روض

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ر-و-ض2 sîga, 15 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.جننأمنوقعشيأروضصلحعندعملكبرشفقكسبرببظلم

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 15

▶ Ağı aç (3B)

روض

ر - و - ض

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Yeşillik, çimeni bol yer.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Yeşillik, çimeni bol yer.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.779 harf
باب الضاد والراء و و ا ي ء معهما ض و ر، ض ي ر، و ض ر، ر و ض، و ر ض، أ ر ض، ض ر و، ر ض و مستعملات ضور: التَضَوّرُ: صياحٌ وتَلَوٍّ عند وَجَع من ضَرْبٍ. والثَّعلَبُ يَتضوَّرُ في صِياحه وضور حيّ من عنزة. ضير: الضَّيْرُ المَضَرَّةُ، ولا ضَيْرَ أي لا حَرَجَ ولا مَضَرَّةَ. وضر: الوَضَرُ: وَسَخُ الدَّسَمِ واللَّبَنِ، وغُسالةُ السِّقاءِ والقَصْعةِ ونحوِها، وأنشد: إِنْ تَرْحَضوها تَزِدْ أعْراضُكُم
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR842 harf
الرَوْضَةُ من البقل والعُشب، والجمع رَوْضٌ وَرِياضٌ. والرَوْضُ: نحوٌ من نصف القِرْبَةِ ماءً. وفي الحوض رَوْضَةٌ من ماء، إذا غطَّى أسفله. ورَضْتُ المُهْرَ أَرُوضُهُ رياضاً، ورِياضَةً، فهو مَروضٌ. وناقَةٌ مَروضَةٌ، وقد ارْتاضَتْ. وكذلك رَوَّضْتُهُ تَرْويضاً، شدِّد للمبالغة. وقومٌ رُوّاضٌ وراضَةٌ. وناقةٌ رَيِّضٌ أوّلَ ما ريضَتْ وهي صعبةٌ بَعدُ. وكذلك غلامٌ رَيِّضٌ، وأصله رَيْوِضٌ فقلبت الواو ياءً
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR11.964 harf
ض ر ( و ا ي ء ) ضرا ، ضري ، وضر ، رضي ، روض ، ريض ، أرض ، ورض ، ضور ، ضير . ضرا : الأصمعيّ : ضَرّا العِرْقُ يَضْرُو ضَرْواً : إذا اهتزّ ونَفَرَ بالدّم . وقال العجَّاج : مِمّا ضَرَا العِرْقُ به الضَّرِيُّ ثعلب عن ابن الأعرابي : ضَرَى يَضرِي : إذا سال وجَرَى . قال : ونَهَى عليّ رضي الله عنه عن الشُّرب في الإناء الضّارِي . قال : ومعناه : السائل ، لأنه يُنقص الشُرْب . قال : وضَرِيَ النَّبيذُ يضرى :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR13.309 harf
(باب الراء والواو وما يثلثهما) (روي) الراء والواو والياء أصلٌ واحد، ثمّ يشتق منه. فالأصل ما كان خِلافَ العَطَش، ثم يصرَّف في الكلام لحامِلِ ما يُرْوَى منه. فالأصل رَوِيتُ من الماء رِيّاً. وقال الأصمعي: رَوَيْت على أهلي أَرْوِي رَيّاً. وهو راوٍ من قومٍ رُواةٍ، وهم الذين يأتونهم بالماء. فالأصل هذا، ثمّ شبِّه به الذي يأتي القومَ بِعْلمٍ أو خَبَرٍ فيرويه، كأنَّه أتاهم برِيِّهم من ذلك. (روب)
Maddenin bağlantısı

(باب الراء والواو وما يثلثهما) (روي) الراء والواو والياء أصلٌ واحد، ثمّ يشتق منه. فالأصل ما كان خِلافَ العَطَش، ثم يصرَّف في الكلام لحامِلِ ما يُرْوَى منه. فالأصل رَوِيتُ من الماء رِيّاً. وقال الأصمعي: رَوَيْت على أهلي أَرْوِي رَيّاً. وهو راوٍ من قومٍ رُواةٍ، وهم الذين يأتونهم بالماء. فالأصل هذا، ثمّ شبِّه به الذي يأتي القومَ بِعْلمٍ أو خَبَرٍ فيرويه، كأنَّه أتاهم برِيِّهم من ذلك. (روب) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .([1]) أعِرْني رُؤبة فرسِك. ويقال: فلانٌ لا يقوم برُوبة أهله، أي بما أسنَدُوه إليه من حاجاتهم، كأنه شبِّه ذلك باللَّبن. وقال ابنُ الأعرابيّ: رُوبَة الرجل: عَقْله. قال بعضهم وهو يحدِّثني: وأنا إذْ ذاكَ غلامٌ ليست لي رُوبة. فأمّا الهمزة التي في رُؤْبة فهي تجيء في بابِه. (روث) الراء والواو والثاء كلمتان متباينتان جِداً. فالرَّوْثة: طرف الأرنَبة. والواحدة من رَوْث الدّوَابّ. (روج) الراء والواو والجيم ليس أصلاً. على أنّ الخليل ذكر: روَّجْتُ الدّراهِمَ، وفلانٌ مُروِّج. ورَاجَ الشيءُ يروجُ، إذا عُجِّل به. وكلٌّ قد قيل، والله أعلَمُ بصحّته، إلاّ أني أراه كلَّه دخيلا. (روح) الراء والواو والحاء أصلٌ كبير مطّرد، يدلُّ على سَعَةٍ وفُسْحَةٍ واطّراد. وأصل [ذلك] كلِّه الرِّيح. وأصل الياء في الريح الواو، وإنّما قلبت ياءً لكسرة ما قبلها. فالرُّوح رُوح الإِنسان، وإنّما هو مشتق من الرِّيح، وكذلك الباب كلّه. والرَّوْح: نسيم الرِّيح. ويقال أراحَ الإنسانُ، إذا تنفَّسَ. وهو في شعر امرئ القيس([2]). ويقال أرْوَحَ الماءُ وغيرُه: تغيَّرتْ* رائحته. والرُّوح: جَبْرَئِيل([3]) عليه السلام. قال الله جلَّ ثناؤُه: ﴿نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ اْلأَمِينُ. عَلَى قَلْبِكَ﴾ [الشعراء 193- 194]. والرَّواح: العشِيُّ؛ وسمِّي بذلك لرَوحِ الرِّيح، فإنَّها في الأغلب تَهُبّ بعد الزّوال. وراحوا في ذلك الوقتِ، وذلك من لَدُنْ زوالِ الشّمس إلى الليل. وأرحْنَا إبلَنا: ردَدْناها ذلك الوقتَ. فأما قولُ الأعشى: ما تَعِيفُ اليَوْمَ في الطّيرِ الرَّوَحْ *** مِن غُراب البينِ أو تيسٍ بَرَحْ([4]) فقال قومٌ: هي المتفرِّقة. وقال آخرون: هي الرّائحةُ إلى أوكارها. والمُرَاوَحَةُ في العمَلَيْن: أنَ يعْمل هذا مرةً و[هذا] مَرَّة. والأرْوَح: الذي في صُدور قدميه انْبساط. يقال رَوِحَ يَرْوَحُ رَوحاً. وقَصْعةٌ رَوْحاء: قريبة القَعر. ويقال الأرْوَح من النّاس: الذي يتباعد صُدورُ قدمَيه ويتدانى عَقِباه؛ وهو بَيِّن الرَّوَح. ويقال: فلانٌ يَرَاحُ للمعروف، إذا أخذَتْه لـه أرْيَحِيّة. وقد رِيحَ الغَدير: أصابته الرِّيح. وأرَاحَ القومُ: دخلوا في الرِّيح. ويقال للميِّت إذا قَضى: قد أراحَ. ويقال أرَاحَ الرّجُل، إذا رجعت إليه نَفْسُه بعد الإعياء. وَأَرْوَحَ الصَّيدُ، إذا وجَدَ رِيحَ الإنسيّ. ويقال: أتانا وما في وجهه رائِحةُ دمٍ([5]). ويقال أَرَحْتُ على الرّجُل حَقَّهُ، إذا ردَدْتَه إليه. وأفعل ذلك في سَراحٍ ورَواحٍ، أي في سهولة. والمَرَاح: حيث تأوِي الماشيةُ باللَّيل. والدُّهْن المروَّح: المطيَّب. وقد تَروَّحَ الشّجر، ورَاح يَرَاح، معناهما أن يَتَفَطَّر بالورق([6]). قال: * رَاحَ العِضاهُ بهمْ والعِرقُ مَدخُول([7]) * أبو زيد: أروَحَنِي الصَّيدُ إرواحاً، إذا وجَدَ رِيحك. وأرْوَحْتُ من فلانٍ طِيباً. وكان الكسائيّ يقول: "لم يُرِحْ رائحةَ الجنّة" من أَرَحْت. ويجوز أن يقال "لم يَرَح" من رَاحَ يَرَاحُ، إذا وجَدَ الرِّيح([8]). ويقال خرجُوا برِيَاح من العشي وبرَوَاحٍ وإرْواح([9]). قال أبو زيد: راحَت الإِبل تَرَاح، وارحْتُها أنا، مِن قوله جلُّ جلالُه: ﴿حِينَ تُرِيحُونَ﴾ [النحل 6]. ورَاحَ الفَرَسُ يَرَاحُ راحةً، إِذا تحصَّنَ. والمَرْوَحة: الموضع تخترق فيه الرِّيح. قيل: إنّه لعمر بن الخطاب وقيل بل تمثّلَ به([10]): كأَنَّ راكبَها غُصْنٌ بِمَرْوَحَةٍ *** إذا تَدَلَّتْ به أو شاربٌ ثَمِلُ([11]) والرَّيِّح: ذو الرَّوْحِ؛ يقال يومٌ رَيِّح: طيّب. ويوم رَاحٌ: ذو رِيح شَديدة. قالوا: بُنِيَ على قولهم كَبْشٌ صافٌ كثير الصُّوف. وأمَّا قولُ أبي كبيرٍ([12]): وماءٍ وردتُ على زَُوْرةٍ *** كمَشْيِ السَّبَنْتَى يَرَاحُ الشَّفِيفَا([13]) فذلك وِجْدانُه الرَّوْح. وسُمِّيت الترويحة في شهر [رمضان] لاستراحة القومِ بعد كلِّ أربع ركَعات. والرَّاحُ: جماعةُ راحة الكفّ. قال عبيد: دانٍ مسِفٍّ فُويقَ الأرضِ هَيْدَبُه *** يكادُ يدفَعُه مَن قام بالرَّاحِ([14]) الرَّاح: الخمر. قال الأعشى: وقد أشْرَبُ الرَّاح قد تعلميـ *** ـنَ يومَ المُقَام ويوم الظَّعَنْ([15]) وتقول: نَزَلَتْ بفُلانٍ بَلِيَّةٌ فارتاح الله، جلَّ وعزّ، له برحمةٍ فأنقَذَه منها. قال العجّاج: فارتاحَ ربِّي وأرادَ رحمتي *** ونِعمَتِي أتَمَّها فَتَمَّتِ([16]) قال: وتفسير ارتاح: نَظَر إليَّ ورَحِمَنِي. وقال الأعشى في الأريحيّ: أريحِيُّ صَلْتٌ يظَلُّ لـه القَوْ *** مُ رُكوداً قِيامَهُمْ للهِلالِ([17]) قال الخليل: يقال لكلِّ شيءٍ واسعٍ أََرْيَحُ، ومَحْمِلٌ أَرْيَح. وقال بعضُهم: مَحْمِلٌ أَرْوَحُ. ولو كان كذلك لكان ذمَّهُ؛ لأنَّ الرَّوَح الانبطاح، وهو عيب في المَحْمِل. قال الخليل: الأريحيُّ مأخوذٌ مِن رَاحَ يَرَاح، كَما يقال للصَّلْت أَصْلَتِيٌّ. (رود) الراء والواو والدال معظمُ بابِه [يدلُّ] على مجيءٍ وذَهابٍ من انطلاقٍ في جهة واحدة. تقول: راودْتُه على أن يَفعل كذا، إِذا أردْتَه على فعله. والرَّوْد: فِعلُ الرَّائد. يقال بعثْنا رائداً يرُودُ الكلأَ، أي ينظُر* ويَطْلُب.والرِّياد: اختلافُ الإبل في المرعَى مُقْبلةً ومدبرة. رادَتْ تَرُودُ رِياداً. والمَرَاد: الموضعُ الذي ترُودُ فيه الرَّاعية. ورادَت المرأةُ تَرودُ، إذا اختلفَتْ إلى بيوت جاراتها. والرَّادَة: السَّهلة من الرِّياح، لأنها تَرُودُ لا تَهُبُّ بِشدّة. ورائِدُ العَين: عُوَّارها الذي يَرُود فيها. وقال بعضهم: الإرادة أصلها الواو، وحجته أنَّك تقول راوَدْته على كذا. والرَّائد: العُود الذي تُدار به الرَّحَى. فأمّا قول القائل في صفة فرسٍ: * جَوَادَ المَحَثَّة والمُرْوَدِ([18]) * فهو من أَروَدْت في السَّير إرواداً ومُرْوَداً. ويقال مَرْوَداً أيضاً. وذلك من الرِّفْق في السَّير. ويقال "رَادَ وِسادُه"، إذا لم يستقرَّ، كأنّه يجيء ويَذهب([19]). ومن الباب الإرواد في الفعل: أن يكون رُوَيداً. وراودتُه على أنْ يفعل كذا، إذا أردْتَه على فعلِه. ومن الباب جاريةٌ رُودٌ([20]): شابّة. وتكبير رويدٍ رُودٌ. قال: * كأنَّها مِثْلُ مَنْ يَمشِي على رُودِ([21]) * والمِرْود: المِيل. (روز) الراء والواو والزاء كلمةٌ واحدة، وهي تدلُّ على اختبار وتجريب. يقال رُزْت الشّيءَ أَرُوزُه، إذا جرَّبْتَه. (روض) الراء والواو والضاد أصلانِ متقاربانِ في القياس، أحدهما يدلُّ على اتّساعٍ، والآخَرُ على تلْيِينٍ وتسهيل. فالأولُ قولهم استراض المكانُ: اتّسَعَ. قال: ومنه قولهم: "افعل كذا ما دامَ النَّفَسُ مستَرِيضاً"، أي متَّسعاً. قال: أَرَجَزاً تُرِيدُ أم قَرِيضَا *** كلاهُما أُجِيدُ مُستَرِيضا([22])ومن الباب الرَّوضة. ويقال أرَاضَ الوادِي واستراضَ، إذا استَنْقَعَ فيه الماء. وكذلك أراضَ الحوضُ. ويقال للماء المستنقِع المنبسِط رَوْضَة. قال: * ورَوْضَةٍ سَقَيْتُ منها نِضْوِي([23]) * ومن الباب أتانا بإناءٍ يُرِيضُ كذا [وكذا([24])]. وقد أراضَهم، إذا أرواهم. وأما الأصل الآخَر: فقولهم رُضْتُ النّاقَة أرُوضُها رياضةً. (روع) الراء والواو والعين أصلٌ واحد يدلُّ على فزَع أو مُستَقَرِّ فزَع. من ذلك الرَّوْع. يقال رَوَّعت فُلاناً ورُعْتُه: أفزَعْتُه. والأرْوَع من الرجال: ذو الجِسم والجَهَارَة، كأنَّه مِن ذلك يَرُوع مَن يراه. والرَّوْعاء([25]) من الإبل: الحديدة الفؤاد، كأنَّها ترتاعُ من الشيءِ. وهي من النِّساء التي تَرُوع الناسَ، كالرّجُل الأرْوَع. وأمَّا المعنى الذي أومَأْنا إليه في مستَقَرِّ الروع فهو الرُّوع. يقال وقَعَ ذلك في رُوعِي. وفي الحديث: "إنَّ رُوحَ القُدُسِ نَفَثَ في رُوعي: إنّ نفساً لن تَموتَ حتَّى تستكمِلَ رِزْقها. فاتَّقُوا الله وأَجْمِلوا في الطّلَب". (روغ) الراء والواو والغين أصلٌ واحدٌ يدلُّ على مَيْل وقلّة استقرار. يقال راغَ الثّعلبُ وغيرُه يَرُوغُ. وطريقٌ رائغٌ: مائل. وراغَ فلانٌ إلى كذا. إذا مالَ سِرّاً إليه. وتقول: هو يُدِيرُني عن أمري وأَنا أُريغه. قال: يُدِيرُونَنِي عن سالِمٍ وأُرِيغُهُ *** وجلدةُ بَيْنِ العَينِ والأنْفِ سالمُ([26]) ويقال رَوَّغْت اللُّقْمةَ بالسَّمن أروِّغُها ترويغاً، إذا دَسَمْتَها. وهو إذا فعل ذلك أَدارَها في السَّمْن إِدارة. ومن البابَ: راوغ فلانٌ فلاناً، إذا صارعه؛ لأنَّ كلَّ واحدٍ منهما يُرِيغ الآخَر، أي يُديرُه. ويقال: هذه رِواغة بني فلان ورِياغتهم: حيث يصْطَرِعُون. (روق) الراء والواو والقاف أصلان، يدلُّ أحدُهما على تقدُّمِ شيءٍ، والآخَرُ على حُسْنٍ وجمال. فالأوَّل الرَّوْق والرُِّواق: مُقدَّم البَيت. هذا هو الأصل. ثمّ يحمل عليه كلُّ شيءٍ فيه أدنى تقدُّم. والرَّوْق: قَرن الثَّور. ومَضَى رَوْقٌ من اللَّيل، أي طائفة منه، وهي المتقدِّمة. ومنه رَوْق الإنسان شبابُه؛ لأنه متقدِّمُ عُمره. ثم يستعار الرَّوْق للجِسم فيقال*: "أَلقَى عليه أوراقَه". والقياس في ذلك واحدٌ. فأمّا قولُ الأعشَى: ذاتِ غَرْبٍ تَرمِي المقدَّمَ بالرِّدْ *** فِ إذا ما تتابع الأرواقُ([27]) ففيه ثلاثةُ أقوال: الأوّل أنّه أراد أرواقَ اللَّيل، لا يمضي رَوْقٌ من الليل إلا يَتبَعُه رَوْق . والقول الثاني: أنَّ الأَرْواق الأجساد إِذا تدافعَتْ في السَّير. والثالث: أنَّ الأرواق القُرون، إنَّما أراد تزاحُمَ البقَرِ والظِّباء من الحَرِّ في الكِناس. [فمن قال هذا القولَ جعَلَ تمامَ المعنَى في البيت الذي بعده، وهو قوله([28])]: [في مَقيلِ الكِناس([29])] إذْ وَقَدَ الحَرُّ إذا الظِّلُّ أحرزَتْه السّاقُ كأنّه قال: تتابَعَ الأرواقُ في مَقِيلها في الكِناس. ومن الباب الرَّوَق، وهي أن تَطُول الثّنايا العُليا السُّفلَى. ومنه فيما يُشْبه المثَل: "أكَلَ فلانٌ رَوْقه"، إذا طال عُمره حتى تحاتَّتْ أسنانُه. ويقال في الجسم: ألقى أرْواقَه على الشَّيء، إذا حَرَصَ عليه. ويقال رَوَّقَ اللَّيلُ، إِذا مَدَّ رِواقَ ظُلْمته. ويقال ألْقَى أرْوِقَتَه. ومن الباب: ألقى فلانٌ أرواقه، إذا اشتدَّ عَدْوُه؛ لأنّه يتدافَع ويتقدَّم بجسمه. قال: * أَلْقَيْتُ ليلَةَ خَبْتِ الرَّهْط أرْوَاقِي([30]) * ويقال: ألْقَت السَّحابة أرواقَها، وذلك إذا ألحَّتْ بمطرها وثبتت. والرُِّوَاقُ: بيتٌ كالفُسطاط، يُحمَل على سِطاعٍ واحدٍ في وسَطِه، والجميع أرْوِقَة. وَرُِواق البيت: ما بين يدَيْه. والأصل الآخرُ: قولهم: راقَني الشَّيءُ يرُوقني، إذا أعجبَنِي. وهؤلاء شبابٌ رُوقَة([31]). ومن الباب: روَّقت الشّرابَ: صفّيْتُه، وذلك حُسْنُه. والرَّاوُوق: المِصْفاة. (رول) الراء والواو واللام أصلٌ يدلُّ على لَطْخ شيءٍ بشيء. يقالَ روَّلْتُ الخُبْزَ بالسَّمن، مثل روَّغْت. والرُّوَال: بُزَاق الدّابَّة. يقال رَوَّلَ [في] مِخْلاَتِه([32]). وقريبٌ من هذا الباب رَوَّلَ الفَرسُ: أدْلَى. (روم) الراء والواو والميم أصلٌ يدلُّ على طلبِ الشيء. ويقال رُمْتُ الشّيءَ أَرُومُه رَوْماً. والمَرَام: المَطْلب. قال ابنُ الأعرابيّ: يقال رَوَّمتُ فلاناً وبفُلانٍ، إِذا جعلته يَرومُ [الشّيءَ([33])] ويطلبه. (روه([34])) الراء والواو والهاء ليس بشيء، على أن بعضهم يقول الرَّوه مصدر رَاه يروه روْهاً. قال: هي لغة يمانية. يقولون: راهَ الماءُ على وجه الأرض: اضطرب. وفي ذلك نظرٌ. (رون) الراء والواو والنون يدلُّ على شِدّة حَرٍّ أو صوتٍ. يقولون: يوم أرْوَنانٌ وليلةٌ أرْوَنانة، أي شديدة الحَرِّ والغَمّ. قال القُتَيبيّ: والأرْوَنانُ: الصّوت الشديد. قال الكميت: بها حاضرٌ من غير جِنٍّ يَرُوعُه *** ولا أنسٍ ذُو أرْوَنَانٍ وذُو زَجَلْ([35])--------------------------------------------------------ـ ([1]) جاءت هذه المادة مختلطة بما قبلها، مبتورة الأول. وإليك أول المادة من المجمل إلى أن تتصل بأول هذا الكلام: "راب اللبن يروب وهو رائب. وقوم روبى: خثراء الأنفس. وقد رابت نفسه تروب. والرؤبة بالهمز: خشبة يرأب بها القعب أي يشد. والروبة غير مهموزة: خميرة تلقى في اللبن ليروب. وروبة الليل: طائفة منه. أبو زيد: روبة الفرس: ماؤه في جمامه يقال....". ([2]) يعني قوله، في ديوانه 15 واللسان (3: 288): لها منخر كوجار السباع *** فمنه تريح إذا تنبهر([3]) فيه أربع عشرة لغة، ذكرها صاحب القاموس. ([4]) ديوان الأعشى 159 واللسان (3: 291) والحيوان (3: 442). ([5]) في اللسان: "وما في وجهه رائحة دم، من الفرق. وما في وجهه رائحة دم، أي شيء". ([6]) التفطر: التشقق والتصدع. في الأصل: "ينفطر الورق"، تحريف. ([7]) للراعي كما في اللسان (3: 294). وصدره: * وخالف المجد أقوام لهم ورق * ([8]) وفيه لغة ثالثة "لم يرح" بكسر الراء، من راح يريح. ([9]) كتب في اللسان والقاموس بهمزة فوق الألف. وفي المجمل بكسرة تحت الألف كما أثبت. ([10]) كذا، ولعل موضع هذا البيت التالي. وفي المجمل: "ويقال إن عمر رحمه الله ركب ناقة فمشت به مشياً عنيفاً فقال". ([11]) البيت في اللسان (3: 282). ([12]) الصواب أنه لصخر الغي. انظر شرح السكري للهذليين 47 ومخطوطة الشنقيطي 58. ([13]) البيت في اللسان (روح) بدون نسبة، وفي (زور) بنسبته إلى صخر الغي، وكذا عجزه مع هذه النسبة في (شفف). ([14]) من قصيدة لعبيد بن الأبرص في مختارات ابن الشجري 100-101. ولعبيد في ديوانه قصيدة حائية على هذا الوزن والروي ليس منها هذا البيت. لكنه منسوب أيضاً إليه في اللسان (هدب، شفف). والحق أنه لأوس بن حجر من قصيدة في ديوانه 4. وقبل البيت: يا من لبرق أبيت الليل أرقبه *** في عارض كبياض الصبح لماح([15]) ديوان الأعشى 14. ([16]) ديوان العجاج 6، ونسب في اللسان (3: 287) إلى رؤبة. ([17]) البيت من أول قصيدة للأعشى في ديوانه ص10. ([18]) نسب في اللسان (رود 71) إلى امرئ القيس. وصدره: * وأعددت للحرب وثابة * ([19]) من شواهده قول عبد الله بن عنمة الضبي في المفضليات (2: 181): تقول له لما رأت خمع رجله *** أهذا رئيس القوم راد وسادها([20]) أصلها الهمز "رؤد". ويقال أيضاً "رؤدة" بالهاء، ورأد ورأدة، كلها بمعنى. ([21]) البيت للجموح الظفري، وكذا جاءت الرواية في الأصل والمجمل. والمعروف في روايته: تكاد لا تثلم البطحاء وطأتها *** كأنها ثمل يمشي على رود ([22]) لحميد الأرقط كما في اللسان (روض) والمخصص (10: 132). وفي الأصل والمجمل والمخصص: "أجد"، والوجه ما أثبت من اللسان وأمالي ثعلب وأما "كلاهما" فقد جاء في المخصص فقط "كليهما" على اللغة المشهورة؛ إذ أنها مفعول مضاف إلى ضمير. وفي سائر المصادر "كلاهما" وهي لغة لبعضهم. وفي همع الهوامع (1: 41) عند الكلام على كلا وكلتا: "وبعضهم يجريهما معهما -أي مع الظاهر والضمير- بالألف مطلقاً". ([23]) البيت في المخصص (9: 135). ورواه في اللسان (9: 24): "وروضة سقيت منها نضوتي". والنضوة مؤنثة "النضو" بالكسر، وهو البعير المهزول. ([24]) هذه من المجمل. ([25]) في الأصل: "والرعاء"، صوابه في المجمل واللسان والقاموس. ([26]) البيت في اللسان (روغ)، والأمالي (1: 15) بدون نسبة. وهو لعبد الله بن عمر بن الخطاب وكان يحب ولده سالم بن عبد الله، وكان الناس يلومونه في ذلك فيقول هذا البيت. المعارف لابن قتيبة 80 واللسان (15: 191). ([27]) ديوان الأعشى 142. ([28]) التكملة من المجمل. ([29]) التكملة من المجمل وديوان الأعشى. ([30]) لنأبط شرا، من القصيدة الأولى من المفضليات، وصدره في المفضليات واللسان: * نجوت منها نجائي من بجيلة إذ * ([31]) روقة يقال للمذكر والمؤنث، والمفرد والمثنى والجموع. ([32]) في المجمل: "ترول في مخلاته". ([33]) التكملة من المجمل واللسان. ([34]) كذا ورد ترتيب هذه المادة، وموضعها بعد تاليها. ([35]) البيت في اللسان (رون) والحيوان (5: 404). ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR560 harf
- الروض: مستنقع الماء، والخضرة، قال: ﴿في روضة يحبرون﴾ [الروم/ 15]، وباعتبار الماء قيل: أراض الوادي، واستراض، أي: كثر ماؤه، وأراضهم: أرواهم. والرياضة: كثرة استعمال النفس ليسلس ويمهر، ومنه: رضت الدابة. وقولهم: افعل كذا ما دامت النفس مستراضة (انظر: المجمل 2/406)، أي: قابلة للرياضة، أو معناه: متسعة، ويكون من الروض والإراضة. وقوله: ﴿في روضة يحبرون﴾ [الروم/15]، فعبارة عن رياض الجنة، وهي محاسنها
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR838 harf
ر و ض بأرضـه روضـة وروضـات ورياض وروضات ورياض و ‏"‏ أحسن من بيضة في روضة ‏"‏ وروّض الغيث الأرض‏.‏ وأراض المكان واستـراض‏:‏ كثـرت رياضـه‏.‏ وراض الدابـة رياضـة وارتاضـت دابته‏.‏ ومهر ريض‏:‏ لم يقبل الرياضة ولم يمهر المشي‏.‏ وناقة ريض‏:‏ عسير‏.‏ قال الراعي‏:‏ فكأن ريضها إذا ياسرتهـا كانت معاودة الرحيل ذلولا ومن المجاز‏:‏ أنا عندك في روضة وغدير ومجلسك روضة من رياض الجنة‏.‏ وأراض الوادي والحوض
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR6.654 harf
الرَّوْضةُ: الأَرض ذات الخُضْرةِ. والرَّوْضةُ: البُسْتانُ الحَسَنُ؛ عن ثعلب. والرَّوْضةُ: الموضِع يجتمع إِليه الماء يَكْثُر نَبْتُه، ولا يقال في موضع الشجر روضة، وقيل: الروضة عُشْب وماء ولا تَكُونُ رَوْضةً إِلا بماء معها أَو إِلى جنبها. وقال أَبو زيد الكِلابيّ: الروضة القاعُ يُنْبِتُ السِّدْر وهي تكون كَسَعةِ بَغْدادَ. والرَّوْضةُ أَيضاً: من البَقْل والعُشْب، وقيل: الروضةُ قاعٌ فيه جَراثِيمُ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR539 harf
* ر و ض * * الرَّوْضَةُ * من البقل والعنب والعشب وجمعها * رَوْضٌ * و * رِيَاضٌ * و * رَاضَ * المهر يروضه * رِيَاضاً * و * رِيَاضَةً * فهو * مَرُوضٌ * وناقة * مَرُوضةٌ * و * رَوَّضَهُ * أيضا مشددا للمبالغة وقوم * رُوَّاضٌ * و * رَاضَهُ * وناقة * رَيِّضٌ * بالتشديد أول ما ريضت وهي صعبة بعد الذكر والأنثى فيه سواء وكذا غلام ريض و * رَوَّضَ * القراح * تَرْوِيضَاً * جعله روضة و * أرَاضَ * المكان و *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR6.975 harf
الروضة والريضة، بالكسر ، وهذه عن أبي عمرو، من الرمل ، هكذا وقع في العباب. وفي الصحاح واللسان وغيرهما من الأصول: من البقل والعشب ، وعليه اقتصر الجوهري، وقيل هو مستنقع الماء ، من قاع فيه جراثيم ورواب سهلة صغار في سرار الأرض. وقال شمر: كأن الروضة سميت روضة لاستراضة الماء فيها ، أي لاستنقاعه. وقيل: الروضة: الأرض ذات الخضرة، وقيل: البستان الحسن، عن ثعلب، وقيل: الروضة: عشب وماء، ولا تكون روضة
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR12.816 harf
رَاضَ 1 رَاضَ ذ , (S, M, A, Msb, K,) aor. يَرُوضُ, (S,) inf. n. رِيَاضَةٌ (S, M, A, Msb, K) and رِيَاضٌ, (S, M, K,) or the latter is used poetically for the former, and رَوْضٌ, (M,) He broke, or trained, (M, K, Msb,) a colt, (S, K,) or beast, (M, A, Msb,) and made it easy to ride upon: (M:) or he taught it to go: (TA:) and ↓ روّض, inf. n. تَرْوِيضٌ, he did so well, or vigorously. (S, TA.) ― -b2-
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.161 harf
رَاضَ رَاضَ ( w ) U ( n. ac. رَوْض 1 . رِيَاض [ 23I ] , رِيَاضَة رِيَاضَة [ 23tI ] ), a. Trained, broke in; exercised. رَوَّضَ رَوَّضَ II , a. Trained; subdued. b. Frequented the meadows. رَاْوَضَ رَاْوَضَ III , a. Flattered, cajoled. أَرْوَضَ أَرْوَضَ IV , a. Quenched his thirst. b. Abounded in gardens, was well cultivated ( place ). تَرَوَّضَ تَرَوَّضَ V ( y ) a. [ coll. ], Went
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR22.287 harf
روض رَاضَ - يَرُوْضُ - رَوْضَة - رَوْضَات رَاضَ - يَرُوْضُ + كائن + كائناً أو مكاناً أو شيئاً: ذلَّلَهُ وهيأه للانتفاع به رَاضَ - يَروْضُ + كائن + كائناً (نفسه أو دابة أو غيرها): روَّضه: دربه وذلـَّله وطوعه للانتفاع به رَاضَ - يَروْضُ + كائن + مكاناً: مهده وأصلحه وسواه وهيأه بالماء والبقل والعشب رَوْضَة: على وزن " فـَعـْلـَة " اسم فعل بمعنى
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler15 mücavir (24 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. صلح

    2 ortak ayet · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir

  2. عمل

    2 ortak ayet · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir

  3. حبر

    1 ortak ayet · Hubr mürekkep demektir

  4. شفق

    1 ortak ayet · Akşam karanlığında gökte meydana gelen kızıl aydınlıktır

  5. أمن

    2 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  6. وقع

    1 ortak ayet · Katı kaptır

  7. كسب

    1 ortak ayet · Kazandı

  8. فضل

    1 ortak ayet · Fadl Deriden yapılan gömlektir

  9. كبر

    1 ortak ayet · Yaşlı adamdır

  10. عند

    1 ortak ayet · “Anid“ yulara gelmeyen devedir

  11. جنن

    1 ortak ayet · Bahçe demektir

  12. ظلم

    1 ortak ayet · Zalimler

Geçtiği ayetler(2)

  1. … وَهُوَ وَاقِعٌ بِهِمْ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فِي رَوْضَاتِ الْجَنَّاتِ لَهُمْ مَا يَشَاءُونَ عِنْدَ رَبِّهِمْ ذَلِكَ هُوَ …

    Yeşil alanlarGöreceksin ki; zalimler yaptıkları şeyler başlarına gelirken korkudan titrerler. İman edip salih amel işleyenler ise cennet bahçelerindedirler. Rabblarının katında onlara diledikleri vardır. İşte bu; büyük lutfun kendisidir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökروض
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (orta harfi illetli: و)
Bağlamsal Yakın Köklerجنن, حدق, فردس, رعى
Zıt Kökجدب
Çekirdek Özet 1Suyun birikip yayıldığı, toprağın yumuşayıp yeşerdiği geniş ve ferah alan
Çekirdek Özet 2Cennet nimetlerinin genişlik, canlılık, tatmin ve neşe boyutuyla tecelli ettiği mekan
Çekirdek Özet 3Nefsin ve tabiatın terbiye edilip uysallaşmasıyla ulaşılan dinginlik, intizam ve estetik denge
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir çimenlik veya park olarak daraltıp taşıdığı su birikintisi, dinginlik, içsel genişlik ve terbiyeden doğan yumuşama boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
روYayılma, hareket serbestliği, genişleme ve ferahlık; nitekim روح kökünde nefes ve canlanma, رود kökünde arayış ve gidip gelme, روع kökünde kalbin yerinden oynaması ve irkilme, روغ kökünde esnek yöneliş anlamları ortaktır.ضYayılma ve serbestlik hareketini belirli bir tabanda, yumuşak bir zeminde ve suyun tutulup yeşilliğin yerleştiği kuşatıcı bir mekânda sabitler; kontrol, uysallık ve kalıcı ferahlık kazandırır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; öncelik, hareket kaynağı ve yönCanlılığın, iradenin ve arayışın ilk başlangıç noktasını gösterir.
وÇadır kazığı, bağ; raptetme ve bitiştirmeBaşlangıçtaki hareketi bir amaca bağlar, süreklilik ve tutarlılık sağlar.
ضYan taraf, ezilme, yayılma; erken imgede türetme olup sıkışmanın ardından dışa vurma ve yayılma hareketiSuyun zemine yayılmasını, sertliğin kırılarak yumuşamasını ve genişlemeyi temsil eder.
روضBaşlangıç hareketinin zemine bağlanıp yumuşak bir yayılmaya ve genişliğe dönüşmesiSuyun tabana yayılarak sert toprağı yumuşatması, hayat vermesi ve üzerinde ferahlatıcı bir yeşillik ve uysallık meydana getirmesi hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSuyun bir çukurlukta veya vadide toplanıp zemini kaplaması, bu suyla toprağın yumuşayarak bol ot ve yeşillik vermesi; vahşi bir hayvanın alıştırılarak sertliğinin kırılması ve uysallaştırılması.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde suyun toplandığı yer ve susuzluğun giderildiği su birikintisi anlamında kullanılmıştır: ورَوْضَةٍ سَقَيْتُ منها نِضْوِي (Ve nice su birikintisi vardır ki zayıflamış binek hayvanımı ondan suladım).
Erken Arapça kullanımİbn Manzûr ve Halîl b. Ahmed'in aktardığı üzere kuyu veya kap içindeki suyun birden fazla kişiyi kandıracak seviyede bulunması durumunda kullanılan أراضهم (onları suya doyurdu) ifadesi ile devenin sürüşe alıştırılması anlamındaki رِياضة terimi erken dönemde yerleşiktir.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça روض kökü, Sami dil ailesinde suyun zemin üzerinde yayılması, toprağın nem ve bitki örtüsüyle yumuşaması ve buna bağlı olarak sertliğin kırılarak esneklik kazanması dairesinde biçimlenmiştir. İbranicede doğrudan ses denkliği gösteren bir kök bulunmamakla birlikte, suyun akışı ve nemlilik üzerinden toprağın hayat bulmasıyla ilgili semantik alanlar diğer köklerle karşılanmıştır. Kökün içerdiği temel semantik matris olan genişlik, ferahlık ve ehlileştirme ekseni, Klasik Arapçada hem tabii bir peyzajı (su birikintili çayır, bostan) hem de zihni ve bedeni bir terbiyeyi (riyazet, hayvanı boyun eğdirme) ifade edecek biçimde iki temel eksende zenginleşmiştir. Bu semantik çift kutupluluk (genişlik-ferahlık ile uysallaşma-yumuşama) kökün kök içi genişlemesinin özgün bir Arapça karakter taşıdığını gösterir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönروض kökünden türeyen رَوْضَة ve رِياضة kelimeleriGenişleme ve yumuşama ana ilkelerinden hareketle tabii peyzajdan nefsin ve binek hayvanının terbiyesine geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Kuzeybatı Sami dillerindeki dolaylı nem ve otlak alanlarıDoğrudan üçlü kök denkliği sınırlı olup suyun tabanda yayılması ve otlak alanı oluşturması semantiği ortaktırMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
روضAnlamlıGenişlik, sulak yeşillik, uysallaştırmaSuyun zeminde toplanıp yeşillik bitirmesi ve canlının terbiyesiHedef köktür; Kur'an'da geçer.
رضوAnlamlıRıza, hoşnutluk, kabullenişNefsin itirazı bırakıp huzur ve dinginliğe kavuşmasıرضي köküyle bağlantılıdır; hedef kökteki uysallık ve ferahlık ile anlam bağı taşır. Kur'an'da geçer.
ورضAnlamlıTavuğun yumurtlaması, bir şeyi tek seferde bırakmaYumurtlama için kuluçkadan kalkıp yumurtayı hemen bırakma haliErken sözlüklerde kayıtlıdır; Kur'an'da geçmez.
وضرAnlamlıYağ bulaşığı, kir, lekeKap veya elbisede kalan yağ ve kir kalıntısıAnlamca hedef kökle doğrudan bağı yoktur; Kur'an'da geçmez.
ضروAnlamlıAlışma, yırtıcılık, köpeğin ava alışmasıBir şeye hırsla alışma, yırtıcı hayvanın kana ve ava dadanmasıEğitilme yönüyle hedef kökteki riyazetle zıt kutuptadır; Kur'an'da geçmez.
ضورAnlamlıAçlıktan kıvranma, feryat etme, sızlanmaAçlık veya sancı sebebiyle bedenin bükülüp inlemesiDarlık ve sancı içerir, hedef kökün genişlik ve tokluk anlamına zıttır; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
روضMerkezSulak, geniş ve yeşil dinlenme alanıSuyun bizzat zeminde toplanması, açık arazideki ferahlık ve toprağın yumuşaklığı ile öne çıkar.Suyun ve yeşilliğin bir arada olduğu açık ve iç ferahlatıcı alan.
جننKomşuAğaçlarla örtülü, korunaklı bahçeBitki ve ağaçların yoğunluğundan dolayı zemini veya içeriyi gizleme ve örtme vurgusu taşır.Ağaçları sık ve koruyucu nitelikte olan bahçe.
حدقKomşuEtrafı çevrilmiş, kuşatılmış bahçeBir duvar veya çitle sınırlandırılmış, koruma altına alınmış alan anlamına odaklanır.Sınırları belirli, korunaklı koruluk ve bostan.
فردسKomşuHer türlü meyve ve nimetin bulunduğu zengin vadi ve bahçeÇeşitlilik, bolluk ve meyve ağaçlarının zenginliği yönüyle ayrışır.Nimetlerin ve meyvelerin eksiksiz toplandığı üstün bahçe.
رعىKomşuOtlak, beslenme ve gözetim alanıBitkinin hayvanlarca otlanması ve gözetim altında tutulması amacına dönüktür.Otun bol olduğu, beslenmeye ayrılmış arazi.
جدب / جدبZıtKuraklık, çoraklık ve kısırlıkSuyun ve bitkinin tamamen yok olması, arazinin sertleşip hayat veremez hale gelmesidir.Yağmurun kesildiği, toprağın çatladığı ve yeşilliğin tükendiği zemin.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaروضGeniş sulak çayır, yeşillik alan; terbiye edilmişlikHem su birikintisiyle yeşeren geniş düzlüğü hem de uysallaştırma eylemini içerir.Kesin
LatincePratum, viretumÇayır, yeşil otlak, sulak çimenlik alanZemindeki yeşilliği ve sulak otlağı karşılar; nefs terbiyesi ve uysallaşma anlam boyutunu içermez.Güçlü
İngilizceMeadow, water-meadow, lush gardenSulak çayır, sulak alan, verimli yeşillikSuyun beslediği açık yeşil alanı karşılar; kökün terbiye, intizam ve nefis terbiyesi (riyazet) yönü dışarıda kalır.Güçlü
AlmancaAue, FeuchtwieseSulak çayır, ırmak boyu yeşilliğiSu kenarında yayılan taze otluk düzlüğü iyi açıklar; ahlaki veya zihni terbiye boyutunu taşımaz.Güçlü
FransızcaPrairie, pré verdoyantÇayır, yemyeşil otluk alanAçık tabii güzelliği ve yeşilliği ifade eder; dinginlik ve kontrol kavramını doğrudan yansıtmaz.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
رَوْضَةٍ (Tekil)Müminlerin neşe ve ikramla ağırlandığı, her türlü kederden arınmış cennet makamıİman edip salih amel işleyenlerin kıyamet günündeki sevinç ve taltif ortamı bağlamında Rûm 30:15
رَوْضَاتِ (Çoğul)Cennetlerin en latif, en geniş, su ve yeşillikle donanmış seçkin dereceleriTakva ve ihlas sahiplerinin rableri katında diledikleri her şeye nail olacakları yüce lütuf makamı bağlamında Şûrâ 42:22

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret halleri ve cennetin somut tasvirleriCennet nimetlerinin mecazi veya hakiki oluşu; ruhani tatmin ile cismani lezzetin birleştiği nihai huzur alanıKeder, darlık ve korkudan tamamen arınmış salt esenlik ve sevinç mekanı.
Fıkıhİtikaf, mescit adabı ve vakıf alanlarıMescid-i Nebevi içindeki Ravza-i Mutahhara'nın fıkhi hükmü, burada namaz ve ibadetin faziletiİbadet ve manevi kazancın yoğunlaştığı mübarek mekan sınırı.
TefsirAhirette müminlerin sevinç ve ikram hali (yuhberûn)Rûm 30:15 ve Şûrâ 42:22 ayetlerinde cennet bahçelerinin genişliği, letafeti ve ruhsal genişleme hissiSu, serinlik ve yeşilliğin doğurduğu estetik ve kalbi doyum.
HadisMescid-i Nebevi ve ilim meclisleriPeygamber'in minberi ile evi arasındaki alanın cennet bahçelerinden bir bahçe olarak nitelenmesi ve zikir meclislerine riyâz-ı cennet denilmesiİlim, zikir ve manevi sükûnetin kalbi genişleten ve uysallaştıran bereketi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhiret mükafatı ve manevi terbiyeNefsi teskin etme (riyazet) ve cennet esenliğiİnsanın içsel çatışmalarını teskin edip kalbi genişliğe eriştirmekVahiy terbiyesiyle uysallaşan nefis, ahirette genişlik ve güzellik yurdu olan ravzaya ulaşır.Kesin
İlmiZihni disiplin ve düşünce üretimiZihnin eğitilmesi ve dingin tefekkür ortamıKarmaşadan arınmış, verimli ve sistematik bilgi üretimi sağlamakDağınık düşünceler terbiye edildikçe zihin verimli, ferah ve üretken bir zemine dönüşür.Güçlü
SiyasiToplumsal barış ve kamu esenliğiİstikrar, adalet ve toplumsal uzlaşı ortamıToplumdaki sertlik ve anarşi eğilimlerini hukukla yumuşatarak huzur tesis etmekHukukun adilce uygulanması toplumu bir gerilim alanından sulh ve refah alanına taşır.Muhtemel
İktisadiVerimli kaynak yönetimi ve ortak alanlarSulak ve bereketli kamu arazileri, ortak refahDoğal kaynakları koruyarak toplumun istifadesine açmakKaynakların israf edilmeyip birikmesi ve adilce yayılması toplumsal bereketi doğurur.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDüşük potansiyel enerjili kararlı denge havzası (Attractor Basin)Dinamik sistemlerde değişkenlerin çalkantıdan sonra yerleştiği, enerjinin dağılıp sakinleştiği ve sistemin asgari sürtünmeyle kararlı kaldığı geniş çökek alanı ile suyun birikip araziyi teskin ettiği havza birebir yapısal örtüşme gösterir.Güçlü
Beşeri bilimlerRuhsal entegrasyon ve afektif regülasyon (Duygusal denge ve olgunlaşma)Psikolojide bireyin dürtüsel taşkınlıklarını bilişsel süreçlerle terbiye ederek (riyazet) içsel çatışmaları çözmesi ve kalıcı bir dinginlik, benlik bütünlüğü ve iç huzura ulaşması hali ile ham arazinin yeşerip uysallaşması aynı süreç dinamiğini yansıtır.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece yapay bir şehir parkı, çimenlik veya süs bahçesi seviyesine indirgeyerek; kökün özünde bulunan tabii su birikintisi, toprağın nemle doygunluğu ve nefs terbiyesinden doğan ruhani uysallık boyutunu unutmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da cennet ortamını niteleyen bu kavram, yalnızca görsel bir manzara değil; inananların amel ve niyetleriyle kazandıkları zihni ve kalbi dinginliğin, hiçbir darlık ve sıkıntının bulunmadığı sonsuz bir genişlik ve neşe halinde ebedileşmesidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataCennet tasvirlerini yüzeysel ve fiziksel bir konfordan ibaret saymak; kökün terbiye, arınma, nefsin şiddetten uzaklaşarak sükûnete ermesi ve hakiki neşeye (yuhberûn) kavuşmasıyla olan deruni irtibatını koparmak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın cennet tasvirlerinde kullandığı kavramların tesadüfi olmadığını gösterir; روض kökü suyun tabii olarak toplandığı, arazinin ferahladığı ve her türlü sertlikten uzaklaşıldığı en yüksek huzur derecesini temsil eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İman ve salih amel birlikteliğinin ahiretteki karşılığını bildiren ayetlerde (Rûm 30:15) ve müminlerin nail olacağı lütuf genişliğini bildiren vuslat sahnelerinde (Şûrâ 42:22) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Cenneti kuru bir ödül veya durağan bir mekan zanneden dar bakışı tashih eder; onu hayatın, suyun, neşenin, genişliğin ve ehlileşmiş bir ruhun ulaştığı en kamil tatmin seviyesi olarak açıklar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSuyun çukur ve elverişli bir zeminde toplanıp araziye yayılması, toprağı yumuşatıp serinletmesi ve üzerinde taze, geniş bir yeşillik meydana getirmesi.
  • Soyut anlamSertliğin, gerilimin ve taşkınlığın kırılarak uysallık, genişlik, içsel sükûnet ve kalıcı bir esenlik haline kavuşması.
  • Sistematik karşılıkSistemin iç sürtünmelerinden ve çatışmalarından arınarak en uygun denge, ferahlık ve verimlilik noktasına ulaşması.
  • LaTeX modeliR=∫0T(S(t)⋅W(t)) dt−D
  • LaTeX açıklamasıFormülde R ulaşılan ferahlık, canlılık ve dinginlik alanını (ravza); S(t) zaman içinde sisteme uygulanan terbiye, arınma ve disiplin faktörünü (riyazet); W(t) zemine hayat ve esneklik veren bilgi, rahmet ve su akışını; D ise sertlik, çatışma, darlık ve sürtünme unsurlarını temsil eder. Sistemin terbiye ve rahmetle beslendiği ölçüde darlık azalmakta ve kalıcı dinginlik havzası (R) genişlemektedir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ر