حظظ
ح - ظ - ظ
KÖK- 7 geçiş
- 7 ayet
- 3 sîga
- 9 sözlük
Huzve atışlardaki hedef demektir. Vav za’ya dönüşmüş, Hazze olarak atışlardaki isabetten kinaye olarak yarışmadaki pay, ödül manasındadır.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(9)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Huzve atışlardaki hedef demektir. Vav za’ya dönüşmüş, Hazze olarak atışlardaki isabetten kinaye olarak yarışmadaki pay, ödül manasındadır.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR441 harfباب الحاء مع الظاء
ح ظ مستعمل فقط ظ ح
حظ:
الحَظُّ: النَّصيبُ من الفَضْل والخير، والجميع: الحُظُوظ. وفلان حَظيظ، ولم نَسْمَعْ فيه فِعلاً. ناس من أهل حِمْص يقولون: حَنْظ، فإذا جَمَعوا رَجَعوا إلى الحُظُوظ، وتلك النُونُ عندهم غُنَّةٌ ليست بأصلية. وإنّما يَجري على ألْسنتهم في المُشَدَّد نحو الرُزّ يقولون: رُنْز، ونحو أُتْرُجَّة يقولون أتْرُنْجة، ونحو اجّار يقولون انّجار فإذا جَمَعوا تركوا الغُنَّة
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR367 harfالحَظُّ: النصيبُ والجَدُّ، وجمع القلّة أَحُظٌّ، والكثير حُظوظٌ وأَحاظٍ على غير قياس، كأنَّه جمع أَحْظٍ. قال الشاعر:
وليس الغِنى والفقرُ من حيلةِ الفَتىولكنْ أَحاظٍ قُسِّـمَـتْ وجُـدودُ
تقول منه: ما كنتَ ذا حَظٍّ، ولقد حَظِظْتَ تَحَظُّ فأنت حظٌّ وحظيظٌ ومَحْظوظٌ، أي جديدٌ ذو حَظٍّ من الرزق. وأنت أَحَظُّ من فلان. والحُظُظُ والحُظَظُ: لغةٌ في الحُضَضُِ، وهو دواءٌ.
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR186 harfح ظ ظ
إنه لذو حظ عظيم من المال وذو حظ من العلم.
ولهم حظوظ وأحاظ وأصله أحاظ جمع أحظ.
قال: ولكن أحاظ قسمت وجـدود وقد حظظت يا رجل وحظظت مثل مسست وأنت محظوظ وحظيظ وهو أحظ من غيره.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR2.804 harfالحَظُّ: النَّصِيبُ، زاد الأَزهري عن الليث: من الفَضْل والخيْر. وفلان ذو حَظّ وقِسْم من الفضل، قال: ولم أَسمع من الحظِّ فِعْلاً. قال ابن سيده: ويقال هو ذو حَظٍّ في كذا. وقال الجوهري وغيره: الحَظّ النصيب والجَدّ، والجمع أَحُظٌّ في القِلَّة، وحُظوظ وحِظاظٌ في الكثرة، على غير قياس؛ أَنشد ابن جني:
وحُسَّدٍ أَوْشَلْتِ من حِظاظِها،
على أَحاسِي الغَيْظِ واكْتِظاظِها
وأَحاظٍ وحِظاء، ممدود، الأَخيرتان من
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR272 harf* ح ظ ظ * * الحَظُّ * النصيب والجد تقول * حَظَّ * الرجل يحظ بالفتح * حَظَّا * أي صار ذا حظ من الرزق فهو * حَظٌّ * و * حَظِيظٌ * و * مَحْظوظٌ * و * حَظِّيٌّ * بوزن مكي ذكره في ج د د و * الحُظُظُ * بضم الظاء الأولى وفتحها لغة في الحضض وهو دواء والحضظ بالضاد مع الظاء لغة فيه
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR2.341 harfالحظ: النصيب والجد، كما في الصحاح. وزاد في النهاية: والبخت أو خاص بالنصيب من الخير والفضل، كما نقله الليث. يقال: فلان ذو حظ وقسم من الفضل قال: ولم أسمع من الحظ فعلا. وقال الأزهري:للحظ فعل عن العرب وإن لم يعرفه الليث ولم يسمعه. ج في القلة أحظ، كأشد، وأحاظ، على غير قياس، كأنه جمع أحظ، نقله الجوهري، أي في الكثير، وأنشد للشاعر:
وليس الغنى والفقر من حيلة الفتى ولكن
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR510 harfحَظَّ
حَظَّ A ( n. ac. حَظّ 1 ),
a. Was fortunate, lucky; was well off.
b. Gave pleasure, delighted.
أَحْظَظَ
أَحْضَضَ IV ,
a. see I (a) .
حَظّ
حَظّ 1 , ( pl. حُظّ 3 , أَحْظُظ 16 , حِظَاْظ 23 , حُظُوْظ 27 , حُظُوْظَة 27t ),
a. Lot, portion.
b. Chance, fortune, luck, good fortune.
c. Happiness, felicity; pleasure, enjoyment.
حَظِّيّ
حَظِّيّ 1yi ,
a. Fortunate, lucky; well-off;
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR10.265 harfحظظ
حَظَّ - يَحَظُّ - حَظّ - ذو حَظّ
حَظَّ - يَحَظُّ + كائن + شيئاً + من شيء: يصير ذا حظ منه: ينوبه من الخير جزء: يكون له نصيب من الخير والنفع في شيء أو أمر
حَظّ: على وزن " فـَعـْل" اسم فعل بمعنى مفعول من " حَظَّ - يَحَظُّ ": الجزء من الخير والنفع الذي يحصل عليه أحد المستحقين حين قسمة شيء بينهم
ذو حَظّ: ذو حصة ونصيب من الخير
واللفظ ينتمي
Mücavir kökler82 mücavir (102 toplam)
- نصف
2 ortak ayet · Yarısı
- ذكر
4 ortak ayet · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
- ثني
2 ortak ayet · Sena yaka demektir
- عظم
3 ortak ayet · Büyük
- أنث
2 ortak ayet · Eğildiği zaman tekrar eski yerine gelen demir gibi şeylere…
- ثلث
2 ortak ayet · Sülle çokluk demektir
- وثق
2 ortak ayet · Anlaşma
- مثل
3 ortak ayet · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir
- ورث
2 ortak ayet · “İrs”, ateş söndükten sonra kalan kül ve kömür atıklarına…
- ترك
2 ortak ayet · Terke civciv çıkmış yumurta kabuğu demektir
- نسي
2 ortak ayet · Çadırın kurulduğu yer demektir
- غرو
1 ortak ayet · Bulaştırdık
Geçtiği ayetler(7)
وَلَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئًا يُرِيدُ اللَّهُ أَلَّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِي الْآخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ
HisseKüfre koşanlar, seni üzmesin. Şüphesiz onlar, Allah’a zarar veremezler. Allah, onlara ahirette hiç bir nasib vermemek istiyor. Onlar için büyük bir azab vardır.
… وَجَعَلْنَا قُلُوبَهُمْ قَاسِيَةً يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ وَنَسُوا حَظًّا مِمَّا ذُكِّرُوا بِهِ وَلَا تَزَالُ تَطَّلِعُ عَلَى خَائِنَةٍ …
HisseAhidlerini bozmalarından ötürü onlara la’net ettik, kalblerini de katılaştırdık. Onlar, kelimeleri yerlerinden değiştiriyorlar. Kendilerine öğretilenlerin bir kısmını unuttular. İçlerinden pek azı müstesna daima hainliklerini görürsün. Sen; onları affet ve geç. Muhakkak Allah; ihsan edenleri sever.
وَمِنَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّا نَصَارَى أَخَذْنَا مِيثَاقَهُمْ فَنَسُوا حَظًّا مِمَّا ذُكِّرُوا بِهِ فَأَغْرَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَى …
HisseBiz, hristiyanız diyenlerden de söz aldık. Onlar da kendilerine öğretilenlerin bir kısmını unuttular. Bu yüzden kıyamete kadar aralarına kin ve düşmanlık saldık. Allah; yapmakta olduklarını kendilerine haber verecektir.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | حظظ |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Mükerrer |
| Bağlamsal Yakın Kökler | نصب, قسم, سهم |
| Zıt Kök | حرم |
| Çekirdek Özet 1 | Bir bütünden ayrılan, tahsis edilen ve korunan hayır, lütuf ve nasip payı |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi taksimat sonucu bireye düşen dünyevi hisse, fıtri kabiliyet veya ahiret nasibi |
| Çekirdek Özet 3 | Adalet ve lütuf dengesiyle belirlenen hak ediş, paylaşım ve sorumluluk kotası |
| Kritik Hata Riski | Kökün salt kör bir tesadüf ve şans olarak algılanıp ilahi takdir ve ahlaki gayret boyutunun göz ardı edilmesi |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| حظ | Bir şeyi sınırlandırma, koruma altına alma, çevirme ve kendine ayırma hareketini ifade eder; حظر kökünde bu çekirdek koruma amacıyla bir yerin etrafını çevirme ve başkasına yasaklama anlamına dönüşür | ظ | Çekirdekteki sınırlama ve tahsis fikri ikizleşme yoluyla pekişerek bir varlığa lütuf, hayır veya mülkten ayrılan dokunulmaz ve tayin edilmiş payı, nasibi ve talihi ifade eder hale gelmiştir |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ح | Çit, duvar; çevirme, koruma, ayırma | Belirli bir alanı veya varlığı dış dünyadan ayırıp muhafaza altına alma, sınır koyma hareketini başlatır |
| ظ | Sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma (ikiz harf ط türetmesi) | Korunan ve sınırlanan şeyin yoğunlaşıp belirgin bir kap veya ölçü içinde toplanmasını ve biçim kazanmasını sağlar |
| ظ | Sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma (ikiz harf ط türetmesi) | Kuşatma ve toplama hareketini yineleyerek tahsis edilen payın kalıcı, sabit ve ayrılmaz bir nitelik kazanmasını pekiştirir |
| حظظ | Bir sınırla çevrilerek korunan ve özel bir kaba konularak ayrılan payın sürekliliği | İlahi irade veya adil taksimatla belirlenmiş sınırların içine alınan, korunan ve bir özneye nasip olarak bırakılan sabit hayır ve hisseyi somutlaştırır |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir paylaştırmada bir kimseye ayrılan, onun sınırları içine konulan hayır, lütuf ve mülk hissesi; kişinin sahip olduğu fıtri veya maddi zenginlik payı |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Süveyd b. Hızâk el-Abdî (veya el-Ma‘lût b. Bedel el-Kurey‘î) servet ve yoksulluğun insan hilesiyle değil taksim edilmiş nasiplerle olduğunu anlatırken kökü çoğul kalıbıyla kullanır: وَلَيْسَ الغِنَى وَالفَقْرُ مِنْ حِيلَةِ الفَتَى / وَلَكِنْ أَحَاظٍ قُسِّمَتْ وَجُدُودُ |
| Erken Arapça kullanım | İbn Cinnî’nin aktardığı erken şiir şahidinde hasetçilerin öfkeleri ve ellerindeki nasipleri anlatılırken kök çoğul formda geçer: وَحُسَّدٍ أَوْشَلْتِ مِنْ حِظَاظِهَا / عَلَى أَحَاسِي الغَيْظِ وَاكْتِظَاظِهَا |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Asās al-Balāgha.
Sami etimolojik katman
Arapça حظظ kökü, geniş Sami dil ailesi içinde dar ve özelleşmiş bir semantik hatta yer alır. Kökün asli yapısı, bir şeyi çevreleme, ayırma ve kendine has kılma fikrini taşıyan ön-Sami kök katmanlarıyla ilişkilidir. İbranicede doğrudan ses denkliği gösteren yaygın bir üçlü kök biçimi bulunmamakla birlikte, pay, çevreleme ve koruma altına alma sahasında yer alan bazı köklerle kavramsal temas mevcuttur; nitekim Arapça حظر ile İbranice חצר (çevrelemek, avlu, hisar) arasındaki fonetik ve semantik akrabalık, حظ çekirdeğinin erken dönemde sınırlı ve korunaklı bir alanı belirleme işlevi gördüğünü kanıtlar. Arapçada bu çekirdek, mükerrerleşme yoluyla somut bir mekânı çitle çevirmekten ziyade, metafizik ve iktisadi bir paylaştırmada kişinin sınırlarına düşen hayır, rızık, üstünlük ve lütuf hissesini ifade eden müstakil bir isme dönüşmüştür. Erken Arap dilcileri kökün türemiş mazi fiilinin kullanımını nadir bulmuş, kelimenin daha çok isim formunda (hazz) yerleştiğini ve kaderi bir tahsisi imlediğini vurgulamışlardır.
Güven Güçlü
Kaynak Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | حظ çekirdeğinden türeyen mükerrer yapı | Sınırlama ve çevirme anlamından paylaştırmada birine düşen korunaklı hisseye geçiş | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney ve Batı Sami sınır/pay matrisi | Çevrilmiş alan ve belirlenmiş hak kavramlarıyla morfolojik ve anlamsal örtüşme | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik koruma/sınır kökleri | Pay, sınır ve ayrılmış mülk tasavvurunu yansıtan arkaik dil katmanı | Muhtemel |
Kaynak David Cohen, Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| حظظ | Anlamlı | Pay, nasip, lütuf | Bir kimseye takdir ve taksim edilen hayır ve iyilik payı | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| ظحظ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap dil fonetiğinde bu dizilimde bir kök teşekkül etmemiştir | Kur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmeldir |
| ظظح | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | İkiz sert diş-damak sesinin başta birleştiği bir kök yapısı oluşmamıştır | Kur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmeldir |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| حظظ | Merkez | Lütuf ve nasip payı | Tahsis edilen payın bereketi, hayır yönü ve ilahi takdir boyutu | Bir bütünden ayrılan hayırlı ve verimli hisse |
| نصب | Komşu | Belirlenmiş hak ve pay | نصب somut ve kesin olarak dikilen, tayin edilen resmi hisseyi belirtirken, حظظ daha çok hayır ve baht boyutunu içerir | Ölçüsü konulmuş nasip |
| قسم | Komşu | Taksimat ve bölüşüm | قسم bölme ve paylaştırma eyleminin kendisine odaklanırken, حظظ bu eylem sonucunda kişiye kalan hayırlı paydır | Bölünerek dağıtılan hisse |
| سهم | Komşu | Ortaklık ve kura payı | سهم ortak bir mülkteki hisseyi veya kurayla belirlenen payı anlatır; حظظ ise doğrudan elde edilen lütuftur | Risk ve ortaklık hissesi |
| حرم | Zıt | Mahrumiyet ve engellenme | Bir şeyden pay alamama, nasipten ve hayırdan büsbütün yoksun bırakılma halidir | Payın sıfırlanması |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | حظظ | Hayır ve lütuftan ayrılan nasip | İlahi veya beşeri dağıtımda bir kişiye düşen talih, pay ve bereket | Kesin |
| Latince | Portio, sors, fortuna | Pay, kurayla düşen nasip, talih | Maddi hisseyi ve kaderi bahtı karşılar; ancak ilahi hayır vurgusu zayıftır | Güçlü |
| İngilizce | Portion, lot, share, fortune | Hisse, kader payı, baht | Maddi pay veya şans anlamı öne çıkar; feyz ve fazilet boyutu tam karşılanmaz | Güçlü |
| Almanca | Anteil, Los, Schicksalsteil | Pay, hisse, kader hissesi | Hukuki ve kaderi payı içerir; manevi bereket nüansı dışarıda kalır | Güçlü |
| Fransızca | Lot, part, part de grâce | Nasip, pay, talih payı | Bir bütünden düşen hisseyi ifade eder; lütuf nüansı ek tanımla verilir | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| Hukuki miras payı | Terekenin şer‘i taksiminde hak sahiplerine düşen kesin oran | Miras ayetlerinde erkeğe iki kadının payı kadar hisse verileceğini bildiren bağlam; Nisâ 4:11, Nisâ 4:176 |
| Ahiret nasibi ve mükâfatı | Ahiret yurdunda ilahi rahmetten ve cennetten elde edilecek manevi karşılık | Küfürde yarışanların ahirette hiçbir nasip bulamayacaklarını bildiren uyarı; Âl-i İmrân 3:176 |
| Vahiyden ve dinden alınan feyiz | Kendilerine verilen kutsal kitaptan, ilahi ahit ve ahlaktan nasiplenme | Ehl-i kitabın kendilerine hatırlatılan hakikat payını unuttuklarını belirten bağlam; Mâide 5:13, Mâide 5:14 |
| Dünyevi servet ve itibar payı | Dünyada sahip olunan büyük mülk, iktidar ve debdebe | Karun’un debdebesini görenlerin dünyalık imrenmelerini ifade eden bağlam; Kasas 28:79 |
| Yüksek ahlak ve sabır derecesi | Kötülüğe iyilikle karşılık verebilen olgun nefislerin manevi mertebesi | Sabreden ve büyük fazilete eren kamil müminlerin vasfı; Fussilet 41:35 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kaza, kader ve rızık meselesi | Nasiplerin ezelde taksim edilmiş olması ile insanın irade ve kesbi arasındaki nedensellik ilişkisi | İlahi meşietle kula tahsis edilen değişmez lütuf veya mahrumiyet payı |
| Fıkıh | Miras ve feraiz hukuku | Ashab-ı feraiz ve asabe arasında terekenin paylaştırılmasında oranların belirlenmesi | Tereke üzerinde meşru biçimde hak kazanılan kanuni ve matematiksel hisse |
| Tefsir | Ahlaki ve manevi mertebeler | Fussilet 41:35 ayetindeki büyük pay ifadesinin sabır, cennet veya olgun ahlak olarak izahı | Dünyevi menfaatten arınmış en üstün manevi kemalat ve ahiret derecesi |
| Hadis | Takdir ve dua ilişkisi | Nasiplerin ve bahtın ancak Allah'tan geldiğini, hiçbir çabanın O'nun takdirini aşamayacağını bildiren rivayetler | Zenginlik ve mevki sahibinin bu imkanları kendi hilesiyle değil ilahi nasiple elde ettiği bilinci |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahiy ve ahlak payı | Hidayet ve ahiret nasibi | İnsanın vahiyle kurduğu bağ oranında manevi rızık elde etmesini temin eder | Kişinin ahiretteki konumunu dünyada vahiyden aldığı nasip belirler | Kesin |
| İlmi | Fıtri istidat ve kabiliyet | İdrak ve liyakat kotası | Bilgi üretiminde her zihne ayrılmış anlama ve kavrama kapasitesini sınırlandırır | Her fert ilim deryasından kendi fıtri payı ve çabası nispetinde yararlanır | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal adalet ve temsil | Adil dağıtım dengesi | Kamusal imkanların ve makamların adil biçimde zümreler arasında paylaşılmasını sağlar | Güç ve salahiyetin tek elde toplanmayıp meşru hisselere dağıtılması esastır | Güçlü |
| İktisadi | Refah ve gelir bölüşümü | Mülkiyet ve miras hissesi | Servetin belirli ellerde birikmesini önleyerek hak sahiplerine pay edilmesini sağlar | Üretilen hasılanın ve mirasın oranlı bir taksimatla tabana yayılması | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Olasılık dağılımı ve normalize edilmiş pay (Probability distribution and partition) | Bir bütünün belirli değişkenlere göre toplamı bire eşit parçalara ayrılması ve her bir duruma ait özgül ağırlık | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Dağıtıcı adalet ve hakkaniyet teorisi (Distributive justice and entitlement) | Sosyal ve iktisadi kaynakların bireylerin liyakat, ihtiyaç veya kanuni haklarına göre dengeli tahsisi | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca piyango, rastlantısal şans veya kör talih seviyesine indirgenerek ilahi nizamdan koparılması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Hem maddi miras payını, hem dünyevi serveti, hem de vahiyle gelen ahlaki olgunluk ve ahiret mükafatını kapsayan ilahi taksimat bütünü |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Başarı ve zenginliğin bütünüyle kör tesadüfe veya sadece bireysel hileye bağlanması; başarısızlıkta ise gayretin ve sorumluluğun terk edilmesi |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem hukuki bölüşüm nizamını (miras) hem de ahlaki ve teolojik adalet anlayışını (ilahi lütuf ve ahiret karşılığı) ortak bir pay kavramı üzerinden birbirine bağladığını gösterir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Miras oranlarını belirleyen feraiz ayetlerinde, Karun kıssası üzerinden servet eleştirisi yapan pasajlarda ve kötülüğe karşı sabrı emreden ahlak ayetlerinde belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Zenginliğin bireyin mutlak zekasıyla elde edildiği kibrini ve insanın kader karşısındaki tembelliğini düzeltir; her nasibin bir imtihan ve sorumluluk olduğunu ortaya koyar |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir bütünden sınırları belirlenerek ayrılan, korunan ve bir şahsa tahsis edilen hayırlı hisse ve pay.
- Soyut anlamİlahi iradenin ve adil taksimatın varlıklara tevzi ettiği lütuf, ahlaki olgunluk, rızık ve ahiret mükâfatı.
- Sistematik karşılıkDağıtıcı adaletin hukuki, iktisadi ve manevi sahalarda fertlerin hak ve yükümlülüklerini tayin eden ölçülü hisse nizamı.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde , bireyine takdir edilen veya ulaşan nihai nasip ve payı temsil eder. ilahi takdir ve toplam lütuf havuzunu, bireyin ahlaki gayret ve liyakat değişkenini, ise ilgili bağlamdaki (fıkhi miras, fıtri kabiliyet veya toplumsal taksimat) meşru talep veya hisse katsayısını simgeler. Toplam payda yer alan ifadesi dağıtımın kapalı ve dengeli bir sistemde gerçekleştiğini, payın hem aşkın irade hem de meşru oranlar çerçevesinde belirdiğini sembolize eder.