جند
ج - ن - د
KÖK- 29 geçiş
- 27 ayet
- 19 sîga
- 12 sözlük
Ordu demektir. Savaşcı demektir. İlk topluluklar meyvecilikle geçinmişler, güçlü erkekler koruma nöbetlerini tutmuşlardır. Bunlara cünd denirdi. Sonra ordu anlamı kazanmıştır.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(12)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Ordu demektir. Savaşcı demektir. İlk topluluklar meyvecilikle geçinmişler, güçlü erkekler koruma nöbetlerini tutmuşlardır. Bunlara cünd denirdi. Sonra ordu anlamı kazanmıştır.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.670 harfباب الجيم والدال والنون معهما
ج د ن، د ج ن، ن ج د، ج ن د مستعملات
جدن:
جَدَن اسم رجلٍ ذو جَدَن: اسم رجلٍ في مقاولة اليمن.
دجن:
الدُّجنُ: ظلُّ الغيم، ويوم مُدجِنُ: دام عليه ظلُّ غيمه مع ندى.
وكلبٌ داجنٌ أي ألف البيت، ودَجَنَ يَدجَنَ دَجُوناً ونحوه لغيره.
والداجِنُ: المعتاد والدُجُون: الألفان.
ويقال للنّاقةِ التي عُودَتِ السِّناوة مَد جُونة أي دُجِنت للسِّناوة، وهكذا القول فيها والمُداجَنةُ:
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR10.288 harfج د ن
جدن ، جند ، دجن ، دنج ، نجد : مستعملة .
جدن : ذوجَدَنٍ : اسم مَلِكٍ من ملوك حِمْيَرٍ .
وقال أبو عبيد : قال الأصمعي : أنشدني أبو عمرو بن العلاء :
لو أنني كنت من عَادٍ ومن إرَمٍ
غَذِيَّ بَهْمٍ ولقماناً وذا جَدَنِ
( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : أجْدَنَ الرجل إذا استغنى بعد فقر .
جند : قال الليث : الجُنْدُ : معروف .
وكل صنف من الخلق : جندٌ على حِدَةٍ .
وفي الحديث : ( الأرواحُ جُنُودٌ مجنَّدةٌ فما
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR6.326 harf(باب الجيم والنون وما يثلثهما)
(جنه) الجيم والنون والهاء ليس أصلا، ولا هو عندي من كلام العرب، إلا أنّ ناساً زعموا أن الجَُنَهَ([1]) الخيزُران. وأنشدوا:
في كَفه جُنَهيٌّ ريحه عَبِقٌ *** بكفِّ أَرْوَعَ في عِرْنينِهِ شَمَمُ([2])(جني) الجيم والنون والياء أصلٌ واحد، وهو أَخْذُ الثَّمَرة من شجَرها، ثم يحمل على ذلك، تقول جَنيتُ الثَّمرةَ أجْنِيها، واجْتَنَيْتُها. وثمرٌ جَنِيٌّ، أي أُخِذَ لوَقْته. ومن
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR627 harf- يقال للعسكر الجند اعتبارا بالغلظة، من الجند، أي: الأرض الغليظة التي فيها حجارة ثم يقال لكل مجتمع جند، ننحو: (الأرواح جنود مجندة) (الحديث صحيح، أخرجه البخاري في الأنبياء: باب الأرواح جنود مجندة تعليقا؛ ومسلم في البر والصلة برقم (2638). وانظر: فتح الباري 6/263؛ وشرح السنة 13/57). قال تعالى: ﴿وإن جندنا لهم الغالبون﴾ [الصافات/173]، ﴿إنهم جند مغرقون﴾ [الدخان/24]، وجمع الجند: أجناد وجنود، قال تعالى:
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR336 harfج ن د
جند الجنود: جمعها و " الأرواح جنود مجندة " والريح من جنود الله تعالى.
وهو من أجناد الشام وهي خمس كور: دمشق وحمص والأردن وقنسرين وفلسطين.
كانت الأجناد تحشـد منها فسميت بذلك.
والنسبة ترد إلى الواحد فيقال جندي وأما الجندي فمنسوب إلى الجند باليمن.
قال عمرو بن شمر: ولا من سليم وساداتها ولا من تميـم وأهـل الجنـد
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR2.573 harfالجُنْد: معروف. والجُنْد الأَعوان والأَنصار.
والجُنْد: العسكر، والجمع أَجناد. وقوله تعالى: إِذ جاءَتكم جنود فأَرسلنا عليهم ريحاً وجنوداً لم تروها؛ الجنود التي جاءَتهم: هم الأَحزاب وكانوا قريشاً وغَطَفَان وبني قُريظة تحزبوا وتظاهروا على حرب النبي، صلى الله عليه وسلم، فأَرسل الله عليهم ريحاً كفأَت قدورهم وقلعت فساطيطهم وأَظعنتهم من مكانهم، والجنود التي لم يروها الملائكة. وجند مُجَنَّد: مجموع؛ وكل
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR121 harf* ج ن د * * الجُنْدُ * الأعوان والأنصار وفلان * جَنَّدَ الجُنودَ تَجْنيدا * وفي الحديث ﴿الأرواح * جُنُودٌ مُجَنَّدةٌ *﴾
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR3.238 harfالجند، بالضم: العسكر والأعوان والأنصار، والجمع الأجناد والجنود، والواحد جندي، فالياء للوحدة، مثل روم ورومي، كذا في المصباح. والجند: المدينة، وجمعها أجناد. وخص أبو عبيدة به مدن الشأم. وأجناد الشأم خمس كور: دمشق، وحمص، وقنسرين، والأردن، وفلسطين، يقال لكل مدينة منها جند. وفي حديث عمر أنه خرج إلى الشأم فلقيه أمراء الأجناد وهي هذه الخمسة أماكن، كل واحد منها يسمى جندا، أي المقيمين بها من المسلمين
الجند، بالضم: العسكر والأعوان والأنصار، والجمع الأجناد والجنود، والواحد جندي، فالياء للوحدة، مثل روم ورومي، كذا في المصباح. والجند: المدينة، وجمعها أجناد. وخص أبو عبيدة به مدن الشأم. وأجناد الشأم خمس كور: دمشق، وحمص، وقنسرين، والأردن، وفلسطين، يقال لكل مدينة منها جند. وفي حديث عمر أنه خرج إلى الشأم فلقيه أمراء الأجناد وهي هذه الخمسة أماكن، كل واحد منها يسمى جندا، أي المقيمين بها من المسلمين المقاتلين. وكل صنف من الخلق جند على حدة والجمع كالجمع. وفي المثل إن جنودا منها العسل قال شيخنا في هذا المثل: إنه لمعاوية رضي الله عنه، قاله لما سمع أن الأشتر سقي عسلا فيه سم فمات. يضرب عند الشماتة بما يصيب العدو، وقاله الميداني والزمخشري. ووقع في تاريخ المسعودي إن لله جندا في العسل. والجند بالتحريك: الأرض الغليظة. وقيل: هي حجارة تشبه الطين. والجند: د، باليمن بين عدن وتعز، وهو أحد مخاليفها المشهورة، نزلها معاذ بن جبل رضي الله عنه. والجند بن شهران: بطن من المعافر، منهم شرف بن محمد بن الحكم ابن أخي يحيى بن الحكم المعافري. وجند، كنجم: د. على نهر سيحون، منه القاضي الشاعر يعقوب ابن فاضل، قدم خوارزم سنة 548. وخلاد بن عبد الرحمن بن جندة - الصاغاني - بالضم، عن سعيد بن المسيب وغيره، وعنه ابن أخيه القاسم بن الفياض بن عبد الرحمن وغيره. والهيثم بن جناد، ككتان، وعلي بن جند، محركة، محدثون، الأخير يعرف بالطائفي: عن عمرو بن دينار. وجنادة، بالضم، ابن أبي أمية الأزدي، وابن جراد الغيلاني الأسدي، وابن زيد الحارثي، وابن سفيان أخو جابر، وابن عبد الله بن علقمة بن عبد المطلب، وابن عوف وابن مالك صحابيون، رضي الله عنهم. وجنيد بن عبد الرحمن بن عوف بن خالد العامري وحميد أخوه، صحابيان. وأجنادين بفتح الألف، وفتح الدال وكسرها، وفي اللسان وأجنادين وأجنادان موضع، النون معربة بالرفع. قال ابن سيده: وأرى البناء قد حكي فيهما. والأخير من الوجهين ذكره البكري في المعجم، كأنه تثنية أجناد، وبه جزم ابن الأثير وقيده ابن إسحاق. وقال السهيلي: كذا سمعت الشيخ الحافظ أبا بكر ينطق به، وقيدناه عن أبي بكر بن طاهر عن أبي علي الغساني بكسر أوله وفتح الدال: ع مشهور من نواحي دمشق الشأم، كانت فيه الوقعة العظيمة بين الروم والمسلمين. وجند يسابور. بالضم، موضع آخر، ولفظه في الرفع والنصب سواء لعجمته، وهو كور الأهواز. والجنيد، كزبير: لقب سيد الأقطاب أبي القاسم سعيد بن عبيد وقيل هو الجنيد بن محمد بن الجنيد الخراز القواريري سلطان الطائفة الصوفية، وسيدهم، صحب سريا السقطي والحارث المحاسبي، وسمع الحسن بن عرفة؛ وعنه جعفر الخلدي وتفقه على أبي ثور صاحب الشافعي، وأفتى في حلقته، وكان شيخ وقته وفريد عصره حالا وقالا. توفي سنة 298 ودفن عند شيخه سري بالشونيزية ببغداد. ومما يستدرك عليه: جند مجند، أي مجموعة. وهذا كما يقال ألف مؤلفة، وقناطير مقنطرة أي مضعفة. وجند، بفتح فسكون: ناحية بسواد العراق بين فم النيل والنعمانية. والهيثم بن محمد بن جناد، ككتان، الجهني، محدث. والجنادي: جنس من الأنماط أو الثياب يستر بها الجدران. وتجند: اتخذ جندا. وجنادة، بالضم: حي. والجند بالضم: جبل باليمن. وجنيد بن سميع المزني، ذكره العقيلي في الصحابة. والقاسم بن فياض بن عبد الرحمن ابن جندة، صنعاني، يعد من أهل اليمن. ومحمد بن عبد الله بن الجنيد الجنيدي. ومحمد بن يوسف بن الجنيد الجنيدي الكشي الجرحاني. وأبو محمد حيدر بن محمد
بن أحمد ابن الجنيد البخاري. فهؤلاء إلى جدهم الجنيد. وأما عبد الله محمد الجنيدي فلأنه كان يتكلم كثيرا بكلام الجنيد. وأبو نصر الجنيد بن محمد بن أحمد بن عيسى الأسفرايني كان واعظا مقيما بطريثيث.بن أحمد ابن الجنيد البخاري. فهؤلاء إلى جدهم الجنيد. وأما عبد الله محمد الجنيدي فلأنه كان يتكلم كثيرا بكلام الجنيد. وأبو نصر الجنيد بن محمد بن أحمد بن عيسى الأسفرايني كان واعظا مقيما بطريثيث.
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR2.277 harfجنّد جُنُودًا
2 جنّد جُنُودًا جند جنودا (S, A) He collected, or assembled, جنود [i. e. armies, military forces, &c.]. (A.)
تجنّد
5 تجنّد جند تجند He took or prepared, for himself, a جُنْد [i. e. an army, a military force, &c.]. (A, TA.)
جُنْدٌ
جُنْدٌ جند [a coll. gen. n.] An army; a military force; a legion; a body of troops or soldiers; (L, K;) a collected body of men prepared for war:
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR450 harfجَنَدَ
جَنَدَ جَنَّدَ II ,
a. Raised, enlisted, levied ( troops ).
تَجَنَّدَ
تَجَنَّدَ V ,
a. Became a soldier, enlisted.
جُنْد
جُنْد 3 , ( pl. جُنُوْد 27 , أَجْنَاْد 38 ),
a. Army; troops, soldiers.
b. ( pl. أَجْنَاْد 38 ), Province; military district.
جُنْدِيّ
جُنْدِيّ 3yi ,
a. Soldier.
جِنْدَار
جِنْدَار ( pl. جَنَاْدِ٤َة 47t ),
a. Body-guard.
جُنْدَُب
جُنْدَُب , جَُنْدُخ ( pl.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR14.638 harfجند
جَنَدَ - يَجْنُدُ - جُنْد - جُنْدِيّ - جُنُوْد
جَنَدَ - يَجْنُدُ + كائن + لكائن: يخضع له وينفذ تعليماته برضى وإذعان، فيقوده ويسوقه ويسيطر عليه ويستخدمه لنصرته: يقبل أن يُسَيْطَر عليه ويُخْضَع، ويُجعل من أعوان وأنصار آخر ومن المدافعين عنه
جُنْد: على وزن " فـُعـْل" اسم فعل من " جَنَدَ - يَجْنُدُ " بمعنى مفعول: الأتباع المسيطر عليهم: من
Sîgalar(19)
- جُنْدٌOrdu(فُعْلٌ)×4
- وَجُنُودُهُVe onun orduları(وَفُعُولُهُ)×3
- بِجُنُودٍOrdularla(بِفُعُولٍ)×2
- جُنُودُOrdular(فُعُولُ)×2
- وَجُنُودَهُVe onun orduları(وَفُعُولَهُ)×2
- وَجُنُودَهُمَاVe ikisinin orduları(وُفُعُولَهُمَا)×2
- وَجُنُودِهِVe onun orduları(وَفُعُولِهِ)×2
- الْجُنُودِOrdular(الْفُعُولِ)×1
- بِالْجُنُودِOrdularıyla(بِالْفُعُولِ)×1
- بِجُنُودِهِOnun orduları ile(بِفُعُولِهِ)×1
Mücavir kökler42 mücavir (169 toplam)
- يمم
3 ortak ayet · Büyük akarsu
- جالوت
2 ortak ayet · Câlut
- جوز
2 ortak ayet · Ceyeze vadinin girilen sırtı, su veya insanın geçtiği geçit…
- سكن
4 ortak ayet · “Sikkin” bıçak demektir
- فرعون
4 ortak ayet · Firavun
- هامان
2 ortak ayet · Ve Haman
- نبذ
2 ortak ayet · Nebiz köpük demektir
- سليمان
2 ortak ayet · Süleyman
- نصر
4 ortak ayet · Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir
- غرق
2 ortak ayet · Ğark, Suya doymuş toprak, bataklık demektir
- غلب
2 ortak ayet · Ğulb, Ğelba, bahçenin etrafına dikilen ağaçlara denir
- رأي
5 ortak ayet · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
Geçtiği ayetler(27)
لَا يَسْتَطِيعُونَ نَصْرَهُمْ وَهُمْ لَهُمْ جُنْدٌ مُحْضَرُونَ
OrduHalbuki onlar, kendilerine yardım edemezler. Sadece kendileri onlar için hazırlanmış askerlerdir.
جُنْدٌ مَا هُنَالِكَ مَهْزُومٌ مِنَ الْأَحْزَابِ
OrduOnlar, burada derme çatma gruplardan olma bozguna uğratılmış bir ordudur.
وَاتْرُكِ الْبَحْرَ رَهْوًا إِنَّهُمْ جُنْدٌ مُغْرَقُونَ
OrduDenizi sakin iken geride bırak. Doğrusu onlar, suda boğulacak bir ordudur.
أَمَّنْ هَذَا الَّذِي هُوَ جُنْدٌ لَكُمْ يَنْصُرُكُمْ مِنْ دُونِ الرَّحْمَنِ إِنِ الْكَافِرُونَ إِلَّا فِي غُرُورٍ
OrduRahman’dan başka size yardımda bulunacak ordunuz kimdir? Kafirler sadece gurur içindedirler.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | جند |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | حزب, عسكر, فئـة, جيش |
| Zıt Kök | خذل |
| Çekirdek Özet 1 | Taşlık, sert ve sıkı zemin; belirli bir nizam ve sertlikte bir araya gelip kümelenen unsur |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi veya beşeri bir gaye uğruna seferber edilmiş, safları ve görevleri tanzim edilmiş kolektif güç |
| Çekirdek Özet 3 | Bir iradeye bağımlı olarak nizam altına alınmış, müşterek hareket kabiliyetine sahip organize kuvvet sistemi |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca modern askeri techizatlı orduya indirgenerek Kur'an'daki kevni, gaybi ve manevi güç unsurlarını dışarıda bırakması |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| جن | Örtmek, gizlemek, yoğunlaşarak bir araya gelmek, içe çekilmek ve kuşatmak; جنن, جنب, جنح, جنف, جني köklerinde olduğu gibi bir şeyin yoğunlaşıp bir kitle veya örtü oluşturması | د | Kapı, sınır, sevk ve belirgin intikal imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle içe kapalı ve belirsiz yoğunluk, dışa dönük, sınırları çizili, intizama kavuşmuş ve sevk edilebilir sert bir kuvvete dönüşmüştür. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Dağınık unsurların bir araya toplanmasını ve belirli bir istikamete doğru sevk edilip taşınmasını temsil eder. |
| ن | Filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | Toplanan gücün akışkan bir devamlılık, çoğalma ve dinamik bir canlılık kazanmasını simgeler. |
| د | Kapı; giriş, geçiş, hareket | Gücün belirli bir eşikten, nizamdan veya geçitten geçerek hedefe yönelmesini ve intizam bulmasını gösterir. |
| جند | Toplama ve süreklilik kazanan gücün nizami bir eşikten sevk edilmesi | Dağınık bireylerin veya unsurların bir araya toplanarak canlı, devamlı ve intizamlı bir kuvvet halinde sevk ve idare edilmesini ifade eder. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Taşlı, beyaz çakıllı, sert ve sıkışık zemin; adımların dağılmadığı, unsurların birbirine kenetlendiği katı arazi parçası |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şairi Amr b. Şemir bir beytinde askeri ordugâh ve Yemen'deki toplanma merkezini kastederek kökü mekân ve güç yığınağı bağlamında zikreder: ولا من سليم وساداتها / ولا من تميم وأهل الجند |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem hadis rivayetinde ruhların türdeşlik ve tabiat ortaklığına göre gruplaşmasını ifade etmek üzere kullanılmıştır: الأرواح جنود مجندة فما تعارف منها ائتلف وما تناكر منها اختلف |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāġa.
Sami etimolojik katman
Arapça جند kökü, Sami dillerinin genelinde ortak bir askeri kurum terimi olarak yaygın köklere sahip olmaktan ziyade, Güney Sami ve Arap yarımadası havzasında sertlik, yoğunlaşma ve organize kitle anlamından türeyerek belirginleşmiş bir yapı sergiler. İbrani ve Arami kollarında ordular ve toplanmış kuvvetler genellikle صبا kökünden gelen türevlerle veya حيل ile karşılanırken, Arapçada جند kökü zeminin sertliği ve unsurların birbirine perçinlenmesi anlamına gelen somut kökten geçiş yapmıştır. Erken dönem askeri idare terminolojisinde Ecnadü'ş-Şam şeklinde bölge ve garnizon ordugahlarını nitelemek üzere kurumsallaşması, kökün hem mekan hem de o mekanda konuşlanan organize nüfus anlamını birleştirdiğini gösterir.
Güven Güçlü
Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Sert zemin ve toplanma | Sert ve taşlık zemin anlamındaki somut isimden, bir araya gelip sertleşen ve birbirine kenetlenen yardımcılar grubuna semantik geçiş | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney Sami ve bölgesel paralellikler | Kuzeybatı Sami dillerindeki doğrudan karşılıklar yerine Güney Arabistan ve Arapça havzasında topluluk ve askeri garnizonlaşma ile gelişen özel semantik gelişim | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrudan ve güvenilir bir soydaş tespit edilememiştir. | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, HALOT.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| جند | Anlamlı | Toplanmak, kenetlenmek, ordu oluşturmak | Sertleşerek bir araya gelen ve nizami bir güç teşkil eden birlik | Kur'an'da geçer; hedef kök |
| جدن | Anlamlı | Zenginleşmek, yetinmek, bir hal üzere kalmak | İhtiyaçtan kurtulup kendi kendine yetme hali | Kur'an'da geçmez |
| نجد | Anlamlı | Yüksek yere çıkmak, açık ve belirgin olmak, yardım etmek | Yüksek arazi, belirgin yol ve zor anında yetişen yiğitlik/yardım | Kur'an'da geçer; nusret ve kuvvet ilişkisi |
| ندج | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| دجن | Anlamlı | Yağmur bulutunun kaplaması, bir yerde yerleşip kalmak | Gökyüzünün kapanması veya bir mekânda uzun süre ikamet etme hali | Kur'an'da geçmez; yoğunlaşma ve örtme ilişkisi |
| دنج | Anlamlı | Darlık, gözün kısılması, sıkışıklık | Görüşün veya alanın daralması | Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| جند | Merkez | Organize güç, ordu | Nizam, sevk ve bir iradeye tâbi olarak saf bağlamış kuvvet | Bir merkeze bağlı olarak tanzim edilmiş ve seferberliğe hazır topluluk |
| حزب | Komşu | İdeolojik veya çıkarsal grup | Düşünce veya çıkar birliğiyle hizipleşmiş küme | Belirli bir mefkûre veya taassup etrafında kenetlenen kitle |
| عسكر | Komşu | Karargâh ve ordugâh gücü | Mekânsal toplanma ve karargâh düzeni | Belirli bir yerde toplanıp yığılmış kalabalık askeri güç |
| فئـة | Komşu | Müfreze, destek grubu | Gerektiğinde geri dönülüp sığınılan veya savaşan zümre | Birbirine arka çıkan, çatışma anında geri çekilip toparlanan birlik |
| خذل | Zıt | Yardımsız bırakmak, terk etmek | Yardımı keserek gücünü dağıtmak ve hezimete uğratmak | Kenetlenmiş gücün dağılması, nusretin kesilip yapayalnız bırakılma hali |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | جند | Asker, ordu, organize güç unsurları | Bir amaca yöneltilmiş nizami insan veya varlık kuvveti | Kesin |
| Latince | Exercitus, Legio | Talimli ordu, lezyon | Nizami eğitimden geçmiş, emre amade askeri gücü karşılar; soyut kevni orduları dışarıda bırakır | Güçlü |
| İngilizce | Host, Army, Troops | Ordu, seferber edilmiş güç, büyük kalabalık | Host kelimesi hem göksel hem yersel orduları karşılar; army ise daha kurumsal ve teknik kalır | Güçlü |
| Almanca | Heerschar, Armee | Ordu, düzenli kuvvet, leşker | Heerschar kavramı ilahi orduları da kapsayacak şekilde geniştir | Güçlü |
| Fransızca | Armée, Host | Ordu, silahlı kuvvetler | Silahlı ve nizami yapıyı tam karşılar, tabiat güçlerini mecazen ifade eder | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis and Short, Grimm Wörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| جُنُودُ رَبِّكَ / جُنُودُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ | İlahi ve gaybi ordular | Allah'ın emrine amade melekler, rüzgâr, tabiat olayları ve mahiyeti bilinemeyen kevni güçler (Müddessir 74:31, Fetih 48:4, Ahzâb 33:9) |
| جُنْدَنَا | İlahi yardım ile muzaffer kılınan peygamberler ve müminler topluluğu | Hak davanın yeryüzündeki taşıyıcısı ve galip gelecek olan inançlı ordu (Sâffât 37:173) |
| جُنُودُ إِبْلِيسَ | Şeytani ve saptırıcı güç odakları | İblis'in ardına düşmüş, ifsada hizmet eden organize kötülük birlikleri (Şuarâ 26:95) |
| وَجُنُودُهُ (Firavun, Câlût, Nemrûd bağlamında) | Tağuti iktidarların askeri ve zorbaca tahakküm aygıtı | Hakka karşı direnen, zulüm ve tahakküm üreten dünyevi silahlı güçler (Bakara 2:249, Yûnus 10:90, Kasas 28:39) |
| جُنْدٌ مَّا هُنَالِكَ مَهْزُومٌ | Akıbeti hezimet olan inkar birlikleri | Hakkın karşısında toplanmış fakat mağlup olmaya mahkum cılız kitleler (Sâd 38:11, Duhan 44:24) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi kudret ve gayb orduları | Meleklerin ve kevni unsurların ilahi iradeye mutlak itaati; orduların hakiki failinin Allah olması | Varlık alemindeki tüm güçlerin Allah'ın emrinde birer vasıta olması |
| Fıkıh | Cihad, ordu teşkilatı ve ganimet | İslam ordusunun teşekkülü, askeri nizam, sınır muhafazası ve divan kayıtları | Meşru savunma ve nizamı koruyan nizami kuvvet |
| Tefsir | Gaybi yardım ve hezimet sahneleri | Bedir, Hendek ve Huneyn savaşlarında inen görünmeyen ordular ile müminlerin psikolojik teskini | Görünür ve görünmez orduların tevhidi bağlamda yorumlanması |
| Hadis | Ruhların yaratılışı ve fıtri uyum | Ruhların önceden sınıflandırılmış ordular gibi benzer tabiatlarla kaynaşması veya ayrışması | Fıtri meyil, ahlaki türdeşlik ve manevi birliktelik |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kozmolojik ve itikadi nizam | İlahi iradenin tasarruf vasıtaları | Emri infaz etme | Göklerin ve yerin tüm güçleri Allah'ın emrini icra eden birer ordudur. | Kesin |
| İlmi | Varlık sınıfları ve taksonomi | Benzer unsurların tanzimi ve sınıfı | Kategorizasyon | Ortak vasıflara sahip varlıkların belirli bir nizam içinde gruplanmasıdır. | Güçlü |
| Siyasi | Kamu güvenliği ve savunma aygıtı | Kolluk gücü ve savunma teşkilatı | Caydırıcılık ve koruma | Meşru otoritenin sınırlarını koruyan ve iç asayişi sağlayan organize kuvvettir. | Kesin |
| İktisadi | Kolektif üretim gücü | Teşkilatlanmış emek ve işgücü ordusu | Üretim seferberliği | Büyük altyapı ve bayındırlık işlerinde organize edilmiş insan kaynağıdır. | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Vektör alanı ve kuvvetler sistemi | Tek tek skaler büyüklüklerin aynı yön ve doğrultuda birleşerek bileşke bir kuvvet vektörü oluşturması, tek merkezden yönetilen ordu hareketiyle yapısal denklik gösterir. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal hiyerarşi ve kolektif eylem | Bireylerin kişisel hedeflerini askıya alarak ortak bir emir-komuta zinciri altında kurumsal bir iradeyi gerçekleştirmek üzere mobilize olmasıdır. | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kavramı yalnızca barut, tüfek ve kışladan ibaret çağdaş üniformalı devlet ordusu ile sınırlandırmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Rüzgâr, melekler, doğa olayları, korku, manevi sekine ve hakikate boyun eğmiş tüm varlık unsurlarını içine alan evrensel güç sistemi |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Hendek veya Huneyn gibi hadiselerdeki ilahi müdahaleyi yalnızca metafor saymak; varlık mertebelerindeki ilahi orduların reel tesirini göz ardı ederek dar pozitivist bir tarih okumasına sapmak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın ontolojik güç tasavvurunu inşa eder; hakiki kudretin sadece beşeri ordularda olmadığını, göklerin ve yerin bütün kuvvetlerinin tek bir merkezden sevk edilen bir ordu olduğunu bildirir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Firavun'un boğulmasını anlatan kıssalarda (Yûnus, Kasas), Bedir ve Hendek gibi tarihi dönüm noktalarında (Âl-i İmrân, Ahzâb) ve ahiret sahnelerinde (Şuarâ). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Sayısal ve askeri üstünlüğün tek başına zafer getireceği zannını yıkar; orduların hakiki galibiyetinin ilahi iradeye intisap etmekle mümkün olduğunu ortaya koyar. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamTaşlık ve sert arazinin sağladığı sıkılık, dağılmayan zemin; unsurların birbirine perçinlenip bir araya gelmesi.
- Soyut anlamBir amaca veya üst iradeye bağlanarak belirli bir düzen ve hiyerarşi içinde sevk edilen organize güç sistemi.
- Sistematik karşılıkDağınık fertlerin üst bir gayede kenetlenerek vektörel bir bileşke kuvvet haline dönüştürülmesi ve tasarruf vasıtası kılınması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde , ordunun bünyesindeki her bir münferit unsuru ve ferdi temsil eder. parametresi, bu fertleri tek bir istikamete bağlayan nizami birim vektörü ve ortak iradeyi gösterir. adet unsurun aynı hedef doğrultusunda kenetlenip toplanmasıyla elde edilen ise sevk ve idareye hazır, tek merkezli nihai ordu gücünü ifade eder.