ركن

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ر-ك-ن4 sîga, 16 mücavir kök, 4 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.دونرُكْنٍقويمسستَرْكَنُظلمركنولينصرثبتبِرُكْنِهِتَرْكَنُواشددأويقولسحرنور

KökSîga 4Ayet 4Sure 3Mücavir 16

▶ Ağı aç (3B)

ركن

ر - ك - ن

KÖK
  • 4 geçiş
  • 4 ayet
  • 4 sîga
  • 12 sözlük

Rükun dayanak demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Rükun dayanak demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.690 harf
الكاف والراء والنون معهما ك ر ن، ك ن ر، ر ك ن، ر ن ك، ن ك ر مستعملات كرن: الكِرانُ: الصنج. والكَرينةُ: الضاربة بالصنج. ويقال: الكرانُ هو العود، قال: لولا الكرانُ وهذا الناي يطربني كنر: الكِنّارةُ: الشقة من ثياب الكتّان. والكُنْارُ: السدر بالفارسية. ركن: رَكِنَ إلى الدنيا: مال إليها واطمأن. يَركَنُ رَكَناً. وَركَنَ يَركُنُ رُكُوناً، لغة سفلى مضر. وناس أخذوا من اللغتين فقالوا: رَكَنَ يَرْكَنُ.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR542 harf
رَكَنَ إليه يَرْكَنُ بالضم. وحكى أبو زيد: رَكِنَ إليه بالكسر يَرْكَنُ رُكوناً فيهما، أي مالَ إليه وسكن. قال الله تعالى: "ولا تَرْكَنُوا إلى الذينَ ظَلَموا".وأمَّا ما حكَى أبو عمرو: رَكَنَ يركن بالفتح فيهما، فإنَّما هو على الجمع بين اللغتين. ورُكْنُ الشيء: جانِبُهُ الأقوى. وهو يأوي إلى رُكْنٍ شديدٍ، أي عزّ ومَنَعَةٍ. وجبلٌ رَكينٌ: له أَرْكانٌ عالية. والمُرَكَّنُ من الضروع: العظيمُ، كأنه ذو
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR4.075 harf
ك ر ن كنر ، كرن ، نكر ، ركن ، رنك . كرن : قال الليث : الكَرِينَةُ : الضاربة بالصَّنْج ، والكِرَانُ : الصَّنْج . قال لبيد : صَعْلٌ كَسَافِلَةِ القَنَاةِ وَظِيفُهُ وكَأَنَّ جُؤْجُؤه صَفِيحُ كِران ( أبو عبيد عن الأصمعي ) : الكَرِينَةُ المُغَنِّيَةُ . كنر : قال الليث : الكِنَّارَةُ : الشقة من ثيابُ الكتَّان . وقال ابن شميل مثله . وفي حديث عبد الله بن عمرو ( إنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وتعالى أنزلَ الحقَّ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.997 harf
(باب الراء والكاف وما يثلثهما) (ركل) الراء والكاف واللام أصلٌ يدلُّ على جنسٍ من الضرب بالرِّجْل. يقال رَكَلَه ورَفَسه برِجله. ومَرْكَلاَ الفَرَس مِن جنبيه، حيث يركُل الفارسُ برجليه. وتركَّل على الشيء برجله. وتركَّل الحافرُ بمِسْحَاتِه، إذا ضربَها برِجْله لتدخُل في الأرض. قال الأخطل: رَبَت ورَبا في حَِجْرِها ابنُ مَدينةٍ *** يَظَلُّ على مِسحاتِه يتركَّل([1]) والكديد: المُرَكَّل([2]). (ركم)
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR359 harf
ر ك ن استلم أركان البيت‏.‏ وكأنه ركن يذبل‏.‏ وجبل ركيـن‏:‏ عزيـز ذو أركـان‏.‏ وشـيء مركـن‏:‏ لـه أركان‏.‏ وركن إليه ركوناً وهو راكن إلى فلان وساكن إليه‏.‏ ومن المجاز‏:‏ فلان يأوي من عز قومه إلى ركن شديد‏.‏ وتمسحت بأركانه‏:‏ تبركت به‏.‏ وناقة مركنة الضرع‏:‏ منتفخته‏.‏ ورجل ركين‏:‏ رزين شبه بالجبل الركين وقد ركن ركانة‏.‏ وزرعوا الرياحين في المراكن‏.
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.219 harf
رَكِنَ إلى الشيءِ ورَكَنَ يَرْكَنُ ويَركُنُ رَكْناً ورُكوناً فيهما ورَكانَةً ورَكانِيَةً أَي مال إليه وسكن. وقال بعضهم: رَكَنَ يَرْكَن، بفتح الكاف في الماضي والآتي، وهو نادر؛ قال الجوهري: وهو على الجمع بين اللغتين. قال كراع: رَكِنَ يَرْكُنُ، وهو نادر أَيضاً، ونظيره فَضِلَ يَفْضُل وحَضِرَ يَحْضُر ونَعِمَ يَنْعُم؛ وفي التنزيل العزيز: ولا تَرْكَنُوا إلى الذين ظلموا؛ قرئ بفتح الكاف من رَكِنَ يَرْكَنُ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR516 harf
* ر ك ن * * رَكَنَ * إليه من باب دخل وركن أيضا بالكسر * رُكُونا * أي مال إليه وسكن قال الله تعالى ﴿ولا تركنوا إلى الذين ظلموا﴾ وحكى أبو عمرو * رَكَن * من باب خضع وهو على الجمع بين اللغتين ورُكن الشيء جانبه الأقوى وهو يأوي إلى * رُكْنٍ * شديد أي إلى عز ومنعة وجبل * رَكينٌ * له أركان عالية و * المِرْكَنُ * بالكسر الإجانة التي تغسل فيها الثياب ورجل * رَكينٌ * أي وقور بين * الرَّكَانَةِ * وقد *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.732 harf
: ( رَكَنَ إليه ) يَرْكُنُ ، ( كنَصَرَ ؛ و ) حَكَى أَبو زَيْدٍ : رَكَنَ إليه يَرْكَنُ مِثْل ( عَلِمَ ؛ و ) أَمَّا حَكَاه أَبو عَمْرٍ و : رَكَنَ يَرْكَنُ مِثْل ( مَنَعَ ) ، فإنَّما هو على الجمْعِ بينَ اللّغَتَيْنِ ، ( رُكوناً ) ، بالضَّمِ مَصْدَرُ الأَوَّلين : ( مالَ ) إليه ( وسَكَنَ ) ، كلُّ ذلك عن الصِّحاحِ . قالَ الّلهُ تعالى : ﴿ولا تَرْكَنُوا إلى الذين ظَلَموا﴾ ، قُرِىءَ بفتحِ الكافِ من
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR9.716 harf
رَكَنَ اـِلَيْهِ 1 رَكَنَ اـِلَيْهِ ذ , (S, Mgh, Msb, K,) aor. رَكُنَ ; (S, Msb, K;) of the dial. of the lower (سُفْلَى) [app. in territory] of Mudar, and said by Az to be not chaste [thought it, or the third, seems to be the most common of the dial. vars. here mentioned]; (Msb;) and رَكِنَ aor. رَكَنَ ; (S, Msb, K;) mentioned by AZ; (S;) and رَكَنَ, aor. رَكَنَ ; (S, Msb, K;) which is a
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.063 harf
رَكَنَ رَكَنَ U رَكِنَ A ( n. ac. رُكُوْن 27 ) a. [ Ila ], Relied upon, trusted, confided in. رَكُنَ رَكُنَ U ( n. ac. رَكَاْنَة 22t , رُكُوْنَة 27t ), a. Was firm; was steady, grave. رَكَّنَ رَكَّنَ II , a. Fixed, made firm; strengthened; consolidated. b. Quieted; rendered steady &c. أَرْكَنَ أَرْكَنَ IV a. [ Ila ], Relied upon &c. b. Inspired with confidence in. تَرَكَّنَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR11.857 harf
ركن رَكَنَ - يَرْكَنُ - رُكْن رَكَنَ - يَرْكَنُ + كائن + إلى كائن أو شيء: يلجأ إليه ليتقوى به ويسنده ويثبته في مكانه: يلجأ الكائن أوالشيء الضعيف، إلى جسم صلب ليكون له عامل ثبات وسند في مكانه، وعامل حماية من مؤثرات ضارة أخرى ﴿وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمْ النَّارُ﴾: ولا تلجؤوا إلى الذين ظلموا لطلب الدعم والإسناد
Maddenin bağlantısı

ركن رَكَنَ - يَرْكَنُ - رُكْن رَكَنَ - يَرْكَنُ + كائن + إلى كائن أو شيء: يلجأ إليه ليتقوى به ويسنده ويثبته في مكانه: يلجأ الكائن أوالشيء الضعيف، إلى جسم صلب ليكون له عامل ثبات وسند في مكانه، وعامل حماية من مؤثرات ضارة أخرى ﴿وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمْ النَّارُ﴾: ولا تلجؤوا إلى الذين ظلموا لطلب الدعم والإسناد ﴿لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئًا قَلِيلًا﴾: لقد كدت تطلب الدعم والإسناد عندهم رُكْن: على وزن " فـُعـْل" اسم فعل بمعنى مفعول من " رَكَنَ - يـرْكَنُ": اسم آلة منه: الآلة التي يلجأ إليها لتسند شيئاً وتدعمه وتثبته: الجسم الصلب أو ما يقوم مقامه من عوامل الحماية والدعم والإسناد، والتي يستند إليها الكائن أو الجسم الضعيف، ليكتسب بها الدعم والحماية من الضرر والخراب، وهو قد يكون العمود الذي يقام عليه البناء، أوالحامل للسقف والداعم للجدار، وقد يكون أركان الجيش والحكم ﴿وفي موسى إذ أرسلناه إلى فرعون بسلطان مبين فتولى بركنه وقال ساحر أو مجنون﴾: تولى فرعون بدعمه وسنده من جيشه ووزرائه وحرسه وأسلحتهم واللفظ ينتمي إلى من مجموعة ألفاظ " اللجوء والاحتماء والتمترس بمأمن"، وهي: أَلِهَ - يَأْلَهُ (أَلَهَ - يَأْلَهُ)، صَمَدَ- يَصْمِدُ، رَكَنَ - يَرْكَنُ، صَاصَ - يَصَاصُ، عَاذ َ- يَعُوْذُ، أَبَقَ - يَأبِقُ (أَبَقَ - يَأْبُقُ)

رَكَن - يَرْكَنُ - تركن : ﴿وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمْ النَّارُ وَمَا لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ أَوْلِيَاءَ ثُمَّ لَا تُنصَرُونَ(113)﴾ هود ﴿وإن كادوا ليفتنونك عن الذي أوحينا إليك لتفتري علينا غيره وإذا لاتخذوك خليلا(73) وَلَوْلَا أَنْ ثَبَّتْنَاكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئًا قَلِيلًا(74) إذا لأذقناك ضعف الحياة وضعف الممات ثم لا تجد لك علينا نصيرا(75)﴾ الإسراء رُكْن ﴿قال لو أن لي بكم قوة أو آوي إلى ركن شديد(80)﴾ هود ﴿وفي موسى إذ أرسلناه إلى فرعون بسلطان مبين (38) فتولى بركنه وقال ساحر أو مجنون (39) فأخذناه وجنوده فنبذناهم في اليم وهو مليم(40)﴾ الذاريات جاء في التفسير: تولى بركنه: أي بجانبه، بحجة بينة وهي العصا مختار الصحاح ● [ركن] ر ك ن: رَكَنَ إليه من باب دخل وركن أيضا بالكسر رُكُونا أي مال إليه وسكن قال الله تعالى ﴿ولا تركنوا إلى الذين ظلموا﴾ وحكى أبو عمرو رَكَن من باب خضع وهو على الجمع بين اللغتين ورُكن الشيء جانبه الأقوى وهو يأوي إلى رُكْنٍ شديد أي إلى عز ومنعة وجبل رَكينٌ له أركان عالية و المِرْكَنُ بالكسر الإجانة التي تغسل فيها الثياب ورجل رَكينٌ أي وقور بين الرَّكَانَةِ وقد رَكُنَ من باب ظرف و رُكَانةُ بالضم اسم رجل من أهل مكة وهو الذي طلق امرأته البتة فحلفه النبي صلى الله عليه وسلم أنه لم يرد الثلاثة الراغب ركن ركن الشيء: جانبه الذي يسكن إليه، ويستعار للقوة، قال تعالى: }لو أن لي بكم قوة أو آوي إلى ركن شديد{ [هود/80]، وركنت إلى فلان أركن بالفتح، والصحيح أن يقال: ركن يركن، وركن يركن (قال السرقسطي: ركن إلى الدنيا، وإلى الشيء، وركن ركونا: مال. والمضارع فيهما يركن على الشذوذ لركن، كأبى يأبى، وعلى القياس ل: ركن. ذكر صاحب العين في لغة سفلى مضر: ركن يركن، بفتح الكاف في الماضي، وضمه في المضارع. انظر: الأفعال 3/89)، قال تعالى: }ولا تركنوا إلى الذين ظلموا{ [هود/13]، وناقة مركنة الضرع: له أركان تعظمه، والمركن: الإجانة، وأركان العبادات: جوانبها التي عليها مبناها (قال الناظم: الركن ما في ذات شيء ولجا *** والشرط عن ماهية قد خرجنا)، وبتركها بطلانها. ملخص اللسان 1. ورُكْن الشيء: جانبه الأَقوى.وأَركانُ كل شيء: جَوانبه التي يستند إليها ويقوم بها. 2. رَكِنَ إلى الشيءِ ورَكَنَ يَرْكَنُ ويَركُنُ رَكْناً ورُكوناً فيهما ورَكانَةً ورَكانِيَةً أَي مال إليه وسكن 3. تَرْكَنُوا إلى الذين ظلموا؛ قرئ بفتح الكاف من رَكِنَ يَرْكَنُ رُكوناً إذا مال إلى الشيء واطمأَنَّ إليه، 4. ورَكِنَ في المنزل يَركَنُ ركْناً: ضَنَّ به فلم يفارقه. 5. والرُّكْنُ: الناحية القوية وما تقوّى به من مَلِكٍ وجُنْدٍ وغيره،فأَخذناه وجنودَه؛ أَي أَخذناه ورُكْنَه الذي تولى به، والجمع أَرْكان وأَرْكُنٌ؛ 6. ورُكْنُ الإنسانِ: قوّته وشدّته، 7. وكذلك رُكْنُ الجبل والقصر، وهو جانبه. 8. ورُكْنُ الرَّجُل: قومه وعَدَدُه ومادّته. وفي التنزيل العزيز: لو أَنَّ لي بكم قُوَّةً أَو آوِي إلى رُكْن شديد؛ 9. وفلان رُكْنٌ من أَركان قومه أَي شريف من أَشرافهم، 10. وهو يأْوي إلى رُكْن شديد أَي عز ومَنَعة. لسان العرب ● - ركن: رَكِنَ إلى الشيءِ ورَكَنَ يَرْكَنُ ويَركُنُ رَكْناً ورُكوناً فيهما ورَكانَةً ورَكانِيَةً أَي مال إليه وسكن. وقال بعضهم: رَكَنَ يَرْكَن، بفتح الكاف في الماضي والآتي، وهو نادر؛ قال الجوهري: وهو على الجمع بين اللغتين. قال كراع: رَكِنَ يَرْكُنُ، وهو نادر أَيضاً، ونظيره فَضِلَ يَفْضُل وحَضِرَ يَحْضُر ونَعِمَ يَنْعُم؛ وفي التنزيل العزيز: ولا تَرْكَنُوا إلى الذين ظلموا؛ قرئ بفتح الكاف من رَكِنَ يَرْكَنُ رُكوناً إذا مال إلى الشيء واطمأَنَّ إليه، ولغة أُخرى رَكَنَ يَرْكُنُ، وليست بفصيحة. ورَكِنَ إلى الدنيا إذا مال إليها، وكان أَبو عمرو أَجاز رَكَنَ يَرْكَنُ، بفتح الكاف من الماضي والغابر، وهو خلاف ما عليه (* قوله «وهو خلاف ما عليه إلخ» أي لأن باب فعل يفعل بفتحتين أن يكون حلقيّ العين أَو اللام اهـ. مصباح). الأَبنية في السالم. ورَكِنَ في المنزل يَركَنُ ركْناً: ضَنَّ به فلم يفارقه. ورُكْن الشيء: جانبه الأَقوى. والرُّكْنُ: الناحية القوية وما تقوّى به من مَلِكٍ وجُنْدٍ وغيره، وبذلك فسر قوله عز وجل: فتَوَلَّى برُكْنِه، ودليل ذلك قوله تعالى: فأَخذناه وجنودَه؛ أَي أَخذناه ورُكْنَه الذي تولى به، والجمع أَرْكان وأَرْكُنٌ؛ أَنشد سيبويه لرؤبة: وزَحْمُ رُكْنَيْكَ شدِيدَ الأَرْكُنِ. ورُكْنُ الإنسانِ: قوّته وشدّته، وكذلك رُكْنُ الجبل والقصر، وهو جانبه. ورُكْنُ الرَّجُل: قومه وعَدَدُه ومادّته. وفي التنزيل العزيز: لو أَنَّ لي بكم قُوَّةً أَو آوِي إلى رُكْن شديد؛ قال ابن سيده: وأُراه على المثل. وقال أَبو الهيثم: الرُّكْنُ العشيرة؛ والرُّكْنُ: الأَمر العظيم في بيت النابغة: لا تَقْذِفَنِّي برُكْنٍ لا كِفاءَ له. وقيل في قوله تعالى: أَو آوِي إلى رُكْن شديد؛ إن الرُّكْن القُوَّة. ويقال للرجل الكثير العدد: إنه ليأْوي إلى رُكْن شديد. وفلان رُكْنٌ من أَركان قومه أَي شريف من أَشرافهم، وهو يأْوي إلى رُكْن شديد أَي عز ومَنَعة. وفي الحديث أَنه قال: رَحِمَ الله لُوطاً إن كان لَيأْوي إلى رُكْن شديد أَي إلى الله عز وجل الذي هو أشد الأَركان وأَقواها، وإنما ترحم عليه لسهوه حين ضاق صدره من قومه حتى قال: أَو آوي إلى ركن شديد، أَراد عز العشيرة الذين يستند إليهم كما يستند إلى الركن من الحائط. وجبل ركِينٌ: له أَركان عالية، وقيل: جَبَل رَكِينٌ شديد. وفي حديث الحساب: ويقال لأَرْكانه انْطقي أَي لجوارحه. وأَركانُ كل شيء: جَوانبه التي يستند إليها ويقوم بها. ورجل رَكِين: رَميز وَقُور رَزِينٌ بَيّنُ الرَّكانة، وهي الرَّكانة والرَّكانِيَةُ. ويقال للرجل إذا كان ساكناً وقوراً: إنه لرَكِينٌ، وقد رَكُنَ، بالضم، رَكانة. وناقة مُرَكَّنَةُ الضَّرْع، والمُرَكَّنُ من الضروع: العظيم كأَنه ذو الأَركان. وضرع مُرَكَّنٌ إذا انتفخ في موضعه حتى يَمْلأَ الأَرفاغ، وليس بحَدّ طويلٍ؛ قال طرفة: وضَرَّتُها مُرَكَّنَةٌ دَرورُ وقال أَبو عمرو: مُرَكَّنَة مُجَمَّعَة. والمِرْكَن: شبه تَوْرٍ من أَدَمٍ يتخذ للماء أَو شبه لَقَن. والمِرْكَنُ، بالكسر: الإجَّانة التي تغسل فيها الثياب ونحوها. ومنه حديث حَمْنَةَ: أَنها كانت تجلس في مِرْكَن لأُختها زينب وهي مستحاضة، والميم زائدة، وهي التي تخض الآلات. والرَّكْنُ: الفَأْرُ ويُسَمَّى رُكَيْناً على لفظ التصغير. والأُرْكُون: العظيم من الدَّهاقين. والأُرْكون: رئيس القرية. وفي حديث عمر، رضي الله عنه: أَنه دخل الشام فأَتاه أُرْكُونُ قَرْيةٍ فقال له: قد صنعتُ لك طعاماً؛ رواه محمد بن إسحق عن نافع عن أَسلم؛ أُرْكُون القرية: رئيسها ودِهْقانها الأَعظم، وهو أُفْعُول من الرُّكُون السكون إلى الشيء والميل إليه، لأَن أَهلها يَرْكَنُون إليه أَي يسكنون ويميلون. ورُكَيْنٌ ورُكَانٌ ورُكانَةُ: أَسماء. قال: ورُكانَة، بالضم، اسم رجل من أهل مكة، وهو الذي طَلَّق امرأَته البتة فحلفه النبي، صلى الله عليه وسلم، أَنه لم يرد الثلاثَ مقاييس اللغة: (ركن) الراء والكاف والنون أصلٌ واحد يدلُّ على قوَّة. فرُكن الشَّيء: جانبه الأقوى. وهو يأوي إلى رُكْنٍ شديد، أي عِزٍّ ومَنْعَة. ومن الباب رَكَنْتُ إليه أرْكَن. وهي كلمة نادرة على فَعَلْتُ أفْعَلُ من غير حَرفِ حلق. وفلانٌ ركينٌ، أي وقور ثابت. والمرْكن: الإِجَّانة. ويقال: جبلٌ رَكِينٌ([3])، أي له أركان عالية. وركَنْت إليه أي مِلْتُ؛ وهو من الباب، لأنه سكن إليه وثبت عنده. قال الخليل: رَكَنَ يَرْكَنُ رَكْناً. ولغة سُفْلَى مضَر: ركِن يرْكَن. ويقال ركِنَ يَرْكُنُ، وفيه نظَر. وحكى أبو زيد: رَكِنَ يَرْكَنُ. وناقة مُرَكَّنَة الضَّرْع، أي مُنْتَفِخَتُه، أي كَأنَّه رُكْن. القاموس المحيط: رَكَنَ إليه، كنَصَرَ وعَلِمَ ومَنَعَ، رُكوناً مال، وسَكَنَ. والرُّكْنُ، بالضم الجانِبُ الأقْوَى و ع باليمامة، والأمْرُ العظيمُ، وما يُقَوَّى به من مَلِكٍ وجُنْدٍ وغيرِهِ، والعِزُّ، والمَنَعَةُ، وبالفتح: الجُرَذُ، والقارُ، كالرُّكَيْنِ، كزُبيرٍ. وتَرَكَّنَ: اشْتَدَّ، وتَوَقَّرَ. والمِرْكَنُ، كمِنْبَرٍ: آنيةٌ م. وكأَميرٍ: الجَبَلُ العالي الأرْكان، ومِنَّا: الرَّزينُ الرَّمِيزُ، وقد رَكُنَ، ككَرُمَ، رَكانةً ورُكُونةً. والْأُرْكُونُ، بالضم: الدِّهْقَانُ العظيمُ. ورُكانَةُ، كثُمامَةٍ: ابنُ عَبْدِ يَزيدَ صَحابيٌّ، صارَعَه النبيُّ، صلى الله عليه وسلم. ورُكانَةُ المِصْرِيُّ الكِنْديُّ، غيرُ مَنْسُوبٍ: مُخْتَلَفٌ في صُحْبَتِهِ. وكغُرابِ وزُبيرٍ: اسْمانِ. تاج العروس: ( ركن إليه ) يركن ( كنصر و ) حكى أبو زيد ركن إليه يركن مثل ( علم و ) أما ما حكاه أبو عمرو ركن يركن مثل ( منع ) فانما هو على الجمع بين اللغتين ( ركونا ) بالضم مصدر الاولين ( مال ) إليه ( وسكن ) كل ذلك عن الصحاح قال الله تعالى ولا تركنوا الى الذين ظلموا قرئ بفتح الكاف من ركن يركن كعلم وقرأ يحيى بن وثاب بكسر التاء ( والركن بالضم الجانب الاقوى ) من كل شئ كما في الصحاح ( و ) ركن ( ع باليمامة و ) الركن ( الامر العظيم ) وبه فسر أبو الهيثم قول النابغة * لا تقذفنى بركن لا كفاء له * ( و ) الركن ( ما يقوى به من ملك وجند وغيره ) وبذلك فسر قوله تعالى فتولى بركنه ودليل ذلك قوله تعالى فاخذناه وجنوده أي أخذناه وركنه الذى تولى به ( و ) الركن ( العز والمنعة ) وبه فسرت الاية أو آوى الى ركن شديد وقيل ركن الانسان قوته وشدته وكذلك ركن الجبل والقصر وهو جانبه وركن الرجل قومه وعدده ومادته وبه فسرت الاية قال ابن سيده أراه على المثل ( و ) الركن ( بالفتح الجرذ والفار كالركين كزبير وتركن ) الرجل ( اشتد ) وامتنع ( و ) أيضا ( توقر ) وترزن ( و ) المركن ( كمنبر آنية م ) معروفة وهو شبه تور من أدم يتخذ للماء وقيل هي الاجانة التى تغسل فيها الثياب ونحوها ومنه حديث حمنة انها كانت تجلس في مركن لاختها زينب وهى مستحاضة والجمع مراكن ومراكين يقال زرعوا الرياحين في المراكين ( و ) الركين ( كأمير الجبل العالي الاركان ) أو الشديدها ( و ) من المجاز الركين ( منا الرزين الرميز ) الساكن الوقور ( وقد ركن ككرم ركانة وركونة ) أي رزن ووقر ( والاركون بالضم الدهقان العظيم ) وهو رئيس القرية أفعول من الركون السكون الى الشئ والميل إليه لان أهلها يركنون إليه أي يسكنون ويميلون ( وركانة كثمامة بن عبد يزيد ) بن هاشم بن عبد المطلب ابن عبد مناف المطلبى ( صحابي صارعه النبي صلى الله عليه وسلم ) فصرعه مرتين وكان شديدا يحكى انه كان يقف على جلد بعير لين جسديد حين سلخه فيجذبه من تحته عشرة فيتمزق الجلد ولا يتزخرح هو عن مكانه وهو من مسلمة الفتح له رواية ويقال هو الذى طلق زوجته البتة فحلفه النبي صلى الله عليه وسلم انه لم يرد الثلاث روى عنه ابن أخيه نافع بن حجير ( وركانة المصرى الكندى غير منسوب مختلف في صحبته ) * قلت الذى اختلف في صحبته وهو كندى مصرى اسمه ركب لا ركانة وقد وهم المصنف فخلط ركبا بركانة قال ابن منده ركب المصرى مجهول لا تعرف له صحبة وقال غيره له صحبة وقال أبو عمرو وهو كندى له حديث روى عنه نصيح العبسى في التواضع وأما ركانة الذى أشار إليه فانه يروى عن أبى جعفر محمد بن ركانة حديث المصارعة فهو الاول حققه الحافظ الذهبي فتأمل ذلك ( وكغراب وزبير اسمان ) ومن الاخير ركين بن الربيع بن عميلة الفزارى عن أبيه وابن عمر وعنه حفيده الربيع بن سهل وشعبة وثقه أحمد * ومما يستدرك عليه الركانة والركانية السكون الى الشئ والاطمئنان إليه وركن يركن بالكسر في الماضي والضم في الغابر نادر كفضل بفضل وحضر يحضر ونعم ينعم وقيل انه من تداخل اللغتين وركن في المنزل كعلم ركنا ضن به فلم يفارقه وجمع الركن أركان وأركن أنشد سيبويه لرؤبة * وزحم ركنيك شديد الا ركن * وقال أبو الهيثم الركن العشيرة وهو ركن من أركان قومه شريف من أشرافهم وأركان الانسان جوارحه وأركان كل شئ جوانبه التى يستند إليها ويقوم بها والمركن من الضروع كمعظم العظيم كانه ذو الاركان وضرع مركن انتفخ في موضعه حتى يملا الارفاغ وليس بحد طويل قال طرفة * وضرتها مركنة درور * وقال أبو عمر ومركنة مجمعة وناقة مركنة الضرع له أركان لعظمه وأركان العبادات جوانبها التى عليها مبناها وبتركها بطلانها وأركان جمع ركن ماء بأجأ لبنى عبس عن ياقوت وأركون بالفتح حصن منيع بالاندلس من أعمال سنتريه عن ياقوت وشئ مركن كمعظم له أركان وتمسحت بأركانه تبركت به وهو مجاز

Sîgalar(4)

Mücavir kökler16 mücavir (30 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ولي

    2 ortak ayet · Veli arka demektir

  2. ثبت

    1 ortak ayet · Sibat(Te) kayış demektir

  3. كود

    1 ortak ayet · Neredeyse o

  4. أوي

    1 ortak ayet · Eveye kuş yuvası demektir

  5. قوي

    1 ortak ayet · Kuvvet

  6. مسس

    1 ortak ayet · Ona dokundu

  7. سحر

    1 ortak ayet · Kesilmiş koyunun akciğeri demektir

  8. قلل

    1 ortak ayet · Az

  9. شدد

    1 ortak ayet · Sicim bağıdır

  10. نصر

    1 ortak ayet · Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir

  11. دون

    1 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir

  12. نور

    1 ortak ayet · Ateş demektir

Geçtiği ayetler(4)

  1. فَتَوَلَّى بِرُكْنِهِ وَقَالَ سَاحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ

    Onun dayanağıylaO, erkanı ile birlikte yüz çevirmiş; ya bir büyücü, ya da bir delidir, demişti.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökركن
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعمد, سند, وثق
Zıt Kökخذل
Çekirdek Özet 1Bir yapının veya nesnenin yükü taşıyan en güçlü köşesi, sığınılan korunaklı dayanağı
Çekirdek Özet 2Güç ve himaye arayışıyla bir unsura meyledip ona bağlanma ve güvenerek sığınma
Çekirdek Özet 3Varoluşsal ve ahlaki dayanağın fani, zalim güçlere değil mutlak sığınağa tahsis edilmesi gerekliliği
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir sempati veya sevgi sanıp, iradi olarak zalim otoriteye ve fani güce ontolojik dayanak bağıyla yaslanma tehlikesini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ركAğırlık binmesi, baskı altında toplanıp yoğunlaşma ve zemine oturma hareketini ifade eder; ركب kökünde üstüne binip yük olma, ركد kökünde hareketsizce zemine çökme, ركز kökünde zemine saplanıp sabitlenme, ركم kökünde üst üste yığılıp baskı oluşturma örneklerinde bu ortak basınç ve oturma dinamiği açıkça görülürنFilizlenme, canlılık ve süreklilik bildiren harfin eklenmesiyle zemine oturan ağırlık tek taraflı bir çökme olmaktan çıkarak, bütün bir yapıyı sürekli biçimde taşıyan, ona sığınak ve direnç kazandıran dinamik bir köşeye ve dayanağa dönüşmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; baş, ilk, üstBütün gövdeyi yönlendiren, ağırlığın ve önceliğin merkezini oluşturan tepe nokta
كAvuç içi; kavrama, eğme, kaplamaTaşınan yükü alttan kavrayan, eğrilerek basıncı emen ve içine alıp tutan taşıyıcı cephe
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkAyrılmaz bir devamlılık, dirençli bir bağlılık ve yük taşıma kararlılığı
ركنÜstten binen ağırlığın kavranarak süreklilik kazanan güçlü bir dayanakta sabitlenmesiYükün en güçlü cephe ve köşe tarafından kavranıp taşınması ve bu sağlam noktaya güvenle yaslanma eylemi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDağın en sarp, aşılmaz çıkıntısı; bir yapının bütün ağırlığı taşıyan en muhkem köşe duvarı ve devenin iri memesi
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde dağın yıkılmaz, sarp burçları için ركين nitelemesi kullanılır; nitekim el-A‘şâ şiirinde heybetli ve sarsılmaz dağ sığınağını bu kökle tasvir etmiştir
Erken Arapça kullanımBedevi hayatında kabilenin savaşta arkasını yasladığı askeri güç, silahlı birlik ve şeref kaynağı olan topluluk ركن olarak adlandırılmış; sığınılacak güçlü korunak anlamında darbımesel haline gelmiştir

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça ركن kökü, merkezi Sami dillerinde ağırlık taşıma, yerleşme ve sığınak bulma semantik alanıyla ilişkilidir. Kökün asli çekirdeğini oluşturan رك iki harfli tabanı; Akadca rekū (yaslanmak, bir yere yanaşıp sığınmak) ve Süryanice r-k-n (eğilmek, bir yana meyledip yaslanmak) biçimleriyle fonetik ve semantik paralellik gösterir. Klasik İbranicede kök doğrudan üçlü biçimde yaygın olmayıp meyil ve eğilme ekseninde ikincil formlarla temsil edilir. Arapçada ise kök, hem taşınmaz fiziki yapının en sağlam taşıyıcı köşesi (maddi dayanak) hem de insanın zaaf anında sığındığı toplumsal ve askeri kudret (manevi dayanak) anlamında çift yönlü bir soyutlama derinliği kazanmıştır. Bu evrim, göçebe kabilelerin sığınak arayışından yerleşik mimarinin köşe taşlarına uzanan kültürel dönüşümü yansıtır.

Güven Güçlü

Kaynak David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Brown-Driver-Briggs; Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönركن الشيء / ركن إليهBir nesnenin en muhkem köşesi olmaktan bir kimseye/otoriteye güvenip meyil göstermeye doğru semantik genişlemeKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice r-k-n ve Akadca rekūYaslanma, bir yana meyledip başını koyma ve sığınak edinme anlam alanı ortaklığıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanKök düzeyinde kesin bir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilememiştirVeri bulunamadı

Kaynak Payne Smith, Compendious Syriac Dictionary; Maqāyīs al-Lugha; Lane’s Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ركنAnlamlıGüçlü köşe ve dayanakBir yapının veya topluluğun en kuvvetli cephesi, sığınakHedef kök; Kur'an'da geçer
رنكAnlamlıRenk ve kabile adıKarışıklık, bulanıklık yahut belirli bir soy/fırka nispetiKur'an'da geçmez
كرنAnlamlıVurmalı/telli çalgıUd veya zilli müzik aleti; ritmik çarpmaKur'an'da geçmez
كنرAnlamlıToplanıp sertleşmeBir araya toplanma veya sertleşip düğümlenmeKur'an'da geçmez
نركKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde bu dizilişte kök teşekkül etmemiştirKur'an'da geçmez
نكرAnlamlıYadırgama ve bilinmezlikAlışılmadık olanı tanımama, kurnazlık, şiddet ve inkârKur'an'da geçer; hedef kökle zıtlaşma bağı vardır

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ركنMerkezGüçlü dayanak ve meyilBir şeyin ağırlığı bizzat taşıyan en kuvvetli cephesine güvenip yaslanmakYapının köşe desteği ve sığınılan güç
عمدKomşuTaşıyıcı direkAğırlığı ortadan veya alttan dikey olarak taşıyan ana kolonDoğrudan dik durma ve taşıma işlevi
سندKomşuSırt verme ve destekBir nesnenin arkasına yaslanarak ayakta kalmasıDüşmeyi önleyen yatay veya eğik destek
وثقKomşuSağlam bağ ve güvenÇözülmez bir bağ ile bağlanıp emin olmaSözleşme, ip ve itimat eksenli sağlamlık
خذلZıtDesteksiz bırakmaDayanılması umulan desteğin aniden çekilip düşüşe terk edilmesiYardım ve koruyucu desteğin yok edilmesi

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaركنGüçlü köşe, dayanak ve meyilHem mimari köşe taşını hem de sığınılan orduyu ve meyletmeyi kapsarKesin
LatinceCardo / Fulcrum / InclinareMenteşe, dayanak noktası, eğilmekMaddi destek ve yönelim yönünü karşılar; fani sığınak trajedisini dışarıda bırakırGüçlü
İngilizcePillar / Stronghold / Lean uponSütun, dayanak, boyun eğip yaslanmaGüçlü dayanak ve itimat boyutunu verir; kök mimari bütünlüğünü kısmen eksik bırakırGüçlü
AlmancaStütze / Pfeiler / ZuneigenDestek, temel direk, bir tarafa eğilmekYapısal destek ve psikolojik meyil boyutunu ayrı kelimelerle karşılarGüçlü
FransızcaPilier / Point d'appui / EnclinerTemel dayanak noktası, meyletmekHem mekanik taşıyıcıyı hem iradi yönelişi aktarırGüçlü

Kaynak Charlton T. Lewis, Latin Dictionary; Oxford English Dictionary; Wahrig Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
رُكْنٍSığınılacak kabile kudreti ve askeri güçHz. Lût'un azgın topluluğa karşı çaresizlik içinde sığınacak kuvvetli bir dayanak arayışı (Hûd 11:80)
تَرْكَنُواZalimlerin tahakkümüne meyletme ve rıza göstermeMüminlerin adaletsiz ve tecavüzkâr odaklara en küçük bir yakınlık dahi duymaması uyarısı (Hûd 11:113)
تَرْكَنُMüşriklerin tekliflerine az da olsa meyledip taviz vermeHz. Peygamber'in ilahi koruma olmasaydı tebliğde tavize kayma ihtimali (İsrâ 17:74)
بِرُكْنِهِFiravun'un ordusu, askeri erkanı ve kibriFiravun'un saltanatına, ordusuna ve mülküne güvenerek haktan yüz çevirmesi (Zâriyât 51:39)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTevhid ve tevekkülKulun Allah'tan başka fani güçlere (sebeplere) ontolojik dayanak olarak güvenmesinin şirke açılan kapısıKalbin yalnızca mutlak kudrete istinad etmesi
Fıkıhİbadet ve akit teorisiBir ibadetin veya akdin mahiyetini oluşturan, bulunmaması halinde bâtıl kılan asli kurucu unsur (rükün)İbadetin olmazsa olmaz iç parçası
TefsirSiyasi ve ahlaki meyilZalimlere rükun etmenin hududu; kalbi meyil, dalkavukluk ve işbirliğinin haram kılınışıPasif sempatinin bile zulme ortaklık sayılması
HadisPeygamberlerin sığınağıHz. Lût'un zikredildiği rivayetlerdeki 'şiddetli bir dayanak' ifadesinin Allah'ın himayesi olarak tefsiriAsıl aşılmaz kalenin ilahi himaye oluşu

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUluhiyet ve tevekkülMutlak melceRuhsal ve varoluşsal dengeİnsanın sığınacağı tek hakiki ve sarsılmaz rükün Allah'ın kudretidirKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiTemel öncül (aksiyom)Bilgi yapısını taşımaBütün türetilmiş bilgilerin üzerine inşa edildiği sarsılmaz kurucu ilkelerGüçlü
SiyasiMeşruiyet ve güçOrdu ve toplumsal dayanakİktidarı ayakta tutmaYöneticinin arkasını dayadığı askeri birlik veya meşruiyet sağlayan halk desteğiKesin
İktisadiServet ve üretimSermaye ve üretim araçlarıİktisadi bünyeyi taşımaEkonomik sistemin kriz anlarında çökmesini önleyen ana rezerv ve üretim omurgasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTaşıyıcı düğüm noktası (statik mesnet)Yapı mühendisliğinde ve fizikte dış kuvvetlerin bileşkesini zemine aktaran köşe kolonları ve yük dağıtım matrisiKesin
Beşeri bilimlerSosyal istinat ve meşruiyet odağıSosyolojide bir toplumsal kurumun veya rejimin çökmeden varlığını sürdürebilmek için arkasına aldığı hegemonik ittifak tabanıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece mimari bir 'köşe' veya fıkhi bir 'şart/kural' terimine indirgeyip, zalimlere meyletmeme uyarısındaki varoluşsal yaslanma boyutunu unutmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem fani güç vehmine kapılan tiranların yıkılış mekanizmasını hem de müminin ahlaki duruşundaki tavizsiz istikametini kuşatır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataZalimlerin zulmüne fiilen kılıç çekmemeyi yeterli sanarak; onlara gösterilen en ufak fikri meylin, meşruiyet sağlama çabasının veya sessiz sempatinin Kur'an nezdinde ateşi celbeden bir cürüm olduğunu kavrayamamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın iktidar, tevekkül ve ahlaki sadakat mimarisini çözümler; insanın nihai kertede kime ve neye yaslandığını teşhir eder
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerin yalnızlık anlarındaki sığınak arayışında (Lût kıssası), tiranların ordularıyla helak oluşunda (Firavun kıssası) ve müminlerin gayrimeşru güçlerle ilişkilerini düzenleyen nehiylerde
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Pasif rızanın masumiyet getireceği yanılgısını yıkar; zira zulme payanda olmak ve meyil duymak (rükun), zulmün bizzat kendisi kadar tehlikeli bir ontolojik savrulmadır

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir yapının bütün yükünü zemine ileten en muhkem köşe desteği ve sarp dağ çıkıntısı.
  • Soyut anlamBir güce, fikre veya otoriteye emniyet duyarak bütünüyle bağlanma, ona sığınma ve kalben meyletme hali.
  • Sistematik karşılıkVarlığın ve eylemin üzerine oturtulduğu meşruiyet zemini; bu zeminin fani ve haksız güçlerden arındırılıp mutlak hakikate raptedilmesi zorunluluğu.
  • LaTeX modeliS(x)=∑iμiRi  ⟹  lim⁡Ri→ZΔP(x)=Ω
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(x) bireyin veya toplumun genel istikrar ve güvenlik durumunu; Ri yaslanılan muhtelif güç ve dayanak odaklarını (rükünleri); μi bu odaklara duyulan meyil ve itimat katsayısını temsil eder. Eğer seçilen dayanak odağı zulüm ve haksızlık kümesine aitse (Ri→Z), sistemdeki ahlaki ve varoluşsal sapma türevi kaçınılmaz bir yıkım ve felaket potansiyeline (Ω) ulaşır. Hakiki sebat ancak dayanağın mutlak adalete tahsisiyle mümkündür.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ر