خرب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: خ-ر-ب2 sîga, 35 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بيتسمييُخْرِبُونَسجدخربمنعدورخَرَابِهَارعبحشرحسبعبرسعيظنن

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 35

▶ Ağı aç (3B)

خرب

خ - ر - ب

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Harab (hı) : “Herib” üzerini toprak kaplamamış, parçalanmış kayalıkları içeren dağ demektir. Sonra bozulmuş şehirlere “harabe” denmiştir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Harab (hı) : “Herib” üzerini toprak kaplamamış, parçalanmış kayalıkları içeren dağ demektir. Sonra bozulmuş şehirlere “harabe” denmiştir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.323 harf
باب الخاء والراء والباء معهما خ ر ب، ب خ ر، ر ب خ مستعملات خرب: يقال: خَرابٌ، وثلاثة أخربة، والجميع: خَرِبٌ كالكلمة والكلم، ولغة تميم: خِرْبٌ وكلم الواحدة: خِرْبة وكلمة. وخَرِبَ خَراباً وخرَّبتُه تخريباً. وفي الدعاء: "اللهُمَ مُخَرِّبَ الدنيا ومعمر الآخرة" أي خَلَقْتَها للخَراب. والخَرَوبَةُ: شجرة الينبوت. والخَرَبُ: الذكر من الحُبارَي، ويجمع على "خِرْبان". والخُرَبةُ: سعة خُرْتِ الأذن، وأهل
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR723 harf
الخُرْبُ بالضم: مُنْقَطَعُ الجمهور من الرمل. والخُرْبُ أيضاً: ثَقْبُ الوَرِكِ. والخُرْبَةُ مثله، وكذلك الخُرابَةُ، وقد يشدّد. والخُرْبَةُ أيضاً: عُرْوَةُ المَزادَةِ. وكلُّ ثَقْبٍ مستدير فهو خُرْبَةٌ. والمخروب: المشقوق، ومنه قيل رجل أخْرَبُ للمشقوق الأذن، وكذلك إذا كان مثقوب الأذن. فإن انخرم بعد الثَقْبِ فهو أخْرَم. والخراب: ضدّ العِمارة. وقد خَرِبَ الموضع بالكسر فهو خَرِبٌ. ودارٌ خَرِبَةٌ،
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR9.472 harf
خ ر ب خرب ، خبر ، ربخ ، بخر ، برخ : مُستعملات . خرب : قال الليث : الْخَرَابُ : نقيض العمران وثلاثةُ أَخْرِبَةٍ . قال : والْخَرِبُ : جَمْعُ الْخَرِبةِ كالْكَلِمِ _ جَمْعِ الكلِمَة . والفِعْلُ من كلِّ ذلك : خَرِبَ يَخْرَبُ خَرَاباً . وقد خَرَّبَهُ المخرِّبُ تَخْرِيباً . وفي الدَّعاءِ : اللّهُمُ مُخَرِّبَ الدُّنْيَا وَمُعَمِّرَ الآخِرَةِ أي : خَلَقْتَهَا للخراب . والخَرُّوبةُ : شجرَةُ الْيَنْبُوتِ .
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR12.629 harf
(باب الخاء والراء وما يثلثهما) (خرز) الخاء والراء والزاء يدلُّ على جَمْع الشَّيء إلى الشيء وضَمِّه إليه. فمنه خَرْزُ الجِلْدِ. ومنه الخَرَزُ، وهو معروف، لأنه يُنْظم ويُنْضَدُ بعضُه إلى بعض. وفَقَار الظَّهر خَرَزٌ لانتظامه، وخَرَزاتُ الملك، كان الملك منهم كلمَّا مَلَكَ عاماً زِيدت في تاجه خَرَزة؛ ليُعلَم بذلك عددُ سِنِي مُلْكِه. قال: رَعَى خَرَزاتِ المُلْكِ عِشرين حِجَّة *** وعشرين حَتى فادَ
Maddenin bağlantısı

(باب الخاء والراء وما يثلثهما) (خرز) الخاء والراء والزاء يدلُّ على جَمْع الشَّيء إلى الشيء وضَمِّه إليه. فمنه خَرْزُ الجِلْدِ. ومنه الخَرَزُ، وهو معروف، لأنه يُنْظم ويُنْضَدُ بعضُه إلى بعض. وفَقَار الظَّهر خَرَزٌ لانتظامه، وخَرَزاتُ الملك، كان الملك منهم كلمَّا مَلَكَ عاماً زِيدت في تاجه خَرَزة؛ ليُعلَم بذلك عددُ سِنِي مُلْكِه. قال: رَعَى خَرَزاتِ المُلْكِ عِشرين حِجَّة *** وعشرين حَتى فادَ والشيب شاملُ([1]) (خرس) الخاء والراء والسين أصولٌ ثلاثة: الأول جِنْسٌ من الآنية، والثاني عدم النُّطق، والثالث نوعٌ من الطعام. فالأوّل: الخَِرْسُ بسكون الراء، وهو الدَّنُّ، ويقال لصانِعِه الخَرّاس. والثاني: الخَرَسُ في اللِّسَان، وهو ذَهاب النُّطق. ويُحمَل على ذلك فيقال كتيبة خَرْساء، إذا صَمَتَتْ من كثرة الدُّروع، فليس لها قعْقعةُ سِلاح. ويقال لبنٌ أخْرَسٌ: خاثِرٌ لا صوتَ له في الإناء عند الحَلْب. وسحابةٌ خَرْساءُ: ليس فيها رعد. والثالث: الخُرْس والخُرْسة، وهو طعامٌ يتَّخَذ للوالِدِ من النِّساء([2])، وتلكَ خُرسَتُها. قال: إذا النُّفَساءُ لم تُخَرَّسْ بِبِكْرِها *** طَعاماً ولم يُسْكَتْ بِحِتْرٍ فَطِيمُها([3]) وزعم ناسٌ أنَّ البِكْرَ تُدْعى في أوَّل حَمْلها خَرُوساً. وأنشدوا: شرُّكمْ حَاضرٌ ودَرُّكُمُ دَ *** رُّ خَرُوسٍ من الأرانب بِكْرِ([4]) ويقال الخَروس القليلةُ الدَّرِّ. (خرش) الخاء والراء والشين أصلٌ واحدٌ، يدل على انتفاخٍ في الشيء وخُرُوق. الأصلُ الخِرشاءُ، وهو سَلْخُ الحيّة، ثم يشبَّه به كلُّ شيءٍ يكون فيه تلك الصِّفة، فيقال للرُِّغوة: الخِرشاء. قال مزرِّد: إذا مَسَّ خِرشَاءَ الثُّمَالةِ أنفُه *** ثَنَى مِشْفَريه للصَّريح فأقْنَعَا([5]) ويقال طلعت الشَّمسُ في خِرْشَاءَ، أي في غَبَرَة. وألَقى الرّجُل خَراشِيَّ صدرِه، أي بُصاقاً خاثراً. فهذا هو الأَصل. فأمّا قولهم كلبُ خِرَاشٍ، فهو عندنا من باب الإبدال، قال الراجز: كأنّ طُبْيَيْهَا إذا ما دَرَّا *** كَلْبَا خِرَاشٍ خُورِشا فَهَرَّا ويجوز أن يكون من خَرَشْتُ الشيءَ، إذا خدشْتَه؛ وهو من الأوّل كأنّه إذا خُرِش نَفَر ورَبَا وتخرّق*. فأمّا قولهم اخترشت الشيءَ، إذا كسَبْته، فهو عندنا أيضاً من باب الإبدال، إنّما هو اقترش. وقد ذُكِر في بابه. وكان ابنُ الأعرابيّ يقول: اختَرَش كَسَبَ. وكان يروي كلاماً تلك([6]): "رُبَّ ثَدْيٍ افترش، ونهب اخْتَرَش، وضبٍّ احتَرَش". وغيره يَروِي: "ونهبٍ اقترش". والخِراش: سِمَةٌ خفيفة. والخَرَشة: ضربٌ من الذُّباب، ولعلّه مِن بعض ما مضى ذكرُه. (خرص) الخاء والراء والصاد أصولٌ متباينة جدَّاً. فالأوّل الخَرْص، وهو حَزْرُ الشَّيء، يقال خَرَصْتُ النَّخْلَ، إذا حَزَرْتَ ثمرَه. والخرَّاصُ: الكذاب، وهو من هذا، لأنّه يقول ما لا يعلم ولا يَحُقُّ. وأصلٌ آخر، يقال للحَلْقة من الذَّهب خُرْصٌ. وأصلٌ آخر، وهو كل ذي شُعْبَةٍ من الشَّيء ذي الشُّعَب. فالخَريص من البحر: الخليجُ منه. والخُِرْص: كل قضيبٍ من شجرة، وجمعُه خِرصان. قال: ترَى قِصَد المُرَّانِ تُلْقَى كأنّه *** تذرُّعُ خِرصانٍ بأيدي الشَّواطِبِ([7]) ومن هذا الأصل تسميتُهم الرُّمحَ الخُِرْص. قال: *عَضَّ الثِّقافِ الخُرُصَ الخطيَّا([8]) * ومنه الأخراصُ، وهي عيدانٌ تكون مع مُشْتار العَسَل. وأصلٌ آخر، وهو الخَرَصُ، وهو صفة الجائع المقرور، يقال خَرِصَ خَرصاً. (خرض) الخاء والراء والضاد. زعم ناسٌ أنّ الخريضَ الجاريةُ الحديثة السنِّ الحسنة. وهذا ممّا لا يعوَّل على مثله، ولا قياسَ له. (خرط) الخاء والراء والطاء أصلٌ واحدٌ منقاسٌ مطَّرد، وهو مُضيُّ الشَّيء، وانسلاله. وإليه يرجعُ فروع الباب، فيقال اخترطْتُ السيفَ مِن غِمْده، وخَرَطت عن الشَّجرةِ ورقَها، وذلك أنّك إذا فعلْتَ ذلك فكأنَّ الشجرةَ قد انسلَّت منه. وقال قومٌ: الخَرْط قشْر العُود؛ وهو من ذلك. والخَرُوط من الدوابّ: الذي يَجْتَذِبُ رَسَنَه من يد مُمْسِكه ويمضي. ويقال اخروَّط بهم السَّير، إذا امتدَّ. والمخروط: الرجل الطَّويل الوجْه([9]). واستخْرَط الرجل [في([10])] البكاء، وذلك إذا ألحَّ ولجَّ فيه مستمرَّا. والخَرَط: داءٌ يصيب ضَرْع الشاة فيخرُج لبنُها متعقِّداً كأنه قِطَع الأوتار. وهي شاةٌ مُخْرِطٌ([11])، فإنْ كان ذلك عادتَها فهي مِخْراط. ويقال المخَاريط الحيّاتُ إذا انسلخَتْ جلودُها. قال: إنّي كسانِي أبو قابُوسَ مُرْفَلَةً *** كأنّها سَلْخُ أبْكارِ المخاريطِ([12]) [و] رجلٌ خَرُوطٌ: مُتَهَوِّرٌ يركبُ رأسَه، وهو القياس. ويقال انخرَط علينا، إذا انْدرَأ بالقول السَّيِّئ، وانخرَط جسمُ فلانٍ، إذا دَقَّ، وذلك كأنّه انسلَّ من لحمه انسلالاً. ويقال خرَطْتُ الفحل في الشَّول، إذا أرسلتَه فيها. (خرع) الخاء والراء والعين أصلٌ واحدٌ، وهو يدل على الرَّخاوة، ثم يُحْمل عليه. فالْخِرْوَع نباتٌ ليِّنٌ؛ ومنه اشتقاق المرأة الخَرِيع، وهي الليِّنة. وكان الأصمعي يُنكِر أن يكون الخَريعُ الفاجرةَ، وكان يقول: هي التي تَثَنَّى من اللِّين. ويقال لمِشْفَر البعير إذا تدلَّى خَريع. قال: خَريعَ النَّعو مضطربَ النَّواحِي *** كأخلاق الغَرِيفة ذا غُضُونِ([13]) وأخذه من عتيبة بن مرداس في قوله: تكفُّ شَبَا الأنْيابِ عنها بمشفرٍ *** خَريعٍ كسِبْت الأحوَرِيِّ المُخَصَّرِ([14]) والخَرَع: لينٌ في المفاصل. ويقال الخُرَاع جُنون النّاقة؛ وهو من الباب. وممَّا حمل على الخَرْع الشَّقُّ، تقول خَرعته فانخَرَع. واختَرَع الرجُل كَذِباً، أي اشتقّه. وانخرَعَتْ أعضاءُ البعير، إذا زَالتْ مِن مواضعها. ويقال المُخَرَّع المختلف الأخلاق. وفيه نظرٌ، فإنْ صحَّ فهو من خُرَاعِ النُّوق([15]). ويقال خَرِعَتِ النّخلةُ، إذا ذَهَبَ كَرَبُها، تَخْرَعُ. (خرف) الخاء والراء والفاء أصلان: أحدهما أن يُجْتَنَى الشيءُ، والآخَرُ الطَّريق. فالأوّل قولهم اخترفْتُ الثَّمرة، إذا اجتَنَيْتَها. والخريف: الزَّمان الذي يُخْتَرَف* فيه الثِّمار. وأرضٌ مخروفة: أصابها مطرُ الخَريف. والمِخْرَف: الذي يُجْتَنَى فيه. وقال رسول الله صلى الله عليه وآله: "عائِد المريض على مَخارف الجنّة حتى يرجع([16])". والعرب تقول: اخْرُفْ لنا، أي اجْنِ. والمَخْرَف بفتح الميم: الجماعة من النَّخْل. وقال بعضُ أهلِ اللغة: إن الخَروفَ يسمَّى خَروفاً لأنّه يَخْرُف مِن هاهنا وهاهنا. والأصل الآخر: المَخْرَفَة: الطريق. وفي الحديث: "تُرِكتُم على مثل مَخْرَفَةِ النَّعَمِ"، أي على الطَّريق الواضح المستقيم. وقال: فضربْتَهُ بأفَلَّ تحسَِبُ إثْرَهُ *** نَهْجاً إبان بِذي فَرِيغٍ مَخْرَفِ([17]) ومن هذا الباب الإخْرَافُ، وهو أنْ تُنْتَج الناقةُ في مثل الوقت الذي حَمَلتْ فيه. وهو القياس: لأنّها كأنّها لزمت ذلك القَصْدَ فلم تعوّج عنه. وبقيت في الباب كلمةٌ هي عندنا شاذّة من الأصل، وهو الْخَرَف، والخَرَف: فسادُ العَقْل من الكبر. (خرق) الخاء والراء والقاف أصلٌ واحد، وهو مَزق الشَّيء وجَوْبُه، إلى ذلك يرجع فروعه. فيقال: خَرَقْتُ الأرضَ، أي جُبْتُها. واخترَقَتِ الرِّيح الأرضَ، إذا جابَتْها. والمخْتَرَق: الموضع الذي يَخترقه الرِّياح. قال رؤبة: * وقاتِمِ الأعماق خاوِي المخْتَرَقْ([18]) * والخَرْق: المَفَازة، لأنّ الرّياح تخترقُها. والخِرْق: الرجُل السخِيّ، كأنَّه يتخرَّق بالمعروف. والخرْق: نقيض الرِّفق، كأنَّ الذي يفعلُه مُتَخًَرِّق. والتَّخَرُّق: خَلْقُ الكذب. وريحٌ خرقاءُ: لا تدوم في الهبوب على جهةٍ. والخَرْقاء: المرأة لا تُحسِن عملاً. قال: خَرْقاءُ بالخَير لا تَهْدِي لِوجْهَتِهِ *** وهْي صَناعُ الأذى في الأهل والجارِ والخَرقاء من الشَّاءِ وغيرها: المثقوبة الأذُن. وبعيرٌ أخرق: يقع مَنْسِمُه بالأرض قبلَ خُفِّه. والخِرْقة معروفةٌ، والجمع خِرَق. وذو الخِرَقِ الطُّهويُّ سمِّي بذلك لقوله: * عليها الرِّيش والخِرَقُ([19]) * والخِرْقة من الجراد: القطعة. قال: قد نَزَلَتْ بساحةِ ابنِ واصلِ *** خِرْقةُ رِجْلٍ من جرادٍ نازلِ([20]) قال الفرَّاء: يقال: "مررتُ بِخَرِيقٍ من الأرض بين مَسْحَاوين"، وهي التي اتَّسعت واتَّسع نباتها. والجمع خُرُق. قال: * في خُرقٍ تَشْبَعُ مِنْ رَمْرَامِها([21]) * ومن الباب الخَرَق، وهو التحيُّر والدَّهَش. ويقال خَرِق الغزالُ، إذا طافَ به الصَّائد فدَهِش ولَصِق بالأرض. ويقال مثل ذلك تشبيهاً: خَرِق الرَّجُل في بيته؛ إذا لم يَبرَح. والخُرَّقُ: طائرٌ يلصَق بالأرض. ثم يُتَّسعُ في ذلك فيقال الخَرَقُ الحَياء. وحُكِي عن بعض العرب: "ليس بها طُولٌ يَذِيمُها، ولا قِصرٌ يُخرقُها"، أي لا تستحْيِي منه فتَخْرَق. والمخاريق: [ما تلعب به الصِّبيان من الخِرق المفتولة([22])]. قال: * مخاريقٌ بأيدِي لاعبينا([23]) * (خرم) الخاء والراء والميم أصلٌ واحد، وهو ضرب من الاقتطاع. يقال خَرَمْتُ الشَّيءَ. واختَرمَهُم الدَّهر. وخُرِم الرجُل، إذا قُطِعَتْ وتَرَةُ أنفِه، لا يبلُغ الجدْعَ. والنَّعت أخرمُ. وكلُّ مُنْقَطَعِ طَرَفِ شيءٍ مَخْرِم. يقال لمنقطَعِ أنف الجبل مَخْرِم. والخوْرَمة: أرنبة الإنسان؛ لأنَّها منقطَع الأنف وآخره. وأَخْرَمُ الكتف: طرف عَيْرِه([24]). ويمينٌ ذاتُ مخارِمَ، أي ذاتُ مخارج، واحدها مَخْرِم؛ وذلك أنّ اليمين التي لا يمكن تأوُّلها بوجهٍ ولا كفّارةٍ فلا مخرج لعينها، ولا انقطاع لحكمها، فإذا كانت بخلاف ذلك فقط صارت لها مخارِم، أي مخارجُ ومنافذ، فصارت كالشَّيء فيه خروق. قال: لا خير في مالٍ عليه ألِيَّةٌ *** ولا في يمينٍ غيرِ ذاتِ مَخارِمِ يريد التي لا كَفَّارة لها، فهي محْرجة مضيّقة. والخَوْرم: صخرةٌ فيها خُروق. ومما يجري كالمثل والتشبيه، قولهم: "تَخرَّم زَنْد فلان"، إذا سكنَ غضبُه. (خرب) الخاء والراء والباء أصلٌ يدل على التثلُّم والتثقُّب. فالخُرْبةُ: الثُّقْبة. والعبد الأخرَب: المثقوب الأذن*. والخُرْبُ: ثَقْب الورِك. والخُرْبة: عُروة المزادة. ومن الباب، وهو الأصل، الخَراب: ضدّ العمارة. والخُرْب: منقَطَع الجُمْهور من الرَّمل. فأمَّا الخارب فسارقُ الإبل خاصَّةً؛ وهو القياس، لأن السَّرِق. إيقاع ثُلْمةٍ في المال. ومما شذَّ عن الباب الخَرَب، وهو ذكر الحُبارى، والجمع خِرْبان. وأَخْرُب: موضعٌ. [قال]: خَرجنا نُغالي الوحش بينَ ثُعَالةٍ *** وبين رُحَيَّاتٍ إلى فَجِّ أَخْرُبِ([25]) (خرت) الخاء والراء والتاء أصلٌ يدلُّ على تثقُّبٍ وشِبْهه. فالخُرْت: ثَقْب الإبرة والأخرات: الحَلَقَ في رؤوس النُّسُوع. والخِرِّيتُ: الرجلُ الدّليلُ الماهر بالدَّلالة. وسُمِّي بذلك لشقِّه المَفازةَ، كأنّه يدخُل في أخْرَاتِها([26]). ويقال خَرَتْنا الأرض، إذا عَرَفْناها فلم تَخْفَ علينا طرقُها. (خرث) الخاء والراء والثاء كلمةٌ واحدة، وهو أَسقاط الشَّيء. يقال لأسقاط أثاث البيت خُرْثِيٌّ. قال: * وعَادَ كلُّ أثاثِ البيت خُرْثِيّا * (خرج) الخاء والراء والجيم أصلان، وقد يمكن الجمعُ بينهما، إلاّ أنّا سلكْنا الطّريقَ الواضح. فالأول: النّفاذُ عن الشَّيء. والثاني: اختلافُ لونَين. فأمّا الأول فقولنا خَرَج يخرُج خُروجاً. والخُرَاج بالجسد. والخَراج والخَرْج: الإتاوة؛ لأنّه مالٌ يخرجه المعطِي. والخَارجيُّ: الرَّجل المسوَّد بنفْسه، من غير أن يكون له قديم، كأنّه خَرَجَ بنفسه، وهو كالذي يقال: * نفْسُ عصامٍ سوّدَتْ عِصاما([27]) * والخُروج: خُروج السحابة؛ يقال ما أحسن خُروجَها. وفلان خِرِّيجُ فلانٍ، إذا كان يتعلَّم منه، كأنّه هو الذي أخرجَه من حدِّ الجهل. ويقال ناقة مُخْتَرِجَةٌ، إذا خرجت على خِلْقة الجَمل. والخَرُوج: الناقةُ تخرُج من الإبل، تبرُك ناحية؛ وهو من الخُروج. والخَرِيج فيما يقال: لُعبةٌ لِفتيان العرب، يقال فيها: خَرَاجِ خَرَاجِ. قال الهذلي([28]): أرِقْتُ لـه ذاتَ العِشاءِ كأنّه *** مخاريقُ يُدعَى بينهن خَرِيجُ وبنو الخارجِيَّة: قبيلة، والنِّسبة إليه خارجيٌّ. وأمّا الأصل الآخر: فالخَرَجُ لونانِ بين سوادٍ وبياض؛ يقال نعامةٌ خَرْجاءُ وظليمٌ أخرج. ويقال إِنّ الخَرْجاء الشّاة تبيضّ رِجْلاها إلى خاصرتها. ومن الباب أرض مخَرَّجَة، إذا كان نَبْتُها في مكانٍ دونَ مكان. وخَرّجت الراعيةُ المَرْتَعَ، إذا أكلَتْ بعضاً وتركَتْ بعضاً. وذلك ما ذكرناه من اختلاف اللّونين. (خرد) الخاء والراء والدال أصلٌ واحدٌ، وهو صَوْن الشَّيْء عن المَسِيس. فالجارية الخَريدة هي التي لم تُمَسَّ قطُّ. وحكى ابنُ الأعرابيّ: لؤلؤةٌ خريدة: لم تُثْقَب. قال وكلُّ عذْراءَ فهي خريدة. وجاريةٌ خَرُودٌ: خَفِرَةٌ؛ وهي من الباب. قال ابن الأعرابيِّ: أخردَ الرّجُلُ: إذَا أقلَّ كلامَه. يقال: مالك مُخْرِداً. وهو قياسُ ما ذكرناه؛ لأنّ في ذلك صَوْنَ الكلام واللسان. ----------------------------------------------------------------------ـ ([1]) للبيد يذكر الحارث بن أبي شمر الغساني. انظر ديوانه 32 طبع 1881 واللسان (خرز). والكلمتان الأوليان من عجز البيت ساقطتان من الأصل. ([2]) يقال للمرأة والدة على الفعل، ووالد على النسب، كما يقال لابن وتامر. وفي الأصل: "للولد من النساء". ([3]) البيت للأعلم الهذلي كما في اللسان (خرس، حتر). والرواية فيه: "غلاماً" بدل "طعاماً". ([4]) البيت لعمرو بن قمينة، كما في الحيوان (5: 73). وأنشده في اللسان (خرس) بدون نسبة. ([5]) البيت في المجمل واللسان (خرش). ([6]) كذا وردت هذه الكلمة. وفي المجمل: "وفي كلام بعضهم: رب ثدي افترشته، ونهب اخترشته، وضب احترشته". ([7]) البيت لقيس بن الخطيم في ديوانه 12 والمجمل واللسان (خرص). ([8]) لحميد بن ثور. وقبله كما في اللسان (خرص). * يعض منها الظلف الدئيا * ([9]) في الأصل: "الواحد"، صوابه من المجمل واللسان. ([10]) التكملة من اللسان والقاموس، وهي ساقطة من الأصل والمجمل أيضاً. ([11]) في الأصل: "مخرطة"، صوابه من المجمل واللسان. ([12]) البيت في اللسان (رفل)، وعجزه في المجمل. ([13]) البيت للطرماح في ديوانه 179 واللسان (خرع، غرف، نعا). وقبله: تمر على الوراك إذا المطايا *** تقايست النجاد من الوجين([14]) أنشده في اللسان (خرع، حور). ([15]) في الأصل: "وهو من الذي من خراع النوق". ([16]) ليس شاهداً للمخرف الذي يجتنى فيه، بل هو شاهد لما سيأتي أن المخرف جماعة النخل. ([17]) لأبي كبير الهذلي من قصيدة في نسخة الشنقيطي من الهذليين 61. وأنشده في اللسان (خرف، فرغ). وسيعيده في (فرغ) برواية: "فأجزته". ([18]) ديوان رؤبة 104. ([19]) البيت بتمامه كما في اللسان: لما رأت إبلي هزلى حمولتها *** جاءت عجافا عليها الريش والخرق([20]) الرجز في اللسان (خرق) والمخصص (8: 174) والجمهرة (2: 213). وكلمة "خرقة" ساقطة من الأصل. ([21]) من رجز لأبي محمد الفقعسي. اللسان (خرق 364). ([22]) هذه التكملة من اللسان. ([23]) عجز بيت لعمرو بن كلثوم في معلقته. وصدره: * كأن سيوفنا منا ومنهم * ([24]) العير بالفتح: العظم الناتئ. وفي الأصل: "غيره"، تحريف. ([25]) البيت لامرئ القيس، كما في معجم البلدان (أخرب). ([26]) الأخرات: جمع خرت، بضم الخاء وفتحها، وفي الأصل: "أخرتها"، تحريف. ([27]) عصام هذا، هو عصام بن شهر الجرمي، حاجب النعمان بن المنذر. انظر اللسان (عصم) والاشتقاق 317. وبعده في اللسان: وعلمته الكرَّ والإقداما *** وصيرته ملكا هماما([28]) هو أبو ذؤيب الهذلي. ديوانه 53. ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR651 harf
- يقال: خرب المكان خرابا، وهو ضد العمارة، قال الله تعالى: ﴿وسعى في خرابها﴾ [البقرة/114]، وقد أخربه، وخربه، قال الله تعالى: ﴿يخربون بيوتهم بأيديهم وأيدي المؤمنين﴾ [الحشر/2]، فتخريبهم بأيديهم إنما كان لئلا تبقى للنبي صلى الله عليه وسلم وأصحابه، وقيل: كان بإجلائهم عنها. والخربة: شق واسع في الأذن، تصورا أنه قد خرب أذنه، ويقال: رجل أخرب، وامرأة خرباء، نحو: أقطع وقطعاء، ثم شبه به الخرق في أذن المزادة،
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR886 harf
خ ر ب أخربوا البلاد وخربوها وقد خربت خرباً وبلد خراب‏.‏ وهو صاحب خربة أي فساد وريبة‏.‏ قال قيس بن النعمان‏:‏ لحى اللـه أدنانـا إلـى كـل خربـة وأبطأنا في ساحة المجد أقدحا ومـا رأينـا مـن فلـان خربـة فـي دينـه‏.‏ ووقعـوا فـي وادي خربـات‏.‏ قـود خرب الإبل يخربها خرابة مثل يطلبها طلابة‏.‏ وهو خارب من خرّاب‏.‏ وفي أذنه وسقائه وأديمه خربة وهي الثقبة الواسعة المستديرة‏.‏ واجعل هذا الحبل فـي
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR9.472 harf
الخَرابُ: ضِدُّ العُمْرانِ، والجمع أَخْرِبةٌ. خَرِبَ، بالكسر، خَرَباً، فهو خَرِبٌ وأَخْرَبه وخَرَّبَه. والخَرِبةُ: موضع الخَرابِ، والجمع خَرِباتٌ. وخَرِبٌ: كَكَلِم، جمع كَلِمة. قال سيبويه: ولا تُكَسَّرُ فَعِلةٌ، لقِلَّتها في كلامهم. ودارٌ خَرِبةٌ، وأَخْرَبَها صاحبُها، وقد خَرَّبَه الـمُخَرِّبُ تَخْرِيباً؛ وفي الدعاءِ: اللهم مُخَرِّبَ الدنيا ومُعَمِّر الآخرةِ أَي خَلَقْتَها للخَرابِ. وفي الحديث:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR253 harf
* خ ر ب * * خَرِبَ * الموضع بالكسر * خَرَاباً * فهو * خَرِبٌ * ودار * خَرِبةٌ * و * أخْرَبَها * صاحبها و * خَرَّبوا * بيوتهم شُدّد لِفَشو الفعل أو للمبالغة و * الخَرُّوبُ * بوزن التنور نبت معروف و * الخُرْنُوبُ * بوزن العصفور لغة ولا تقل الخَرنوب بالفتح
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR11.817 harf
الخراب ضد العمران بالضم ج أخربة وخرب كعنب الأخير حكي عن أبي سليمان الخطابي في حديث بناء مسجد المدينة كان فيه نخل وقبور المشركين وخرب، فأمر بالخرب فسويت وقال ابن الأثير: الخرب يجوز أن يكون بكسر الخاء وفتح الراء جمع خربة كنقمة ونقم، ويجوز أن يكون جمع خربة بكسر الخاء وسكون الراء على التخفيف كنعمة ونعم ويجوز أن يكون الخرب بفتح الخاء، وكسر الراء كنبقة ونبق، وكلمة وكلم، قال: وقد روي بالحاء المهملة
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR14.576 harf
خَرِبَ 1 خَرِبَ خرب , (JK, S, A, Msb, &c.,) aor. خَرَبَ , (JK, K,) inf. n. خَرَابٌ, (JK, S, * A, Mgh, * Msb, KL, TA,) said of a place, (S,) or a country, (A, Mgh, *) or a dwelling, or place of abode, (Msb,) or a house, (TK,) It was, or became, in a state of ruin, waste, uninhabited, depopulated, deserted, desolate, uncultivated, or in a state the contrary of flourishing: (JK, S, A, Mgh, KL, TA:)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.810 harf
خَرَبَ خَرَبَ U ( n. ac. خَرْب 1 , خِرَاْبَة 23t ), a. Ruined, devastated, laid waste, depopulated; demolished ( country; house ). b. Became a robber, brigand. c. Pierced, bored. d. I , U ( n. ac. خَرْب 1 , خَرَاْبَة 22t , خِرَاْبَة 23t , خُرُوْب 27 ) [ Bi ], Stole, carried off ( camels & c. ). خَرِبَ خَرِبَ A ( n. ac. خَرَاْب 22 ), a. Was ruined, devastated & c. b. ( n. ac.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok32.893 harf
خرب خَرِبَ - يَخْرَبُ (خَرَبَ - يَخْرُبُ) - خَراب - أًخْرَبُ - يُخْرِبُ خَرِبَ - يَخْرَبُ (خَرَبَ - يَخْرُبُ) + الكائن: يتهدم وتنفك وتتحلل عمارته وبناؤه جزئياً: يتفكك ويتحلل ويتغير بناء الشيء فيصير غير صالح للوظيفة الخاصة به خََراب: على وزن"فـَعال" اسم فعل مبالغة من " خَرِبَ - يَخْرَبُ ": الهدم والتفكك وتحلل عمارة وبناء الشيء، فيصير غير
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler35 mücavir (45 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. منع

    2 ortak ayet · Menua’, çıkılması zor, ulaşılması zor yer demektir

  2. رعب

    1 ortak ayet · “Ru’b” taşmakta olan havuz veya taşan su demektir

  3. قذف

    1 ortak ayet · “Kezzaf” sapan; “kızaf” atmak için alınan avucu dolduracak…

  4. عبر

    1 ortak ayet · Abere bir ırmaktan geçerken üstüne basılan taşlar

  5. حصن

    1 ortak ayet · Hasen (ha, sad) : Kale duvarı demektir

  6. خزي

    1 ortak ayet · Hizy (hı, ze) : Dikenli çalı demektir

  7. سعي

    1 ortak ayet · Sua’f el çatlamasıdır

  8. حيث

    1 ortak ayet · Hayese sürülmüş tarla demektir

  9. حشر

    1 ortak ayet · Haşr : Bir araya toplanıp hareketli halde bulunan küçük…

  10. دور

    1 ortak ayet · Dar : Etrafı çevrili yer demektir

  11. بيت

    1 ortak ayet · Beyt ev demektir

  12. ظنن

    1 ortak ayet · Suyu belirsiz, suyun olup olmadığı kuyu demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. … مَسَاجِدَ اللَّهِ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَسَعَى فِي خَرَابِهَا أُولَئِكَ مَا كَانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِينَ …

    Onun harap olmasıAllah’ın mescidlerinde; O’nun isminin anılmasını men’eden, onların harab olmasına çalışandan daha zalim kim vardır? Onların oralara korka korka girmekten başka hakkı yoktur. Dünyada rüsvaylık onlarındır. Ahirette ise onlara büyük bir azab vardır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökخرب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerهدم, فسد, عطل
Zıt Kökعمر
Çekirdek Özet 1Bir nesnede, deride veya duvarda gedik açılması, delinme ve yırtılma
Çekirdek Özet 2Mamur olan yapının işlevini, güvenliğini ve toparlayıcılığını yitirerek ıssızlaşması
Çekirdek Özet 3Sistemin koruyucu çeperinin delinmesiyle kurumsal veya mekansal çöküşün gerçekleşmesi
Kritik Hata RiskiHarap etmeyi yalnızca fiziki binaların yıkımına indirgeyip mekanın işlevsizleştirilmesini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
خرYarılarak açılma, delinme, gürültüyle düşme ve akma (خرق, خرر, خرج)بAçılan yarığın ve gediğin bir mesken, kapalı hazne veya korunaklı alan düzeyine taşınarak mekanı ıssızlığa, yıkıma ve terkedilmişliğe uğratması

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
خÇit ve duvar yarığı; sınırın aşılması, çatlak (ikiz harf ح üzerinden türetme, hırıltı sesi sınırın delinmesini yoğunlaştırır)Koruyucu sınırda veya duvarda çatlak ve gedik oluşması
رİnsan başı; tepe, başlangıç, yöneliş ve ana gövdeYapının taşıyıcı merkezine veya ana çatısına yönelen hareket
بEv, çadır; iç mekan, barınak ve aile ocağıTahribatın ve delinmenin doğrudan yaşam alanına ve meskene yönelmesi
خربKorunaklı bir evin veya mekanın ana taşıyıcı sınırlarının delinip çökertilmesiÇadırın veya evin çatısının yarılarak yapının koruyuculuğunu yitirmesi ve viraneye dönmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSu tulumunda, tabaklanmış deride veya deve kulağında açılan geniş yuvarlak delik (خُرْبة) ve devenin gediğe uğratılarak çalınması
Cahiliye şiiri kullanımıKays b. en-Nu‘mân bir eksiklik, ayıp ve düzendeki gedik anlamında kullanmıştır: لحى الله أدنانـا إلى كل خربة / وأبطأنا في ساحة المجد أقدحا
Erken Arapça kullanımMedine Mescidi inşa edilirken arazide bulunan eski müşrik kabirleri ve yıkıntılar için çoğul kalıbıyla hadiste zikredilmiştir: وخِرَبٌ فأمر بالخِرَبِ فسُوِّيَتْ

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça خرب kökü, Sami dil ailesinde suyun çekilmesi, kuruma, ıssızlaşma, savaşla tahrip edilme ve virane haline gelme anlam dairesinde ortak bir kökene dayanır. İbranicede חָרַב (ḥārav) "kurumak, ıssız kalmak, harabeye dönmek" fiili ve חָרְבָּה (ḥorbāh) "harabe, yıkıntı yeri" ismi doğrudan fonetik ve anlamsal eşdeğerdir. Süryanicede ܚܪܶܒ (ḥreb) "harap olmak, terk edilmek, çölleşmek" ve ܚܽܘܪܒܳܐ (ḥurbā) "harabe, çöl, ıssızlık" sözcükleri aynı semantik hatta yer alır. Akadcada ḫarābu fiili "harabeye dönmek, çoraklaşmak, ıssızlaşmak" ve ḫarbu "ıssız, ekilmemiş, harap toprak" anlamlarıyla kökün Doğu Sami kolundaki en eski yazılı tanıklarıdır. İlksel katmanda suyun çekilip toprağın çatlaması ve gediğin açılmasıyla başlayan süreç, yerleşik hayatın çöküşü ve mimari dokunun viraneye dönüşmesi biçiminde gelişmiştir; Arapçada ise kök hem bir nesnedeki dairesel delik (somut gedik) hem de mamur yerin zıddı olan mekansal yıkım anlamını muhafaza etmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönTulum, deri ve kulaktaki delikten (خربة) mimari ve kentsel viraneye geçişNesnedeki yırtılma ve gedik açılma hareketi, yapının koruyuculuğunu yitirip çökmesi mecazına evrilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ḥārav, Süryanice ḥreb, Akadca ḫarābu ortaklığıKuruma, çölleşme, ıssızlaşma ve yıkıntıya dönme anlamında kökteş Sami mirasıKesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik diğer kollarda doğrulanmış güvenilir soydaş tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
خربAnlamlıYıkılmak, delinmek, ıssızlaşmakYapının veya nesnenin gedik açılarak işlevsiz ve viran kalmasıHedef kök
خبرAnlamlıİç yüzünü bilmek, denemekDurumun iç gediğine ve derin gerçeğine nüfuz etmekKur'an'da geçer; içsel kavrayış ilişkisi
رخبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel
ربخAnlamlıGevşemek, iradesi çözülmekBedensel kuvvetin çözülüp atıl duruma gelmesiKitābü'l-ʿAyn'da müsta‘mel; Kur'an'da geçmez
بخرAnlamlıBuharlaşmak, tütmekIsı etkisiyle yoğunluğun dağılıp havaya karışmasıKitābü'l-ʿAyn'da müsta‘mel; Kur'an'da geçmez
برخKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
خربMerkezBütünlüğün bozulması, viranelikKoruyucu yapının delinip çökmesi ve işlevsiz kalarak ıssızlaşmasıHem maddi yıkımı hem de işlevsel terkedilmişliği kapsar
هدمKomşuYukarıdan aşağıya yıkmaYapının fiziksel olarak devrilmesi ve yerle bir edilmesiMaddi kütlenin çökertilmesine odaklanır, işlevsel atıllığı içermez
فسدKomşuDüzenin ve dengenin bozulmasıBir şeyin yararlı halden çıkıp zararlı veya atıl hale gelmesiAhlaki, biyolojik ve niteliksel bozulmayı anlatır
عطلKomşuBoş bırakma, atıl tutmaKullanılabilir durumdaki bir şeyin terk edilerek işlevsizleştirilmesiYapı yıkılmasa dahi kullanım dışı kalmasıdır
عمرZıtİmar etme, mamur kılmaMekanı inşa etme, insanla ve ibadetle canlandırıp yaşanır kılmaHayatın, nizamın ve mekanın sürekliliğini temsil eder

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaخربHarap olmak, delinmek, ıssızlaşmakBir yapının veya nesnenin hem fiziksel hem de fonksiyonel çöküşüKesin
Latinceruinare, devastare, desolareÇökmek, yıkmak, ıssız bırakmakMekanın çöküşünü ve terkedilmişliğini karşılar; derideki delik nüansını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceto ruin, to desolate, to demolishViran etmek, ıssızlaştırmak, yıkmakMekansal çöküşü ve işlevsizliği iyi verir; kökün deve hırsızlığı veya kulak yarığı boyutunu kapsamazGüçlü
Almancaverwüsten, ruinieren, verödenHarap etmek, viraneye çevirmek, ıssızlaşmakÇölleşme ve maddi yıkım yönünü karşılar; iç gediğin açılması nüansı eksik kalırGüçlü
Fransızcaruiner, dévaster, démolirHarap etmek, viran kılmak, yıkmakYapısal bozulma ve çöküşü ifade eder; kökün tekil fiziksel delik anlamını içermezGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Oxford English Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
خَرَابِهَاMescitlerin tevhidi işlevini engelleme, cemaatsiz bırakma ve manen/maddeten atıl kılmaAllah'ın adının anılmasını yasaklayan ve ibadethaneleri işlevsizleştiren zorbalar bağlamında; Bakara 2:114
يُخْرِبُونَMeskenleri düşmana yar olmasın diye bizzat sakinleri eliyle tahrip edip kullanılmaz hale getirmeNadiroğulları'nın sürgün edilirken evlerinin tavan ve kapılarını sökerek tahrip etmesi bağlamında; Haşr 59:2

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamDünyanın faniliği ve nizamın zevaliKozmik düzenin bozulması ile insanın yeryüzünü fesada ve harabiyete uğratması arasındaki ahlaki illiyetİmarın imtihan yeri, harabiyetin ise ilahi adalet ve zeval kanunu olması
FıkıhMescitlerin dokunulmazlığı ve vakıf mülkleriMescidi cemaatten men etmenin harabiyet sayılıp sayılmayacağı ve atıl kalan mevat arazinin imar hukukuBir mekanın kullanımının engellenmesinin hukuken fiziki yıkımla eşdeğer tutulması
TefsirBakara 2:114 ve Haşr 59:2 ayetlerinin teviliMescitlerin harabının sadece maddi yıkım mı yoksa ibadetin yasaklanması mı olduğu tartışmasıMekanın asıl hüviyetinin fiziki taşlar değil içinde icra edilen tevhid ameli olduğu
HadisŞehirlerin istikbali ve kıyamet alametleriAhir zamanda Medine'nin harabiyeti veya mamur yerlerin terkedilmesine dair rivayetlerMedeniyet merkezlerinin refah sarhoşluğu veya terk edilme neticesinde viraneye dönmesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniMescitler ve tevhid merkezleriİbadet mekanlarının desakralizasyonu ve atıllaştırılmasıToplanma ve zikir alanını ortadan kaldırmakMescidin asıl harabiyeti fiziki yıkımdan önce içinde tevhidi şiarın söndürülmesidirKesin
İlmiİlim havzaları ve medreselerDüşünce üretim zeminlerinin dağıtılmasıBilgi aktarım zincirini koparmakKütüphane ve ilim merkezlerinin atıl bırakılması fikri çöküşe yol açarGüçlü
SiyasiKamu düzeni ve egemenlikNizamın çözülmesi ve tahkimatın bizzat sökülmesiİktidar zeminini rakipten esirgemekYenilgiye uğrayan gücün arkasında sığınak bırakmamak için kendi kalesini yıkmasıKesin
İktisadiAltyapı, imar ve mülkiyetSabit sermayenin ve üretim araçlarının atıl kalmasıÜretim ve mübadele döngüsünü durdurmakŞehirlerin ve arazilerin terkedilerek mevat toprağa ve ekonomik kayba dönüşmesiGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEntropi artışı ve yapısal dekoheransKoruyucu çeperi delinen termodinamik bir sistemin düzenli yapısını kaybederek maksimum düzensizliğe ve atıllığa evrilmesiGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal anomi ve mekanın çöküntüleşmesiBir toplumsal yapının meşruiyetini ve sakinlerini kaybetmesi sonucu hem kurumsal hem mekansal bir harabeye dönüşmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiHarap etmeyi sadece iş makineleriyle, bombalarla veya balyozla binaları yerle bir etmekten ibaret görmek
Kur'an içi daha geniş anlamBir yapının fiziki varlığı sürse bile, onun varoluş gayesi olan zikir, tevhid ve adaletten soyutlanıp atıl bırakılmasının harabiyet sayılması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMescitlerin kapatılmasını, cemaatsizleştirilmesini veya amacından saptırılmasını harabiyet suçu kapsamında görmemek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Mekanın kutsiyet ve değerinin taş ve harçta değil, orada ikame edilen ilahi gayede olduğunu gösterir; asıl imar ve harabın mahiyetini açıklar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İbadethanelerin dokunulmazlığını ve engellenme yasağını bildiren ayetlerde (Bakara 2:114) ile sürgün ve yenilgi psikolojisini tasvir eden ayetlerde (Haşr 59:2) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Ayakta duran fakat içi boşaltılmış, adaletten ve zikirden arındırılmış yapıları mamur zannetme yanılgısını giderir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir örtüde, deride veya duvarda açılan ve bütünlüğü bozan delik; mekanın çökerek virane olması.
  • Soyut anlamKorunaklı ve işlevsel bir sistemin koruma kalkanının delinmesi suretiyle atıl, gayesiz ve ıssız bırakılması.
  • Sistematik karşılıkMaddi varlığı (M) bulunan bir yapının, gayesine uygun işlevselliğinin (F) engellenmesi veya fiziksel tahribat (D) görmesi neticesinde harabiyete (H) dönüşmesi.
  • LaTeX modeliH=M⋅(1−F)+D
  • LaTeX açıklamasıFormülde H ortaya çıkan toplam harabiyet durumunu temsil eder. M yapının fiziki mevcudiyetini, F yapının varoluş gayesine uygun işlevsellik katsayısını (0≤F≤1), D ise yapıya doğrudan yönelen dışsal fiziki yıkımı ifade eder. Yapı fiziken sağlam kalsa dahi (D=0), tevhidi işlevi sıfırlandığında (F=0) harabiyet (H=M) azami seviyeye ulaşır; buna ek olarak fiziki yıkım gerçekleşirse (D>0) hem maddi hem manevi tam bir viranelik hasıl olur.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: خ