ 3yi , a. Soldier. جِنْدَار جِنْدَار ( pl. جَنَاْدِ٤َة 47t ), a. Body-guard. جُنْدَُب جُنْدَُب , جَُنْدُخ ( pl.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR14.638 harf
جند جَنَدَ - يَجْنُدُ - جُنْد - جُنْدِيّ - جُنُوْد جَنَدَ - يَجْنُدُ + كائن + لكائن: يخضع له وينفذ تعليماته برضى وإذعان، فيقوده ويسوقه ويسيطر عليه ويستخدمه لنصرته: يقبل أن يُسَيْطَر عليه ويُخْضَع، ويُجعل من أعوان وأنصار آخر ومن المدافعين عنه جُنْد: على وزن " فـُعـْل" اسم فعل من " جَنَدَ - يَجْنُدُ " بمعنى مفعول: الأتباع المسيطر عليهم: من
Tamamını oku

Sîgalar(19)

Mücavir kökler42 mücavir (169 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. يمم

    3 ortak ayet · Büyük akarsu

  2. جالوت

    2 ortak ayet · Câlut

  3. جوز

    2 ortak ayet · Ceyeze vadinin girilen sırtı, su veya insanın geçtiği geçit…

  4. سكن

    4 ortak ayet · “Sikkin” bıçak demektir

  5. فرعون

    4 ortak ayet · Firavun

  6. هامان

    2 ortak ayet · Ve Haman

  7. نبذ

    2 ortak ayet · Nebiz köpük demektir

  8. سليمان

    2 ortak ayet · Süleyman

  9. نصر

    4 ortak ayet · Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir

  10. غرق

    2 ortak ayet · Ğark, Suya doymuş toprak, bataklık demektir

  11. غلب

    2 ortak ayet · Ğulb, Ğelba, bahçenin etrafına dikilen ağaçlara denir

  12. رأي

    5 ortak ayet · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

Geçtiği ayetler(27)

  1. لَا يَسْتَطِيعُونَ نَصْرَهُمْ وَهُمْ لَهُمْ جُنْدٌ مُحْضَرُونَ

    OrduHalbuki onlar, kendilerine yardım edemezler. Sadece kendileri onlar için hazırlanmış askerlerdir.

  2. جُنْدٌ مَا هُنَالِكَ مَهْزُومٌ مِنَ الْأَحْزَابِ

    OrduOnlar, burada derme çatma gruplardan olma bozguna uğratılmış bir ordudur.

  3. وَاتْرُكِ الْبَحْرَ رَهْوًا إِنَّهُمْ جُنْدٌ مُغْرَقُونَ

    OrduDenizi sakin iken geride bırak. Doğrusu onlar, suda boğulacak bir ordudur.

  4. أَمَّنْ هَذَا الَّذِي هُوَ جُنْدٌ لَكُمْ يَنْصُرُكُمْ مِنْ دُونِ الرَّحْمَنِ إِنِ الْكَافِرُونَ إِلَّا فِي غُرُورٍ

    OrduRahman’dan başka size yardımda bulunacak ordunuz kimdir? Kafirler sadece gurur içindedirler.

Sîga sayfası: وَجُنُودَهُمَا
Sîga sayfası: بِالْجُنُودِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökجند
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحزب, عسكر, فئـة, جيش
Zıt Kökخذل
Çekirdek Özet 1Taşlık, sert ve sıkı zemin; belirli bir nizam ve sertlikte bir araya gelip kümelenen unsur
Çekirdek Özet 2İlahi veya beşeri bir gaye uğruna seferber edilmiş, safları ve görevleri tanzim edilmiş kolektif güç
Çekirdek Özet 3Bir iradeye bağımlı olarak nizam altına alınmış, müşterek hareket kabiliyetine sahip organize kuvvet sistemi
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca modern askeri techizatlı orduya indirgenerek Kur'an'daki kevni, gaybi ve manevi güç unsurlarını dışarıda bırakması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جنÖrtmek, gizlemek, yoğunlaşarak bir araya gelmek, içe çekilmek ve kuşatmak; جنن, جنب, جنح, جنف, جني köklerinde olduğu gibi bir şeyin yoğunlaşıp bir kitle veya örtü oluşturmasıدKapı, sınır, sevk ve belirgin intikal imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle içe kapalı ve belirsiz yoğunluk, dışa dönük, sınırları çizili, intizama kavuşmuş ve sevk edilebilir sert bir kuvvete dönüşmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaDağınık unsurların bir araya toplanmasını ve belirli bir istikamete doğru sevk edilip taşınmasını temsil eder.
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkToplanan gücün akışkan bir devamlılık, çoğalma ve dinamik bir canlılık kazanmasını simgeler.
دKapı; giriş, geçiş, hareketGücün belirli bir eşikten, nizamdan veya geçitten geçerek hedefe yönelmesini ve intizam bulmasını gösterir.
جندToplama ve süreklilik kazanan gücün nizami bir eşikten sevk edilmesiDağınık bireylerin veya unsurların bir araya toplanarak canlı, devamlı ve intizamlı bir kuvvet halinde sevk ve idare edilmesini ifade eder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamTaşlı, beyaz çakıllı, sert ve sıkışık zemin; adımların dağılmadığı, unsurların birbirine kenetlendiği katı arazi parçası
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi Amr b. Şemir bir beytinde askeri ordugâh ve Yemen'deki toplanma merkezini kastederek kökü mekân ve güç yığınağı bağlamında zikreder: ولا من سليم وساداتها / ولا من تميم وأهل الجند
Erken Arapça kullanımErken dönem hadis rivayetinde ruhların türdeşlik ve tabiat ortaklığına göre gruplaşmasını ifade etmek üzere kullanılmıştır: الأرواح جنود مجندة فما تعارف منها ائتلف وما تناكر منها اختلف

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāġa.

Sami etimolojik katman

Arapça جند kökü, Sami dillerinin genelinde ortak bir askeri kurum terimi olarak yaygın köklere sahip olmaktan ziyade, Güney Sami ve Arap yarımadası havzasında sertlik, yoğunlaşma ve organize kitle anlamından türeyerek belirginleşmiş bir yapı sergiler. İbrani ve Arami kollarında ordular ve toplanmış kuvvetler genellikle صبا kökünden gelen türevlerle veya حيل ile karşılanırken, Arapçada جند kökü zeminin sertliği ve unsurların birbirine perçinlenmesi anlamına gelen somut kökten geçiş yapmıştır. Erken dönem askeri idare terminolojisinde Ecnadü'ş-Şam şeklinde bölge ve garnizon ordugahlarını nitelemek üzere kurumsallaşması, kökün hem mekan hem de o mekanda konuşlanan organize nüfus anlamını birleştirdiğini gösterir.

Güven Güçlü

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSert zemin ve toplanmaSert ve taşlık zemin anlamındaki somut isimden, bir araya gelip sertleşen ve birbirine kenetlenen yardımcılar grubuna semantik geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve bölgesel paralelliklerKuzeybatı Sami dillerindeki doğrudan karşılıklar yerine Güney Arabistan ve Arapça havzasında topluluk ve askeri garnizonlaşma ile gelişen özel semantik gelişimGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrudan ve güvenilir bir soydaş tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, HALOT.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جندAnlamlıToplanmak, kenetlenmek, ordu oluşturmakSertleşerek bir araya gelen ve nizami bir güç teşkil eden birlikKur'an'da geçer; hedef kök
جدنAnlamlıZenginleşmek, yetinmek, bir hal üzere kalmakİhtiyaçtan kurtulup kendi kendine yetme haliKur'an'da geçmez
نجدAnlamlıYüksek yere çıkmak, açık ve belirgin olmak, yardım etmekYüksek arazi, belirgin yol ve zor anında yetişen yiğitlik/yardımKur'an'da geçer; nusret ve kuvvet ilişkisi
ندجKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
دجنAnlamlıYağmur bulutunun kaplaması, bir yerde yerleşip kalmakGökyüzünün kapanması veya bir mekânda uzun süre ikamet etme haliKur'an'da geçmez; yoğunlaşma ve örtme ilişkisi
دنجAnlamlıDarlık, gözün kısılması, sıkışıklıkGörüşün veya alanın daralmasıKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جندMerkezOrganize güç, orduNizam, sevk ve bir iradeye tâbi olarak saf bağlamış kuvvetBir merkeze bağlı olarak tanzim edilmiş ve seferberliğe hazır topluluk
حزبKomşuİdeolojik veya çıkarsal grupDüşünce veya çıkar birliğiyle hizipleşmiş kümeBelirli bir mefkûre veya taassup etrafında kenetlenen kitle
عسكرKomşuKarargâh ve ordugâh gücüMekânsal toplanma ve karargâh düzeniBelirli bir yerde toplanıp yığılmış kalabalık askeri güç
فئـةKomşuMüfreze, destek grubuGerektiğinde geri dönülüp sığınılan veya savaşan zümreBirbirine arka çıkan, çatışma anında geri çekilip toparlanan birlik
خذلZıtYardımsız bırakmak, terk etmekYardımı keserek gücünü dağıtmak ve hezimete uğratmakKenetlenmiş gücün dağılması, nusretin kesilip yapayalnız bırakılma hali

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجندAsker, ordu, organize güç unsurlarıBir amaca yöneltilmiş nizami insan veya varlık kuvvetiKesin
LatinceExercitus, LegioTalimli ordu, lezyonNizami eğitimden geçmiş, emre amade askeri gücü karşılar; soyut kevni orduları dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceHost, Army, TroopsOrdu, seferber edilmiş güç, büyük kalabalıkHost kelimesi hem göksel hem yersel orduları karşılar; army ise daha kurumsal ve teknik kalırGüçlü
AlmancaHeerschar, ArmeeOrdu, düzenli kuvvet, leşkerHeerschar kavramı ilahi orduları da kapsayacak şekilde geniştirGüçlü
FransızcaArmée, HostOrdu, silahlı kuvvetlerSilahlı ve nizami yapıyı tam karşılar, tabiat güçlerini mecazen ifade ederGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis and Short, Grimm Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
جُنُودُ رَبِّكَ / جُنُودُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِİlahi ve gaybi ordularAllah'ın emrine amade melekler, rüzgâr, tabiat olayları ve mahiyeti bilinemeyen kevni güçler (Müddessir 74:31, Fetih 48:4, Ahzâb 33:9)
جُنْدَنَاİlahi yardım ile muzaffer kılınan peygamberler ve müminler topluluğuHak davanın yeryüzündeki taşıyıcısı ve galip gelecek olan inançlı ordu (Sâffât 37:173)
جُنُودُ إِبْلِيسَŞeytani ve saptırıcı güç odaklarıİblis'in ardına düşmüş, ifsada hizmet eden organize kötülük birlikleri (Şuarâ 26:95)
وَجُنُودُهُ (Firavun, Câlût, Nemrûd bağlamında)Tağuti iktidarların askeri ve zorbaca tahakküm aygıtıHakka karşı direnen, zulüm ve tahakküm üreten dünyevi silahlı güçler (Bakara 2:249, Yûnus 10:90, Kasas 28:39)
جُنْدٌ مَّا هُنَالِكَ مَهْزُومٌAkıbeti hezimet olan inkar birlikleriHakkın karşısında toplanmış fakat mağlup olmaya mahkum cılız kitleler (Sâd 38:11, Duhan 44:24)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi kudret ve gayb ordularıMeleklerin ve kevni unsurların ilahi iradeye mutlak itaati; orduların hakiki failinin Allah olmasıVarlık alemindeki tüm güçlerin Allah'ın emrinde birer vasıta olması
FıkıhCihad, ordu teşkilatı ve ganimetİslam ordusunun teşekkülü, askeri nizam, sınır muhafazası ve divan kayıtlarıMeşru savunma ve nizamı koruyan nizami kuvvet
TefsirGaybi yardım ve hezimet sahneleriBedir, Hendek ve Huneyn savaşlarında inen görünmeyen ordular ile müminlerin psikolojik teskiniGörünür ve görünmez orduların tevhidi bağlamda yorumlanması
HadisRuhların yaratılışı ve fıtri uyumRuhların önceden sınıflandırılmış ordular gibi benzer tabiatlarla kaynaşması veya ayrışmasıFıtri meyil, ahlaki türdeşlik ve manevi birliktelik

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKozmolojik ve itikadi nizamİlahi iradenin tasarruf vasıtalarıEmri infaz etmeGöklerin ve yerin tüm güçleri Allah'ın emrini icra eden birer ordudur.Kesin
İlmiVarlık sınıfları ve taksonomiBenzer unsurların tanzimi ve sınıfıKategorizasyonOrtak vasıflara sahip varlıkların belirli bir nizam içinde gruplanmasıdır.Güçlü
SiyasiKamu güvenliği ve savunma aygıtıKolluk gücü ve savunma teşkilatıCaydırıcılık ve korumaMeşru otoritenin sınırlarını koruyan ve iç asayişi sağlayan organize kuvvettir.Kesin
İktisadiKolektif üretim gücüTeşkilatlanmış emek ve işgücü ordusuÜretim seferberliğiBüyük altyapı ve bayındırlık işlerinde organize edilmiş insan kaynağıdır.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerVektör alanı ve kuvvetler sistemiTek tek skaler büyüklüklerin aynı yön ve doğrultuda birleşerek bileşke bir kuvvet vektörü oluşturması, tek merkezden yönetilen ordu hareketiyle yapısal denklik gösterir.Güçlü
Beşeri bilimlerKurumsal hiyerarşi ve kolektif eylemBireylerin kişisel hedeflerini askıya alarak ortak bir emir-komuta zinciri altında kurumsal bir iradeyi gerçekleştirmek üzere mobilize olmasıdır.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca barut, tüfek ve kışladan ibaret çağdaş üniformalı devlet ordusu ile sınırlandırmak
Kur'an içi daha geniş anlamRüzgâr, melekler, doğa olayları, korku, manevi sekine ve hakikate boyun eğmiş tüm varlık unsurlarını içine alan evrensel güç sistemi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHendek veya Huneyn gibi hadiselerdeki ilahi müdahaleyi yalnızca metafor saymak; varlık mertebelerindeki ilahi orduların reel tesirini göz ardı ederek dar pozitivist bir tarih okumasına sapmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ontolojik güç tasavvurunu inşa eder; hakiki kudretin sadece beşeri ordularda olmadığını, göklerin ve yerin bütün kuvvetlerinin tek bir merkezden sevk edilen bir ordu olduğunu bildirir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Firavun'un boğulmasını anlatan kıssalarda (Yûnus, Kasas), Bedir ve Hendek gibi tarihi dönüm noktalarında (Âl-i İmrân, Ahzâb) ve ahiret sahnelerinde (Şuarâ).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Sayısal ve askeri üstünlüğün tek başına zafer getireceği zannını yıkar; orduların hakiki galibiyetinin ilahi iradeye intisap etmekle mümkün olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamTaşlık ve sert arazinin sağladığı sıkılık, dağılmayan zemin; unsurların birbirine perçinlenip bir araya gelmesi.
  • Soyut anlamBir amaca veya üst iradeye bağlanarak belirli bir düzen ve hiyerarşi içinde sevk edilen organize güç sistemi.
  • Sistematik karşılıkDağınık fertlerin üst bir gayede kenetlenerek vektörel bir bileşke kuvvet haline dönüştürülmesi ve tasarruf vasıtası kılınması.
  • LaTeX modeliF=∑i=1nvi⋅u
  • LaTeX açıklamasıModelde vi, ordunun bünyesindeki her bir münferit unsuru ve ferdi temsil eder. u parametresi, bu fertleri tek bir istikamete bağlayan nizami birim vektörü ve ortak iradeyi gösterir. n adet unsurun aynı hedef doğrultusunda kenetlenip toplanmasıyla elde edilen F ise sevk ve idareye hazır, tek merkezli nihai ordu gücünü ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ج