خشب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: خ-ش-ب1 sîga, 13 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.رأيعجبأفكخشبسندسمعجسمخُشُبٌقتلحذرعدوقول

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 13

▶ Ağı aç (3B)

خشب

خ - ش - ب

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Haşeb (hı) : “Hatab” odun demektir. “Haşeb” ise kereste demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Haşeb (hı) : “Hatab” odun demektir. “Haşeb” ise kereste demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR787 harf
باب الخاء والشين والباء معهما خ ش ب، خ ب ش، ش خ ب مستعملات خشب: الخشب معروف والخَشّابةُ: قوم معهم خَشَب، وحرفتهم: الخِشابةُ. والخَشْبُ - جزم : الشَّحْذُ، وسيفٌ خَشِيبٌ مَخْشوبٌ، أي: شَحيِدٌ. وجبهة خَشْباءُ: كريهة يابسة صُلْبةٌ، بادية العظام والعروفق، غير مستوية ورجل خَشِبٌ: عاري العظامِ والعصب، له شدة وصلابة، وكذلك اليدُ ونحوها. وأخشوشب الرجل. وكل شيء خَشِنٍ من أرضٍ وقتٍّ ونحوهما فهو أَخْشَب.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR839 harf
جمع الخَشَبة خَشَبٌ وخُشُبٌ وخُشْبٌ وخُشْبانٌ. وخشَبت الشيءَ بالشيء: خلطته به. والخَشيبُ: السيف الذي بُدِئَ طبعُهُ. والخشيب أيضاً: الصَقيلُ، وهو من الأَضداد. وقول صخر: ومُرْهِفٌ أُخْلِصَتْ خَشيبَتُهُ أي طبيعته. والخشيب: السهم حين يُبْرى البَرْيَ الأولَ. وجمل خشيب، أي غليظ. وخَشَبْتُ الشِعْرَ، إذا قلتَه كما يجيء لم تتنوَّقْ فيه. والأخشب: الجبل الخشن العظيم. قال الشاعر: تَحْسَبُ فوقَ الشَوْلِ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR3.700 harf
خ ش ب خشب ، خبش ، شخب استعمل من وجوهه : خشب ، خبش ، شخب . خشب : قال الله جلّ وعزّ في صفة المنافقين : ) كأنهم خشب مسندة ( [ المنافقون : 4 ] ، وقرىء ) ( خُشْبٌ ) ( _ بإسكان الشين _ مثل بَدَنة وبُدْنٍ ، ومن قال ، ) خشب ( فهو بمنزلة ثمرَةٍ وثُمُرٍ وتُجْمَع خشبَةٌ على خَشَبٍ ، مثل شجرَةٍ وشجَر . أراد _ والله أعلم _ أنَّ المنافقين في ترك التفهُّم والاستبصار ووَعْي ما يسمعون من الوَحْي بمنزلة الخُشُب .
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.577 harf
(باب الخاء والشين وما يثلثهما) (خشع) الخاء والشين والعين أصلٌ واحدٌ، يدلُّ على التَّطامُن. يقال خَشَع، إذا تطامَنَ وطأْطأَ رأسَه، يخشَع خُشوعاً. وهو قريبُ المعنى من الخضوع، إلاّ أنّ الخُضوع في البدَن والإقرارُ بالاستخذاء، والخشوعَ في الصَّوتِ والبصر. قال الله تعالى: ﴿خَاشِعَةً أبْصَارُهُمْ﴾ [القلم 43، المعارج 44]. قال ابنُ دريد: الخاشِع المستكينُ والرَّاكع. يقال اختشعَ فلانٌ، ولا يقال اختَشَع
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR512 harf
- قال تعالى: ﴿كأنهم خشب مسندة﴾ [المنافقون/4]، شبهوا بذلك لقلة غنائهم، وهو جمع الخشب ومن لفظ الخشب قيل خشبت السيف: إذا صقلته بالخشب الذي هو المصقل، وسيف خشيب قريب العهد بالصقل، وجمل خشيب أي: جديد لم يرض، تشبيها بالسيف الخشيب، وتخشيب الإبل: أكلت الخشب، وجبهة خشباء: يابسة كالخشب، ويعبر بها عمن لا يستحي، وذلك كما يشبه بالصخر في نحو قول الشاعر: *والصخر هش عند وجهك في الصلابة* (البيت لمنصور بن ماذان،
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR801 harf
خ ش ب ‏"‏ كأنهم خشب مسندة ‏"‏ وخرجت إليهم الخشابة يدقونهم وهم الذين يقاتلون بالعصيّ‏.‏ ورجل خشـب‏:‏ فـي جسـده صلابـة وشـدة عصـب‏.‏ وسيـف خشيـب ومخشـوب وسهم خشيب ومخشوب‏:‏ لما يحكم عمله‏.‏ وهو من الخشب‏.‏ وقد خشبته‏.‏ وجاد ما فتق الصيقل خشيبة السيـف أي حديدتـه التـي خشبهـا و ‏"‏ مكـة لا تـزول حتـى يزول أخشباها ‏"‏ وكأنهم أخاشب مكة‏.‏ وقال رؤبة‏:‏ تحسب فوق الـول منـه أخشبـا وهو الجبل
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR9.720 harf
الخَشَبَةُ: ما غَلُظَ مِن العِيدانِ، والجمع خَشَبٌ، مثل شجرةٍ وشَجَر، وخُشُبٌ وخُشْبٌ خُشْبانٌ. وفي حديث سَلْمانَ: كان لا يَكادُ يُفْقَهُ كلامُه مِن شِدَّةِ عُجْمَتِه، وكان يسمي الخَشَبَ الخُشْبانَ. قال ابن الأَثير: وقد أُنْكِرَ هذا الحديثُ، لأَنَّ سَلْمانَ كان يُضارِعُ كلامُه كلامَ الفُصَحاءِ، وإِنما الخُشْبانُ جمع خَشَبٍ، كحَمَلٍ وحُمْلانٍ؛ قال: كأَنـَّهم، بجَنُوبِ القاعِ، خُشْبانُ قال: ولا
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR411 harf
* خ ش ب * جمع * الخَشَبةِ خَشَبٌ * بفتحتين و * خُشُبٌ * بضمتين و * خُشْبٌ * كقفل و * خُشْبانٌ * كغفران و * الأخْشَبَانِ * جبلا مكة وفي الحديث ﴿لا تزول مكة حتى يزول أخشباها﴾ وكل جبل خشن عظيم فهو * أخْشَبُ * وجبهة * خَشْبَاءُ * أي كريهة يابسة و * الخَشِبُ * بكسر الشين الخشن وقد * اخْشَوْشَبَ * صار خسنا وفي الحديث عن عمر رضي الله عنه ﴿اخشوشبوا﴾ وهو الغلظ وابتذال النفس في العمل والاحتفاء في المشي
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.537 harf
الخشبة محركة: ما غلظ من العيدان، ج خشب، محركة أيضا مثل شجرة وشجر وخشب بضمتين قال الله تعالى في صفة المنافقين كأنهم خشب مسندة مثل ثمرة وثمر وقرىء خشب بإسكان الشين، مثل بدنة وبدن، أراد - والله أعلم - أن المنافقين في ترك التفهم والاستبصار ووعي ما يسمعون من الوحي بمنزلة الخشب، وفي الحديث في ذكر المنافقين خشب بالليل صخب بالنهار أراد أنهم ينامون الليل لا يصلون، كأن جثثهم خشب: مطروحة، وهو مجاز، وتضم
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR11.408 harf
خَشَبَ 1 خَشَبَ ذ , (S, K,) aor. خَشِبَ , (K,) inf. n. خَشْبٌ, (TA,) He mixed a thing (S, K) with (بِ) another thing. (S.) ― -b2- And He picked out, chose out, or selected, a thing: the verb thus having two contr. significations. (K, TA.) -A2- Also, (S, K,) aor. and inf. n. as above, (S,) He polished a sword, (S, K,) by laying on it a broad and smooth spearhead and rubbing it therewith: so
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.010 harf
خَشَبَ خَشَبَ I ( n. ac. خَشْب 1 ), a. Mixed. b. Sorted, picked over. c. Forged, fashioned, shaped ( sword, arrow ). خَشَّبَ خَشَّبَ II , a. Became like wood. b. Put wooden hand-cuffs on. تَخَشَّبَ تَخَشَّبَ V , a. Gnawed, ate ( branches, dry herbage: camel ). خَشَب خَشَب 4 , ( pl. خُشْب 3 , خُشُب 10 , خُشْبَاْن 35 ), a. Timber, wood. خَشَبَة خَشَبَة 4t , a. Piece of wood or
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok29.302 harf
خشب خَشَبَ - يَخْشِبُ - خَشَبَة - خُشُب خَشَبَ - يَخْشِبُ + كائن + شيئاً: ينجره: يبريه ويصقله ويشحذه وينعمه كما يبرى ويصقل وينعم الحطب ليصير خشباً للنجارة خَشَبَة: على وزن" فـَعـَلـَة": اسم فعل بمعنى مفعول من " خَشَبَ - يَخْشِبُ ": حطب أوجذع شجر منجور ومُخَشَّب: قطعة أو لوح خشب خُشُب: جمع " خَشَبة " واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " استئصال
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler13 mücavir (19 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. سند

    1 ortak ayet · “Sindiyan” palamut, pelit, meşe ağacı demektir

  2. جسم

    1 ortak ayet · Cesese yere uzanmş ağaç kütüğü demektir

  3. صيح

    1 ortak ayet · Sayha(sin) düzlüğe akıp yayılan sudur, bağırdığı zaman…

  4. حذر

    1 ortak ayet · Hızr (ha, zal) : Savaşta kullanılan savunma aleti, zırh gibi

  5. عجب

    1 ortak ayet · “Acem” yabancı, dil bilmeyen demektir

  6. أفك

    1 ortak ayet · Fek alt veya üst çene demektir

  7. عدو

    1 ortak ayet · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir

  8. حسب

    1 ortak ayet · Hisbe okun nişangah kısmına denir

  9. قتل

    1 ortak ayet · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  10. سمع

    1 ortak ayet · İşiten

  11. رأي

    1 ortak ayet · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  12. قول

    1 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

Geçtiği ayetler(1)

  1. … رَأَيْتَهُمْ تُعْجِبُكَ أَجْسَامُهُمْ وَإِنْ يَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ كَأَنَّهُمْ خُشُبٌ مُسَنَّدَةٌ يَحْسَبُونَ كُلَّ صَيْحَةٍ عَلَيْهِمْ هُمُ الْعَدُوُّ فَاحْذَرْهُمْ …

    KerestelerOnlara baktığında; gövdeleri hoşuna gider, konuşurlarsa; sözlerini dinlersin. Onlar giydirilmiş odunlar gibidir. Her gürültüyü kendi aleyhlerinde sanırlar. Düşman onlardır, sakın onlardan. Allah, canlarını alsın. Nasıl olup da döndürülüyorlar.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökخشب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحطب, جذع, عود
Zıt Kökرطب
Çekirdek Özet 1Ağacın yaprak ve özsuyunu yitirerek sertleşmiş, kaba ve cansız hale gelmiş kereste veya kütük gövdesi
Çekirdek Özet 2Dış görünüşü yapılı, iri ve gösterişli olmasına rağmen içsel bilinç, hayat ve idrakten yoksun mekanik duruş
Çekirdek Özet 3Şekilsel hacmin ve dışsal yapının varlığına karşın irade, ahlak ve içsel dinamizmden yoksun kurumsal veya bireysel atalet
Kritik Hata RiskiAyetteki teşbihi yalnızca fiziksel bir boy-pos tasviri sanıp, özden yoksun kaba yapısallığın getirdiği tehlikeli zaafı gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
خشKaba, sert, pürüzlü olma ve kuruyup katılaşma; nitekim خشع kökünde kuruyup büzülme ve boyun eğme, خشي kökünde içsel bir ürpertiyle katılaşıp hareketsiz kalma anlamları bulunurبİki harfli pürüzlü ve kuru katılık imgesine dudak sesinin getirdiği kapanma ve cisimleşme eklenerek, soyut sertliğin kaba, hacimli ve taşınabilir bir kütleye (kereste, odun veya sarp dağ kütlesine) dönüşmesi sağlanmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
خÇit, pürüzlü engel (ح kökünden ses farkıyla türetme)Pürüzlülük, dış etkilere karşı kabuklaşma ve geçirimsiz bir sertlik oluşturma hareketidir
شDişIsırma, keskinlik, parçalanma ve sürtünmeden doğan pürüzlü dirençtir
بEv, çadır, iç hacimSınırları belirlenmiş bir kap, sığınak ve maddi varlığın toplandığı içsel gövdedir
خشبKabuklaşmış engelin keskin bir katılığa ve bağımsız bir kütleye dönüşmesiÖzsuyunu kaybetmiş, dış yüzeyi pürüzlü ve sert, içi ise hayatiyet taşımayan kaba ve donuk bir cismin somutlaşmasıdır

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAğacın kuruyup kabalaşmış, yaprak ve suyundan arınmış kereste kütüğü; ayrıca yeryüzünün pürüzlü, sarp ve taşlık yükseltisi veya kaba dağ kütlesi
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde iri ve yüksek yapılı develer sarp dağ kütlesine benzetilmiştir: تَحْسَب فَوقَ الشَّوْلِ مِنْه أخْشَبَا / Develerin üzerinde onun heybetini kaba ve yalçın bir dağ sanırsın
Erken Arapça kullanımHenüz inceltilip parlatılmamış kaba demir kılıç kütüğü için es-seyfü'l-haşîb tabiri kullanılmış; ayrıca Mekke'yi çevreleyen sarp ve yalçın iki dağa el-ahşebân adı verilmiştir

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça خشب kökü, merkezi Sami dillerinde kalın, kaba ve yontulmamış sert gövdeyi niteleyen fonetik ve semantik bir dokuya işaret eder. Kökün ilk iki konsonantı olan خش tabakası, erken Sami söz dağarcığında sürtünme, kuruma, hışırtı çıkarma ve pürüzlü yüzey bildiren onomatopoetik köklerle akrabadır. Batı Sami dillerinde ve İbranicede doğrudan kereste anlamında farklı kökler (özellikle ağaç ve odun için ʿēṣ) öne çıkarken, Arapçada kök özellikle özsuyu çekilmiş, kaba biçimde yontulmuş veya henüz işlenmemiş sert kütükleri ifade edecek şekilde özelleşmiştir. Bu semantik gelişim, kökün pürüzlülük ve yalçınlık bildiren el-ahşeb biçimiyle dağ isimlerine aktarılmasında da görülür.

Güven Güçlü

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKaba, sert ve kuru kütleKök içi türetimlerde kereste (haşeb), kaba dağ (ahşeb) ve henüz yontulmamış kılıç (haşîb) aynı katılık ve işlenmemişlik eksenindedirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiPürüzlü ve sert cisim semantiğiKuzeybatı Sami dillerindeki sert doku ve sürtünme bildiren köklerle fonetik paralellik taşır; kereste anlamı Güney/Arap sahasında belirginleşmiştirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin diğer kollarında doğrudan doğrulanmış soydaş biçim tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, HALOT, Lane’s Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
خشبAnlamlıKereste, kaba kütükKuru, sert ve işlenmemiş ağaç kütüğü veya sarp dağ kütlesiHedef kök; Kur'an'da geçer
خبشAnlamlıToplayıp biriktirmekFarklı yerlerden derme çatma şeyleri ve yiyecekleri bir araya getirmekKur'an'da geçmez; parça parça toplama yönüyle ayrılır
شخبAnlamlıFışkırarak akmakSütün memeden veya kanın damardan kesintisiz ve ses çıkararak fışkırmasıKur'an'da geçmez; sıvı akışı hareketidir
شبخKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
بخشKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
بشخKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
خشبMerkezKaba, kuru kütük ve keresteYapı malzemesi olmaya elverişli, kaba ve hacimli kütüğü belirtir; canlılık ve özsudan yoksundurGövdesi ve boyutu olan fakat can taşımayan kuru kütük
حطبKomşuYakacak odunKök öncelikle yapı değil yakma amacıyla toplanan kırık, kuru çalı çırpı ve odun parçalarını ifade ederAteşe atılmak üzere toplanan değersiz kuru dal ve odun
جذعKomşuAğaç gövdesi, kütükAğacın yere sabit, kökünden yükselen ana gövdesidir; canlı veya kesilmiş hurma gövdesi gibi dikili unsurları anlatırKöküyle veya dik duruşuyla belirginleşen taşıyıcı gövde
عودKomşuİnce dal, sopaAğaçtan koparılmış daha ince, esnek veya düz çubuk ve değnek biçimidirHacimce kütükten küçük, taşınabilir ince ağaç parçası
رطبZıtYaş, taze, yumuşakBünyesinde su barındıran, yumuşak, canlı ve taze olan her türlü bitki ve nesneyi bildirirKuru ve kaba kütüğün aksine hayat ve esneklik taşıyan durum

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaخشبKereste, kaba kütükKuru, hacimli, canlılığını yitirmiş ve bir yere dayatılmaya muhtaç ağaç gövdesiKesin
Latincelignum, trabsOdun kütüğü, kereste kirişiMalzeme ve kiriş anlamını verir; cansızlık ve duvara yaslanma mecazını doğrudan içermezGüçlü
İngilizcetimber, lumber, logKereste, tomruk, kütükYapı kerestesi ve kesilmiş tomruk anlamını tam karşılar; ahlaki veya psikolojik ruhsuzluk çağrışımı bağlama bağlıdırKesin
AlmancaBauholz, HolzklotzYapı kerestesi, kaba takozHacimli, işlenmeye hazır kuru odun kütlesini ifade eder; zihinsel donukluk için ikincil olarak kullanılırGüçlü
Fransızcabois de charpente, poutreKereste, kirişFiziksel kereste boyutunu taşır; ruhsuz bir duruşu anlatmak için ek bağlamsal tamlama gerektirirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
خُشُبٌ مُسَنَّدَةٌİçi boş, ruhsuz ve duvara dayatılmış kütüklerDış görünüşleri, giyimleri ve sözleri etkileyici olan ancak içsel iman, cesaret ve idrakten tamamen yoksun bulunan münafıkların psikolojik ve ahlaki tablosu; Münâfikûn 63:4

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNifak ve imanın mahiyetiİmanın salt dille ikrar veya dışsal gösterişten ibaret olamayacağı; kalbi tasdik ve ruhani dirilik bulunmadığında bireyin ontolojik olarak cansız bir nesne seviyesine ineceği vurgusuÖzden yoksun suretin hükümsüzlüğü
FıkıhMülkiyet, inşa ve zilyetlik hükümleriKerestenin bina yapımında kullanımı, komşu duvara kiriş koyma hakkı ve yapı malzemesi olarak telef tazmini meseleleriİnşaatta kullanılan taşınabilir sert malzeme
TefsirTemsil ve teşbih tahliliAyetteki benzetmenin münafıkların cüsseli gövdelerine rağmen mecliste duvara yaslanıp hiçbir kavrayış üretmeyen ataletlerini tasvir etmesiGösterişli kütle ile işlevsel sıfırlık
HadisKarakter tasvirleri ve ahlakGeceleri kütük gibi hareketsiz uyuyup gündüzleri gürültü çıkaran kimselerin durumunu yeren rivayetlerde (haşebün bi'l-leyl sahâbün bi'n-nehâr) nifak alameti olarak geçmesiTembellik, uyuşukluk ve duyarsızlık

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKalbi dirilik ve teslimiyetRuhsuz dindarlıkSahte güven üretmeİmandan ve ahlaki duyarlılıktan kopuk salt şekilsel ibadet ve duruşun çürüklüğünü gösterirKesin
İlmiBilgi ve bilinç aktarımıEzberci ve idraksiz zihinYük taşıma, anlamsızlıkMalumatı mekanik biçimde barındıran fakat onu içselleştiremeyen zihni ataleti simgelerGüçlü
SiyasiToplumsal temsil ve liyakatVitrin yöneticiliğiGösterişle kriz gizlemeDış görünüşü heybetli fakat kriz anında sorumluluk alamayıp bir yere yaslanmaya muhtaç kadroları ifade ederGüçlü
İktisadiÜretim ve yapı malzemesiDayanaksız stokAtıl kaynakKatma değer üretmeyen, sadece fiziki yer kaplayan ve dış destek olmadan ayakta kalamayan iktisadi yapıları temsil ederMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerStatik rijit cisim ve eylemsizlik kütlesi (inertia)Kendi iç enerjisi veya dinamizmi bulunmayan, yalnızca dışarıdan uygulanan kuvvet veya dayanakla dengede durabilen pasif kütle modeliGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal yabancılaşma ve gösteri toplumu (spectacle)Bireyin veya kurumun işlevini yitirip yalnızca imaj ve biçimsel varlık olarak sahnede yer alması; içsel meşruiyet ve irade kaybıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca marangozlukta kullanılan kaba bir ağaç parçası sayıp, Kur'an'ın bu kökle inşa ettiği derin psikolojik ve ahlaki nifak tahlilini göz ardı etmek
Kur'an içi daha geniş anlamKökün heybetli, iri cüsseli, gösterişli söz söyleyen fakat iç dünyası tamamen ölü ve bir dayanak olmadan ayakta duramayan insan tipolojisini kuran semantik alanı
Yanlış anlamanın doğuracağı hataDış görünüşü düzgün ve etkileyici olan her yapıyı güvenilir zannetmek; biçimsel mükemmelliğin arkasındaki ahlaki çürüklüğü ve korkaklığı teşhis edememek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın şekil ile öz, suret ile hakikat arasındaki derin uçurumu somut bir nesne üzerinden nasıl muazzam bir psikolojik tahlile dönüştürdüğünü gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Münafıkların psikolojisini, toplumsal tutumlarını ve kriz anlarındaki korkaklıklarını tasvir eden Medine dönemi ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İmanın fiziksel cüsse, gösterişli kılık kıyafet veya retorik kabiliyetle ölçülemeyeceğini; içsel idrak olmadığında bu unsurların duvara dayatılmış birer kütükten farksız olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAğacın özsuyunu ve yeşilliğini kaybetmesiyle oluşan kuru, sert, kaba kereste veya yontulmamış kütük.
  • Soyut anlamDışsal heybet ve hacme rağmen içsel hayatiyetten, idrakten ve ahlaki bilinçten tamamen yoksun olma durumu.
  • Sistematik karşılıkDışarıdan bir dayanağa muhtaç olan, kendi başına ayakta duramayan ve içsel dinamizmi bulunmayan pasif biçimsellik.
  • LaTeX modeliF={V,¬E}buradaR(F)=0  ⟺  S(F∣D)=1
  • LaTeX açıklamasıFormül, dışsal bir hacme ve görünüme (V) sahip olan ancak içsel bir enerji veya hayat taşımayan (¬E) bir varlık yapısını (F) modeller. Bu tür bir yapının içsel direnci ve iradi duruşu sıfırdır (R(F)=0); dolayısıyla onun sistem içindeki kararlılığı ve ayakta kalması (S), ancak harici bir dayanağın varlığı şartına (D) bağlı olarak gerçekleşebilir (S(F∣D)=1). Kökün temsil ettiği duvara dayatılmış kereste hâli bu bağımlı ve cansız dengeyi ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: خ