حجب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ح-ج-ب5 sîga, 62 mücavir kök, 8 ayet, 8 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.حِجَابٌوقربِالْحِجَابِحجبوريحِجَابًاأذنحِجَابٍلَمَحْجُوبُونَدخلطمعبين

KökSîga 5Ayet 8Sure 8Mücavir 62

▶ Ağı aç (3B)

حجب

ح - ج - ب

KÖK
  • 8 geçiş
  • 8 ayet
  • 5 sîga
  • 13 sözlük

Kaş demektir. Gözü koruduğu için hicab perde anlamına gelmiştir. Hicab perde, hacib ise kaş demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Kaş demektir. Gözü koruduğu için hicab perde anlamına gelmiştir. Hicab perde, hacib ise kaş demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.002 harf
باب الحاء والجيم والباء معهما ح ج ب، ب ج ح، ج ب ح مستعملات حجب: الحَجْب: كُلٌّ شيءٍ مَنَعَ شَيئاً من شيءٍ فقد حَجَبَه حَجْباً. والحِجابةُ: ولايَة الحاجب. والحِجابُ، اسمٌ،: ما حَجَبْتَ به شيئاً عن شيءٍ، ويجمع على: حُجُب. وجمع حاجب: حَجَبة. وحِجاب الجَوْف: جِلْدةٌ تَحْجُبُ بينَ الفُؤاد وسائر البطن. والحاجب: عظم العَيْن ، من فَوق يَستُرُه بشَعْره ولحمه. وحاجبُ الفيل: اسمُ شاعرٍ. ويُسَمَّى رؤوسُ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR324 harf
الحجاب: السِتْرُ. وحجاب الجوف: ما يحتجب بينا لفؤاد وسائره. وحجَبه أي منعه عن الدخول. والمحجوب: الضرير. وحاجب العين جمعه حواجب، وحاجب الأمير جمعه حُجَّاب. واستحجبه: وَلاَّهُ الحِجْبَةَ. حواجب الشمس: نواحيها. واحتجب الملك عن الناس، ومَلِكٌ مُحَجَّبٌ. والحَجَبَةُ، بالتحريك: رأس الوَرِكِ، وهما حَجَبَتانِ تُشرفان على الخاصرتين.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR4.112 harf
ح ج ب حجب ، حبج ، جبح ، جحب ، بجح : ( مستعملات ) . حجب : قال الليث : حَجَب : يَحجُب حَجْباً . والحِجابة : ولاية الحاجب . والحِجاب : اسم ما حجبت به بين شيئين . وَكُلُّ شيء منع شيئاً فقد حجَبَه ، كما تحجب الأمَّ الإخوةُ عن فريضتها وجماعة الْحِجاب حُجُب . وجماعة الحَاجِب حَجَبَة . واحتجب فلان إذا اكْتَنَّ من وراء الحجاب . وحِجاب الجوف : جلدة بين الفؤاد وسائر البطن . والحاجِبان : العظمان فوق العينين
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.432 harf
(باب الحاء والجيم وما يثلثهما) (حجر) الحاء والجيم والراء أصل واحد مطَّرد، وهو المنْع والإحاطة على الشيء. فالحَجْر حَجْر الإنسان، وقد تكسر حاؤه. ويقال حَجَر الحاكمُ على السَّفيه حَجْراً؛ وذلك منْعُه إيَّاه من التصرُّف في ماله. والعَقْل يسمَّى حِجْراً لأنّه يمنع من إتيانِ ما لا ينبغي، كما سُمِّي عَقْلاً تشبيهاً بالعِقال. قال الله تعالى: ﴿هَلْ فِي ذلِكَ قَسَمٌ لِذِي حِجْرٍ﴾ [الفجر 5]. وحَجْرٌ:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR798 harf
- الحجب والحجاب: المنع من الوصول، يقال: حجبه حجبا وحجابا، وحجاب الجوف: ما يحجب عن الفؤاد، وقوله تعالى: ﴿وبينهما حجاب﴾ [الأعراف/46]، ليس يعني به ما يحجب البصر، وإنما يعني ما يمنع من وصول لذة أهل الجنة إلى أهل النار، وأذية أهل النار إلى أهل الجنة، كقوله عز وجل: ﴿فضرب بينهم بسور له باب باطنه فيه الرحمة، وظاهرة من قبله العذاب﴾ [الحديد/13]، وقال عز وجل: {وما كان لبشر أن يكلمه الله إلا وحيا أو من وراء
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR840 harf
ح ج ب حجبـه عـن كـذا والأخـوة تحجب الأم عن الثلث وهو محجوب عن الخير‏.‏ وضرب الحجاب على النساء وله دعوات تخرق الحجب أي تبلغ العرش وما لدعو المظلوم دون الله حجاب‏.‏ وفلان يحجب الأمير أي هو حاجبه وإليه الخاتم والحجابة وقد استحجب المأمون بشراً وهو حسن الحجبـة وهـم حجبـة البيـت وملـك محجـوب ونحتجـب وقد احتجب عن الناس‏.‏ وفرس مشرف الحجب والحجبات‏.‏ والحجبة رأس الورك‏.‏ ومن المجاز‏:‏ بدا حاجب
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.613 harf
الحِجابُ: السِّتْرُ. حَجَبَ الشيءَ يَحْجُبُه حَجْباً وحِجاباً وحَجَّبَه: سَترَه. وقد احْتَجَبَ وتحَجَّبَ إِذا اكْتنَّ من وراءِ حِجابٍ. وامرأَة مَحْجُوبةٌ: قد سُتِرَتْ بِسِترٍ. وحِجابُ الجَوْفِ: ما يَحْجُبُ بين الفؤَادِ وسائره؛ قال الأَزهريّ: هي جِلْدة بَين الفؤَادِ وسائر البَطْن. والحاجِبُ: البَوَّابُ، صِفةٌ غالِبةٌ، وجمعه حَجَبةٌ وحُجَّابٌ، وخُطَّتُه الحِجابةُ. وحَجَبَه: أَي مَنَعَه عن الدخول.
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR257 harf
* ح ج ب * * الحِجَابُ * الستر و * حَجَبَهُ * منعه من الدخول وبابه نصر ومنه * الحَجْبُ * في الميراث و * المحْجُوبُ * الضرير و * حاجبُ * العين جمعه * حَواجِبُ * و * حاجَبُ * الأمير جمعه * حُجَّابٌ * و * حَوَاجِبُ * الشمس نواحيها و * احْتَجَبَ * الملك عن الناس
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.303 harf
حجبه يحجبه حجبا وحجابا: ستره، كحجبه، وقد احتجب وتحجب إذا اكتن من وراء الحجاب وامرأة محجوبة، ومحجبة للمبالغة، قد سترت بستر، وهو محجوب عن الخير، وضرب الحجاب على النساء. والحاجب: البواب صفة غالبة ج حجبة وحجاب، وخطته، بالضم، الحجابة وحجبه أي منعه من الدخول، وفلان يحجب للأمير أي حاجبه، وإليه الخاتم والحجابة، وهو حسن الحجبة، وهم حجبة البيت وفي الحديث: قالت بنو قصي فينا الحجابة يعنون حجابة الكعبة،
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR9.604 harf
حَجَبَهُ 1 حَجَبَهُ حاجب حجاب حجب حجبه حجبة , (S, A, Msb,) aor. حَجُبَ , (Msb,) inf. n. حَجْبٌ, (Mgh, Msb,) He, or it, prevented, hindered, debarred, or precluded, him, or it: (Mgh, Msb:) he, or it, precluded him, or it; i. e. prevented him, or it, from entering. (S, A.) [Hence,] الاـِخْوَةُ يَحْجُبُونَ الأُمَّ عِنِ الثُّلُثِ [Brothers of a person deceased preclude the mother from receiving the
Maddenin bağlantısı

حَجَبَهُ 1 حَجَبَهُ حاجب حجاب حجب حجبه حجبة , (S, A, Msb,) aor. حَجُبَ , (Msb,) inf. n. حَجْبٌ, (Mgh, Msb,) He, or it, prevented, hindered, debarred, or precluded, him, or it: (Mgh, Msb:) he, or it, precluded him, or it; i. e. prevented him, or it, from entering. (S, A.) [Hence,] الاـِخْوَةُ يَحْجُبُونَ الأُمَّ عِنِ الثُّلُثِ [Brothers of a person deceased preclude the mother from receiving the third of the inheritance]. (S, A.) ― -b2- Also, (A, K,) aor. as above, (TA,) inf. n. حَجْبٌ and حَجَابٌ, (K,) He, or it, veiled, concealed, hid, covered, or protected, him, or it; (A, K;) as also ↓ حجّبهُ. (K.) ― -b3- [And It intervened between two things. Thus the diaphragm is described as] جِلْدَةٌ تَحْجُبُ بَيْنَ الفُؤَادِ وَالبَطْنِ [A piece of skin that intervenes between the heart and the belly]. (A.) ― -b4- [And He held the office of حَاجِب, i. e. door-keeper, or chamberlain. You say,] فُلَانٌ يَحْجُبُ لِلْأَمِيرِ Such a one holds the office of حاجب to the prince, governor, or commander. (A, TA.)

2 حَجَّبَ see 1.

5 تَحَجَّبَ see 8.

احتجب 8 احتجب احتجب أحتجب ٱحتجب [He, or it, became prevented, hindered, debarred, or precluded: he became secluded; or he secluded himself:] he, or it, became veiled, concealed, hidden, covered, or protected; as also ↓ تحجّب. (K, TA.) You say, احتجب المَلِكُ عِنِ النَّاسِ [The King secluded, or concealed, himself, or became secluded or concealed, from the people]. (S, A.) And احتجبت الشَّمْسُ فِى السَّحَابِ (tropical:) [The sun became concealed, or concealed itself, in the clouds]. (A, TA.) ― -b2- [Hence, app.,] احتجبت المَرْأَةُ بِيَومٍ, (K,) or بِيَوْمٍ مِنْ تَاسِعِهَا, and مِنْ يَوْمٍ مِنْ تَاسِعِهَا, (TA,) [as though meaning The woman secluded herself from the commencement of a day of her ninth month of pregnancy:] said of a pregnant woman, (TA,) when a day has passed of her ninth [month, during which it was probably a custom for a woman to seclude herself in the house or tent]. (K, TA.)

استحجِبهُ 10 استحجِبهُ استحجبه استحجبة He appointed him to the office of حَاجِب [i. e. door-keeper, or chamberlain]. (S, K.)

حَجَبٌ حَجَبٌ حجاب حجب : see حَجَبَةٌ. -A2- Also [The windpipe;] the passage of the breath. (K.)

حَجِبٌ حَجِبٌ حجاب حجب A hill; syn. أَكَمَةٌ: (K:) or a lofty أَكَمَة. (TA.)

حِجْبَةٌ حِجْبَةٌ حاجب حجاب حجب حجبه حجبة : see حِجَابَةٌ.

حَجَبَةٌ حَجَبَةٌ حاجب حجاب حجب حجبه حجبة The head [or crest] of the kip or haunch (S, A) [of a man, (see حَرْقَفَةٌ,) and] of a horse; (A;) i. e. each of the حَجَبَتَانِ, which project above, or beyond, the خَاصِرَتَانِ [or two flanks]: (S:) or the dual signifies the two edges of the hip or haunch, that project above, or beyond, the خَاصِرَة [or flank]: (K:) or the two bones above the pubes, that project above, or beyond, the soft parts of the belly, on the right and left: (Zj in his “ Khalk el-Insلn, “ * and K:) or the heads of the two hipbones or haunch-bones, next the حَرْقَفَتَانِ [q. v.]; pl. [or rather coll. gen. n.] ↓ حَجَبٌ, and pl. of pauc. حَجَبَاتٌ: (TA:) and in a horse, the parts of the two hips, or haunches, that project above, or beyond, the [skin called] صِفَاق, of the belly. (K.)

حِجَابٌ حِجَابٌ حاجب حجاب [A thing that prevents, hinders, debars,or precludes:] a thing that veils, conceals, hides, covers, or protects; (S, Msb, K TA;) because it prevents seeing, or beholding: (Msb:) a thing, (A, K,) or body. (Msb,) that intervenes (A, Msb, K) between two things, (A, K,) or between two bodies; which is [said to be] the primary signification; (Msb;) [a partition, a bar, a barrier, or an obstacle:] and sometimes applied to ideal things: (Msb:) pl. جُجُبٌ. (A, Msb, K.) You say, ضُرِبَ الحِجَابُ عَلَى النِّسَآءِ [The veil, or curtain, was put, or let down, over the women]. (A, TA.) And لَهُ دَعَوَاتٌ تَخْرِقُ الحُجُبَ [He has prayers that rend the veils]. (A, TA.) And مَا لِدَعْوَةِ المَظْلُومِ حِجَابٌ [There is no veil, or obstacle, to the prayer of the wronged]. (A, TA.) It is said in a trad., مَنِ اطَّلَعَ الحِجَابِ وَاقَعَ مَا وَرَآءَهُ [He who gets sight and knowledge of the veil falls into that which is behind it]: i. e., when a man dies, he falls into what is behind [one of] the two veils, that of Paradise and that of Hell: (ISh, TA:) or, accord. to some, اِطَلَاعُ الحِجَابِ signifies the stretching out the head [and looking over the veil]; for he who examines into a thing stretches out his head to see what is behind the veil, or covering. (TA.) And in another trad., a saying of Mohammad, (TA,) اـِنَّ اللّٰهَ يَغْفِرُ لِلْعَبْدِ مَا لَمْ يَقَعِ الحِجَابُ [Verily God forgiveth the servant (his creature) as long as the precluding event shall not have happened]: الحجاب here meaning the dying in the belief in a plurality of gods: (K, * TA:) as though one were precluded from true belief by death. (TA.) One says also, العَجْزُ حَجَابٌ بَيْنَ الاـِنْسَانِ وَمُرَادِهِ [Inability is a bar between man and his desire]. (Msb.) And المَعْصِيَةُ حِجَابٌ بَيْنَ العَبْدِ وَبَيْنَ رَبِّهِ [Disobedience is a bar between the servant and his Lord]. (Msb.) ― -b2- [Hence, in the present day, (assumed tropical:) A written charm or amulet; generally worn in a case (called بَيْتُ حِجَابٍ) suspended, on the right side, by a string passing over the left shoulder, or on some other part of the person: pl. of mult. حُجُبٌ, and of pauc. أَحْجِبَةٌ and حِجَابَاتٌ.] ― -b3- [Hence also,] A thin piece of flesh, (K,) resembling a piece of shin, (TA,) in the interior of the body, between the two sides, intervening between the lungs and the قصب [in the K القَصَب, but this is evidently a mistranscription for القُصْب the lower intestines; for the حجاب is the diaphragm, or midriff]: (K, TA:) and حِجَابُ القَلْبِ, (A,) or حَجَابُ الجَوْفِ, (S,) signifies [the same; as also حَجَابُ الكَبِدِ; (see خِلْبٌ;)] what intervenes between the heart and the rest of the جوف; (S;) the piece of skin that intervenes between the heart and the belly: (A, TA:) or حِجَابُ القَلْبِ signifies a certain fat that clothes the heart: (AHeyth, TA in art. شغف:) [or it signifies, or signifies also, the septum cordis: see قَلْبٌ:] pl. حُجُبٌ (A, TA.) Hence the saying, هَتَكَ الخَوْفُ حِجَابَ قَلْبِهِ (tropical:) [Fear rent open his midriff: or his septum cordis]. (A, TA.) ― -b4- (assumed tropical:) The horizon: [because it terminates the view:] so in the phrase, تَوَارَتْ بِالْحِجَابِ (assumed tropical:) It (the sun) became concealed by the horizon; occurring in the Kur [xxxviii. 31], and in a trad. (TA.) ― -b5- (tropical:) A mountain: (A:) or an elevated part of a mountain. (K.) You say, قَعَدَ فِى ظِلِّ الحِجَابِ (tropical:) He sat in the shade of the mountain. (A.) ― -b6- (assumed tropical:) The place where a [stony tract such as is called] حَرَّة ends. (K.) ― -b7- (assumed tropical:) A tract of sand uniformly continuous, and long. (K.) ― -b8- (assumed tropical:) The light of the sun: or the tract, or side, of the sun: (K, TA:) or [like حَاجِبٌ] a side, or part, of the sun. (TA.)

حَجَابَةٌ حَجَابَةٌ حاجب حجاب حجابه حجابة , (K,) or ↓ حِجْبَةٌ, (S,) The office of doorkeeper [or chamberlain]. (S, * K.) ― -b2- And the former, The office of door-keeper and guardian of the Kaabeh. (TA.)

حَاجِبٌ حَاجِبٌ حاجب ٱحتجاب , an epithet in which the quality of a subst. predominates, (TA,) A door-keeper; (Msb, K;) so called because he prevents persons from entering: (Msb:) [a chamberlain:] pl. حُجَّابٌ (S, Msb, K) and حَجَبَةٌ. (Msb, K.) And حَجَبَةُ البَيْتِ [The door-keepers and guardians of the Kaabeh: see حِجَابَةٌ]. (TA.) ― -b2- Each of the two bones over the eyes, with the hair and flesh upon them: (IF, Msb, K:) or the eyebrow; the hair growing on either of those bones: (AZ, K:) so called because it precludes the rays of the sun from the eye: (TA:) of the masc. gender: (Lh TA:) pl. حَوَاجِبُ. (S Msb, K.) One says, اـِنَّهُ لَمُزَجَّجُ الحَاجِبِ [Verily he has the eyebrow made narrow and long, by the removal of redundant hairs; or made narrow and long and arched; or lengthened with antimony]. (Lh, TA.) ― -b3- [Hence, as being likened thereto,] (assumed tropical:) The piece of wood that is over the lintel of a door-frame. (Az, TA.) [See عَتَبَةٌ.] ― -b4- (tropical:) The edge, (A,) or side, (K,) or upper limb of the disk, that appears when it begins to rise, (T, TA,) or the first part that appears, (Mgh,) of the sun, (T, A, Mgh, K,) and of the moon: (T, TA:) likened to the حاجب (A, Mgh) of the face (Mgh) of a man: (A:) and حَوَاجبُ الشَّمْس the sides of the sun. (S.) You say, بَدَا حَاجِبُ الشَّمْس, (T, A, TA,) and القَمَرِ, (T, TA,) (tropical:) The upper limb of the disk, (T, TA,) or the edge, (A,) of the sun appeared, (T, A, TA,) and of the moon. (T, TA.) ― -b5- (assumed tropical:) The edge or anything. (K.) A woman said to a man who was eating of the middle of a round cake of bread, كُلْ مِنْ حَوَاجِبِهَا (tropical:) Eat of its edges, (As, TA,) or its sides. (A.) ― -b6- (assumed tropical:) [The beginning of the dawn.] You say, لَاحَتْ حَوَاجِبُ الصُّبْحِ (tropical:) The beginnings of the dawn appeared. (A, TA.)

مُحَجَّبٌ مُحَجَّبٌ محجب : see what next follows.

مَحْجُوبٌ مَحْجُوبٌ محجوب [pass. part. n. of 1]. You say مَلِكٌ مَحْجُوبٌ (A) and ↓ مُحَجَّبٌ (S) and ↓ مُحْتَجبٌ (A) and ↓ مُحُوْجَبٌ (TA) [A king secluded, or concealed, from the people]. And اِمْرَأَةٌ مَحْجُوبَةٌ A woman veiled, or concealed by a curtain or the like. (TA.) And هُوَ مَحْجُوبٌ عِنِ الخَيْرِ [He is debarred from good.] (A, TA.) ― -b2- (assumed tropical:) Blind; (S, K;) and so ↓ مُحَوْجَبٌ. (TA.)

مُحْتَجِبٌ مُحْتَجِبٌ محتجب : see the next preceding paragraph.

مُحَوْجَبٌ مُحَوْجَبٌ محوجب : see مَحْجُوبٌ, in two places.

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR655 harf
حَجَبَ حَجَبَ U ( n. ac. حَجْب 1 , حِجَاْب 23 ), a. Covered, veiled, cloaked, masked, screened; enclosed, shut off. b. [ acc. & 'An ], Prevented, precluded from. c. Intervened. حَجَّبَ حَجَّبَ II , a. see I (a) . تَحَجَّبَ تَحَجَّبَ V , اِحْتَجَبَ VIII , a. Was concealed &c., concealed himself. b. Was prevented, preluded. اِسْتَحْجَبَ اِسْتَحْجَبَ X , a. Appointed as chamberlain,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok19.267 harf
حجب حَجَبَ - يَحْجُبُ - حِجَاب - مَحْجُوْب - مَحْجُوْبُوْن حَجَبَ - يَحْجُبُ + كائن + شيئاً + عن كائن: يعزله ويفصله عنه بحاجز يمنع المرور والرؤية: يضع أداة أو كائن مادي بين كائنين بحيث يمنع الاتصال والرؤية المباشرة بينهما حِجَاب: على وزن " فـِعال" اسم فعل مبالغة من " حَجَبَ - يَحْجُبُ ":اسم آلة منه: الكائن المادي الذي يمنع الاتصال والرؤية
Tamamını oku

Sîgalar(5)

Mücavir kökler62 mücavir (84 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. وري

    3 ortak ayet · Arka

  2. أذن

    3 ortak ayet · Kulak demektir

  3. ستر

    1 ortak ayet · Örtü

  4. دخل

    2 ortak ayet · Dahl: Kuytu yer demektir

  5. وقر

    1 ortak ayet · Kayadaki çukur demektir

  6. بشر

    2 ortak ayet · Beşere derinin tüysüz dış yüzü demektir

  7. طمع

    1 ortak ayet · “Teve’a” olgunlaşmış, koparılmaya hazır hurma demektir

  8. كنن

    1 ortak ayet · Okların konduğu kap demektir

  9. رسل

    3 ortak ayet · Saçak demektir

  10. سوم

    1 ortak ayet · Sima çehre demektir

  11. قلب

    2 ortak ayet · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır

  12. بين

    3 ortak ayet · Beyn topraktaki yarık demektir

Geçtiği ayetler(8)

  1. وَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ جَعَلْنَا بَيْنَكَ وَبَيْنَ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجَابًا مَسْتُورًا

    PerdeKur’an okuduğun zaman; seninle ahirete inanmayanların arasına örtülmüş bir perde koyarız.

  2. فَاتَّخَذَتْ مِنْ دُونِهِمْ حِجَابًا فَأَرْسَلْنَا إِلَيْهَا رُوحَنَا فَتَمَثَّلَ لَهَا بَشَرًا سَوِيًّا

    PerdeOnlardan gizlenmek için de bir perde germişti. Derken, Biz de ona ruhumuzu göndermiştik de tam bir insan olarak görünmüştü ona.

Sîga sayfası: بِالْحِجَابِ
Sîga sayfası: لَمَحْجُوبُونَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökحجب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerستر, حجز, كنن
Zıt Kökكشف
Çekirdek Özet 1İki şey arasına girerek birinin diğerine ulaşmasını, temasını veya görünmesini bütünüyle engellemek, araya engel koymak.
Çekirdek Özet 2İdrak, vahiy, rü'yet ve hakikat ile muhatap arasına çekilen fiziki, manevi veya cezai ayrılık seddi.
Çekirdek Özet 3Varlık alanlarını ve bilinç katmanlarını birbirinden ayıran, doğrudan teması engelleyip vasıtalı ilişkiyi zorunlu kılan sınır mekanizması.
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca kadın giyimine ya da salt maddi bir örtüye indirgeyip vahyî iletişimin, ontolojik sınırların ve manevi idraksizliğin perdelenmesi boyutlarını göz ardı etmek.

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حجBir hedefe yönelmek, sınır çizmek, etrafını dönerek veya delil getirerek engellemek ve tahkim etmek (حجج, حجر, حجز).بKapı, giriş ve sığınak imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle sınır çekme eylemi iki uzam veya iki varlık arasında fiziki ya da manevi tam bir geçiş engeline ve koruyucu perdeye dönüşmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvarBir alanı dışarıdan ayıran, çevreleyen ve girişi önleyen dikey sınır ve koruma hattı.
جDeve, değnekHareketi yönlendiren, mesafe koyan ve geçişi belirli bir güzergaha zorlayan unsur.
بEv, çadır, iç mekanGirişi olan, içinde barınılan, dış dünyadan yalıtılmış mahrem ve kapalı sığınak.
حجبDuvar veya çitin (ح) bir açıklığı veya geçişi kontrol altına alarak (ج) mahremiyet ve barınma alanını (ب) dış temaslara tamamen kapatması hareketi.İki alan veya kişi arasına aşılmaz bir ayrım koyarak geçişi, bakışı ve doğrudan ulaşımı sınırlandırma fonksiyonunu ifade eder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamİki şey arasına girip birbirine ulaşmasını engelleyen kalın perde, engel veya ara bölme; anatomide göğüs boşluğu ile karın boşluğunu ayıran diyafram zarı ve gözü dış etkilerden koruyan kaş çıkıntısı ile kemiği.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye döneminde hükümdarların veya kabile reislerinin kapısında durup halkın içeri girmesini engelleyen nöbetçi ve kapıcılar için bu kök türevleri kullanılmıştır. Nâbiğa ez-Zübyânî saray kapısındaki perdedarların ve engelleyicilerin huzura girmeyi menedişini tasvir ederken bu anlamı işlemiştir.
Erken Arapça kullanımKâbe'nin anahtarlarını elinde tutma, kapısını açıp kapama ve örtüsünü muhafaza etme görevi olan 'sidâne' vazifesine hicâbet adı verilmiş; Kusayy b. Kilâb döneminden itibaren haciblik kurumsal bir koruma ve engelleme makamı olmuştur. Ayrıca ufukta güneşin batarken son ışık parçasının gizlenmesi veya ilk kenarının belirmesi hâli için de حاجب الشمس ifadesi kullanılmıştır.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça حجب kökü, Sami dil ailesinin Güney-Batı kolunda 'araya girmek, menetmek, örtmek ve erişimi engellemek' anlam çekirdeğiyle gelişmiş tipik bir fiil yapısıdır. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) bu kökün doğrudan aynı üçlü kök dizilimiyle tam bir örtüşme göstermesinden ziyade, semantik alan bakımından araya perde çekme, koruyucu bir sınır örme işlevleri farklı fonetik biçimlerle karşılanır; ancak kökün ikili çekirdeği olan حج tabanı İbranicede bayram yapmak, dönmek, sınır çizmek anlamındaki ḥ-g-g ve sığınak, yarık anlamına gelen ḥ-g-w kökleriyle akrabadır. Arapçada حجب biçimi, bir nesnenin başka bir nesneye erişimini fiziki olarak kesen 'hâciz' ve 'mâni' fonksiyonunu hem somut organ adlandırmalarında (kaş, diyafram) hem de toplumsal kurumlarda (saray kapıcısı, Kâbe bekçiliği) merkezi bir statüye kavuşturmuştur.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönMenetmek, araya girmek, set çekmekKökün asıl anlamı bir şeyin başka bir şeye ulaşmasını engellemektir; organ adları (kaş, diyafram, kalça başı) gözü ve iç organları koruma işlevinden ötürü bu kökten türetilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİkili çekirdek seviyesinde sınır çizme, çevreleme (ḥ-g)Kuzeybatı Sami dillerinde koruma, sınır çekme ve kısıtlama kavramlarıyla paralel kök varyasyonları barındırır.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfroasyatik genelinde üç harfli kök seviyesinde doğrudan tespit edilmiş güvenilir soydaş biçim bulunmamaktadır.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Lane's Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حجبAnlamlıMenetmek, perdelemekİki şey arasına set koyarak geçişi veya görüşü engellemek.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
حبجAnlamlıAnsızın belirmek, karnı şişmekAteşin aniden parlaması veya devenin zararlı ot yiyip karnının davul gibi gerilmesi.Hedef kökle zıt yönlü hareket; gizlenme yerine aniden ortaya çıkma. Kur'an'da geçmez.
جحبAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel veya kullanımsız kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
جبحAnlamlıArı kovanı yapmak, yönelmekArıların sığındığı ve bal yaptığı kapalı oyuk veya kovan.Korunaklı iç mekan boyutuyla ilişkili. Kur'an'da geçmez.
بحجAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel veya kullanımsız kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
بجحAnlamlıSevinmek, övünmekBir durumdan ötürü içi içine sığmayacak kadar sevinç ve ferahlık duymak.Ruhsal genişleme ve övünç anlamı; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حجبMerkezEngelleme, perdelemeİki taraf arasında hem erişimi hem de görüşü engelleyen aşılmaz bir sınır veya engel koymak.Doğrudan teması ve geçişi kısıtlayan set.
سترKomşuÖrtme, gizlemeBir şeyin üstünü bir örtüyle kapatıp görünmez kılmak; mutlaka aşılmaz bir engel veya duvar oluşturması gerekmez.Yalnızca görünmeyi engelleyen yüzeysel örtü.
حجزKomşuAraya girme, ayırmaİki şeyin birbirine tecavüz etmesini, karışmasını önlemek üzere aralarına mekanik bir bariyer koymak.Karışmayı önleyen ara sınır.
كننKomşuKoruma, saklamaBir şeyi muhafaza etmek için kapalı, korunaklı bir kaba veya yuvaya yerleştirmek.Mahfuz tutma ve barındırma odaklı gizleme.
كشفZıtAçma, ortaya çıkarmaÖrtülü, perdeli veya gizli olan bir şeyin üzerindeki engeli tamamen kaldırıp onu aşikar kılmak.Engelin bertaraf edilip açıklığın sağlanması.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحجبEngel olmak, perde çekmekİki şey arasına girip iletişimi veya geçişi meneden sınır.Kesin
LatinceVelare, intercludere, obstareÖrtmek, yolu kesmek, mani olmakIntercludere araya girip yolu kapatmayı; velare perdelemeyi karşılar ancak nöbetçi/bekçi boyutunu dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceScreen, veil, bar, partitionPerdelemek, engellemek, bölme koymakScreen ve partition hem görmeyi hem geçişi engelleyen bölmeyi verir; vahyî iletişimin vasıtalı oluşunu da yansıtır.Güçlü
AlmancaAbschirmen, verdecken, trennenKorumak, perdelemek, ayırmakAbschirmen dış etkilere karşı araya paravan koyup korumayı ve engellemeyi açık biçimde kapsar.Güçlü
FransızcaVoiler, cloisonner, intercepterPerdelemek, bölmelere ayırmak, yolunu kesmekCloisonner alanlar arasına geçilmez duvar örmeyi, intercepter erişimi engellemeyi ifade eder.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
حِجَابٌ / حِجَابًاUhrevi ontolojik ayrımCennetlikler ile cehennemlikler veya A'râf ehli arasında duran, zıt varoluş hallerinin birbirine karışmasını ve doğrudan geçişini engelleyen kalın set (A'râf 7:46).
حِجَابًاManevi idraksizlik perdesiİnkarcıların hakikat çağrısını ve Kur'an'ın derin manasını kavramasını engelleyen psikolojik ve kalbi bariyer (İsrâ 17:45, Fussilet 41:5).
حِجَابٌSosyal mahremiyet ve edep seddiPeygamber hanımlarının müminlerden bir şey isterken veya onlarla konuşurken araya koydukları fiziki perde ve saygı sınırı (Ahzâb 33:53).
بِالْحِجَابِKozmik ufuk sınırıGüneşin batarken gözden kaybolup karanlığın veya ufuk çizgisinin arkasına gizlenmesi hali (Sâd 38:32).
مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍVahyî tenzih ve iletişim sınırıAllah Teâlâ'nın bir beşerle aracısız, doğrudan yüz yüze değil; mahiyeti idraki aşan bir tecelli perdesi arkasından hitap etmesi durumu (Şûrâ 42:51).
حِجَابًاİnziva ve mekânsal yalıtımHz. Meryem'in ibadet ve tefekkür amacıyla ailesinden ve kavminden ayrılarak çekildiği korunaklı örtü ve mekan sınırı (Meryem 19:17).
لَمَحْجُوبُونَCezai mahrumiyet ve tecelli yasağıKıyamet gününde günahkarların Rablerinin rahmetinden, rızasından ve rü'yetinden bütünüyle menedilip yoksun bırakılması hali (Mutaffifîn 83:15).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamRü'yetullah ve kelâm sıfatıAllah'ın ahirette müminler tarafından görülmesi meselesinde kâfirlerin 'mahcup' kalması (Mutaffifîn 83:15) ve Allah'ın beşerle perde arkasından konuşması (Şûrâ 42:51); zatın tecessümden tenzihi ve mahrumiyet cezası.Maddi perdeden tenzih, tecelli ve görmekten mahrum kalma.
FıkıhMiras hukuku ve tesettürMiras ilminde bir vârisin diğer bir vârisi kısmen (hacb-i noksan) veya tamamen (hacb-i ıskat) mirastan mahrum etmesi; ayrıca harem ve kadınların yabancılara karşı mahremiyet sınırları.Hakkın engellenmesi, hak sahipliğinin düşürülmesi ve mahremiyet seddi.
TefsirGayb-şehadet ayrımı ve kalbi perdelerAyetlerde geçen 'hicâb' lafızlarının somut duvarlar mı yoksa kalbin kibir, inat ve cehaletle hakikate kapanması mı olduğu tartışması.İdrak engeli, epistemolojik kapalılık ve ontolojik fasıla.
HadisDua, zulüm ve ilahi tecelliMazlumun duası ile Allah arasında hiçbir perdenin bulunmaması; Allah'ın nur veya zulmetten perdelerinin bulunması ve açıldığında azametin mahlukatı yakacağı beyanları.Aşılmaz sınırların kalkması veya ilahi celalin doğrudan temasını önleyen perde.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve uluhiyet idrakiTenzih seddiMahlukat ile Halık arasına ontolojik mesafe koyarak şirk ve tecessüm tehlikesini bertaraf etmek.Allah'ın doğrudan görülüp kuşatılmasını engeller; imanı gayb zemininde tutar.Kesin
İlmiEpistemoloji ve kavrayışMetodolojik sınırBilinmeyen ile bilinen arasına konan, aşılması ancak delil ve tefekkürle mümkün olan anlama engeli.Ön yargı ve taassup bilgiye hicap olur; hakikatin açığa çıkması bu zihni perdenin kalkmasına bağlıdır.Güçlü
SiyasiYönetim ve kamu düzeniDenetim ve filtre mekanizmasıİdarecinin halkla arasına kontrolsüz duvar örmesini engelleyen ya da kurumsal mahremiyeti sağlayan protokol.Tarihteki 'hâcib' makamı otoriteyi keyfi müdahalelerden korurken, halktan kopuş riskini de doğurmuştur.Güçlü
İktisadiHak sahipliği ve dağıtımPay alma engeliMiras ve kaynak bölüşümünde bir derecenin diğer dereceyi bloke etmesi (hacb kuralı).Yakın akrabanın uzağı düşürerek mülkiyetin dağılmasını disipline etmesi ve sermaye parçalanmasını önlemesi.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYalıtkan / Bariyer potansiyeli (Fizik)İki ortam veya yük arasında enerji, akım ya da parçacık geçişini durduran, belirli bir eşik aşılmadıkça teması sıfırlayan dielektrik veya yalıtkan katman yapısıyla tam izomorfizm gösterir.Kesin
Beşeri bilimlerSosyal mesafe ve rol sınırları (Sosyoloji)Toplumsal sınıflar, hiyerarşik roller veya mahrem alanlar arasında doğrudan teması filtreleyen, ihlal edildiğinde çatışma doğuran kurumsal ve simgesel normlar bütünüdür.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün anlamını yalnızca kadınların başını örtmesi veya belirli bir kumaş parçasıyla bedenini gizlemesi biçimindeki modern giyim tartışmalarına hapsetmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök; cehennem ile cennet arasındaki aşılmaz ontolojik seddi (7:46), kâfirlerin hakikati kavrayamamasına yol açan manevi-kalbi körlüğü (17:45), güneşin batışındaki kozmik kayboluşu (38:32) ve ahirette rü'yetullahtan mahrumiyeti (83:15) kuşatan çok katmanlı bir sınır mekanizmasıdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKök bu şekilde daraltıldığında, Kur'an'ın vahyî iletişim teorisi, kul ile Allah arasındaki ontolojik mesafe, gayb bilinci ve kalbin idraksizlik marazı gibi devasa teolojik meseleler gözden kaçar; metin yüzeysel bir tekstil tartışmasına indirgenir.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varlık hiyerarşisini (gayb ile şehadet, cennet ile cehennem, ilahi kelam ile beşeri idrak) hangi mekanizmalarla birbirinden ayırdığını ve bu alanlar arasındaki temasın şartlarını izah eden anahtar bir kavramdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Vahyin geliş keyfiyetini açıklayan ayetlerde (Şûrâ 42:51), inkarcıların psikolojik ve epistemolojik tıkanıklığını bildiren yerlerde (İsrâ 17:45, Fussilet 41:5) ve ahiret halleri ile ceza tasvirlerinde (A'râf 7:46, Mutaffifîn 83:15) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikatin görülmemesini 'delil yetersizliğine' bağlayan anlayışı düzeltir; asıl engelin muhatabın kalbi taassubu ve kibri sebebiyle bizzat kendi idrakine çektiği manevi bir hicap olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİki uzam, beden veya nesne arasına girerek teması, geçişi ve görüşü engelleyen perde, kalın set, kaş kemiği ve diyafram zarı.
  • Soyut anlamBilincin hakikati kavramasını önleyen manevi kapalılık, ontolojik düzeyler arası ayrılık seddi ve ilahi lütuftan mahrumiyet hali.
  • Sistematik karşılıkVarlık tabakaları, sosyal mahremiyet daireleri ve miras hisseleri arasında aşılması kurallara bağlı olan yalıtım ve filtreleme mekanizması.
  • LaTeX modeliH(A,B)={x∣T(A,x)⋅T(x,B)=0}
  • LaTeX açıklaması

Modelde A ve B etkileşim halinde olması muhtemel iki varlık alanını, bilinci veya uzamı temsil eder. H(A,B) bu iki alan arasına giren perdeyi veya engeli ifade eder. T fonksiyonu bir noktadan diğerine doğrudan geçişi, bakışı veya teması (T>0) simgeler. Perdeyi oluşturan x sınır katmanı araya girdiğinde, A'dan x'e ve x'ten B'ye doğrudan akışın bileşkesi sıfırlanmakta (=0), yani iki taraf arasındaki doğrudan temas bütünüyle kesilmektedir. Bu durum kökün 'araya girip teması engelleme' mantığını matematiksel olarak resmeder.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ح