سرد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ر-د1 sîga, 5 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عملسردسبغالسَّرْدِقدرصلح

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 5

▶ Ağı aç (3B)

سرد

س - ر - د

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Biz, delici alettir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Biz, delici alettir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.709 harf
باب السين والدال والراء معهما س د ر، د س ر، س ر د، ر د س، د ر س مستعملات سدر: السِّدْرُ شَجَرٌ حَمْلُه النَّبِق، والواحدة بالهاء، ووَرَقه غَسولٌ. وسِدْرةُ المُنتَهى في السّماء السابعة لا يُجاوزُها مَلَكٌ ولا نبيٌّ، قد أَظَلَّتِ السَّماواتِ والجَنّةَ. والسَّدَرُ: اسمِدْرار البَصَر، وسَدِرَ بَصَرُه سَدَراً اذا لم يكَد يُبصِر الشيءَ حَسَناً، فهو سَدِرٌ وعَيْنُه سَدِرةٌ. وفي عَيْنة سَماديرُ أي
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR585 harf
السَرْدُ: الخَرْزُ في الأديم: والتَسريدُ مثله. والمِسْرَدُ: ما يُخْرَزُ به، وكذلك السِرادُ. والخَرْزُ مَسْرود ٌومُسَرَّدٌ، وكذلك الدرعُ مَسْرُودَةٌ ومُسَرَّدَةٌ. وقد قيل: سَرْدُها: نسجُها. وهو تداخُل الحَلَقِ بعضِها في بعض. ويقال: السَرْدُ: الثَقْبُ. والمَسْرودةُ: الدرعُ المثقوبة. والسَرْدُ: اسمٌ جامعٌ للدروعِ وسائِر الحَلَقِ. وفلانٌ يَسْرُدُ الحديث سَرْداً، إذا كان جيِّد السياقِ له. وَسَرَدْتُ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR9.129 harf
س د ر سدر ، سرد ، دسر ، درس ، ردس : مستعملة . سدر : السِّدر : اسم الجنس ، والواحدة سِدْرَة . السِّدْر من الشَّجَر سِدْران : أحدُهما سِدْرٌ بَرّيّ لا يُنتَفَع بثَمره ، ولا يصلُح ورقُه للغَسول ، وربما خُبِط ورقُه للرّاعية ، وله ثمَر عَفِصٌ لا يؤكل ، والعرَب تسمِّيه الضّال ، والجِنْس الثاني من السِّدر ينبُت على الماء ، وثمرُه النَّبِق ، ورَقُه غَسولُ ، يُشبه شجر العُنّاب ، له سُلاّء كسُلاّئه وورَقٌ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.159 harf
(باب السين والراء وما يثلثهما) (سرط) السين والراء والطاء أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على غَيبة في مَرٍّ وذَهاب. من ذلك: سَرَطْتُ الطّعام، إذا بَـلعْته؛ لأنَّه إذا سُرِطَ غاب. وبعضُ أهل العلم يقول: السِّراط مشتقٌّ من ذلك، لأنَّ الذاهبَ فيه يغيب غيبةَ الطعام المُستَرَط. والسِّرِطْراط على فِعِلاّل([1]): الفالوذُ؛ لأنَّه يُستَرط. والسُّراطُ: السّيف القاطع الماضِي في الضَّريبة. قال الهذليّ([2]) يصف سيفاً:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR179 harf
- السرد: خرز ما يخشن ويغلظ، كنسج الدرع، وخرز الجلد، واستعير لنظم الحديد. قال: ﴿وقدر في السرد﴾ [سبأ/11]، ويقال: سرد وزرد، والسراد، والزراد، نحو سراط، وصراط، وزراط، والمسرد: المثقب.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR991 harf
س ر د سرد النعل وغيرها‏:‏ خرزها‏.‏ قال الشماخ يصف حمراً‏:‏ شككن بأحساء الذناب على هوًى كما تابعت سرد العنان الخوارز أي تتابعـن علـى هـوى الماء‏.‏ وثقب الجلد بالمسرد والسراد وهو الإشفى الذي في طرفه خرق‏.‏ وسرد الدرع إذا شك طرفي كلّ حلقتين وسمرهما وردع مسرودة ولبوس مسرد‏.‏ ومن المجاز‏:‏ جاؤا عليهم السرد وهو الحلق تسمية بالمصدر ولأمة سرد‏.‏ قال ذو الرمة‏:‏ كأن جنوب اللامة السرد شدها على نفسه
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.301 harf
السَّرْدُ في اللغة: تَقْدِمَةُ شيء إِلى شيء تأْتي به متَّسقاً بعضُه في أَثر بعض متتابعاً. سَرَد الحديث ونحوه يَسْرُدُه سَرْداً إِذا تابعه. وفلان يَسْرُد الحديث سرداً إِذا كان جَيِّد السياق له. وفي صفة كلامه، صلى الله عليه وسلم: لم يكن يَسْرُد الحديث سرداً أَي يتابعه ويستعجل فيه. وسَرَد القرآن: تابع قراءَته في حَدْر منه. والسَّرَد: المُتتابع. وسرد فلان الصوم إِذا والاه وتابعه؛ ومنه الحديث: كان
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR376 harf
* س ر د * درع * مَسْرُودَةٌ * و * مُسَرَّدةٌ * بالتشديد فقيل سردها نسجها وهو تداخل الحلق بعضها في بعض وقيل * السَّرْدُ * الثقب و * المَسْرُودَةُ * المثقوبة وفلان * يَسْرُد * الحديث إذا كان جيد السياق له و * سَرَد * الصوم تابعه وقولهم في الأشهر الحرم ثلاثة * سَرْدٌ * أي متتابعة وهي ذو القعدة وذو الحجة والمحرم وواحد فرد وهو رجب و * سَرْدُ * الدرع والحديث والصوم كله من باب نصر
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.061 harf
السرد: الخرز في الأديم والنعل وغيرهما، والسراد: الخراز. و الخرز مسرود ومسرد. وسرد خف البعير سردا: خصفه بالقد كالسراد بالكسر، والسرد: الثقب وأنشد ابن السيد في الفرق: كأن فروج اللأمة السرد شدهأعلى نفسه عبل الذراعين مخدر كالتسريد، فيهما والإسراد في الأخير فقط، تقول: سرد الشيء سردا، وسرده وأسرده، إذا ثقبه. والسرد: نسج الدرع، وهو تداخل الحلق بعضها في بعض. والسرد: اسم جامع للدروع
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR9.570 harf
1 سَرڤدَ سَرَدَ, aor. سَرُدَ , inf. n. سَرْدٌ, He carried on a thing, or put it forward from one stage to another, in regular order, consecutively, or one part immediately after another, uninterruptedly; he made it consecutive, successive, or uninterrupted, in its progressions, or gradations, or the like: (M, L:) [and so ↓ سرّد, inf. n. تَسْرِيدٌ; or this may have an intensive signification.] ―
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR715 harf
سَرَدَ سَرَدَ I , U ( n. ac. سَرْد 1 , سِرَاْد 23 ), a. Pierced; stitched, sewed ( leather ); made ( coat of mail ). b. Carried on uninterruptedly, kept up the connection between ( speech, reading ). c. Sifted. d. see infra. سَرِدَ سَرِدَ A ( n. ac. سَرَد 4 ), a. Prolonged his fast. سَرَّدَ سَرَّدَ II , a. Pierced &c. أَسْرَدَ أَسْرَدَ IV , a. see II . سَرْد سَرْد 1 , a. Mail,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR11.642 harf
سرد سَرَدَ - يَسْرُدُ - سَرْد سَرَدَ- يَسْرُدُ + كائن + شيئاً: يُنـَسِّقه: يأتي إلى أشياء متشابهة، فيضعها إثر بعضها، ثم يوصل بينها بشكل متسق، ويستعمل اللفظ للنسج والحبك ولسرد الكلام ولاستمرار الأفعال سَرْد: اسم فعل " سَرَدَ - يَسْرُدُ " ﴿أن اعمل سابغات وقدر في السرد﴾: نسج ما يخشن ويغلظ، كنسج الدروع وخرز الجلد . واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ
Maddenin bağlantısı

سرد سَرَدَ - يَسْرُدُ - سَرْد سَرَدَ- يَسْرُدُ + كائن + شيئاً: يُنـَسِّقه: يأتي إلى أشياء متشابهة، فيضعها إثر بعضها، ثم يوصل بينها بشكل متسق، ويستعمل اللفظ للنسج والحبك ولسرد الكلام ولاستمرار الأفعال سَرْد: اسم فعل " سَرَدَ - يَسْرُدُ " ﴿أن اعمل سابغات وقدر في السرد﴾: نسج ما يخشن ويغلظ، كنسج الدروع وخرز الجلد . واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " ترتيب وتنسيق وصف ونظم الأشياء على سطح مستوٍ أمام بعضها"، وهي: قَطَرَ - يَقْطُر (المتعدي)، وسِقَ - يَسِقَُ، صَفَّ - يَصُفُّ، رَتَلَ - يَرْتُلُ، سَرَدَ- يَسْرُدُ، وَضَنَ - يَضِنُ السرد ﴿أن اعمل سابغات وقدر في السرد واعملوا صالحا إني بما تعملون بصير(11)﴾ سبأ مختار الصحاح ● [سرد] س ر د: درع مَسْرُودَةٌ و مُسَرَّدةٌ بالتشديد فقيل سردها نسجها وهو تداخل الحلق بعضها في بعض وقيل السَّرْدُ الثقب و المَسْرُودَةُ المثقوبة وفلان يَسْرُد الحديث إذا كان جيد السياق له و سَرَد الصوم تابعه وقولهم في الأشهر الحرم ثلاثة سَرْدٌ أي متتابعة وهي ذو القعدة وذو الحجة والمحرم وواحد فرد وهو رجب و سَرْدُ الدرع والحديث والصوم كله من باب نصر معجم الفرائد القرآنية: س ر د " السَّرْدِ" في قوله تعالى :" أَنِ اعْمَلْ سَابِغَاتٍ وَقَدِّرْ فِي السَّرْدِ وَاعْمَلُوا صَالِحاً إِنِّي بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ " (11) سبأ . السَّردُ في الأصل: نسج ما يخشن ويغلظ، كنسج الدروع وخرز الجلد . الراغب سرد - السرد: خرز ما يخشن ويغلظ، كنسج الدرع، وخرز الجلد، واستعير لنظم الحديد. قال: }وقدر في السرد{ [سبأ/11]، ويقال: سرد وزرد، والسراد، والزراد، نحو سراط، وصراط، وزراط، والمسرد: المثقب. ملخص اللسان 1. سَرَد الحديث ونحوه يَسْرُدُه سَرْداً إِذا تابعه. 2. السَّرْدُ في اللغة: تَقْدِمَةُ شيء إِلى شيء تأْتي به متَّسقاً بعضُه في أَثر بعض متتابعاً. 3. وسَرَد الشيء سَرْداً وسرَّده وأَسْرَده: ثقبه. 4. والسِّراد والمِسْرَد: المِثْقَب. 5. والمِسْرَدُ: اللسان. 6. والمِسْرَدُ: النعل المخصوفة اللسان. 7. والسَّرْدُ: الخرزُ في الأَديم، لسان العرب ● - سرد: السَّرْدُ في اللغة: تَقْدِمَةُ شيء إِلى شيء تأْتي به متَّسقاً بعضُه في أَثر بعض متتابعاً. سَرَد الحديث ونحوه يَسْرُدُه سَرْداً إِذا تابعه. وفلان يَسْرُد الحديث سرداً إِذا كان جَيِّد السياق له. وفي صفة كلامه، صلى الله عليه وسلم: لم يكن يَسْرُد الحديث سرداً أَي يتابعه ويستعجل فيه. وسَرَد القرآن: تابع قراءَته في حَدْر منه. والسَّرَد: المُتتابع. وسرد فلان الصوم إِذا والاه وتابعه؛ ومنه الحديث: كان يَسْرُد الصوم سَرْداً؛ وفي الحديث: أَن رجلاً قال لرسول الله، صلى الله عليه وسلم: إِني أَسْرُد الصيام في السفر، فقال: إِن شئت فصم وإِن شئت فأَفطر. وقيل لأَعرابي: أَتعرف الأَشهر الحرم؟ فقال: نعم، واحد فَرْدٌ وثلاثة سَرْد، فالفرد رجَبٌ وصار فرداً لأَنه يأْتي بعده شعبانُ وشهر رمضانَ وشوّالٌ، والثلاثة السَّرْد: ذو القَعْدة وذو الحجة والمُحرّم. وسَرَد الشيء سَرْداً وسرَّده وأَسْرَده: ثقبه. والسِّراد والمِسْرَد: المِثْقَب. والمِسْرَدُ: اللسان. والمِسْرَدُ: النعل المخصوفة اللسان. والسَّرْدُ: الخرزُ في الأَديم، والتَّسْريد مثله. والسِّراد والمِسْرَد: المِخْصَف وما يُخْرز به، والخزز مَسْرودٌ ومُسَرَّد، وقيل: سَرْدُها (* قوله «والخزز مسرود إلخ» كذا بالأصل. وعبارة الصحاح: والخرز مسرود ومسرد، وكذلك الدرع مسرود ومسردة، وقيل سردها إلخ اهـ.) نَسْجُها، وهو تداخل الحَلَق بَعْضِها في بعض. وسَرَدَ خُفَّ البعير سَرْداً: خصفه بالقِدِّ. والسَّرد: اسم جامع للدروع وسائر الحَلَق وما أَشبهها من عمل الخلق، وسمي سَرْداً لأَنه يُسْرَد فيثقب طرفا كل حلقة بالمسمار فذلك الحَلَق المِسْرَد. والمِسْرَد: هو المِثْقَب، وهو السِّراد؛ وقال لبيد: كما خرج السِّرادُ من النِّقال أَراد النِّعال؛ وقال طرفة: حِفافَيْه شُكَّا في العَسِيبِ بِمسْرَد والسَّرْد: الثَّقْب. والمسرودة: الدرع المثقوبة؛ وقيل: السَّرْد السَّمْر. والسَّرْد: الحَلَق. وقوله عز وجل: وقدِّر في السَّرد؛ قيل: هو أَن لا يجعل المسمار غليظاً والثقْب دقيقاً فيَفْصِم الحلق، ولا يجعل المسمار دقيقاً والثقبَ واسعاً قيتقلقل أَو ينخلع أَو يتقصف، اجْعَلْه على القصد وقَدْر الحاجة. وقال الزجاج: السرْد السمْر، وهو غير خارج من اللغة لأَن السَّرْد تقديرك طرَف الحَلْقة إِلى طرفها الآخر. والسَّرادة: الخَلالة الصُّلْبة. والسَّرَّاد: الزرَّاد. والسَّرادَةُ: البُسْرةَ تحْلو قبل أَن تُزْهِيَ وهي بلَحة. وقال أَبو حنيفة: السَّراد الذي يسقط من البُسْر قيل أَن يدرك وهو أَخضر، الواحدة سَرادة. والسَّراد من الثمر: ما أَضرَّ به العطش فيبس قبل يَنْعِه، وقد اأَسرَدَ النخلُ. أَبو عمرو: السارِدُ الخَرَّاز والإِشْفى يقال له السِّراد والمِسْرَد والمِخْصَف. والسَّرْد: موضع. وسُرْدُد: موضع؛ قال ابن سيده: هكذا حكاه سيبويه متمثلاً به بضم الدال وعدله بشُرْنُب، قال: وأَما ابن جني فقال سُرْدَد، بفتح الدال؛ قال أُمية بن أَبي عائذ الهذلي: تَصَيَّفْتُ نَعمانَ، واصَّيَفَتْ جبالَ شَرَوْرَى إِلى سُرْدَد قال ابن جني: إِنما ظهر تضعيف سُرْدَد لأَنه ملحق بما لم يجئ وقد علمنا أَن الإِلحاق إِنما هو صنعة لفظية، ومع هذا فلم يظهر ذلك الذي قدره هذا ملحقاً فيه، فلولا أَن ما يقوم الدليل عليه بما لم يَظهر إِلى النطق بمنزلة الملفوظ به لما أَلحقوا سُرْدَداً وسودَداً بما لم يفوهوا به ولا تجشموا استعماله. والسَّرَنْدى: الجريء، وقيل: الشديد، والأُنثى سَرَنداة. والسَّرَنْدى: اسم رجل؛ قال ابن أَحمر: فَخَرَّ وجالَ المُهْرُ ذاتَ شِمالِه، كَسَيْفِ السَّرَنْدى لاحَ في كَفِّ صاقِل قال سيبويه: رجل سَرَنْدى مشتق من السرد ومعناه الذي يمضي قُدُماً. قال: والسَّرَد الحَلَق، وهو الزَّرَد ومنه قيل لصانعها: سَرَّاد وزَرَّاد. والمُسْرَنْدي: الذي يعلوك ويَغْلِبك. واسْرَنداه الشيءُ: غلبه وعلاه؛ قال: قد جَعل النعاسُ يَغْرَنْديني، أَدْفعه عنِّي ويَسْرَنْديني والاسْرِنْداء والاغْرِنْداء واحد، والياء للإِلحاق بافْعَنْلل. مقاييس اللغة: (سرد) السين والراء والدال أصلٌ مطّرد منقاس، وهو يدلُّ على تَوالِي أشياء كثيرةٍ يتّصل بعضُها ببعض. من ذلك السَّرْد؛ اسمٌ جامعٌ للدروع وما أشبهها من عمل الحَِـلَق. قال الله جلَّ جلالُه، في شأن داود عليه السلام: ﴿وَقَدِّرْ فِي السَّرْدِ﴾ [سبأ 11]، قالوا: معناه ليكنْ ذلك مقدَّراً، لا يكونُ الثَّقْب ضيّقاً والمِسمارُ غليظاً، ولا يكون المسمار دقيقاً والثقب واسعاً، بل يكون على تقدير. قالوا: والزّرَّاد إنّما هو السّرّاد. وقيل ذلك لقُرب الراء من السين. والمِسْرَد: المِخْرز: قياسُه صحيح. القاموس المحيط: السَّرْدُ الخَرْزُ في الْأَديمِ، كالسِّرادِ، بالكسر، والثَّقْبُ، كالتَّسْريدِ فيهما، ونَسْجُ الدِّرْعِ، واسْمٌ جامِعٌ للدُّروعِ وسائِرِ الحَلَقِ، وجَوْدَةُ سِياقِ الحَديثِ، وع بِبِلادِ أزْدٍ، ومُتابَعَةُ الصَّوْمِ. وسَرِدَ، كفَرِحَ صارَ يَسْرُدُ صَوْمَهُ. والسَّرَنْدَى، كسَبَنْتَى السَّريعُ في أُمُورِهِ، والشديدُ، وهي بهاءٍ، وشاعرٌ من التَّيْمِ. واسْرَنْداهُ اعْتَلاهُ، واغْرَنْداهُ. وكسَحابٍ الخَلالُ الصُّلْبُ، وقد أسْرَدَ النَّخْلُ، و: ما أضَرَّ به العَطَشُ من الثَّمَرِ. وسُرْدُدٌ، كقُنْفُذٍ وجُنْدَبٍ وجعفرٍ: وادٍ بِتِهامَةَ. وساردَةُ بنُ يَزيدَ بنِ جُشَمَ: في نَسَبِ الْأَنْصارِ، وهو ابنُ مِسْرَدٍ، كمِنْبَرٍ، أي: ابنُ أمَةٍ أو قَيْنَةٍ، شَتْمٌ لهمْ. والسَّريدُ: الْإِشْفى. وسَرْدانِيَّةُ: جَزيرةٌ كبيرةٌ بِبَحرِ المَغْرِبِ. وسَرْدَرودُ: ة بِهَمَذانَ. تاج العروس: س - ر - د السَّرْدُ : الخَرْزُ في الأَدِيم والنَّعْل وغيرِهمَا والسَّرَّاد : الخَرَّاز . و الخَرْزُ مَسْرودٌ ومُسَرَّدٌ . وسَرَدَ خُفَّ البَعِيرِ سَرْداً : خَصفَه بالقِدِّ كالسِّرَاد بالكسر والسَّرْدُ : الثَّقْبُ وأَنشد ابن السِّيد في الفَرْق : " كأَنَّ فُروجَ اللأْمةِ السَّرْدِ شَدَّهَأعَلى نَفْسِهِ عَبْلُ الذِّرَاعَيْنِ مُخْدِرُ كالتَّسْرِيد فيهما والإِسرادِ في الأَخير فقط تقول : سَرَدَ الشيءَ سَرْداُ وسَرَّدَه وأَسْرَدَه إذا ثَقَبَه . والسَّرْد : نَسْجُ الدِّرْعِ وهو تَداخُلُ الحلقِ بعضها في بعض . والسَّرْد : اسمٌ جامعٌ للدُّروع وسائِرِ الحََلَق وما أَشبهَها من عَمَلِ الحلق وسُمِّيَ سَرْداً لأَنه يُسْرَد فيُثْقَب طَرَفا كُلِّ حَلْقَة بالمِسمَار فذلك الحَلَق المِسْرَدُ . والمِسْرَدُ هو المِثْقَب وهو السِّرَاد بالكسر . وقوله عز وجل : " وقَدِّرْ في السَّرْدِ " قيل هو أَلاَّ يَجْعَل المِسْمَارَ غليظاً والثُّقْبَ دَقِيقاً فيفْصِمَ الحَلَق ولا يَجْعَل المسمارَ دَقيقاً والثقبَ واسِعاً فيتَقَلْقَل أَو يَنْخَلع أَو يَتقَصَّف اجْعَلْه على القَصْد وقَدْرِ الحاجة . وقال الزّجّاج : السَّرْد : السَّمْرُ وهو غيرُ خارجٍ من اللُّغَة لأن السَّرْد تَقْدِيرُك طَرَفَ الحَلْقَة إلى طَرَفِها الآخرز ومن المجاز : السَّرْد : جَوْدَةُ سِيَاق الحَدٍث سَرَدَ الحَديثَ ونَحْوَه يَسرُدُه سَرْداً إذا تابَعه وفُلانٌ يَسْرُد الحديثَ سَرْداً وتَسَرَّدَه إذا كان جَيِّدَ السِّيَاقِ وسَرَدَ القرآنَ : تابعَ قِرَاءَتَه في حَدْر منه . والسَّرْد : ع ببلاد أَزْدٍ جاءَ ذكره في الشِّعْرِ مع أَبارع . والسَّرْد : مُتَابَعةُ الصَّومِ ومُوالاتُه وسَرِدَ فلانٌ كفَرِحَ : صارَ يَسْرُدُ صَوْمَهُ وُيواليه ويُتابِعُه . وفي الحديث : أَن رَجلاً قال له يا رسول الله : إِني أَسْرُدُ الصِّيَامَ في السفرِ فقال : إن شئت فصُمْ وإن شئت فأَفْطِرْ . والسَّرَنْدَي كسَبَنْتَى : الجَرِيءُ السريعُ في أُمورِهِ إذا أخذ يها عن ابن دُرَيْد . وقيل : الشَّدِيدُ والأُنثى سَرَنْداة . وقال سيبويه : رَجُلٌ سَرَنْدَى مُشْتَقُّ من السَّرْد ومعناه الذي يَمضِي قُدُماً . والسَّرَنْدَي : اسم رجل وهو شاعِرٌ من بني التَّيْمِ كان يُعِينُ عُمَرَ بنَ لَجإِ قال ابنُ أَحمرَ فَخَرَّ وجَالَ المُهْرُ ذاتَ شِمَالِهِ ... كَسَيْفِ السَّرَنْدَى لاحَ في كَفِّ صاقِلِ واسرَنْدَاهُ الشَّيءُ : غَلَبَه واعْتَلاه والمُسْرَنْدِي : الذي يَعْلُوك ويَغْلٍبك . قال : " قد جَعَل النُّعَأسُ يَغْرَنْدِيني " أَدْفَعُهُ عنِّي ويَسْرَنْدِينِي واغْرَنْدَاهُ مثله بمعنَى عَلاَه وغَلَبَه وسيأْتي . والياءُ فيهما للإِلْحاق بافْعَنْلَلَ . وقد قيل إِنه لا ثالثَ لهما ويقال : إِنّ اغْرنداه : علاه بالشَّتْم . والسَّرَاد كَسَحَابٍ : الخَلالُ الصُّلْبُ الواحد سَرَادَةٌ عن الفرّائِ وهي البُسْرَةُ تَحْلُو قبل أَن تُزْهِيَ وهي بَلَحَةٌ . وقال أَبو حَنيفةَ : السَّرَاد : الذي يَسْقط من البُسْرِ قبل أَن يُدْركَ وهو أخضر . وقد أَسْرَدَ النْخُل والسَّرَاد ما أَضَرَّ بهِ العَطَشُ من الثَّمَرِ فيَبِسَ قَبلَ يَنْعِه نقله الصاغانيُّ . وسرْدد كقُنْفُذ وجُنْدَب وجَعْفَر الأَخيرة عن الأَصمعيّ . قال الصاغانيُّ : والمسموع من العرب الوَجْهُ الثاني : وادٍ مشهورٌ متَّسعٌ بتِهَامة اليمن مُشتمِل على قُرى ومدن وضياع قل أبو دَهْبَلٍ الجُمَحيّ : سَقَى اللهُ جازاناً فمن حَلَّ ولْيَهُ ... فكلَّ مَسِيلٍ من سَهَأمٍ وسُرْدُدِ قال ابن سيده : سُرْدُد : موضع هكذا حَكاه سيبويهِ متمثِّلاً به بضم الدالِ وعَدَلَه بِشُرْنُب قال : وأَما ابن جِنِّي فقال : سُرْدَد بفتح الدّال قال أُمَيَّةُ بن أَبي عائِذٍ الهذَليّ : تَصَيَّفْتُ نَعْمَانَ واصّيَّفَت ... جِبَالَ شَرَوْرَى إلى سُرْدَدِ قال ابن جِنِّي : إِنّما ظَهَر تَضْعيف سُرْدَد لأنه ملحق بما لم يجيء وقد علمنا أن الإِلْحاق إِنما هو صَنعةٌ لَفْظِيَّة ومع هذا لم يظهر ذلك الذي قَدَّرَه هذا مُلحقاً فيه فلولا أَن ما يقوم الدليلُ عليه بما لم يظهر إلى النُّطق بمنزلةِ المَلفوظ به لما أَلْحقوا سُرْدَداً وسُودَداً بما لم يَفُوهوا به ولا تَجَشَّموا استعمالَه . انتهى وسارِدَةُ بن تَزِيدَ بالمثنّاة الفوقيّة والتحتيّة معاً نسختان ابن جُشَمَ بن الخَزْرج في نسب الأَنصارِ من وَلدِه سَلِمةُ بن سَعْد بن عليّ بن أَسد بن سارِدَةَ ذكره ابنُ حَبِيب . ومن المجاز : يقال هو ابنُ مِسْرَدٍ كمِنْبَرٍ وفي الأَساس : ابنُ أُمِّ مِسْرَدٍ أَي ابنُ أَمَةٍ أَو قَيْنَة عن الصاغانيّ لأنها من الخَوَارِزِ كما في الأساس شَتْمٌ لهم يتشاتمون به بينهم . والسَّرِيدُ كأميرٍ وسحاب ومِنْبَر : الإشْفَى الذي في طَرَفه خَرْق وهو المِخْصف وسَرْدَانيَّةُ بالفتح : جَزِيرةٌ كبيرةٌ ببَحْر المَغْرِب بها قرى وعَمَائر عن الصاغانيِّ . وسَرْدَرُودُ : ة بهمذانَ وهي مُركّضبة من سَرْد ورُود . ومعناها : النَّهَرُ البارِدُ ومما يستدرك عليه : السَّرْد : تَقْدِمةُ شيء إلى شيء تأْتي به مُتَّسِقاً بعْضُه في إِثرِ بعْض مُتتابِعاً . وقيل لأَعرابيٍّ . أَتعرِف الأَشهُرَ الحُرُمَ ؟ فقال : نعمْ واحدٌ فَرْدٌ وثلاثةٌ سَرْدٌ . فالفَرْدُ : رَجَبٌ لأَنه يأتِي بعدَه شعبانُ وشهرُ رمضانَ وشَوَّال . والثلاثة السَّرْد : ذو القعْدَة وذو الحجة والمُحَرَّم . وهو مَجَاز . والسِّرَاد والمِسْرَد : المِثْقَب . والمِسْرَد : اللِّسَانُ يقال فُلانٌ يخرِق الأَعراضَ بِمِسْرَدِه أي بلسانه . وهو مَجَازٌ . والمِسْرَد : النَّعْلُ المَخْصوفَةٌ اللسانِ . والسِّرَاد والمِسْرَد : المِخْصَف وما يُخْرَزُ به . والخَرْزُ مَسرود ومُسَرَّد . والمَسرودة : الدِّرْع المَثقوبة والسارِد : الخَرّاز قاله أَبو عَمرو . ودِرْعٌ مسرود ولَبُوس مُسَرَّد ولأمَةٌ سَرْدٌ . ومن المجَاز : السَّرْدُ : الحَلَقُ تَسْمِيَة بالمصْدر . ونُجُومٌ سَرَدٌ : مُتتابِعَةٌ . وتَسَرَّدَ الدُّرُّ : تتابَع في النِّظَام ولؤلؤ مُتَسرِّد وتَسَرَّدَ دَمْعُه كما يتَسَرًّدُ اللُّؤْلُؤ وماشٍ مُتَسَرِّد : يُتابِع خُطاه في مَشْيه . والسَّردِيَّة : قبيلةٌ من العرب . ومُسَرَّد كمُعَظَّم : كوفيٌّ رَوَآ عن سعدِ بن أَبي وقَّاص

Sîgalar(1)

Mücavir kökler5 mücavir (8 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. سبغ

    1 ortak ayet · Bol olanlar

  2. قدر

    1 ortak ayet · Kıdr kazandır

  3. بصر

    1 ortak ayet · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

  4. صلح

    1 ortak ayet · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir

  5. عمل

    1 ortak ayet · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. أَنِ اعْمَلْ سَابِغَاتٍ وَقَدِّرْ فِي السَّرْدِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا إِنِّي بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

    ÖrgüGeniş zırhlar yap ve dokumasını sağlam tut, diye. Ve salih ameller işleyin. Muhakkak ki Ben; yapmakta olduğunuz şeyi görenim.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسرد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنسج, نظم, حلق, خرز
Zıt Kökنثر
Çekirdek Özet 1Sert ve kalın nesneleri delerek birbirine ekleme, halkaları nizami biçimde iç içe geçirme
Çekirdek Özet 2Zırh halkalarının delik ve perçin dengesini gözeterek koruyucu ve esnek bir bütün oluşturma
Çekirdek Özet 3Parçaların rastgele değil, ölçülü ve birbirini kesintisiz izleyen bir intizamla kenetlenmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir dokuma veya iplik örgüsü sanıp zırh yapımındaki delme, perçinleme ve ölçülü geçme mantığını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سرBir şeyin içe doğru akması, gizlenmesi, süreklilik ve doğrusal bir hat üzerinde ilerlemesi; nitekim سرب, سرح, سرع, سرمد köklerinde de kesintisiz akış ve hat boyu yayılma anlamı mevcutturدHarekete durağanlık, sertlik, sınırlama ve parçaların delinerek birbirine kilitlenmesi niteliğini katmış; böylece genel akışı sert halkaların ölçülü dizilimine dönüştürmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekNesnenin tutunması, batması, sivri uçla yüzeye dayanması ve direnç noktası oluşturması payını taşır.
رİnsan başı; baş, ilk, üstEylemin bir başlangıç noktasından diğerine sıra halinde, yönelimli ve baş başa eklenerek ilerlemesini ifade eder.
دKapı; giriş, geçiş, hareketBir halkanın diğerinin deliğinden içeri geçmesi, açılan geçit ve iki halkanın birleşme aralığını temsil eder.
سردDiken gibi bir uçla delik açıp kapı/geçit oluşturarak parçaları baş başa ve düzenli bir hat halinde birbirine bağlama hareketiZırh ve kösele gibi sert zeminlerde delgi aletiyle açılan aralıklardan halkaların nizami biçimde birbirine geçirilmesini ve kesintisiz bir sıra oluşturulmasını sağlar.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSert deriyi, köseleyi veya madeni halkaları delip içinden bağ, tel yahut perçin geçirerek birbirine eklemek; zırh halkalarını nizami ölçülerle birbirine perçinlemek.
Cahiliye şiiri kullanımıŞammâh b. Dırâr, yaban eşeklerinin su kaynaklarına art arda yönelişini kösele dikenlerin dizisine benzeterek şöyle der: شككن بأحساء الذناب على هوًى / كما تابعت سرد العنان الخوارز
Erken Arapça kullanımZü’r-Rumme zırhın intizamını anlatırken lafzen şöyle kullanmıştır: كأن جنوب اللامة السرد شدها / على نفسه عبل الذراعين مخدر

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde سرد kökü, delme aletiyle sert yüzeylerde delik açma ve bu delikler arasından bir bağ geçirerek ağ, kafes veya örgü oluşturma semantik alanıyla ilişkilidir. İbranicede sered (שֶׂרֶד) kökü, yüzeyi çizen, delen ve işaretleyen sivri uçlu alet veya delgi anlamında yer alır (İşaya 44:13). Klasik Süryanicede ve Aramicede ise sardā (ܣܪܕܐ) sözcüğü sepet, elek, kafes teli, parmaklık veya delikli örgü anlamlarını taşır. Arapçada kök, hem delici alet olan biz (المِسْرَد) hem de bu aletle delinerek iç içe kilitlenen demir halkaların oluşturduğu zırh (السَّرْد) bağlamında somutlaşmıştır. Akrabalıklar, Sami dillerinin ortak çekirdeğinde sert yüzeyin delinmesi ve deliklerin nizami biçimde ağ örgüsü haline getirilmesi mantığının korunduğunu, Arapçada ise bu anlamın özellikle demircilik ve zırh sanatı zemininde ölçü ve perçinleme inceliğiyle zenginleştiğini göstermektedir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith ve Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسرد kökünden türeyen kelimelerDelici alet (el-misred) ile delik açıp halkaları perçinlemek, konuşmayı ve orucu birbirine bitiştirip sürdürmek.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice śered ve Süryanice sardāİbranicede delici/çizici alet, Süryanice ve Aramicede elek, kafes ve delikli örgü zemininde ortak kullanım.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında güvenilir ve doğrudan bir köken paralelliği tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith ve Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سردAnlamlıDelmek, dizmek, birbirine eklemekParçaları delerek ve perçinleyerek bir hat üzerinde kesintisiz bağlamak.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
سدرAnlamlıSalıvermek, göz kararması, sidr ağacıSaçın veya örtünün aşağı doğru salınması, görüşün bulanması, Arabistan kirazı.Kur'an'da geçer; akış yönü aşağı doğrudur.
رسدAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
ردسAnlamlıEzmek, vurmak, taşla çarpmakSert bir nesneyi büyük bir taş veya tokmakla vurarak ezmek veya çukuru kapatmak.Kur'an'da geçmez; sertlik unsuru ortaktır.
دسرAnlamlıİtmek, çakmak, perçinlemekGeminin tahtalarını çiviler veya iplerle birbirine perçinlemek, zorla itmek.Kur'an'da geçer; bağlama ve sabitleme yönüyle ilişkilidir.
درسAnlamlıAşınmak, silinmek, sürekli okumakBir şeyin üzerinden çokça geçerek izini silmek, metni tekrarlayarak zihne yerleştirmek.Kur'an'da geçer; süreklilik ve tekrar unsuru ortaktır.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سردMerkezDelerek ve birbirine perçinleyerek bağlamaSert parçaların delikler aracılığıyla birbiri içine geçirilip ölçülü olarak kilitlenmesi.Zırh halkaları gibi sert maddelerin intizamlı örgüsüdür.
نسجKomşuDokumaYumuşak ipliklerin atkı ve çözgü sistemiyle birbirine geçirilmesidir; delme ve perçin gerektirmez.Kumaş ve giysi üretiminde kullanılır.
نظمKomşuDizmeTanelerin veya unsurların bir ip üzerine sıra halinde dizilmesidir; nesnelerin birbirini delip kilitlenmesi şart değildir.İnci dizisi gibi doğrusal sıralamadır.
حلقKomşuHalka oluşturmaKendi içine kapanan dairesel birim yapmaktır; tekil halkanın formuna odaklanır, örgü bütününe değil.Birimin biçimsel geometrisidir.
خرزKomşuDikme / DelmeKösele ve deriyi bizle delip iplik geçirmektir; maden yerine yumuşak/yarı sert organik malzemeye özgüdür.Ayakkabı ve matara dikişidir.
نثرZıtDağıtma / SaçmaBütünlüğü bozup parçaları rastgele ve kopuk halde etrafa savurmaktır.Bağlantısızlık ve düzensizlik durumudur.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسردSert halkaları delerek dizme, ardışık sıralamaHem madeni zırh halkalarının kenetlenmesini hem de söz ve amelin birbirini aksatmadan izlemesini kapsar.Kesin
LatinceCatenare, contexereZincirlemek, birbirine bağlayarak dokumakCatenare halkaları birbirine bağlamayı karşılar ancak delgi ve perçin nüansı Latince terimde dışarıda kalır.Güçlü
İngilizceInterlink, chain-mail weaving, sequenceBirbirine geçirmek, halkalı zırh örmek, sıralamakInterlink halkaların iç içe geçişini verir; sözün akıcılığı için ise sequence veya recount anlam alanına girer.Güçlü
AlmancaVerketten, PanzerstrickenZincirlemek, zırh örmekVerketten mantıksal ve fiziksel halkalanmayı iyi karşılar; madeni delgi işçiliği arka planda kalır.Güçlü
FransızcaEnchaîner, maillerZincirlemek, ilmik/halka oluşturmakParçaların düzenli birbirine kilitlenmesini anlatır; perçin oranını tek başına ifade etmez.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch ve Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
السَّرْدِDemir zırh halkalarının ölçülü perçinlenmesi ve dengeli örgüsüHz. Dâvûd'a demirin yumuşatılması ve koruyucu zırh yapımında ölçünün emredildiği bağlam; Sebe 34:11.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi fiiller ve takdirSebe 34:11 ayetindeki takdir emrinden hareketle, her yaratılışta parçalar arasındaki kusursuz intizam ve hikmetli ölçünün zorunluluğu.Parça-bütün uyumu ve ilahi hikmet.
FıkıhOruç ve ibadet fıkhıSavm-ı serd (peş peşe, aralıksız oruç tutma) uygulamasının caiz olup olmadığı, mekruhluğu ve sünnete uygunluğu tartışması.İbadetin kesintisiz devamlılığı.
TefsirPeygamber kıssaları ve sanatHz. Dâvûd'un zırhı icat etmesi, delik ile çivi/perçin arasındaki mühendislik dengesinin tefsir edilmesi.Maddenin işlenmesinde teknik ölçü ve hassasiyet.
HadisRivayet ve konuşma usulüHz. Peygamber'in sözü aceleyle birbirine ulamadığı, kelimeleri tane tane söylediğini bildiren rivayetlerde serd kavramının kullanımı.Sözün hızlı ve art arda akıtılması.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAmellerin sürekliliği ve intizamıİbadetlerin birbirine eklenmesiKesintisizlikAmellerin rastgele değil, birbiriyle tutarlı ve birbirini destekleyen bir disiplin zinciri oluşturmasıdır.Güçlü
İlmiMantıksal ve teknik tutarlılıkParça-ölçü uyumuHata önlemeİncelemede delik ile perçinin tam denk gelmesi gibi, veri ile hüküm arasındaki ölçünün kusursuz kurulmasıdır.Kesin
SiyasiSavunma ve teşkilat dengesiEsnek ve dirençli kamu zırhıToplumsal korumaToplum kurumlarının birbirini ezmeyecek ama aralık da bırakmayacak şekilde birbirine kenetlenmesidir.Muhtemel
İktisadiSanayi, üretim ve standartlaşmaHassas üretim standardıDayanıklılık ve verimÜretilen alet ve zırhlarda standardizasyon sağlayarak israfı ve kalitesizliği önleme işlevidir.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDüğümler teorisi ve bağlı listeler (Linked List)Her bir elemanın bir sonraki elemanın referansını taşıyarak ve belirli bir tolerans payıyla ardışık bağlanarak dinamik bir ağ zinciri oluşturması.Güçlü
Beşeri bilimlerKurumsal kenetlenme ve sosyal doku entegrasyonuBireylerin veya alt kurumların özerkliklerini tamamen yitirmeden, hareket kabiliyetini koruyan halkalar gibi birbirine bağlanıp ortak bir savunma kalkanı meydana getirmesi.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca bir metni hızlıca ve duraksamadan aktarmak (rivayet serdi / anlatı) biçimindeki ikincil mecaza indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, koruyucu zırhın yapımında madeni birimlerin delinmesi, dengeli tutulması ve parçaların perçinlenmesindeki hassas mühendislik ölçüsünü (takdir) ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataSebe 34:11 ayetindeki ilahi emri basit bir tavsiye gibi görmek; halbuki oradaki emir, teknik ve savunma sanayisinde malzemenin direnci ile işlevselliği arasındaki hassas orantı bilincini kurmaktadır.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın teknolojiye, savunma sanayisine ve teknik üretime bakışını bir peygamber modeli (Hz. Dâvûd) üzerinden ölçü, estetik ve işlevsellik dengesiyle temellendirdiğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerin zanaatları, demirin işlenişi, insanın korunma araçları ve ölçü/takdir prensibinin emredildiği ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Maneviyat ile teknik hassasiyetin ayrışık olduğu zannını yıkar; zırhın koruyuculuğunun kaba kuvvetle değil, mikron düzeyindeki delik-perçin dengesiyle sağlandığını ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSert zemin ve madeni halkaları delici bir aletle delerek nizami ölçülerle birbirine perçinlemek, zırh oluşturmak.
  • Soyut anlamBirimlerin ölçülü bir denge, hareket serbestisi ve kopmaz bir intizamla ardışık olarak kenetlenmesi.
  • Sistematik karşılıkParça ile aralık arasındaki dengenin (takdir) korunması suretiyle esnek, dinamik ve parçalanmaz bir savunma dokusu inşa etmek.
  • LaTeX modeliS=∑i=1n(Hi∩Hi+1)⋅δ(di−pi)
  • LaTeX açıklamasıFormülde S bütünleşmiş serd yapısını (kenetlenmiş zırh örgüsünü), Hi ardışık halkaları, Hi∩Hi+1 bu halkaların iç içe geçme arakesitini, di açılan deliğin çapını, pi perçinin/çivinin kalınlığını temsil eder. δ Dirac delta fonksiyonu benzeri bir denge operatörü olup delik ile perçin arasındaki farkın sıfır olduğu (di=pi), yani ne yırtacak kadar kalın ne de gevşek kalacak kadar dar olmadığı ideal takdir durumunda sistemin en yüksek koruyuculuk ve esneklik değerine ulaştığını sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س