رجج

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ر-ج-ج2 sîga, 1 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.رججأرضرَجًّا

KökSîga 2Ayet 1Sure 1Mücavir 1

▶ Ağı aç (3B)

رجج

ر - ج - ج

KÖK
  • 2 geçiş
  • 1 ayet
  • 2 sîga
  • 9 sözlük

Recce zayıf çeper demektir. Sallanma anlamı kazanmıştır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Recce zayıf çeper demektir. Sallanma anlamı kazanmıştır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.366 harf
باب الجيم مع الراء ج ر، ر ج مستعملان فقط جر: الجَرة وجمعها الجِرارُ والجَرُّ، والجِرارةُ حِرفةُ الجَرّارِ. والجَرّارةُ: عَقربٌ صفراءُ كأنها تِبنةٌ. والجارورُ: نَهر يشُقُّه السَّيل فيتَّخذُة نهراً. والجارورُ: كلُّ مكانٍ يَنحطُّ إليه الماءُ من عَلٍ وهو في سُفلٍ كأنه يَجُرُّ إليه الماءَ. والجَرُورُ من الحَوامِلِ: التي نجُرُّ وَلَدَها إلى أقصى الغاية، قال: جَرَّت تِمَاماً لم تُخَبِّط جهضا. وطغتُ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR294 harf
يقال رَجَّهُ رَجَّاً، أي حرَّكَهُ وزلزله. وناقةٌ رَجَّاءُ: عظيمةُ السَنام. وارْتَجَّ البَحر وغيره: اضطرب. وفي الحديث: "مَنْ ركب البحر حِينَ يَرْتَجُّ فلا ذِمَّةَ له"، يعني إذا اضطرب أمواجُه. والرَجاجُ بالفتح: مهازيل الغَنَم. ونعجةٌ رَجاجَةٌ، أي مهزولة. والرَجاجُ أيضاً: الضعفاء من الناس والإبل.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR234 harf
ر ج ج رجّـه‏:‏ حرّكـه فارتـجّ ورجرجـه فترجـرج‏.‏ وارتـج البحـر والتـج‏.‏ وجاريـة رجراجـة‏:‏ يترجرج كفلها‏.‏ وأطعمنا رجراجة وهي الفالوذجة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ ارتجّ عليه الكلام‏:‏ اضطرب والتبس‏.‏ وكتيبة رجراجة‏:‏ تمخض لا تكاد تسير‏.‏
Maddenin bağlantısı

ر ج ج رجّـه‏:‏ حرّكـه فارتـجّ ورجرجـه فترجـرج‏.‏ وارتـج البحـر والتـج‏.‏ وجاريـة رجراجـة‏:‏ يترجرج كفلها‏.‏ وأطعمنا رجراجة وهي الفالوذجة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ ارتجّ عليه الكلام‏:‏ اضطرب والتبس‏.‏ وكتيبة رجراجة‏:‏ تمخض لا تكاد تسير‏.‏

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.941 harf
الرَّجاجُ، بالفتح: المهازيل من الناس والإِبل والغنم؛ قال القُلاخُ بنُ حَزْنٍ: قد بَكَرَتْ مَحْوَةُ بالعَجَاجِ، فَدَمَّرَتْ بَقِيَّةَ الرَّجاجِ مَحوَة: اسم علم لريح الجَنُوب. والعجاج: الغبار. ودَمَّرَت: أَهلكت. ونعجة رَجَاجَةٌ: مهزولة. والإِبل رَجْراجٌ، وناس رَجْراجٌ: ضُعَفَاء لا عقول لهم. الأَزهري في أَثناء كلامه على هملج؛ وأَنشد: أَعطى خَليلي نَعْجَةً هِمْلاجَا رَجَاجَةً، إِنَّ لها رَجَاجَا قال:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR164 harf
* ر ج ج * * رَجَّهُ * حرّكه وزلزله وبابه رد و * ارتَجَّ * البحر وغيره اضطرب وفي الحديث ﴿من ركب البحر حين يرتج فلا ذمة له﴾ وبابه رد و * تَرَجْرَجَ * الشيء جاء وذهب
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.246 harf
الرج: التحريك رجه يرجه رجا، قال الله تعالى إذا رجت الأرض رجا معنى رجت: حركت حركة شديدة وزلزلت، وفي حديث على، رضى الله عنه وأما شيطان الردهة فقد كفيته بصعقة سمعت لها وجبة قلبه، ورجة صدره . وفي حديث ابن الزبير جاء فرج الباب رجا شديدا أي زعزعه وحركه. وقيل لابنة الخس: بم تعرفين لقاح ناقتك، قالت: أرى العين هاج، والسنام راج، وتمشى وتفاج، وقال ابن دريد: وأراها تفاج ولا تبول مكان قوله: وتمشى
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR384 harf
رَجَّ رَجَّ U ( n. ac. رَجّ 1 ), a. Shock, made to tremble. b. [ acc. & 'An ], Prevented, deterred from. c. I ( n. ac. رَجّ 1 ), Was shaken, agitated, convulsed; shook, trembled, quaked. اِرْتَجَجَ اِرْتَجَجَ VIII , a. see I (c) . رَجَّة رَجَّة 1t , a. Shaking; rumbling. رُجَّة رُجَّة 3t , رَجَج 4 , a. Confusion, tumult. رَجَاْج رَجَاْج 22 , a. The lean of the flock.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok14.961 harf
رجج رَجَّ - يَرُجُّ، (رُجَّ - يُرَجُّ) - رَجّ - رَجَّاً رَجَّ - يَرُجُّ + كائن + شيئاً: يحركه بقوة فيجعله يبتعد عن موقعه ثم يعود إليه وذلك بحركة معاودة متكررة سريعة رُجَّ - يُرَجُّ: مبني للمجهول من " رَجَّ - يَرُجُّ " رَجّ: اسم فعل " رَجَّ - يَرُجُّ" رَجَّاً: حال من " رَجّ " واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الدفع بالرج والهز في نفس المكان،
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler1 mücavir (2 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. أرض

    1 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

Geçtiği ayetler(1)

  1. إِذَا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا

    SallamakYer; sarsıldıkça sarsıldığı;

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökرجج
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer (muzaaf)
Bağlamsal Yakın Köklerرجف, زلزل, مور
Zıt Kökثبت
Çekirdek Özet 1Bir cismin, kütlenin veya yapının çeper direncini yitirerek temelinden çalkalanması, pelte gibi dalgalanıp sarsılması
Çekirdek Özet 2Yerkürenin kıyamet saatinde bütün katılık, dayanma ve denge vasfını kaybederek şiddetle sarsılıp çalkalanması
Çekirdek Özet 3Sistemin mukavemetini ve iç bütünlüğünü yitirerek kütlesel bir dalgalanma ve çözülüş evresine girmesi
Kritik Hata RiskiAnlamın basit ve lokal bir yer sarsıntısına indirgenerek yerkabuğunun yapısal çeperini yitirmesi boyutunun gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رجSarsıntı, huzursuz devinim, çalkantı ve yerinden oynama. Bu çekirdek رجف kökünde korku veren şiddetli titreme, رجز kökünde dengesizlik doğuran azap sarsıntısı, رجس kökünde içsel çalkantı ve murdarlık, رجع kökünde ise geri dönen devinim olarak belirir.جSarsıntının dışarıdan bir vuruşla sınırlı kalmayıp kütlenin kendi bünyesinde yankılanmasını, direncin kırılmasıyla pelte veya sıvı gibi kendi içine doğru çalkalanıp dalgalanmasını sağlar.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; baş, ilk, üstSistemin zirvesini, taşıyıcı üst yapısını ve zemin olarak dik duran ana varlığı temsil eder.
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaTaşınan yükün bir tarafa eğilmesi, mekanik dengenin bozulup devinime geçmesi hareketini kurar.
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaİkinci hareketin ilki peşine eklenmesiyle dengesizliğin durulmayıp kütle içinde sürekli bir dalgalanmaya dönüşmesini sağlar.
رججTaşıyıcı üst yapının ardışık sarsıntılarla dengesini bütünüyle yitirip çalkalanmasıKatı ve mukavim olan zeminin iç direncinin kırılarak kendi üzerine yığılan dalgalı bir sarsıntıya uğraması eylemidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir yapının, kalabalık bir birliğin veya dermansız kalmış bir bedenin mukavemetsiz kalarak pelte yahut sıvı gibi çalkalanması; açlık ve zayıflıktan iliği boşalan hayvanın bacaklarının titreyip sallanması.
Cahiliye şiiri kullanımıLisānü’l-ʿArab’da zayıf, takatsiz ve yorgun düşmüş topluluk ve develer için geçen el-Kulâh b. Hazn beytinde bu kök dermansızlık anlamında şahittir: قد بَكَرَتْ مَحْوَةُ بالعَجَاجِ، / فَدَمَّرَتْ بَقِيَّةَ الرَّجاجِ
Erken Arapça kullanımKalabalığı sebebiyle dalgalanarak yürüyen ve sarsılan askeri ordu için كتيبة رجراجة terkibi; denizin şiddetle kabarıp çalkalanması için ارتج البحر ifadesi ve titreyen tatlı için رجراجة kullanımı yerleşiktir.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Proto-Sami dil ailesinde sarsıntı, kargaşa, gürültülü hareket ve içsel çalkantıyı ifade eden *r-g kök tabakası mevcuttur. Bu tabaka İbranicede רָגַז (ragaz - titremek, sarsılmak, dehşetle çalkalanmak) ve רָגַשׁ (ragash - gürültüyle kaynaşmak, kargaşa çıkarmak), Süryanicede ܪܓܙ (rgaz - öfkeyle titremek, çalkalanmak), Akadcada ragāmu (bağırmak, nida ile talep etmek) kökleriyle fonetik ve semantik bir süreklilik arz eder. Arapçada رجج formu, bu titreşim hareketini dışsal bir gürültüden ziyade kütlenin kendi direncini ve çeper mukavemetini yitirerek peltemsi bir biçimde kendi içinde dalgalanması ve mekanik katılığını kaybetmesi boyutunda özelleştirmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs (BDB), Payne Smith, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKütlesel çalkantı, çeper zaafı ve mukavemetsiz sarsılmaرج ikili çekirdeğinin mükerrer harfle yoğunlaşması sonucu gevşeyen nesnenin dalgalı salınımını ifade eder.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice רגז (sarsılmak) ve רגש (kaynaşmak) kökleriKök, Sami dillerinde korku, sarsıntı ve kargaşa ifade eden ortak çalkantı matrisine bağlıdır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin bir Afro-Asyatik dışı soydaşlık güvenle tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رججAnlamlıÇalkalanmak, gevşeyip sarsılmakKütlenin direncini yitirerek dalga dalga sallanmasıHedef kök; Kur'an'da geçer (Vâkıa 56:4).
جرجAnlamlıAşınmak, dönmek, karışıklık çıkmakYolun aşınıp bozulması veya gözün dönerek titremesiKur'an'da geçmez.
ججرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رججMerkezKütlesel sarsıntı ve çalkantıDirencin kırılarak zeminin pelte gibi dalgalanmasıKatı cismin direnç çeperini yitirip kendi içinde çalkalanarak sallanmasıdır.
رجفKomşuKorku ve dehşet sarsıntısıSarsıntıya ürperti, ses ve kalp titremesinin eşlik etmesiرجف daha çok dehşet uyandıran sarsıntıyı; رجج ise mekanik yapının sıvılaşmasını öne çıkarır.
زلزلKomşuKöklü altüst oluş ve yer sarsıntısıAyağın kayması, temelin bütünüyle yerinden oynamasıزلزل tekerrür eden sarsıntıyla yıkımı; رجج kütlenin beşik gibi dalgalanmasını anlatır.
مورKomşuAkışkan ve girdaplı devinimKütlenin düzenli bir dalga veya girdap halinde akmasıمور göğün akışı gibi akıcı yer değiştirmeyi; رجج katı olanın dirençsizleşmesini bildirir.
ثبتZıtSabit olma, tutunma ve mukavemetBir varlığın yerinde kaim kalıp sarsıntıya direnmesiرجج halinin bütünüyle zıddı olarak sarsılmama ve formunu koruma durumudur.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaرججÇalkalanmak, sarsılmakKütlenin direncini yitirip dalgalı bir sarsıntıya uğramasıKesin
Latinceconcutere, succutereŞiddetle sarsmak, sarsıntıya uğratmakMekanik vuruş ve sarsıntıyı karşılar; pelteleşme ve zaaf nüansını dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceconvulse, shake violentlyŞiddetle sarsılmak, çalkalanmakKütlenin çalkantısını verir; Arapçadaki çeper direncinin çökmesi vurgusu eksik kalır.Güçlü
Almancaerschüttern, bebenSarsmak, titretmekMekanik yer sarsıntısını karşılar; kütlenin sıvımsı dalgalanma boyutunu tam taşımaz.Güçlü
Fransızcaébranler, secouerSarsmak, dengesini bozmakTemelin dengesini yitirmesini iyi aktarır; bünyevi gevşeme anlamını kısmen dışarıda bırakır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
رُجَّتِ / رَجًّاYerkürenin dengesini ve çeper direncini tamamen yitirerek beşik gibi çalkalanıp sarsılmasıKıyametin kopuş anında kozmolojik dengenin yıkılışı ve yeryüzünün fiziki direncinin sıfırlanması bağlamı (Vâkıa 56:4).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKozmolojik inkıraz ve kıyametYeryüzünün arazlarının zevali ve maddenin ezeli/ebedi bir sebatının bulunmadığı tartışmasıYerin ontolojik dengesini ilahi emirle yitirip çözülüşe uğraması
FıkıhVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadı
TefsirEskatolojik tasvirler (Vâkıa 56:4)Yerin bir beşik yahut çalkalanan bir kap gibi sarsılarak üzerindeki tüm yapıları atmasıZemin katılığı vasfının kalkarak yerin dalgalı bir hal alması
HadisToplumsal çöküş ve fitne rivayetleriToplumun ahlaki omurgasını ve mukavemetini yitirmiş kesimleri için رِجْرِجَةُ النَّاسِ nitelemesiDirençsiz, ilkesiz ve her rüzgarla çalkalanan kitle zaafı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniOntolojik zemin ve ahiret eşiğiYaratılmışın mutlak dayanıksızlığıDünyevi sığınağın geçiciliğini idrak ettirmeİlahi kudret karşısında yeryüzü katı bir sığınak olmaktan çıkar, ilahi iradeye teslim olur.Kesin
İlmiZemin mekaniği ve sismolojiZemin sıvılaşması ve rezonansKatı fazdan viskoz/dalgalı faza geçişi açıklamaŞiddetli frekans altında yerkabuğunun taşıyıcı mukavemetini kaybedip pelteye dönüşmesidir.Güçlü
SiyasiKurumsal yapı ve otorite krizleriSosyal dokunun ve çeperin çözülmesiToplumsal mukavemetin iflasını göstermeKurumsal omurga kırıldığında toplum dış müdahalelere karşı dirençsizce çalkalanır.Güçlü
İktisadiPiyasa dengesi ve likidite kriziFiyat istikrarının kütlesel sarsılışıFinansal çeperlerin çöküşünü tasvir etmeGüven zemini kaybolduğunda piyasadaki varlıkların aşırı dalgalanarak tabansız kalmasıdır.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerZemin sıvılaşması (soil liquefaction) ve rezonans kırılmasıDoygun ve taneli katı bir kütlenin maruz kaldığı dinamik gerilim sonucu kayma direncini yitirerek viskoz bir sıvı gibi dalgalanması haliyle tam izomorfiktir.Güçlü
Beşeri bilimlerKurumsal anomi ve kitle salınımıToplumu bir arada tutan normatif sınırların ve direnç noktalarının çökmesiyle fertlerin histerik ve yönsüz bir dalgalanmaya kapılması sürecidir.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca bilinen tektonik bir deprem veya mekanik bir sarsıntı olarak tasavvur etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamYeryüzünün sadece sarsılması değil; katılığını, çeper mukavemetini ve taşıyıcılık vasfını bütünüyle yitirerek sıvımsı bir çalkantıya girmesi.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKıyamet sahnelerinin sıradan doğal afetler ölçeğinde algılanması ve kainatın fiziki dokusunun ontolojik çözülüşünün kavranamaması.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kıyamet koptuğunda insanın en güvendiği katı zemin olan arzın, bütün mukavemetini kaybedip nasıl bir pelte gibi dalgalanacağını en yalın fiziksel kökle ihtar ettiği için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yerin ve dağların fiziki durumunun değiştiği, nizamın bozulduğu eskatolojik ayet grubunda (özellikle Vâkıa Suresi başlangıcında) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kıyametin sadece binaları yıkan harici bir sarsıntı olduğu fikrini düzeltir; yerkürenin bizzat kendi kütlesel omurgasının çözüldüğünü ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir kütlenin, hayvanın veya yapının iç mukavemetini yitirerek temelinden pelte gibi çalkalanması ve dalgalanıp sarsılması.
  • Soyut anlamBir sistemin koruyucu sınırlarını ve iç direncini kaybetmesi sonucu harici ve dahili gerilimler karşısında tutunamayıp çözülüş salınımına girmesi.
  • Sistematik karşılıkTaşıyıcı mukavemetin ve çeper direncinin sıfırlanmasıyla ortaya çıkan kütlesel faz değişimi ve yapısal çöküş.
  • LaTeX modeliS(t)=M⋅e−λt⋅sin⁡(ωt)  ⟹  lim⁡t→tcR(t)=0
  • LaTeX açıklamasıModelde M sarsılan kütleyi, ω titreşimin açısal frekansını, S(t) zaman içindeki kütlesel çalkantı ve dalgalanma fonksiyonunu ifade eder. λ parametresi sistemin iç direncinin ve çeper mukavemetinin zayıflama katsayısını simgeler. R(t) sistemin mekanik direncini göstermekte olup tc anında bu direncin sıfıra inmesiyle (R(t)=0), zeminin katılık vasfını tamamen terk ederek mutlak bir çalkantı haline (رج) evrildiği gösterilmiştir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ر