حدق

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ح-د-ق2 sîga, 16 mücavir kök, 3 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أرضوَحَدَائِقَشجرقومحدقبهجخلقعنبمعحَدَائِقَعدلكونموهسمو

KökSîga 2Ayet 3Sure 3Mücavir 16

▶ Ağı aç (3B)

حدق

ح - د - ق

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Hadek : Hadek, patlıcan, sonra bütün bahçelerin adı olmuştur. Cennet ağaçlı bahçe, hadike ise ağaçsız bahçe, bostan demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Hadek : Hadek, patlıcan, sonra bütün bahçelerin adı olmuştur. Cennet ağaçlı bahçe, hadike ise ağaçsız bahçe, bostan demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.427 harf
باب الحاء والقاف والدال معهما ق ح د، ح ق د، ق د ح، ح د ق، د ح ق، مستعملات قحد: القَحَدة: ما بينَ المأْنَتَيْن من شَحْم السَّنام. ناقةٌ مِقحاد: ضَخْمةُ القَحَدة، قال: المُطْعِمُ القَوْمِ الخِفافِ الأَزوادْ من كُلِّ كَوماءَ شَطُوطٍ مِقحادْ حقد: الحِقْدُ: الاسمُ، والحَقْدُ: الفِعلُ، حَقَدَ يَحقِدُ حَقْداً، وهو إمساكُ العَداوة في القلب والتَرَبُّصُ بفُرصتها. قدح: القَدّاح: مُتَّحِذُ الأقداح،
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR319 harf
حَدَقَةُ العين: سوادُها الأعظمُ، والجمع حَدَقٌ وحِداقٌ. قال أبو ذؤيب: فالعَيْنُ بعدهُم كَأَنَّ حِداقَـهـاسُمِلَتْ بِشَوْكٍ فهي عورٌ تَدْمَعُ والتَحْديق: شدّة النظر. والحديقةُ: الروضةُ ذات الشجر. وقال تعالى: "وَحَدائِقَ غُلْباً" ويقال: الحديقةُ: كلُّ بستان عليه حائط. وحَدَقوا بالرَجُلِ وأَحْدَقوا به، أي أحاطوا به.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR6.590 harf
باب الحاء والقاف والدال حقد ، حدق ، قدح ، قحد ، دحق : مستعملات . قحد : قال الليث : القَحَدَةُ : ما بين المأْنَتَيْن من شَحْم السنام . وناقَةٌ مِقْحَاد : ضخمة القَحَدَة وأنشد : مِن كلِّ كَوْمَاءَ شَطُوطٍ مِقْحَادْ أبو عُبَيد عن الأصمعيِّ : المِقْحَاد : النَّاقةُ العظيمة السَّنام : ويقال للسَّنام : القَحَدَة ، قال : والشَّطُوطُ : العظيمة جَنْبَتَي السَّنَام . ثعلب عن ابن الأعرابيِّ قال : المَحْقِدُ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.398 harf
(باب الحاء والدال وما يثلثهما) (حدر) الحاء والدال والراء أصلان: الهبوط، والامتلاء. فالأوّل حَدَرْتُ الشّيءَ إذا أَنزَلْتَه([1]). والحُدُور فعل الحادر. والحَدُور، بفتح الحاء: [المكان([2])] تَنْحَدِر منه. والأصل الثاني قولُهم للشَّيء الممتلئ حادر. يقال عَينٌ حَدْرَة بَدْرَة: ممتلِئة. وقد مضى شاهدُه([3]). وناقةٌ حادرةُ العينين، إذا امتلأتَا. وسُمِّيت حَدْراء لذلك. ويقال الحيدرة الأسد* ويمكن أن
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR221 harf
- ﴿حدائق ذات بهجة﴾ [النمل/60]، جمع حديقة، وهي قطعة من الأرض ذات ماء، سميت تشبيها بحدقة العين في الهيئة وحصول الماء فيها، وجمع الحدقة حداق وأحداق، وحدق تحديقا: شدد النظر، وحدقوا به وأحدقوا: أحاطوا به، تشبيها بإدارة الحدقة.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR505 harf
ح د ق هم في مثل حدقة البعير أي في خصب وماء كثير وهي موصوفة بكثرة الماء‏.‏ وهم رماة الحدق‏:‏ للمهرة في النضال‏.‏ وتقول‏:‏ الرامي إذا حذق لم يخطيء الحدق‏.‏ وتكلمت على حدق القوم أي وهم ينظرون إليّ‏.‏ قال أبو النجم‏:‏ وكلمة حزم تغص الخطيب على حدق القوم أمضيتها وحدق إليّ ونظر إليّ بتحذيق وحدقه بعينه‏:‏ نظر إليه فهو حاذق‏.‏ ورأيت المريض يحدق يمنة ويسرة‏.‏ ورأيت الذبيحة حادقة‏.‏ وقد أحدقوا به
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.537 harf
حدَقَ به الشيءُ وأَحدقَ: اسْتَدارَ؛ قال الأَخطل: المُنْعِمُون بنُو حَرْبٍ، وقد حَدَقَتْ بيَ المَنِيّةُ، واسْتَبْطأْتُ أَنصارِي وقال ساعدة: وأُنْبِئْتُ أنَّ القومَ قد حَدَقُوا به، فلا رَيْبَ أنْ قد كان ثَمَّ لَحيمُ وكل شيء اسْتَدار بشيء وأَحاطَ به، فقد أَحدَقَ به. وتقول: عليه شامةٌ سوداء قد أحدقَ بها بياض. والحَدِيقة من الرِّياض: كلُّ أَرض استدارت وأَحدق بها جاجزٌ أو أَرض مرتفعة؛ قال عنترة: جادَتْ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR255 harf
* ح د ق * * حَدَقةُ * العين سوادها الأعظم والجمع * حَدَقٌ * و * حِدَاقٌ * و * التحدِيقُ * شدة النظر و * الحَدِيقةُ * الروضة ذات الشجر قال الله تعالى ﴿وحدائق غلبا﴾ وقيل الحديقة كل بستان عليه حائط و * حَدَّقُوا * به * تحدِيقاً * و * أحْدقوا * به أحاطوا به
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.358 harf
الحدقة، محركة: سواد العين عن ابن دريد ، وهو المستدير وسط العين، وقيل: هي في الظاهر سوادها، وفي الباطن خرزتها، وقال الجوهري: سوادها الأعظم، وقال غيره: السواد الأعظم في العين هي الحدقة، والأصغر هو الناظر، وفيه إنسان العين، وإنما الناظر كالمرآة إذا استقبلتها رأيت فيها شخصك، وقولهم: في حديث الأحنف: نزلوا في مثل حدقة البعير أي: نزلوا في خصب، وشبهه بحدقة البعير لأنها ريا من الماء، قال ابن الأثير: لأنها
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR6.286 harf
حَدَقَهُ 1 حَدَقَهُ حدق حدقه حدقة (K, TA) بِعَيْنِهِ, aor. حَدِقَ , inf. n. حَدْقٌ, (TA,) He looked at it. (K, TA.) It is said in a trad., فَحَدَقَنِى القَوْمُ بِأَبْصَارِهِمْ And the people, or party, cast the blacks of their eyes at me. (TA.) And حَدَقَهُ He, or it, hit, or hurt, the black of his eye. (K.) -A2- حَدَقَ, (K, TA,) aor. حَدِقَ , (TA,) inf. n. حُدُوقٌ, said of one that is dying
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR446 harf
حَدَقَ حَدَقَ I ( n. ac. حَدْق 1 , حُدُوْق 27 ), a. Surrounded, enclosed, encircled, encompassed. b. see II . حَدَّقَ حَدَّقَ II a. [ Ila ], Eyed narrowly, gazed, stared, peered at. أَحْدَقَ أَحْدَقَ IV , a. see I (a) . حَدَقَة حَدَقَة 4t , ( pl. حَدَق 4 , حِدَاْق 23 , أَحْدَاْق 38 ), a. Pupil or black of the eye. حَاْدِق حَاْدِق 21 , a. Ingenious, clever. حَدِيْقَة حَدِيْقَة 25t ,
Maddenin bağlantısı

حَدَقَ حَدَقَ I ( n. ac. حَدْق 1 , حُدُوْق 27 ), a. Surrounded, enclosed, encircled, encompassed.

b. see II .

حَدَّقَ حَدَّقَ II a. [ Ila ], Eyed narrowly, gazed, stared, peered at.

أَحْدَقَ أَحْدَقَ IV , a. see I (a) .

حَدَقَة حَدَقَة 4t , ( pl. حَدَق 4 , حِدَاْق 23 , أَحْدَاْق 38 ), a. Pupil or black of the eye.

حَاْدِق حَاْدِق 21 , a. Ingenious, clever.

حَدِيْقَة حَدِيْقَة 25t , ( pl. حَدَاْئِقُ 46 ), a. Garden, orchard &c.

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR12.220 harf
حدق حَدَقَ - يَحْدِقُ - حَدِيْقَة - حَدائِق حَدَقَ - يَحْدِقُ + كائن أو شيء أو أمر+ بـِ شيء أومكان: أحاط به على شكل سور دائري ملتف ومرتفع حَديْقَة: على وزن " فعيلة" فاعل مرة من " حـَدَقَ - يَحْدِقُ ": اسم مكان خاص منه: الأرض أو البستان المزروع والمحاط من جميع جوانبه بأشجار عالية تلتف حوله وتفصله عما سواه حَدائِق: جمع " حَدِيْقَة "
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler16 mücavir (24 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. بهج

    1 ortak ayet · Behic çiçekli otlak yer demektir

  2. عنب

    1 ortak ayet · E’nab, Üzüm asması demektir

  3. نبت

    1 ortak ayet · Bitki

  4. عدل

    1 ortak ayet · Denk tutuyorlar

  5. شجر

    1 ortak ayet · Ağaç

  6. غلب

    1 ortak ayet · Ğulb, Ğelba, bahçenin etrafına dikilen ağaçlara denir

  7. موه

    1 ortak ayet · Su

  8. ذو

    1 ortak ayet · Sahip

  9. مع

    1 ortak ayet · Beraber

  10. خلق

    1 ortak ayet · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir

  11. نزل

    1 ortak ayet · “Nezle” konaklama yeri demektir

  12. سمو

    1 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

Geçtiği ayetler(3)

  1. … وَالْأَرْضَ وَأَنْزَلَ لَكُمْ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَنْبَتْنَا بِهِ حَدَائِقَ ذَاتَ بَهْجَةٍ مَا كَانَ لَكُمْ أَنْ تُنْبِتُوا شَجَرَهَا …

    BostanlarYoksa gökleri ve yeri yaratan, gökten size su indirip onunla bir ağacını dahi bitiremeyeceğiniz nice güzel bahçeler meydana getiren mi? Allah yanında başka bir ilah mı? Hayır, onlar sapıklıkta ısrar eden bir güruhtur.

  2. حَدَائِقَ وَأَعْنَابًا

    BostanlarBahçeler ve bağlar.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökحدق
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerروض, جنن, حوط
Zıt Kökبيد
Çekirdek Özet 1Bir şeyin etrafını dairesel olarak kuşatmak, çevrelemek ve göz bebeği gibi suyu ve bereketi korunaklı bir sınır içine almak
Çekirdek Özet 2Etrafı sınırlandırılmış, korunaklı, zengin meyve ve su kaynaklarıyla donatılmış cennet ve dünya bostanları
Çekirdek Özet 3Kuşatıcı bir koruma ve sınır sistemi içinde bereketi yoğunlaştıran, iç zenginliği dış etkenlerden muhafaza eden kapalı ekosistem
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan veya ağaçsız bir bostan sayarak kuşatılmışlık, çevrilmişlik ve yoğun koruma nüansını göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حدKeskin sınır çizmek, uç belirlemek, bir alanı diğerinden net bir hatla ayırmak; حدب (tümsekleşmek, sınır oluşturmak), حدث (yeni bir sınır veya durum başlatmak), حدد (keskinleştirmek, sınırlamak) köklerinde olduğu gibiقEklenen ق harfi dairesel toplanma, kapanma ve kavrama hareketi katarak doğrusal olan sınırı dairesel bir çevrelemeye ve içe dönük bir kuşatmaya dönüştürmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaDış dünyaya karşı sınır çeken ve içeridekini muhafaza eden koruyucu engeli temsil eder.
دKapı; giriş, geçiş, hareketKorunan alanın sınırındaki geçiş noktasını, sınır boyunca devam eden kontrolü belirtir.
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırÇizilen sınırın dairesel olarak kapanmasını, toplanmasını ve odaklanmış bir merkez oluşturmasını sağlar.
حدقÇitin dairesel olarak kapanıp bir merkezi bütünüyle kuşatmasıKoruyucu bir sınırın veya engelin bir alanın ya da göz bebeğinin etrafını dairesel olarak sarıp bereketi ve görüşü içeride toplaması hareketini ifade eder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamGözün renkli ve dairesel bebeği; bir şeyin etrafını tam bir halka şeklinde kuşatmak; etrafı duvar, çit veya yükseltiyle çevrili, içinde su ve meyve ağaçları bulunan korunaklı bahçe
Cahiliye şiiri kullanımıAntara b. Şeddâd el-Absî, suyla dolup dairesel biçimde parlayan korunaklı bahçeyi dirheme benzeterek şöyle der: فَتَرْكنَ كلَّ حَديقةٍ كالدِرْهَم / Ebu Züeyb el-Hüzelî göz bebeklerini nitelerken şöyle der: فالعَيْنُ بعدَهُمُ كأنَّ حِداقَها سُمِلَتْ / بشَوْكٍ فهـي عُـورٌ تـدْمَـعُ
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi el-Ahtal, ölümün insanı her yönden kuşatmasını anlatırken kökü fiil formunda şöyle kullanır: المُنْعِمُون بنُو حَرْبٍ، وقد حَدَقَتْ / بيَ المَنِيّةُ، واسْتَبْطأْتُ أَنصارِي

Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha.

Sami etimolojik katman

Arapça حدق kökü, Sami dillerinin güney kolunda bir merkezi çevreleme, dairesel kuşatma ve suyla beslenen sınırlandırılmış alan tasavvuru etrafında gelişmiştir. Kuzeybatı Sami dillerinde ve İbranicede doğrudan h-d-q kökü genellikle çit yapımında veya sınır belirlemede kullanılan dikenli çalı türlerini (ḥēdeq / חֵדֶק; bkz. Mişle 15:19, Mika 7:4) ifade eder; bu durum çitle çevirme, koruyucu ve geçit vermez bir sınır kurma eylemiyle doğrudan anlamsal bağ taşır. Süryanicede de diken ve koruyucu sınır çitleriyle ilişkili formlar görülür. Arapçada kök, dikenli çitten ziyade bu çitle ya da duvarla dairesel olarak çevrilen korunaklı alana (حديقة) ve beyazlığın çevrelediği su dolu siyah göz bebeğine (حدقة) evrilerek semantik bir genişleme ve incelme kazanmıştır. Fonetik olarak ح ve د seslerinin oluşturduğu keskin sınır manası, ق harfinin dairesel kapalılığıyla birleşerek Arapçada bir varlığı çepeçevre kuşatma (أحدق) fiilini türetmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lane's Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönحد çekirdeğinden türeme dairesel kuşatmaSınır koyma ve keskin ayırma anlamından dairesel çevrelenmiş bahçeye ve göz bebeğine geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ḥēdeq (dikenli sınır çalıları)Sınır koruma ve etrafı engelle çevirme işlevinin Arapçada korunan alana ve dairesel çevrelemeye evrilmesiGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik sınır ve çevreleme kökleriÇevrilmiş, kapalı korunaklı alan modelleriyle yapısal paralellikMuhtemel

Kaynak HALOT, Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حدقAnlamlıÇevrelemek, kuşatmakEtrafı sınırla çevrilmiş bahçe, dairesel göz bebeğiHedef kök; Kur'an'da geçer
حقدAnlamlıGizli öfke tutmakÖfkeyi ve kini kalbin sınırları içinde hapsedip biriktirmekKur'an'da geçmez; içe hapsetme ilişkisi
دحقAnlamlıUzaklaştırmak, mahrum etmekEli bir şeyden çekmek, iyilikten ve insanlardan uzağa sürmekKur'an'da geçmez; dışarı itme yönü
دقحAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde ihmal edilmiş diziliş
قحدAnlamlıÇıkıntılı olmak, asıl kökHörgücün sertleşip belirginleşmesi, devenin kök kemiğiKur'an'da geçmez
قدحAnlamlıÇakmak, oymak, yarmakAteş çıkarmak için sürtmek, tahtayı oyup kap yapmakKur'an'da geçer; zıt hareket (açma/oyma)

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حدقMerkezKuşatılmış yeşillik ve bahçeEtrafı duvar, çit veya yükseltiyle tam olarak çevrilmiş, dairesel korumaya alınmış bostanSuyu, ağacı ve meyvesi olan, dış müdahalelerden yalıtılmış korunaklı alan
روضKomşuSulak çayırlıkDoğal su birikintisiyle yeşeren, etrafında zorunlu bir çit veya duvar bulunmayan geniş açık yeşillikDüzlük ve yayılma unsuru ön plandadır; etrafı çevrilmiş olma şartı yoktur
جننKomşuÖrtülü, sık ağaçlı bahçeAğaçların sıklığı sebebiyle toprağı ve içeriyi gizleyen, gözden saklayan büyük bahçeVurgu çevrelenmişlikte değil, ağaçların yoğunluğunun sağladığı örtücülük ve gizlemededir
حوطKomşuGenel kuşatma ve korumaBir şeyin çevresini sararak kontrol altına alma eylemiBahçe veya bitki şartı olmaksızın her türlü koruyucu kuşatmayı ifade eder
بيدZıtYok oluş, ıssız çölHiçbir sınırı, suyu, bitkisi ve koruması bulunmayan helak edici açıklıkSınırlı ve bereketli bahçenin tam karşıtı olan çöl ve tükeniş hali

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحدقKuşatmak, etrafı çevrili bahçeSınırla çevrilmiş su ve meyve dolu korunaklı alan ile göz bebeğiKesin
LatinceHortus inclusus, circumdareEtrafı çevrilmiş bahçe, kuşatmakHortus inclusus kapalı bahçe anlamını tam verir; circumdare ise dairesel kuşatmayı karşılarGüçlü
İngilizceEnclosed garden, orchard, surroundÇevrili bostan, meyve bahçesi, çevrelemekSadece garden kelimesi çevrilmişlik nüansını eksik bırakır; enclosed orchard kavramı daha uygundurGüçlü
AlmancaUmfriedeter Garten, umringenEtrafı çitle çevrili bahçe, kuşatmakUmfriedung koruyucu sınırı, Garten ise bereketi ifade ederek kökün iki yönünü de karşılarGüçlü
FransızcaJardin clos, entourerKapalı bahçe, etrafını sarmakClos unsuru koruyucu çiti, jardin ise meyve ve bitki zenginliğini aktarırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
حَدَائِقَ ذَاتَ بَهْجَةٍDünya nimetleri, göz alıcı korunaklı bostanlarYaratılış delilleri ve ilahi lütufların sayıldığı bağlam; Neml 27:60
حَدَائِقَ وَأَعْنَابًاAhiret mükafatı, cennetin meyve dolu bahçeleriTakva sahiplerine vadedilen kurtuluş ve ebedi nimet bağlamı; Nebe 78:32
وَحَدَائِقَ غُلْبًاSık, iri ve gövdeli ağaçlarla dolu dünya bahçeleriİnsanın rızkı için yeryüzünün hazırlanışını anlatan nimet bağlamı; Abese 80:30

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamCennet tasvirleri ve ilahi kudret delilleriCennet nimetlerinin cismaniyeti ve yaratılış ayetlerindeki mükemmel nizamın delaletiİlahi lütfun sınırsızlığına karşılık nimetin korunaklı ve estetik bir formda sunuluşu
FıkıhZiraat, sulama ve arazi mülkiyeti hükümleriEtrafı duvarla çevrili bahçelerin (حديقة ve حائط) ihrazı, sulama önceliği ve zekat oranlarıKorunaklı mülkiyet sınırı ile tabii açık arazinin hukuki ayrımı
Tefsirحدائق kelimesinin جنات ile lafız farkıMüfessirlerin bahçenin حديقة sayılması için etrafında duvar veya sınır bulunması şartını vurgulamasıSalt yeşillik değil, koruyucu duvarı olan meyveli zengin bostan tasavvuru
HadisBakış, dikkat ve göz bebeği mecazlarıGöz bebeğinin dikilerek bakılması (تحديق) ve okçuların hedefi vurmadaki mahareti bağlamıKeskin odaklanma, tam dairesel çevrelenmiş görme merkezi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUhrevi mükafat ve korumaİlahi koruma altına alınmış esenlik alanıDış kötülüklerden yalıtılmış saf huzur ve nimet üretmeDinin vaat ettiği nihai kurtuluş, kaosun giremediği korunaklı bir bahçe formundadır.Güçlü
İlmiEkoloji ve biyosferKapalı ve kontrollü ekosistemİç döngüleri koruyarak biyolojik verimliliği maksimize etmeSınırları belirli bir alanın içindeki mikro klimanın canlılığı beslemesi ilkesidir.Güçlü
SiyasiSınır güvenliği ve egemenlikTahkim edilmiş, korunaklı egemenlik havzasıToplumun refahını dış tecavüzlerden muhafaza etmeDüzen ve bereket, ancak sınırları tahkim edilmiş güvenli bir çerçevenin içinde var olabilir.Muhtemel
İktisadiKatma değerli tarımsal üretimİleri derecede ıslah edilmiş, çevrilmiş sermaye alanıYüksek verimli meyve ve ürünleri dış zararlardan koruyarak biriktirmeDışa açık mera hayvancılığı veya kuru tarımdan farklı olarak yoğun emekle korunan yüksek değerli üretim modelidir.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKapalı sistem ve sınır değer problemiTermodinamikte veya geometride sınırları kesin bir çeperle (∂Ω) çevrilmiş, kütle veya enerji kaybı kontrollü iç alan (Ω) dinamiğiGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal koruma ve güvenli yaşam alanıSosyolojide toplumsal kurumların bireyi ve üretilen kültürel sermayeyi kaos ortamından koruyan koruyucu sınırlarıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiحديقة kelimesini modern Türkçedeki sıradan şehir parkı, alelade çiçeklik veya etrafı açık otsu bostan gibi algılamak
Kur'an içi daha geniş anlamEtrafı belirgin bir hatla, çitle veya duvarla tahkim edilmiş, içinde su kaynakları ve gövdeli ulu meyve ağaçları barındıran, dış etkilere kapalı zengin bir üretim ve huzur alanı
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur'an'daki cennet ve nimet tasvirlerinin mimari, koruyucu ve güvenlik boyutunun ıskalanarak estetiğin yalnızca rastgele bir yeşillikten ibaret sanılması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın lütuf ve mükafat tasvirlerinde rastgele bir tabiatı değil; insan emeği, ilahi nizam, koruma, sınır ve estetiğin iç içe geçtiği tahkim edilmiş ekosistemleri öne çıkardığını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yaratılış delillerinin sergilendiği kozmik nizam ayetlerinde (Neml 27:60), ahiret mükafatının mekânsal boyutunun anlatıldığı kıyamet sahnelerinde (Nebe 78:32) ve ilahi rızık düzeninin ayrıntılandırıldığı bağlamlarda (Abese 80:30) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Bahçeyi korumasız ve dağınık bir bitki örtüsü zanneden yüzeysel bakışı düzeltir; bereketin devamı için koruyucu bir sınırın ve yapısal bir çeperin zorunlu olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir merkezi daire şeklinde saran sınır, su dolu göz bebeği ve etrafı çit veya duvarla çevrilmiş meyveli bahçe.
  • Soyut anlamBir değerin veya bereketin dağılıp heba olmasını önlemek üzere etrafına çekilen koruyucu ve yalıtıcı sınır sistemi.
  • Sistematik karşılıkDış entropiye ve yıkıcı etkenlere karşı korunan, iç verimliliği artıran ve güvenliği garanti eden kapalı varlık alanı.
  • LaTeX modeliΩ⊂R2,∂Ω∩E=∅  ⟹  ddt∫Ωρ(x,t) dx≥0
  • LaTeX açıklamasıFormülde Ω, korunan iç bahçeyi ve bereket alanını; ∂Ω, bu alanı dairesel olarak kuşatan koruyucu sınırı veya çiti temsil eder. Sınırın dış tehdit kümesi olan E ile kesişiminin boş olması (∂Ω∩E=∅), dış yıkıcı etkenlerin alana nüfuz edemediğini gösterir. Bu kapalılık sayesinde alan içindeki nimet, bereket ve değer yoğunluğu olan ρ(x,t) fonksiyonunun toplam integralinin zamana bağlı değişimi sıfırdan büyük veya eşit kalmakta, yani iç bereket korunup artmaktadır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ح