سفه

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ف-ه8 sîga, 88 mücavir kök, 10 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قولهديسفهسَفِيهُنَاقومسَفَهًامللالسُّفَهَاءُوليضللبخس

KökSîga 8Ayet 10Sure 5Mücavir 88

▶ Ağı aç (3B)

سفه

س - ف - ه

KÖK
  • 11 geçiş
  • 10 ayet
  • 8 sîga
  • 13 sözlük

Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir. “Sefeha” yuvarlandı, döküldü anlamlarında kullanılmıştır. “He” “ha”ya dönüşmüş ve saçıp savuran, ilerisini hesap etmeyen kimseye sefih denmiştir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir. “Sefeha” yuvarlandı, döküldü anlamlarında kullanılmıştır. “He” “ha”ya dönüşmüş ve saçıp savuran, ilerisini hesap etmeyen kimseye sefih denmiştir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR494 harf
باب الهاء والسين والفاء معهما س ه ف، س ف ه مستعملان سهف: السَّهْفُ: تَشَحُّطُ القتيل، يَسْهَفُ في نَزْعه واضطرابه، قال: ماذا هنالِك من أسوانَ مُكتئبٍ وساهفٍ ثَمِلٍ في صَعْدَةٍ قِصَمِ والسَّهْفُ: حَرْشفُ السَّمَك خاصّة سفه: السَّفَهُ والسَّفاهُ والسّفاهةُ: نقيضُ الحِلْم وسَفِهُتَ ْأحلامُهم. وسَفُهَ الرَّجلُ: صار سفيهاُ. وسَفِهَ حِلْمَهُ، ورأيَهُ وتَفْسَه، إذا حملها على أمرٍ خطأ. وقولُ اللهِ عزّ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR699 harf
السَفَهُ: ضدُّ الحِلمِ، وأصله الخِفَّةُ والحركةُ. يقال: تَسَفَّهَتِ الريحُ الشجرَ، أي مالتْ به. قال ذو الرمة: جَرَيْنَ كما اهْتَزَّتْ رياحٌ تَسَفَّهَتْأَعالِيَها مَرُّ الرياحِ النَـواسـمِ وتَسَفَّهَتُ فلاناً عن ماله، إذا خدعتَه عنه. وتَسَفَّهْتُ عليه، إذا أَسْمَعْتَهُ. وسَفَّهَهُ تَسْفيهاً: نَسَبَهُ إلى السَّفَهِ. وسافَهَهُ مُسَافَهَةً. يقال: سَفيهٌ لم يجد مُسافِهاً. وسَفُهَ فلان بالضم
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR5.035 harf
ه س ف سفه ، سهف استعمل من وجوهه : سفه ، سهف . سهف : قال الليث : السَّهْفُ : تَشحُّطُ القتيلِ يَسْهَفُ في ( نَزْعِهِ واضطرابه ) . قال الهذليّ : ماذا هُنَالِكَ مِنْ أَسوانَ مُكتئبٍ وساهفٍ ثَمل في صَعْدَةٍ فَصِمِ قال : والسَّهْفُ : حَرْشَفُ السَّمَك خاصّة . وأخبرني الإياديّ ، عن شمر أنه سمع ابنَ الأعرابيّ يقول : طعامٌ مَسْهفَةٌ ، ومَسْفَهة : إذا كان يَسْقي الماءَ كثيراً ، ورجل ساهِفٌ ، وسافِهٌ :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.788 harf
(باب السين والفاء وما يثلثهما) (سفق) السين والفاء والقاف أصَيلٌ يدلُّ على خلاف السخافة. فالسَّفيق لغة في الصفيق، وهو خلاف السخيف. ومنه سَفَقْتُ الباب فانْسَفَقَ، إذا أغلقته. وهو يرجع إلى ذاك القياس. ومنه رجل سَفيق الوجه، إذا كان قليل الحياء. ومن الباب: سفَقْت وجهَه، لطمتَه. (سفك) السين والفاء والكاف كلمة واحدة. يقال سَفَكَ دمَه يسفِكه سفْكاً ، إذا أساله، وكذلك الدّمع. (سفل) السين والفاء واللام
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR863 harf
- السفة: خفة في البدن، ومنه قيل: زمام سفيه: كثير الاضطراب، وثوب سفيه: رديء النسج، واستعمل في خفة النفس لنقصان العقل، وفي الأمور الدنيوية، والأخروية، فقيل: ﴿سفه نفسه﴾ [البقرة/130]، وأصله سفهت نفسه، فصرف عنه الفعل (قال السمين الحلبي: قوله: (نفسه) في نصبه سبعة أوجه، أحدها - وهو المختار - أن يكون مفعولا به؛ لأن ثعلبا والمبرد حكيا أن (سفه) بكسر الفاء يتعدى بنفسه. ثم ذكر، الثالث: أنه منصوب على إسقاط
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR857 harf
س ف ه فيه سفه وسفاه وسفاهة وقد سفه الرجل فهو سفيه وهم سفهاء وسفه عليّ وتسافه‏.‏ قال شتيم بن خويلد‏:‏ وما خير عيش يرتجى إن تسافهت عديّ ولم يعطف من الحلم عازب وسفهه‏.‏ نسبـه إلـى السفـه وسافهـه مسافهـة‏.‏ وفـي مثـل ‏"‏ سفيـه لـم يجـد مسافهـاً ‏"‏ ويقـال‏:‏ سفـه حلمـه ورأيه ونفسه‏.‏ ومـن المجـاز‏:‏ ثـوب سفيـه‏.‏ رديء النسج كما يقال‏:‏ سخيف‏.‏ وزمام سفيه‏:‏ مضطرب وذلك لمرح الناقة ومنازعتها
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR6.900 harf
السَّفَهُ والسَّفاهُ والسَّفاهة: خِفَّةُ الحِلْم، وقيل: نقيض الحِلْم، وأَصله الخفة والحركة، وقيل: الجهل وهو قريب بعضه من بعض. وقد سَفِهَ حِلْمَه ورأْيَه ونَفْسَه سَفَهاً وسَفاهاً وسَفاهة: حمله على السَّفَهِ. قال اللحياني: هذا هو الكلام العالي، قال: وبعضهم يقول سَفُه، وهي قليلة. وقولهم: سَفِهَ نَفْسَهُ وغَبِنَ رَأْيَه وبَطِرَ عَيْشَه وأَلِمَ بَطْنَه ووَفِقَ أَمْرَه ورَشِدَ أَمْرَه، كان الأَصلُ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR959 harf
* س ف ه * * السَّفَهُ * ضد الحلم وأصله الخفة والحركة و * تَسَفَّهَ * عليه إذا أسمعه و * سَفَّهَهُ تَسْفِيها * نسبه إلى السفه و * سافَهَهُ مُسافَهةً * يقال * سَفِيهٌ * لا يجد * مُسافِها * وقولهم * سَفِهَ * نفسه وغبن رأيه وبطر عيشه وألم بطنه ووفق أمره ورشد أمره كان الأصل سفهت نفس زيد ورشد أمره فلما حول الفعل إلى الرجل انتصب ما بعده بوقوع الفعل عليه لأنه صار في معنى * سَفَّهَ * نفسه بالتشديد هذا قول
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR9.007 harf
: ( السَّفَهُ ، محرّكةً وكسَحابٍ وسَحابَةٍ : خِفَّةُ الحِلْمِ أَو نَقِيضُه ) ، وأَصْلُه الخِفَّة والحرَكَةُ ، ( أَو الجَهْلُ ) ، وهو قَرِيبٌ بعضُه من بعضٍ . ( و ) قد ( سَفِهَ نَفْسَه ورَأْيَهُ ) وجِلْمَهُ ، ( مُثَلَّثَةً ) ، الكَسْرُ ، اقْتَصَرَ عليه الجوْهرِيُّ وجماعَةٌ ، وقالوا : سَفُهَ ككَرُمَ ، وسَفِهَ بالكسْرِ ، لُغتانِ أَي صارَ سَفِيهاً ، فإذا قالوا : سَفِهَ نَفْسَه وسَفِهَ رأْيَهُ لم
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR15.447 harf
سَفِهَ 1 سَفِهَ ذ , (S, MA, Msb,) aor. سَفَهَ ; (Msb;) and سَفُهَ, [aor. سَفُهَ ;] (S, Msb;) inf. n. سَفَهٌ and سَفَاهَةٌ (S, MA, Msb, K *) and سَفَاهٌ, (S, MA, K, *) [all mentioned in the MA as of the former verb, and so in the TA when that verb is trans., but properly] the first is of the former verb, and the second is of the latter verb, (S, Msb,) and so is the third; (S;) He (a man, S) was,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.085 harf
سَفَهَ سَفَهَ U ( n. ac. سَفْه 1 ), a. Overwhelmed with insults; outdid in insolence. b. see infra (b) . سَفِهَ سَفِهَ A ( n. ac. سَفَه 4 ), a. Was foolish, stupid. b. Made a stupid of ( himself ). c. Was impertinent, impudent. سَفُهَ سَفُهَ U ( n. ac. سَفَاْه 22 , سَفَاْهَة 22t ), a. Was ignorant, empty-minded. سَفَّهَ سَفَّهَ II , a. Called a stupid &c. b. Made a stupid of,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR21.430 harf
سفه سَفِهَ - يَسْفَهُ - سَفَه - سَفَهَاً - سَفَاهَة - سَفِيْه - سُفَهَاء سَفِهَ - يَسْفَهُ +الكائن: يكون أجدباً أو أحمقاً: يكون ذا عقل خفيف: يعتبر الأمور والمشاكل خفيفة لا وزن ولا أهمية لها ولا أثر، فلا يكترث لإعطائها حقها من الحكم الصواب سَفِهَ - يَسْفَهُ + الكائن + أمراً أو أموراً، أو عن أمر: يستخفها ولا يأخذ لها أهمية واعتبار: يعامل
Tamamını oku

Sîgalar(8)

Mücavir kökler88 mücavir (115 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قوم

    6 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

  2. ملل

    2 ortak ayet · İnanç

  3. قول

    7 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  4. ضلل

    3 ortak ayet · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir

  5. سأم

    1 ortak ayet · Körleşmiş bıçaktır

  6. شطط

    1 ortak ayet · Saf, dizilmek demektir

  7. ولي

    3 ortak ayet · Veli arka demektir

  8. رجل

    2 ortak ayet · Rical ayak demektir

  9. كسو

    1 ortak ayet · Sıvının zıddı katı demektir

  10. ليس

    2 ortak ayet · Bu kelime “late”den dönüşmüştür

  11. هدي

    3 ortak ayet · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…

  12. بخس

    1 ortak ayet · Çalgın ekin, cılız ekin demektir

Geçtiği ayetler(10)

Sîga sayfası: السُّفَهَاءُ
  1. وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا كَمَا آمَنَ النَّاسُ قَالُوا أَنُؤْمِنُ كَمَا آمَنَ السُّفَهَاءُ أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهَاءُ وَلَكِنْ لَا يَعْلَمُونَ

    AkılsızlarOnlara; insanların inandıkları gibi siz de inanın, denilince; o beyinsizlerin inandığı gibi mi biz de inanacağız? derler. Bilesin ki asıl beyinsizler onlardır da bunu bilmezler.

  2. وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا كَمَا آمَنَ النَّاسُ قَالُوا أَنُؤْمِنُ كَمَا آمَنَ السُّفَهَاءُ أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهَاءُ وَلَكِنْ لَا يَعْلَمُونَ

    AkılsızlarOnlara; insanların inandıkları gibi siz de inanın, denilince; o beyinsizlerin inandığı gibi mi biz de inanacağız? derler. Bilesin ki asıl beyinsizler onlardır da bunu bilmezler.

  3. سَيَقُولُ السُّفَهَاءُ مِنَ النَّاسِ مَا وَلَّاهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتِي كَانُوا عَلَيْهَا قُلْ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

    Akılsızlarİnsanlardan bir kısım beyinsizler diyeceklerdir ki: Onları üzerinde bulundukları kıblelerinden ne çevirdi? De ki: Doğu da Batı da Allah’ındır. O, dilediği kimseyi doğru yola iletir.

  4. … شِئْتَ أَهْلَكْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَإِيَّايَ أَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاءُ مِنَّا إِنْ هِيَ إِلَّا فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِهَا مَنْ …

    AkılsızlarMusa, ta’yin ettiğimiz vakit için kavminden yetmiş kişi seçti. Onları titreme tutunca dedi ki: Rabbım; dileseydin önce onalrı da helak ederdin, beni de. İçimizdeki beyinsizlerin işledikleri yüzünden bizi helak eder misin? Bu, Senin imtihanından başka birşey değildir. Onunla dilediğini dalalete düşürür, dilediğini de hidayete götürürsün. Sen, bizim dostumuzsun. O halde bizi bağışla, merhamet et bize. Sen bağışlayanların en hayırlısısın.

Sîga sayfası: السُّفَهَاءَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسفه
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerجهل, حمق, طيش, خفف
Zıt Kökحلم
Çekirdek Özet 1Fiziksel hafiflik, gevşek dokuma, kontrolsüz dalgalanma ve kararsız çırpınış
Çekirdek Özet 2Aklın ve iradenin ağırlığını yitirerek nefsin anlık heveslerine kapılması, basiretsizlik
Çekirdek Özet 3Değerleri koruyamama, varlığı ve hukuki-mali dengeyi saçıp savurarak heba etme
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca zihinsel engellilik veya delilik sanarak ahlaki ve mali sorumluluk boyutunu yok saymak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سفAşağıya yönelme, alçalma, dökülme, incelme ve tabana doğru dağılma; nitekim سفل tabana inmeyi, سفح suyun veya kanın dökülmesini, سفك akıtmayı, سفر örtünün sıyrılıp açılmasını, سفع çekip yere çalmayı ifade ederهAlçalma ve dökülme hareketine gevşeklik, hafiflik ve içsel bir boşluk ekleyerek tutarsız bir dalgalanma ve akli-ahlaki hafiflik boyutu kazandırmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekTutunma, dayanma ve direnç noktası oluşturma işlevi
فAğızAçıklık, dışa vurum, nefes ve sınırın aralanması
هKollarını kaldırmış insanOrtaya çıkma, açığa vurma, hafifleme ve nefes verme
سفهDiken, ağız ve kollarını kaldırmış insanDestek ve dayanağın ağızdan veya sınırdan çözülerek dışa savrulması, yapının ciddiyetini yitirip hafifleyerek dağılması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDokumanın gevşek ve delikli olması, devenin yularının kontrolsüzce sağa sola savrulup çırpınması veya rüzgârın yön değiştirerek sertçe dalgalanması
Cahiliye şiiri kullanımıZü’r-Rumme bir beytinde deve yularının gevşek ve savruk hareketini ifade etmek için kökü şu şekilde kullanmıştır: سَفيهٍ جَديلُها / Ayrıca rüzgârın dalları hafifçe ve kararsızca sarsmasını تَسَفَّهَت الريحُ olarak nitelemiştir
Erken Arapça kullanımŞuteym b. Huveylid bir beytinde kabilenin akılsızca ve fevri hareket etmesini تسافهت عدي ifadesiyle hilm zıddı olarak zikretmiştir; ayrıca testiden sürekli ve ölçüsüzce su içip doymama haline de bu kökten türeyen fiillerle yer verilmiştir

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça سفه kökü, Sami dil ailesinde ağırlıklı olarak Güney Sami ve Arap yarımadası havzasında özelleşmiş semantik bir gelişime işaret eder. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) bu kök, doğrudan aynı kök harfleriyle birincil bir kelime olarak yaygın biçimde temsil edilmez; ancak ikili سف kök ailesi İbranicede s-p-h / s-p-k ekseninde dökülme, saçılma, katılarak eklenme veya boşalma anlamlarıyla mevcuttur. Arapçada kökün sonundaki ه sesi, birincil kök katmanındaki akışkan ve aşağı doğru inen hareketi (سف), öznenin zihinsel ve ahlaki tabiatındaki hafifliğe, gevşekliğe ve ciddiyetsizliğe kaydırmıştır. Çöl yaşamının somut gerçekliğinde gevşek dokunmuş bir kumaşın sağlamlık taşımaması veya devenin başındaki dizginin gevşek kalarak kontrolsüzce savrulması, zamanla insan iradesinin ve hilminin eksikliği durumuna metaforik olarak aktarılmıştır. Bu doğrultuda kök, Arap dilinin kendi iç gelişimi içinde akıl ve ciddiyet zıddı bir sefahate dönüşmüştür.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسف ikili kökünden türemeDağ eteği, aşağı inme ve dökülme anlamındaki birincil kökün gevşeklik ve hafiflik bildiren harfle birleşerek zihinsel ve ahlaki hafifliğe dönüşmesiGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Kuzeybatı Sami karşılaştırmasıKuzeybatı dillerinde doğrudan üçlü kök kaydı sınırlıdır; ikili kök paralelleri süprüntü, döküntü ve saçılma ile akrabadırMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çatıVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lane’s Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سفهAnlamlıHafiflik ve ciddiyetsizlikAklın ve iradenin gevşemesi, ölçüsüzlük ve savurganlıkHedef köktür; Kur'an'da geçer
سهفAnlamlıÇırpınma ve şiddetli susuzlukCan çekişen kimsenin çırpınması veya balık puluKitābü’l-ʿAyn müsta‘mel kaydıdır; Kur'an'da geçmez
فسهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
فهسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
هسفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
هفسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سفهMerkezDüşüncesizlik ve hafiflikAkli ve ahlaki ağırlığı kaybetme, ölçüsüzce savurma ve ciddiyetsizlikMaddi ve manevi değerleri zapt edememe durumu
جهلKomşuBilgisizlik ve hamlıkBilgi veya tecrübe eksikliğine ya da hakkı tanımamaya odaklanırسفه kökünde bilgi eksikliğinden ziyade irade hafifliği ve kontrolsüzlük esastır
حمقKomşuZihinsel kıtlık ve ahmaklıkBozuk kavrayış ve yanlış hedefe yönelme durumudurسفه dinamik bir savrulma ve hafiflik iken حمق tabiatta yerleşik akli kusurdur
طيشKomşuFevrilik ve havailikHedefinden sapma ve ani bir telaşla oraya buraya yönelme halidirسفه sürekli bir zihni ve ameli gevşekliği de içine alır
خففKomşuHafiflikAğırlığın zıddı olan fiziksel veya soyut noksanlıktırسفه hafifliğin ahlaki ve hukuki açıdan kusur oluşturan formudur
حلمZıtAğırbaşlılık ve sağduyuÖfkeyi ve nefsi zapt etme, vakar ve zihinsel olgunlukسفه kavramının Kur'an ve sözlüklerdeki tam antitezidir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسفهHafiflik, akılsızlık, dengesizlikİradenin ve aklın zayıflayarak kontrolsüzce dağılmasıKesin
LatinceLevitas, stultitia, temeritasHafiflik, ahmaklık, düşüncesizlikLevitas fiziksel ve ahlaki hafifliği karşılarken stultitia akli noksanlığı verirGüçlü
İngilizceFolly, foolishness, imprudence, recklessnessDüşüncesizlik, savurganlık, hafifmeşreplikFolly ve imprudence hikmetsizlik ve ölçüsüzlüğü kapsar fakat kökün mali boyutunu tam vermezGüçlü
AlmancaTorheit, Unbesonnenheit, LeichtfertigkeitAkılsızlık, düşüncesizlik, hafiflikLeichtfertigkeit kavramı sorumluluktan uzak hafifliği çok iyi karşılarGüçlü
FransızcaSottise, légèreté, imprudenceBudalalık, ciddiyetsizlik, tedbirsizlikLégèreté kelimesi kökün asıl somut çekirdeği olan hafiflik yönünü doğrudan yansıtırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
السُّفَهَاءُİman ilkelerini kavrayamayan basiretsizlerMünafıkların müminleri küçümsemesi ve kıble değişimini sorgulayanların nitelemesi (Bakara 2:13, Bakara 2:142)
السُّفَهَاءُMali ehliyeti ve tasarruf bilinci olmayanlarYetimlerin ve zayıfların mallarının korunması bağlamında hukuki ehliyetsizlik (Nisâ 4:5)
سَفِهَ نَفْسَهُÖz benliğini ve varoluş gayesini heba etmeİbrahim'in tevhid milletinden yüz çeviren kimsenin durumunu açıklama (Bakara 2:130)
سَفَاهَةٌTebliğ edilen hakikati kavrayamama suçlamasıKavminin peygambere yönelttiği akılsızlık ithamı ve peygamberin reddi (A‘râf 7:66, A‘râf 7:67)
سَفِيهًاHukuki işlem yapma kabiliyeti eksik kişiBorç ilişkisinde yazdırmaya güç yetiremeyen borçlunun durumu (Bakara 2:282)
سَفِيهُنَاİlahi hakikat hakkında aşırı yalan uyduran elebaşıCinlerin kendi içlerindeki azgın ve hadsiz öndere yönelik tespiti (Cin 72:4)
سَفَهًاBilgisizlik ve ölçüsüzlükle cana kıymaMüşriklerin çocuklarını anlamsız gerekçelerle katletmesi (En‘âm 6:140)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİman, hidayet ve şirk tercihiTevhid inancından yüz çevirmenin ve şirk koşmanın en büyük akılsızlık ve varoluşsal hafiflik sayılmasıAklın yaratılış gayesini göremeyecek derecede işlevsizleşmesi
FıkıhHukuki ehliyet ve hacir teorisiMalını saçıp savuran, kâr ve zararını ayırt edemeyen sefihin tasarruf yetkisinin kısıtlanmasıİktisadi ehliyetsizlik ve mali tasarruf yetersizliği
TefsirPeygamber kıssaları ve münafık tiplemesiPeygamberlere atılan iftiralar ile hakikate karşı direnen zihniyetin tutarsızlığıİnatçı inkârın ve ahlaki hafifliğin tahlili
HadisAhir zaman fitneleri ve yönetim kriziGenç ve tecrübesiz, ahlaki olgunluktan yoksun kimselerin yönetime geçmesi tehlikesiLiyakatsizlik, toyluk ve hilm yoksunluğu

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık ve kulluk bilinciGayesizlik ve nefse aldanışİnsanın kendi yaratılış hakikatini unutmasıKişinin kendini değersizleştirerek fıtrattan kopması (Bakara 2:130)Kesin
İlmiBilgi felsefesi ve muhakemeYüzeysellik ve zihni savruklukDelilsiz ve ölçüsüz hüküm vermeDerinlikten yoksun, anlık algılarla hakikate karşı çıkma durumuGüçlü
SiyasiToplumsal idare ve kamu düzeniLiyakatsizlik ve popülizmKamusal kararların ciddiyetten uzaklaşmasıToplumu felakete sürükleyecek hafif ve sorumsuz davranışlarGüçlü
İktisadiMülkiyet ve tasarruf düzeniİsraf ve kaynak savurganlığıSermayenin ve servetin heba edilmesiÜretimden kopuk, hesapsız harcamayla iktisadi yapıyı zayıflatmaKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYüksek entropi ve sönümlenmemiş salınımSistemin düzenli enerjisini koruyamayarak dağılması ve kontrolsüz titreşimlerle kararsız duruma geçmesiGüçlü
Beşeri bilimlerİrrasyonel mali davranış ve anomiBireyin uzun vadeli çıkarlarını gözetmeksizin anlık dürtülerle kaynak tüketmesi ve normatif denetimden çıkmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece doğuştan gelen klinik zekâ geriliği veya basit bir delilik hali olarak algılamak
Kur'an içi daha geniş anlamKökün ahlaki savurganlığı, tevhidi ilkelerden sapmayı, dini ciddiyetsizliği ve iktisadi ölçüsüzlüğü kuşatan çok katmanlı yapısı
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki ahlaki, hukuki ve teolojik sorumluluk çağrılarının tıbbi bir arıza zannedilerek muhataptan düşürülmesi

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın akıl ve iman anlayışının salt teorik zekâdan ibaret olmadığını, ahlaki vakar, iktisadi basiret ve ruhi olgunluk (hilm) ile bütünleştiğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Münafıkların psikolojisini anlatan pasajlarda, peygamberlerin tebliğ mücadelelerinde ve medeni hukuka dair mülkiyet ve borçlanma hükümlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnkâr ve israfın bir zekâ parıltısı veya özgürlük değil, iradi bir hafiflik ve varoluşsal bir tükeniş olduğu gerçeğini ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamDokumanın gevşek ve cılız olması, devenin dizgininin kontrolsüz biçimde sağa sola savrulması ve dengenin kaybolmasıdır.
  • Soyut anlamİnsanın akli ve manevi ağırlığını yitirerek nefsin anlık heveslerine kapılması, hakkı hafife alması ve değerlerini koruyamamasıdır.
  • Sistematik karşılıkHukuki, iktisadi ve ahlaki sorumluluk bilincini kaybederek varlığı ve sermayeyi ölçüsüzce heba eden dengesizlik durumudur.
  • LaTeX modeliS=lim⁡M→0(ΔHΔt)⋅ER
  • LaTeX açıklamasıFormülde S sefahat ve iradi hafiflik durumunu temsil eder. M manevi ve akli ağırlığı (hilm ve vakar) gösterir; bu ağırlık sıfıra yaklaştıkça sistem dengesini kaybeder. ΔH/Δt birim zamandaki heves ve fevrilik değişimini, E dışsal etkilere ve dürtülere açıklığı, R ise ahlaki ve hukuki rüşd (olgunluk ve denetim) katsayısını simgeler. Rüşd azaldıkça ve içsel ağırlık kayboldukça hafiflik ve savrulma en üst dereceye ulaşır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س