رقد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ر-ق-د2 sîga, 22 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ملأرعبمَرْقَدِنَاحسبرقديقظويلوصدرُقُودٌبسطكلبذوشمليمن

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 22

▶ Ağı aç (3B)

رقد

ر - ق - د

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Rekd Lahit demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Rekd Lahit demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.338 harf
القاف والدال والراء معهما ق د ر، ق ر د، ر د ق، د ق ر، ر ق د مستعملات قدر: القَدَرُ: القضاء الموفق، يقال: قَدره الله تقديراً. وإذا وافق الشيء شيئاً قيل: جاء على قَدَرِه. والقَدَريّة: قوم يكذبون بالقَدرِ. والمِقدارُ: اسم القدر إذا بلغ العبد المِقدارَ مات. والأشياء مقادير أي لكل شيء مقدار وأجل. والمطر ينزل بمقِدار أي بقَدّرٍ وقدر مثقل ومجزوم، وهما لغتان. والقَدْرُ: مبلغ الشيء. وقول الله عز وجل: "وما
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR490 harf
الرُقادُ: النَوْمُ. وقد رَقَدَ يَرْقُدُ رَقْداً ورُقوداً ورُقاداً. وقوم رُقودٌ: أي رُقَّدٌ. والرَقْدَةُ: النَوْمَةُ. والمَرْقَدُ، بالفتح: المَضْجَعُ. وأَرْقَدَهُ: أنامه. وأَرْقَدَ بالمكان: أقام به. والمُرْقِدُ بالضم: دَواءٌ يُرْقِدُ مَنْ شَربه. والرَقَدانُ: الطَفْرُ من النشاط، كفِعْل الحَمَلِ والجَدْي. ويقال: ارْقَدَّ ارْقِداداً، أي أسرع. ورجلٌ مِرْقِدَّى، أي يَرْقَدُّ في أموره. والراقودُ: دَنٌّ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR15.357 harf
ق د ر قدر ، قرد ، دقر ، درق ، رقد ، ردق : مستعملة . قدر : قال الليث : القَدَر : القضاء الموفَّق ، يقال : قدّر الله هذا تقديراً ، قال : وإذا وافَقَ الشيءُ الشيءَ ، قلت : جاء قَدَرُه . والقَدَرية : قوم يُنسَبون إلى التكذيب بما قَدَّر الله من الأشياء . وقال بعض متكلّميهم : لا يَلزمنا هذا النبز ، لأنّا نَنفِي القَدَر عن الله ، ومن أَثبتَه فهو أولى به . وهذا تمويهٌ منهم ، لأنهم يتبينون أنَّ القَدَر
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.458 harf
(باب الراء والقاف وما يثلثهما) (رقل) الراء والقاف واللام أصلان: أحدهما طولٌ في شيءٍ، والآخر ضرب من المشي. فأمّا الأوَّل فالرَّقْلُ: النَّخْل الطُِّوال، واحدتها رَقْلة؛ وتجمع في القِلّة رَقلات. والرَّاقُول: حَبْلٌ تُصعَد به النّخلة. والأصل الثاني: أرْقَلَت النَّاقةُ، وهو ضربٌ من المشْي، وهي مُرْقِلٌ، ولا يكون إلاَّ بسرعة. وهاشم بن عُتْبة المِرْقالُ([1])، لإرقاله كان في الحروب. قال الرَّاجز،
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR324 harf
- الرقاد: المستطاب من النوم القليل. يقال: رقد رقودا، فهو راقد، والجمع الرقود، قال تعالى: ﴿وهم رقود﴾ [الكهف/18]، وإنما وصفهم بالرقود - مع كثرة منامهم - اعتبارا بحال الموت، وذاك أنه اعتقد فيهم أنهم أموات، فكان ذلك النوم قليلا في جنب الموت. وقال تعالى: ﴿يا ويلنا من بعثنا من مرقدنا﴾ [يس/52]، وأرقد الظليم: أسرع، كأنه رفض رقاده.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR847 harf
ر ق د هو رقاد ورقود ولا يرقد بالليل وما بـي رقـود ورقـاد ومـا أطيـب رقـدة السحـر ورقـدات الضحى‏.‏ وأرقدت المرأة ولدها‏:‏ أنامته وتراقد‏:‏ تناوم وبعثه من مرقـده وأخـذوا مراقدهـم‏.‏ وسقاه المرقد‏.‏ واسترقدت فما أدركت الجماعة إذا غلبك الرقاد‏.‏ وبين الدنيا والآخرة همدة ورقدة‏.‏ وارقد في سيره‏:‏ أسرع‏.‏ قال ذو الرمة‏:‏ يرقد فـي ظـل عـرّاص ويطـرده حفيف نافجة عثنونها حصب وهذه رحى رقدية منسوبة
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.693 harf
الرُّقاد: النَّوْم. والرَّقْدَة: النومة. وفي التهذيب عن الليث: الرُّقود النوم بالليل، والرُّقادُ: النوم بالنهار؛ قال الأَزهري: الرُّقاد والرُّقُود يكون بالليل والنهار عند العرب؛ ومنه قوله تعالى: قالوا يا ويلنا من بعثنا من مَرْقدِنا؛ هذا قول الكفار إِذا بعثوا يوم القيامة وانقطع الكلام عند قوله من مرقدنا، ثم قالت لهم الملائكة: هذا ما وعَد الرحمنُ، ويجوز أَن يكون هذا من صفة المَرْقَد، وتقول
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR238 harf
* ر ق د * * الرُّقَادُ * بالضم النوم وبابه نصر ودخل و * رُقَاداً * أيضا وقوم * رُقُودٌ * أي * رُقَّدٌ * بوزن سكر و * الرَّقْدَةُ * بالفتح النومة و * المَرْقَدُ * بوزن المذهب المضجع و * أرْقَدَهُ * أنامه و * المُرْقِدُ * دواء يرقد من يشربه
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.605 harf
الرقد، بفتح فسكون: النوم كالرقاد والرقود، بضمهما والرقدة: النومة، أو الرقاد خاص بالليل، عن الليث. وهو قول ضعيف. وفي التهذيب عن الليث: الرقود النوم بالليل، والرقاد النوم بالنهار. قال الأزهري: الرقاد، والرقود، يكون بالليل والنهار، عند العرب. قلت: ومثله في المصباح وغيره، ويدل على ذلك قوله تعالى: وتحسبهم أيقاظا وهم رقود ورقد يرقد، رقدا، ورقودا، ورقادا: نام وقوم رقود ورقد بمعنى واحد. ورجل يرقود، على
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.637 harf
رَقَدَ 1 رَقَدَ ذ , (S, Msb,) aor. رَقُدَ , inf.n. رُقَادٌ and رُقُودٌ (JK, S, A, Msb, K) and رَقْدٌ (S, Msb, K) and perhaps also مَرْقَدٌ [q. v.], (TA,) He slept, (JK, S, A, Msb, K,) accord. to some, specially, (Msb, K,) by night; (JK, Msb, K) but it correctly means, whether by night or by day; as is shown by verse 17 of ch. xviii. of the Kur-لn: (Msb:) the assertion that it means, specially, by
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR703 harf
رَقَدَ رَقَدَ U ( n. ac. رَقْد 1 , رُقَاْد 24 , رُقُوْد 27 ), a. Slept, went to sleep, lay down; was dull ( market ). b. Stopped. c. [ 'An ], Neglected. أَرْقَدَ أَرْقَدَ IV , a. Made to go to sleep or to bed. b. [ Bi ], Stopped, stayed in, at. رَقْدَة رَقْدَة 1t , a. A sleep. رُقَدَة رُقَدَة 9t , a. Great sleeper, sluggard. مَرْقَد مَرْقَد 17 , ( pl. مَرَاْقِدُ 44 ), a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR9.579 harf
رقد رَقَدَ - يَرْقُدُ - راقِد - راقِدُوْن - رُقُوْد - مَرْقَد رَقَدَ - يَرْقُدُ + الكائن: يستلقي على ظهره، ويحاول الدخول في نوم عميق: يمد جسمه على الأرض أو سرير أو ما شابه ويترك نفسه تدخل في النوم راقِد: اسم فاعل صفة مشبهة من " رَقَدَ - يَرْقُدُ ": من يستلقي ويحاول الدخول في النوم رَاقِدون: جمع " رَاقِد " رُقُوْد: حال من " رَاقِدون " : وهم
Maddenin bağlantısı

رقد رَقَدَ - يَرْقُدُ - راقِد - راقِدُوْن - رُقُوْد - مَرْقَد رَقَدَ - يَرْقُدُ + الكائن: يستلقي على ظهره، ويحاول الدخول في نوم عميق: يمد جسمه على الأرض أو سرير أو ما شابه ويترك نفسه تدخل في النوم راقِد: اسم فاعل صفة مشبهة من " رَقَدَ - يَرْقُدُ ": من يستلقي ويحاول الدخول في النوم رَاقِدون: جمع " رَاقِد " رُقُوْد: حال من " رَاقِدون " : وهم "رَاقِدُوْن" مَرْقَد: على وزن " مـَفـْعـَل": اسم فعل مصدر ميمي من " رَقَدَ - يَرْقُدُ ": اسم مكان: المكان الذي "يَرْقُدُ " أو يُرْقَّدُ " فيه المرء: غرفة النوم أو قبر ﴿قالوا ياويلنا من بعثنا من مرقدنا﴾من بعثنا من المكان الذي كنا فيه راقدين: وهو القبر واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " أنواع حركة الجذع من أجزاء جسم البشر" وهي: جَلَسَ - يَجْلِسُ، تَكِئَ - يَتْكَأُ، جَثَا - يَجْثُوْ (جَثَى - يَجْثِي)، ضَجَعَ - يَضْجَعُ، رَقَدَ - يَرْقُدُ، جَثَمَ - يَجْثُمُ (جَثَمَ - يَجْثِمُ)

راقد - رقود ﴿وتحسبهم أيقاظا وهم رقود ونقلبهم ذات اليمين وذات الشمال وكلبهم باسط ذراعيه بالوصيد لو اطلعت عليهم لوليت منهم فرارا ولملئت منهم رعبا(18)﴾ الكهف مرقد - مرقدنا ﴿قالوا ياويلنا من بعثنا من مرقدنا هذا ما وعد الرحمان وصدق المرسلون(52)﴾ يس مختار الصحاح ● [رقد] ر ق د: الرُّقَادُ بالضم النوم وبابه نصر ودخل و رُقَاداً أيضا وقوم رُقُودٌ أي رُقَّدٌ بوزن سكر و الرَّقْدَةُ بالفتح النومة و المَرْقَدُ بوزن المذهب المضجع و أرْقَدَهُ أنامه و المُرْقِدُ دواء يرقد من يشربه الراغب رقد - الرقاد: المستطاب من النوم القليل. يقال: رقد رقودا، فهو راقد، والجمع الرقود، قال تعالى: }وهم رقود﴿[الكهف/18]، وإنما وصفهم بالرقود - مع كثرة منامهم - اعتبارا بحال الموت، وذاك أنه اعتقد فيهم أنهم أموات، فكان ذلك النوم قليلا في جنب الموت. وقال تعالى:﴾يا ويلنا من بعثنا من مرقدنا{ [يس/52]، وأرقد الظليم: أسرع، كأنه رفض رقاده. ملخص اللسان 1. الرُّقاد: النَّوْم. والرَّقْدَة: النومة. 2. الرُّقود النوم بالليل، والرُّقادُ: النوم بالنهار؛ قال الأَزهري: الرُّقاد والرُّقُود يكون بالليل والنهار عند العرب؛ ومنه قوله تعالى: قالوا يا ويلنا من بعثنا من مَرْقدِنا 3. ورَقَدَ يَرْقُدُ رَقْداً ورُقُوداً ورُقاداً: نام. وقوم رُقُود أَي رُقَّد. 4. والمَرْقَد، بالفتح: المضجع. 5. وأَرْقَدَهُ: أَنامه. 6. والرَّقُود والمِرْقِدَّى: الدائم الرُّقاد؛ 7. ورجل مِرْقِدَّى مثل مِرْعِزَّى أَي يَرْقَدُّ في أُموره. 8. والمُرْقِدُ: شيء يُشرب فينوِّم مَن شربه ويُرْقِدُه. 9. والرَّقْدَة: هَمْدة ما بين الدنيا والآخرة. 10. ورَقَدَ الحَرُّ: سكن. 11. رَقَدَتِ السوقُ كَسَدت، وهو كقولهم في هذا المعنى نامت. 12. وأَرْقَد بالمكان: أَقام به. أَرْقَدَ الرجل بأَرض كذا إِرْقاداً إِذا أَقام بها. لسان العرب ● - رقد: الرُّقاد: النَّوْم. والرَّقْدَة: النومة. وفي التهذيب عن الليث: الرُّقود النوم بالليل، والرُّقادُ: النوم بالنهار؛ قال الأَزهري: الرُّقاد والرُّقُود يكون بالليل والنهار عند العرب؛ ومنه قوله تعالى: قالوا يا ويلنا من بعثنا من مَرْقدِنا؛ هذا قول الكفار إِذا بعثوا يوم القيامة وانقطع الكلام عند قوله من مرقدنا، ثم قالت لهم الملائكة: هذا ما وعَد الرحمنُ، ويجوز أَن يكون هذا من صفة المَرْقَد، وتقول الملائكة: حق ما وعَد الرحمن؛ ويحتمل أَن يكون المَرْقَد مصدراً، ويحتمل أَن يكون موضعاً وهو القبر، والنوم أَخو الموت. ورَقَدَ يَرْقُدُ رَقْداً ورُقُوداً ورُقاداً: نام. وقوم رُقُود أَي رُقَّد. والمَرْقَد، بالفتح: المضجع. وأَرْقَدَهُ: أَنامه. والرَّقُود والمِرْقِدَّى: الدائم الرُّقاد؛ أَنشد ثعلب: ولقد رَقَيْتَ كِلابَ أَهلِكَ بالرُّقَى، حتى تَرَكْتَ عَقُورَهُنَّ رَقُودا ورجل مِرْقِدَّى مثل مِرْعِزَّى أَي يَرْقَدُّ في أُموره. والمُرْقِدُ: شيء يُشرب فينوِّم مَن شربه ويُرْقِدُه. والرَّقْدَة: هَمْدة ما بين الدنيا والآخرة. ورَقَدَ الحَرُّ: سكن. والرَّقْدَة: أَن يصيبك الحرّ بعد أَيام ريح وانكسار من الوَهَج. ورَقَدَ الثوبُ رَقْداً ورُقاداً: أَخلق. وحكى الفارسي عن ثعلب: رَقَدَتِ السوقُ كَسَدت، وهو كقولهم في هذا المعنى نامت. وأَرْقَد بالمكان: أَقام به. ابن الأَعرابي: أَرْقَدَ الرجل بأَرض كذا إِرْقاداً إِذا أَقام بها. والارقِدادُ والارْمِدادُ: السير، وكذلك الإِغْذاذُ. ابن سيده: الارقداد سرعة السير؛ تقول منه: ارْقَدَّ ارْقِداداً أَي أَسرع؛ وقيل: الارقداد عدو الناقِزِ كأَنه نَفَرَ من شيء فهو يَرْقَدُّ. يقال: أَتيتك مُرْقَدّاً؛ وقيل: هو أَن يذهب على وجهه؛ قال العجاج يصف ثوراً: فظلَّ يَرْقَدُّ من النَّشاط، كالبَرْبَريّ لَجَّ في انخِراط وقول ذي الرمة يصف ظليماً: يَرْقَدُّ في ظِلِّ عَرَّاصٍ، ويَتْبَعُه حَفِيفُ نافجَة، عُثْنُونها حَصِب يرقدّ: يسرع في عدوه؛ قال ابن سيده: وروي عن الأَصمعي المُرْقِدُ مخفف، قال: ولا أَدري كيف هو. والراقُودُ: دَنٌّ طويل الأَسفل كهيئة الإِرْدَبَّة يُسَيَّع داخله بالقار، والجمع الرواقيد معرَّب، وقال ابن دريد: لا أَحسبه عربيّاً. وفي حديث عائشة: لا يشرب في راقود ولا جرَّة؛ الراقُود: إِناءُ خزف مستطيل مقيَّر، والنهي عنه كالنهي عن الشرب في الحناتم والجرار المقيرة. ورُقاد والرُّقاد: اسم رجل؛ قال: أَلا قُلْ للأَمير: جُزِيتَ خيراً أَجِرْنا من عُبَيدةَ والرُّقادِ ورَقْد: موضع، وقيل: واد في بلاد قيس، وقيل: جبل وراء إِمَّرَةَ في بلاد بني أَسد؛ قال ابن مقبل: وأَظْهَرَ في عِلانِ رَقْدٍ، وسَيْلُه عَلاجِيمُ، لا ضَحْلٌ ولا مُتَضَحْضِحُ وقيل: هو جبل تنحت منه الأَرْحِية؛ قال ذو الرمة يصف كِرْكِرَة البعير ومَنْسِمَه: تَفُضُّ الحَصَى عن مُجْمِرات وَقِيعِه، كَأَرْحاءِ رَقْدٍ، زَلَّمَتْها المَناقِرُ قال ابن بري: إِنما وصف ذو الرمة مناسم الإِبل لا كركرة البعير كما ذكر الجوهري. وتَفُضُّ: تفرّق أَي تفرق الحصى عن مناسمها. والمجمرات: المجتمعات الشديدات. وزَلَّمَتها المناقر: أَخَذت من حافاتها. والرُّقادُ: بطن من جَعْدة؛ قال: مُحافَظَةً على حَسَبي، وأَرْعَى مَساعِي آلِ ورْدٍ والرُّقاد مقاييس اللغة: (رقد) الراء والقاف والدال أصلٌ واحدٌ يدلُّ على النَّوم؛ ويُشتقّ منه. فالرُّقاد: النَّوم. يقال رقَد رُقوداً. ومن الذي اشتُقَّ منه: أَرْقَدَ الرَّجُل بالأرض، إذا أقام بها. ومما شذَّ عن الأصل: *أرْقَدَ الظّليمُ وغيرُه، إِذا أسرع في مُضِيِّه. القاموس المحيط: الرَّقْدُ النومُ، كالرُّقادِ والرُّقودِ، بضمهما، أو الرُّقادُ خاصٌّ بالليلِ. وقومٌ رُقودٌ ورُقَّدٌ. ورجلٌ يَرْقودٌ يَرْقُدُ كثيراً. والمُرْقِدُ، بالضم دَواءٌ يُرْقِدُ شارِبَهُ، والبَيِّنُ من الطريقِ. وكمَسْكَنٍ المَضْجَعُ. وأرْقَدَهُ أنامَهُ، والمكانَ أقامَ به. والرَّقَدانُ، محرَّكةً الطَّفْرُ نَشاطاً. والارْقِدادُ الْإِسْراعُ. ورجلٌ مِرْقِدَّى، كمِرْعِزَّى يُسْرِعُ في أمورِهِ. والرَّاقودُ دَنٌّ كبيرٌ، أو طويلُ الْأَسْفَلِ يُسَيَّعُ داخِلُهُ بالقارِ، وسَمَكَةٌ صغيرةٌ. والرُّقَيْداتُ ماءٌ لبني كَلْبٍ. ورَقْدٌ جَبَلٌ تُنْحَتُ منه الْأَرْحِيَةُ. وأصابَتْنا رَقْدَةٌ من حَرٍّ، أي قَدْرُ عشرةِ أيامٍ. والتَّرْقيدُ ضَرْبٌ من المَشْيِ. وكغُرابٍ وصاحبٍ اسْمانِ. تاج العروس: ر - ق - د الرَّقْدُ بفتح فسكون : النَّومُ كالرُّقَادِ والرُّقُود بضمّهما والرَّقْدَة : النَّوْمةُ أَو الرُّقَادُ خاصٌّ باللَّيْلِ عن اللَّيْث . وهو قولٌ ضعيف . وفي التهذيب عن اللَّيْث : الرُّقُود النَّوْمُ بالليل والرُّقاد النَّوْم بالنَّهار . قال الأزهري : الرُّقاد والرُّقُود يكون باللَّيْل والنَّهار عند العرب . قلت : ومثله في المصباح وغيره ويدل على ذلك قوله تعالى : " وتَحْسَبُهُمْ أَيْقَاظاً وَهُمْ رُقودٌ " ورَقَدَ يَرْقُد رَقْداً ورُقُوداً ورُقَاداً : نامَ وقُوْمٌ رُقُودٌ ورُقَّدٌ بمعنى واحد . ورجلٌ يَرْقُودٌ على يَفْعول يَرْقُدُ كثيراً . وسَقَاه المُرْقِد وهو بالضّمّ : دَواءٌ يُرْقِدُ شارِبَه ويُنَوِّمُه . والمُرْقِد : البَيِّنُ من الطَّريقِ أَي الواضحُ كذا رُوِيَ عن الأَصمعيّ مُخَفَّفاً قال ابن سيده ولا أدري كيف هو . وقا لغيره : هو المُرَقِّدً مشدَّداً وبعثه من مَرْقَدِه كمَسْكَن : المَضْجَع جمعه مَراقِدُ . وقوله تعالى : " مَنْ بَعَثَنَا مِنْ مَرْقَدنَا هذا " يحتمل أن يكون المَضْجع والنَّوْم أَخو المَوْت وأَن يكون مَصدراً . وأَرْقَدَه : أَنامَهُ وأَرْقَدَت المرأَةُ وَلدَهَا : أَنامَتْه ومن المجاز أَرْقَدَ المكانَ : أَقَأمَ بهِ وعن ابن الأَعرابِيّ : أَرقَدَ الرّجلُ بأَرْضِ كذا إِرقَاداً إِذا أَقامَ بها . والرَّقَدَانُ مُحَرَّكَةً : الطَّفْرُ نَشَاطاً ومَرَحاً ومنه طَفْرُ الجَدْيِ والحَمَلِ ونحوِهِما من النَّشاط . والارْقِدَادُ والارمِداد : السَّيْر وكذلك الإِغذاذ . وقال ابن سيده : الارقداد : الإِسراعُ في السَّيْرِ وقيل : الارْقداد : عَدْوُ النَّاقِزِ كأَنّه نَفَرَ من شَيءٍ فهو يَرْقَدُّ . ويقال أَتيتك مُرْقَدّاً وقيل : هو أَن يَذهُب على وَهْهِه قال العجَّاج يَصف ثَوراً : فظَلَّ يَرقَدُّ من النَّشاطِ ... كالبَرْبَرِيّ لَجَّ في انخراطِ وَرجلٌ مِرْقِدَّى كَمِرْعِزَّى . يَرْقَدُّ أَي يُسْرِعُ في أُمورِهِ ورَجل رَقُودٌ ومِرْقِدًَّى : دائم الرُّقادِ وأَنشد ثعلب : ولقد رَقَيْتَ كِلاَبَ أَهْلِكَ بالرُّقَى ... حتى تَرَكْتَ عَقُورَهُنَّ رَقُوداَ والرَّاقُودُ : دَنٌّ كَبِيرٌ أَو هو دَنٌّ طَوِيلُ الأَسْفَلِ كَهيئةِ الإِرْدَبَّةِ يُسَيَّع داخلُه بالقَأرِ والجمع : الرَّواقيدُ مُعَرَّب وقال ابن دُرَيد : لا أَحسَبه عربيّاً . وفي حديث عائشة لا يُشْرَب في رَاقُودٍ ولا جَرَّةٍ الرَّاقُود : إناء من خزف مستطيل مُقَيَّر والنَّهْي عنه كالنَّهْي عن الشُّرب في الحَنَاتِم والجِرَارِ المُقَيَّرةِ . والرَّاقود : سَمَكَةٌ صَغِيرَةٌ تكونُ في البَحْر . والرُّقَيْدَأتُ : ماءٌ لبني كَلْب بنِ وَبَرَةَ بالشام . ورَقْد بفتح فسكون : جَبلٌ وَرَاءَ إِمَّرةَ في بلاد بنِي أَسَد وقيل : هو جَبَلٌ تُنْحَتُ منه الأَرْحِيَةُ قال ذو الرُّمّة : تَفُضُّ الحَصَى عن مُجْمرَاتٍ وَقِيعة ... كأَرْحَاءِ رَقْدٍ زَلَّمَتْهَا المَناقِرُ وقيل : رَقْدٌ : وادٍ في بلادِ قَيْس . ومن المجاز : أَصابَتْنَا رَقْدَةٌ من حَرٍّ أَيْ قَدْرُ عَشَرَةِ أَيّأم وفي الأَساس : وهي أن تَدُوم نِصْفَ شَهر أَو أَقَلّ . وفي اللسان : الرَّقْدَةُ : أَن يُصِيبَكَ الحَرُّ بَعْدَ أَيّامِ رِيحٍ وانكسارٍ من الوَهَجِ . والتَّرْقِيدُ : ضَرْبٌ من المَشيِ نقله الصاغانيُّ . و رُقَأدٌ ورَاقِدٌ كَغُراب وصاحبٍ اسمانِ قال : أَلاَ قُل للأَميرِ جُزِيتَ خَيْراً ... أَجرْنا من عُبَيْدةَ والرُّقَأدِ ومما يستدرك عليه : تَرَاقَدَ : تَنَاوَمَ . واسْتَرقَدْتُ فما أَدرَكْتُ الجماعَةَ إذا غَلَبَكَ الرُّقاد . وبين الدّنيا والآخرة هَمْدةٌ ورَقْدَةٌ . ورقَدَ الحَرُّ : سَكَنَ . ومن المجاز : رَقَدَ الثَّوْبُ رَقْداً وَرُقَاداً : أَخْلَقَ . ولم يَبْقَ فيه مُسْتمتَع . وحكى الفارسيّ عن ثعلب : رَقَدَت السُّوقُ : كسَدَتْ وهو كقَوْلَهُم في هذا المعنى : نامَتْ . ورقَدَ عن ضَيْفِه لم يَتعَهَّدْه . وامرأَةٌ رَقُودُ الضُّحَى : مُتنَعِّمة . ورَقَدَ عن الأَمر : قَعَدَ وتأَخَّرَ . وكلّ ذلك مَجَاز

Sîgalar(2)

Mücavir kökler22 mücavir (29 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. يقظ

    1 ortak ayet · Uyanıklar

  2. وصد

    1 ortak ayet · Uygun hale getirilen

  3. ذرع

    1 ortak ayet · Zira’ (zal) : Kol demektir

  4. كلب

    1 ortak ayet · Onların köpeği

  5. رعب

    1 ortak ayet · “Ru’b” taşmakta olan havuz veya taşan su demektir

  6. فرر

    1 ortak ayet · Ferre “Ferv” ölü hayvanın derisi; soluk renk; “firar” etmek…

  7. شمل

    1 ortak ayet · Sol

  8. طلع

    1 ortak ayet · Dal demektir

  9. بسط

    1 ortak ayet · Bisat kilim demektir

  10. ويل

    1 ortak ayet · “Beyn” kelimesinden dönüşen bir kelimedir

  11. ملأ

    1 ortak ayet · “Mil” doldurulmuş çuval, “mülle” doldurulup ağzı dikilen…

  12. يمن

    1 ortak ayet · Sağ yandır

Geçtiği ayetler(2)

  1. وَتَحْسَبُهُمْ أَيْقَاظًا وَهُمْ رُقُودٌ وَنُقَلِّبُهُمْ ذَاتَ الْيَمِينِ وَذَاتَ الشِّمَالِ وَكَلْبُهُمْ بَاسِطٌ ذِرَاعَيْهِ …

    ÖlgünlerOnlar uykuda iken; sen, onları uyanık sanırdın. Biz, onları sağa ve sola döndürüyorduk. Köpekleri de dirseklerini eşiğe uzatmıştı. Onları görsen; için korkuyla dolar, geri dönüp kaçardın.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökرقد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنوم, هجع, وسن, سبت
Zıt Kökيقظ
Çekirdek Özet 1Canlının dış uyaranlara kapanarak hareketsizleşmesi, yere serilip derin sükûn ve uyku haline geçmesi
Çekirdek Özet 2Bilincin ve bedensel faaliyetin geçici olarak askıya alındığı, ölüm ile diri olma arasındaki ara ve geçiş hali
Çekirdek Özet 3Varoluşsal ve nihai uyanıştan (ba's) önceki kesintili bekleme süreci; zaman ve amel algısının durdurulması
Kritik Hata RiskiKökün salt mutlak yok oluş veya ebedi ölüm olarak anlaşılıp yeniden dirilişe (ba's) açık geçici askıda kalma karakterinin göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رقİncelik, hafiflik, şeffaflaşma, gerilme ve yoğunluğun çözülmesi; nitekim رقق incelmeyi, رقب boyun gerip beklemeyi, رقم yüzeye ince iz bırakmayı, رقي yukarıya doğru hafifleyip yükselmeyi gösterirدBünyeye dahil olan د harfi hareketi sınırlama, durdurma ve zemine sabitleme niteliği katarak incelen ve hafifleyen bilincin tamamen yere serilip durağan bir sükûnet ve uyku haline kilitlenmesini sağlar

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; bilinç, yönelim, canlının tepe noktasıZihinsel iradenin, yön tayin edici algının ve idrak merkezinin başlangıç konumunu temsil eder
قUfuktaki güneş, iğne deliği; toplanma, büzülme, sınırDışarıya taşan enerjinin içeriye çekilmesi, idrak ufkunda kapanma ve odaklanmanın daralması hareketidir
دÇadır kapısı; eşik, kapanma, geçiş engeliHareketi durduran, girişi ve çıkışı kapatan sınır düzlemi; bilincin dış dünyayla irtibatının kesilmesidir
رقدBilincin içeri çekilip duyusal kapıların kapanmasıCanlının tepe noktasındaki algısal enerjinin içeri büzülerek dış dünyaya ait kapının üzerine kapanması, bedenin sükûn içinde yere serilmesidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamCanlının hareketten kesilerek yere uzanması, bedenin derin uykuya çekilmesi; ayrıca devenin veya av hayvanının uzun süre bir yerde çöküp kımıldamaması ve devekuşunun aniden fırlayıp koşması
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde gece veya gündüz uykusunun derinleştiği, nöbetçilerin veya av köpeklerinin uykuya daldığı anları anlatmak için kullanılır; nitekim Sa‘lebe’nin naklettiği beyitte usta bir avcının hilesiyle köpeklerin havlamaktan kesilip uyutulması şu mısra ile tasvir edilir: ولقد رقيت كلاب أهلك بالرقى / حتى تركت عقورهن رقودا
Erken Arapça kullanımKlasik bedevi kullanımında gündüz uykusuna (kaylûle) veya derin gece uykusuna dalarak çevreyle bağı kesilen kişiye «râkıd», uyku ilacına veya uyuşturucu maddeye «el-mürkıd» denilmiştir; Zü’r-Rumme bir beytinde gölgede uyuyan yaban sığırını tasvir ederken bu kökü kullanır: يرقد في ظل عراص ويطرده / حفيف نافجة عثنونها حصب

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinin genelinde bu kök, canlının hareketten kesilmesi, yere uzanması ve sükûn bulması semantik alanı etrafında şekillenir. Batı ve Güney Sami kollarında uyuma, yatma ve dinlenme kavramlarıyla örtüşürken, Kuzeybatı Sami dillerinde (Aramice ve Süryanice) kök harflerinin fonetik dizilimindeki dönüşümler genellikle sükûnet bulma, yatışma veya yere uzanıp hareketsiz kalma fiilleriyle akrabadır. Arapçada kök, genel uyku anlamına gelen yaygın köklerden daha özel bir biçimde, bedenin dış uyarıcılara karşı tam bir kayıtsızlık içine girmesi, hareket kabiliyetinin geçici olarak askıya alınması ve uyanışa açık bir durağanlık matrisi kazanması yönünde özelleşmiştir. Kökün içerdiği bu askıya alınmışlık, mezar ve berzah tasavvurunda ölümün nihai bir yok oluş değil, ilahi bir çağrıyla sona erecek geçici bir yatış yeri (merkad) olarak algılanmasına zemin hazırlamıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Lisān al-ʿArab, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lane's Arabic-English Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرقد fiili ve türevleriBedenin gevşeyip yere serilmesi, derin uyku ve bir yerde hareketsiz kalma; devekuşunun hızlanması anlamı ise uykudan ansızın sıyrılma nüansıyla köke bağlanırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Batı Sami dinlenme/uyuma formlarıCanlının yere uzanıp hareketten kesilmesini ifade eden ilksel Sami sükûn ve dinlenme gövdesiyle örtüşürGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışındaki dil aileleriyle doğrulanmış doğrudan bir morfo-semantik soydaşlık tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Gesenius, Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رقدAnlamlıUyumak, sükûnete ermekCanlının dış dünyaya kapanıp yere uzanarak derin uykuya dalmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
ردقAnlamlıİnce un, elekten geçirilmiş tozMaddenin ufalanıp incelmesi ve un haline getirilmesi haliKur'an'da geçmez; Arapça sözlüklerde müsta'meldir
قردAnlamlıToplanmak, büzülmek, yapışmakYünün topaklaşması, devenin kene sebebiyle sinmesi veya maymun (kırd)Kur'an'da geçer; toplanıp büzülme anlamı taşır
قدرAnlamlıÖlçmek, takdir etmek, güç yetirmekBir şeyin sınırını, miktarını ve vaktini tam olarak belirlemekKur'an'da geçer; zihinsel ve fiili sınır tayinidir
درقAnlamlıHızla geçmek, kalkana sığınmakKalkan edinmek (deraka) veya yol boyunca süratle akıp gitmekKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir
دقرAnlamlıBahçeyi su basması, dolup taşmakSuyun havuzu doldurması veya yeşilliği bol bahçe (ravza dakrâ)Kur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رقدMerkezUyku, derin sükûn ve yatış haliCanlının bilincini ve hareketini askıya alarak uyanışa açık bir biçimde yere serilmesidirBedensel durağanlık ve dış dünyaya kapalılık esastır
نومKomşuGenel uyku haliCanlının biyolojik uyku ihtiyacını ifade eden en genel ve nötr köktür; hafif veya derin olabilirBiyolojik bir döngü olarak bilincin dinlenmesidir
هجعKomşuGece uykusuÖzellikle gecenin bir kısmında hafifçe yatıp uyumayı ve istirahat etmeyi anlatırZaman olarak geceye ve genellikle ibadet arası hafif uykuya işaret eder
وسنKomşuUyuklama, uyku başlangıcıHenüz tam uykuya dalmadan önceki ağırlık basması ve esneme haliBilincin henüz tamamen kapanmadığı ilk eşiktir
سبتKomşuHareketi kesme, dinlenmeBedensel faaliyetin ve çalışmanın kesilerek bünyenin dinlenmeye alınmasıdırUykudan ziyade faaliyeti durdurma ve tatil etme yönü baskındır
يقظZıtUyanıklık, dikkat ve tetiktelikDuyuların dış dünyaya tamamen açılması, bilincin ve bedenin harekete hazır olmasıUyku ve hareketsizlik halinin zıddı olarak aktif bilinç durumudur

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaرقدDerin uykuya dalmak, sükûn bulmakCanlının dış dünyaya kapanıp uyanış potansiyeliyle hareketsiz kalmasıdırKesin
Latincedormire, soporariUyumak, derin uykuya dalmakLatince terimler biyolojik uykuyu ve derin uyku halini karşılar ancak yeniden diriliş eşiği anlamını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceslumber, repose, dormancyDerin uyku, istirahat, uyku haliBiyolojik uyku yanında biyolojideki uykuya yatma (dormancy) ve mezardaki istirahat (repose) nüansını iyi verirGüçlü
Almancaschlummern, ruhenUyuklamak, dinlenmek, istirahat etmekHareketin durduğu ve uyanışa açık bir dinginliğin yaşandığı süreçleri ifade ederGüçlü
Fransızcasommeiller, reposerUyuklamak, dinlenmek, yatmakHem uykunun derin sessizliğini hem de mezarda yatan kişinin durumunu anlatmada kullanılırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
رُقُودٌDış görünüşü itibariyle uyanık sanılan fakat derin uykuda olan kimselerKehf ehlinin ilahi bir koruma altında asırlarca dış dünyadan kopuk şekilde uyutulması bağlamı (Kehf 18:18)
مَرْقَدِنَاKabir, berzah; yeniden dirilişten önceki geçici bekleme ve yatış yeriKıyamet günü sura üflendiğinde inkarcıların dehşetle uyanıp dünyadaki ve kabirdeki hallerini bir uyku gibi görerek feryat etmeleri bağlamı (Yâsîn 36:52)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamBerzah hayatı ve yeniden diriliş (ba's)İnkarcıların kabir azabına rağmen kıyamet günü mezarlarını uyku yeri (merkad) saymaları; azabın kıyamet dehşeti karşısında hafif kalması veya iki sur arası azabın kesintiye uğramasıKabir aleminin ebedi yokluk değil, kıyamete nispetle kısa bir ara dinlenme/bekleme eşiği olarak algılanması
FıkıhHükmi ehliyet ve ibadet mükellefiyetiUyuyan (râkıd) kimsenin namaz ve oruç gibi ibadetlerden sorumluluğunun uyanıncaya kadar askıya alınması ve amellerin yazılmamasıİradenin ve temyiz kudretinin geçici olarak devreden çıkması sebebiyle mükellefiyetin düşmesi
TefsirKehf kıssası ve zaman algısının göreceliliğiMağara ehlinin asırlarca uyumasına rağmen kendilerini bir gün veya günün bir kısmı kadar uyumuş hissetmeleriBedenin çürümeden korunması ve biyolojik/zihinsel zaman akışının ilahi iradeyle dondurulması
HadisUyku ve ölüm benzerliğiUykunun ölümün kardeşi olduğuna dair rivayetler ve uykuya dalarken ya da uyanırken yapılan dualarUyku halinin ruhun kabzı ve iadesi sürecinde küçük bir diriliş provası olarak kabul edilmesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniBerzah ve diriliş eşiğiGeçici duraklama haliAmel defterinin kapanıp hesap vaktine kadar bilincin askıya alınmasıÖlüm ve mezar kalıcı bir son değil, ilahi bir nida ile bozulacak bir uyku yeridirKesin
İlmiBiyolojik döngü ve canlılıkDormansi / hipobiyozEnerji tüketimini sıfıra yaklaştırarak canlının varlığını korumasıDış şartlar elverişsizleştiğinde metabolizmanın durma noktasına getirilerek ömrün korunmasıdırGüçlü
SiyasiToplumsal hafıza ve ataletToplumsal uyku dönemiKitlelerin hakikat ve hak arayışından geçici olarak uzaklaşmasıToplumların baskı veya gaflet altında bilincini yitirerek yeniden diriliş inkılabını beklemesiMuhtemel
İktisadiAtıl sermaye ve piyasa durgunluğuDurgunluk ve ataletKaynakların dolaşımdan çekilerek üretime katılmamasıPiyasada dolaşmayan, toprağa gömülen veya hareketsiz bırakılan sermayenin üretim potansiyelini dondurmasıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKinetik durumun askıya alınması (latent state / metastable equilibrium)Bir sistemin iç enerjisini korumakla birlikte dışarıyla madde ve hareket alışverişini sıfırlayarak tetikleyici bir dış etki gelene kadar durağan fazda kalması sürecidirGüçlü
Beşeri bilimlerSosyolojik atalet ve kriz sonrası askıya alma (anabiosis / social latency)Bir grubun veya bireyin travmatik ya da elverişsiz tarihsel koşullarda direnç göstermek yerine pasif sükûnete çekilerek uygun şartlar oluşana kadar varlığını dondurmasıdırGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca basit bir biyolojik uyku veya mezarın tamamen karanlık ve ebedi bir yokluk çukuru olduğu zannıyla daraltılması
Kur'an içi daha geniş anlamKökün zaman algısının kırıldığı, bedenin korunduğu, ölüm ile uyku arasındaki sınırın belirsizleştiği ve mutlaka bir çağırıcıyla (ba's) sona erecek bir ara varoluş evresini ifade etmesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMezarın nihai yok oluş sanılması, dirilişin imkansız görülmesi ve Kehf ashabının mucizevi korunmasındaki ilahi zaman ve bilinç yönetiminin kavranamaması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ölüm, berzah, zamanın göreceliliği ve yeniden diriliş (ba's) tasavvurunu temellendiren en kritik ara kavramlardan biri olduğu için hayati önem taşır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ashâb-ı Kehf'in durumunu anlatan ayetlerde (Kehf Suresi) ve sur üflendiğinde kâfirlerin mezarlarından fırlatılışını tasvir eden eskatolojik sahnelerde (Yâsîn Suresi) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Ölümün geri dönüşsüz bir yok oluş olduğu yanılgısını yıkar; kabir hayatının kıyametin dehşetli gerçekliği yanında sadece bir uykudan ibaret kalacağını göstererek dirilişin kolaylığını ve kesinliğini kavratır.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamCanlının dış dünya ile duyusal ve hareketsel bağını keserek yere uzanması, bedenin sükûn bularak derin bir uyku haline geçmesi.
  • Soyut anlamBilincin, iradenin ve zaman akışının geçici olarak askıya alınması; varlığın dışsal bir çağrı ile uyandırılıncaya kadar potansiyel canlılığını koruyan durağan bir ara faza kilitlenmesi.
  • Sistematik karşılıkVaroluşsal döngüde amel ve hareketin dondurulduğu, varlığın korunduğu ve nihai yargılama öncesinde zaman algısının sıfırlandığı berzah/bekleme eşiği.
  • LaTeX modeliS(t)={S0,t1≤t<t2f(t),t≥t2
  • LaTeX açıklamasıModelde S(t) sistemin veya canlının zamana bağlı durumunu ifade eder. t1≤t<t2 aralığında sistem S0 sabit durağan değerine kilitlenmiştir; burada dış uyaranlara tepki ve zaman algısı askıya alınmış, hareket sıfırlanmıştır. t2 anında gerçekleşen dışsal müdahale veya ilahi çağrı (ba's) ile birlikte sistem aniden uyanarak aktif fonksiyonel durumuna f(t) geri dönmektedir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ر