سفر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ف-ر8 sîga, 102 mücavir kök, 12 ayet, 9 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.رمضوَسَفَرًاأَسْفَرَسَفَرِنَاأَسْفَارًاسفرمرضسَفَرٍغوطسَفَرَةٍأَسْفَارِنَاصوملمسوجد

KökSîga 8Ayet 12Sure 9Mücavir 102

▶ Ağı aç (3B)

سفر

س - ف - ر

KÖK
  • 12 geçiş
  • 12 ayet
  • 8 sîga
  • 13 sözlük

“Sufur” süpürgedir. Sabahleyin halk sokağa çıkmadan evvel yollar süpürüldüğü için sabah vaktine sefer vakti denmiştir. Sonra yolculuğa sabahleyin çıkıldığı için de yola çıkmaya sefer denmiştir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Sufur” süpürgedir. Sabahleyin halk sokağa çıkmadan evvel yollar süpürüldüğü için sabah vaktine sefer vakti denmiştir. Sonra yolculuğa sabahleyin çıkıldığı için de yola çıkmaya sefer denmiştir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.742 harf
باب السين والراء والفاء معهما س ر ف، ر س ف، ف ر س، ر ف س، س ف ر، ف س ر مستعملات سرف: الأسراف وسَرِفٌ موضِعان بالحِجاز. والأِسراف نقيض الاقتصاد. ولِلَّحْمِ سَرَفٌ كسَرَفِ الخَمر، وهو الضَّراوةُ. والمَسروفةُ من الشّاءِ: التي تُقُطَعُ أُذُنُها أصلاً. وفي المَثَل: أَصْنَعُ من سُرْفةٍ، وهي دُوَيبَّة صغيرة تَنْقُبُ الشَّجَر وتَبني فيه بَيْتاً، وسَرِفَ الشَّجَرُ أي أصابَتْه السُّرْفة. والسَّرِفُ:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.848 harf
السَفَرُ: قطعُ المسافة، والجمع الأَسْفارُ. والسَفَرُ أيضاً: بَياضُ النهار. قال الساجعُ: إذا طَلَعَتِ الشِعْرى سَفَراً. والسَفَرَةُ: الكَتَبةُ. قال الله تعالى: "بأيْدي سَفَرَةٍ"، قال الأخفش: واحدهم سافِر. والسِفْرُ بالكسر: الكتابُ، والجمع أَسْفارٌ قال الله تعالى: "كَمَثَلِ الحِمارِ يَحْمِلُ أَسْفاراً". والسُفْرَةُ بالضم: طعامٌ يُتَّخَذُ للمسافر. ومنه سمِّيَتْ السُفْرَةُ. والسَفيرُ: ما سقَطَ من ورق
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR13.194 harf
س ر ف سفر ، سرف ، فرس ، فسر ، رسف ، رفس . سرف : قال الله تعالى : ( وَمَن قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهِ سُلْطَاناً فَلاَ يُسْرِف فِّى الْقَتْلِ إِنَّهُ كَانَ مَنْصُورًا ) ( الإسراء : 33 ) . قال المفسرون : معناه : لا يَقتُل غيرَ قاتله ، وإذا قَتلَ غيرَ قاتله فقد أسرَف . أبو العباس عن ابن الأعرابي أنه قال : السَّرَف : تجاوز ما حُدَّ لك . والسَّرَف الخطأ ؛ وإخطاءُ الشيء : وضعُه في
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.789 harf
(باب السين والفاء وما يثلثهما) (سفق) السين والفاء والقاف أصَيلٌ يدلُّ على خلاف السخافة. فالسَّفيق لغة في الصفيق، وهو خلاف السخيف. ومنه سَفَقْتُ الباب فانْسَفَقَ، إذا أغلقته. وهو يرجع إلى ذاك القياس. ومنه رجل سَفيق الوجه، إذا كان قليل الحياء. ومن الباب: سفَقْت وجهَه، لطمتَه. (سفك) السين والفاء والكاف كلمة واحدة. يقال سَفَكَ دمَه يسفِكه سفْكاً ، إذا أساله، وكذلك الدّمع. (سفل) السين والفاء واللام
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.667 harf
- السفر: كشف الغطاء، ويختص ذلك بالأعيان، نحو: سفر العمامة عن الرأس، والخمار عن الوجه، وسفر البيت: كنسه بالمسفر، أي: المكنس، وذلك إزالة السفير عنه، وهو التراب الذي يكنس منه، والإسفار يختص باللون، نحو: ﴿والصبح إذا أسفر﴾ [المدثر/34]، أي: أشرق لونه، قال تعالى: ﴿وجوه يومئذ مسفرة﴾ [عبس/38]، و (أسفروا بالصبح تؤجروا) (الحديث عن رافع بن خديج قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: (أسفروا بالفجر فإنه
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.254 harf
س ف ر سافر سفراً بعيداً وبيني وبينه مسافر بعيد وهو مسفار‏:‏ كثير الأسفار‏.‏ وبعير مسفر‏:‏ قويّ على السفر‏.‏ وهم سفر وسفار‏.‏ وأكلوا السفرة وهي طعام السفر‏.‏ وسفرت بين القوم سفارة ومشى بينهم السفير والسفراء‏.‏ وامرأة سافر ونساء سوافر وسفرت قناعها عن وجهها‏.‏ وما أحسن مسفر وجهه ومسافر وجوههم‏.‏ قال امرؤ القيس‏:‏ ثياب بني عـوف طهـاري نقيـة وأوجههـم عنـد المسافـر غـران وسفـر البيـت‏:‏ كنسـه
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR11.069 harf
سَفَرَ البيتَ وغيره يَسْفِرُه سَفْراً: كنسه. والمِسْفَرَةُ: المِكْنَسَةُ، وأَصله الكشف. والسُّفَارَةُ، بالضم: الكُنَاسَةُ. وقد سَفَرَه: كَشَطَه. وسَفَرَت الريحُ الغَيْمَ عن وجه السماء سَفراً فانْسَفَرَ: فَرَّقَتْه فتفرق وكشطته عن وجه السماء؛ وأَنشد: سَفَرَ الشَّمَالُ الزِّبْرِجَ المُزَبْرَجا الجوهري: والرياح يُسافِرُ بعضها بعضاً لأَن الصَّبَا تَسْفِرُ ما أَسْدَتْهُ الدَّبُورُ والجَنُوبُ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR904 harf
* س ف ر * * السَّفَرُ * قطع المسافة والجمع * أسْفارٌ * و * السَّفَرةُ * الكتبة قال الله تعالى ﴿بأيدي سفرة﴾ قال الأخفش واحدهم * سَافِرٌ * مثل كافر وكفرة و * السِّفْرُ * بالكسر الكتاب والجمع * أسْفارٌ * قال الله تعالى ﴿كمثل الحمار يحمل أسفارا﴾ و * السُّفْرةُ * بالضم طعام يتخذ للمسافر ومنه سميت السفرة و * المِسْفَرَةُ * بالكسر المكنسة و * السَّفِيرُ * الرسول المصلح بين القوم والجمع * سُفَراءُ *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.489 harf
السفر، بفتح فسكون: الكنس يقال: سفر البيت وغيره يسفره سفرا، إذا كنسه، وفي الحديث أن عمر دخل على النبي صلى الله عليه وسلم، فقال: يا رسول الله لو أمرت بهذا البيت فسفر، أي كنس، قاله الأصمعي. السفر بن نسير بن أبي هريرة التابعي السفر: والد أبي الفيض يوسف و قال المزي الأسماء بالسكون والكنى بالحركة، كذا نقله عنه الحافظ في التبصير، فقول شيخنا: هي قاعدة أغلبية عند المحدثين وردت كلمات على خلافها محل تأمل،
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR17.562 harf
سَفَرَ 1 سَفَرَ ذ , (S, M, A, K,) aor. سَفِرَ , inf. n. سَفْرٌ, (M, K,) He swept a house, or chamber, (S, M, A, K,) &c. (M.) ― -b2- And He, or it, [swept away; or took away, or carried off, in every direction: and] dispersed: (M, K:) and removed, took off, or stripped off, a thing from a thing which it covered. (M * A, * K.) You say, سَفَرَتِ الرِّيحُ التُّرَابَ, and الوَرَقَ, (assumed tropical:)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.394 harf
سَفَرَ سَفَرَ I ( n. ac. سُفُوْر 27 ), a. Set out, departed, started; journeyed. b. Swept away, scattered, dispersed. c. [ 'An ], Unveiled, uncovered. d. Shone forth, appeared ( dawn & c. ). e. Declined, flagged ( war ). f. Muzzled, briddled ( camel ). g. Wrote ( book ). h. I , U ( n. ac. سَفْر 1 , سَفَاْرَة 22t , سِفَاْرَة 23t ) [ Bain ], Reconciled, made peace between.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR38.413 harf
سفر سَفَرَ - يَسْفِرُ - سَفَر - على سَفَر - سِفْر - أَسْفَار- سَفِيْر - سَفَرَة - أَسْفَرَ - يُسْفِرُ - مُسْفِر - مُسْفِرَة سَفَرَ - يَسْفِرُ + الكائن أو الأمر: انكشف وعري وزال عنه ما يكتنفه ويستره ويغطيه سَفَرَ - يَسْفِرُ + الكائن أو الأمر + عن شيء: انكشف وعري وزال عنه ما يكتنفه ويستره ويغطيه، فظهر وبان منه حقيقته المستورة والمخفية سَفَر:
Tamamını oku

Sîgalar(8)

Mücavir kökler102 mücavir (128 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. مرض

    4 ortak ayet · “Bürde” gocuk demektir

  2. غوط

    2 ortak ayet · Çukur

  3. غسل

    2 ortak ayet · Su bitkisi

  4. لمس

    2 ortak ayet · Birbirinize dokundunuz

  5. صعد

    2 ortak ayet · Bayır, yokuş yer demektir

  6. يمم

    2 ortak ayet · Büyük akarsu

  7. صوم

    2 ortak ayet · “Sume” damga demektir

  8. مسح

    2 ortak ayet · Mesih

  9. شكر

    3 ortak ayet · Sütle dolu memedir

  10. وجه

    3 ortak ayet · Yüz demektir

  11. رمض

    1 ortak ayet · Rfd (dat) torbadan veya tulumdan sızan su demektir…

  12. وجد

    3 ortak ayet · Su birikintisidir

Geçtiği ayetler(12)

  1. أَيَّامًا مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ …

    YolculukSayılı günler olarak. Sizden kim hasta veya seferde olursa, tutmadığı günler sayısınca diğer günlerde; gücü yetmeyenlere de bir yoksul doyumu fidye. Bununla beraber kim gönüllü olarak iyilik yaparsa bu; kendisi için

  2. … مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَمَنْ كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ …

    YolculukRamazan ayı; öyle bir aydır ki, insanlara doğru yolu gösteren, hak ile batılı ayıran Kur’an, o ayda indirilmiştir. Sizden her kim ayı görürse oruç tutsun. Kim de hasta olur veya seferde bulunursa, diğer günlerde o kadar oruç tutsun. Allah, sizin için kolaylık ister, güçlük istemez. Bu sayıyı tamamlamanız; size hidayet ihsan etmiş olduğundan Allah’ı tekbir ile yüceltmeniz içindir ve umulur ki şükredesiniz.

  3. وَإِنْ كُنْتُمْ عَلَى سَفَرٍ وَلَمْ تَجِدُوا كَاتِبًا فَرِهَانٌ مَقْبُوضَةٌ فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ …

    YolculukEğer seferde olur da yazacak kimse bulamazsanız; alınan rehinler yeter. Şayet birbirinize güvenirseniz güvenilen kimse Rabbı olan Allah’tan korksun da borcunu ödesin. Bir de şehadeti gizlemeyin. Onu gizleyenin kalbi günahkardır. Allah yaptıklarınızı bilir.

  4. … سَبِيلٍ حَتَّى تَغْتَسِلُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ …

    YolculukEy iman edenler; sarhoşken, ne söylediğinizi bilinceye kadar, bir de cünübken -yolcu olmanız müstesnagusül yapmadıkça namaza yaklaşmayın. Eğer hasta veya yolculukta iseniz, yahut herhangi biriniz heladan gelirse veya kadınlara yaklaşıp da su bulamazsanız, temiz bir toprağa teyemmüm edin, yüzlerinize ve ellerinize sürün. Şüphesiz ki Allah; Afüvv ve Gafur olandır.

  5. … كُنْتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ …

    YolculukEy iman edenler; namaza kalktığınız zaman; yüzlerinizi, dirseklerinize kadar ellerinizi yıkayın, başınıza meshedin ve topuklarınıza kadar ayaklarınızı da (yıkayın) . Eğer cünüb iseniz; hemen temizlenin. Eğer hasta olmuşsanız veya seferde iseniz; yahut heladan gelmişseniz veya kadınlara yaklaşmış da su bulamamışsanız; temiz bir toprakla teyemmüm edin. Yüzlerinizi ve ellerinizi onunla meshedin. Allah, size zorluk vermek istemez. Lakin sizi temizlemek, üzerinizde olan nimetini tamamlamak ister ki şükredesiniz.

Sîga sayfası: أَسْفَارِنَا

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسفر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerكشف, جلو, رحل
Zıt Kökستر
Çekirdek Özet 1Bir örtüyü, tozu veya perdeyi sıyırıp altındakini bütünüyle açığa çıkarma ve süpürme
Çekirdek Özet 2İnsanın mekanından sıyrılıp açığa çıkması, sabahın aydınlanması ve hakikati beyan eden kayıt
Çekirdek Özet 3Örtük olanın zahir kılınmasıyla belirsizliğin giderilmesi, tanıklık ve intikal nizamı
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziki yer değiştirmeye (yolculuğa) indirgeyip örtünün kalkması, aydınlanma ve yazılı belgeleme boyutlarını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سفBir şeyin alt katmana inmesi, dökülmesi, yayılması veya yüzeyden sıyrılması; سفح (kan veya su dökme), سفك (akıtma), سفل (aşağı inme), سفن (kabuğunu soyma, süpürme) ve سفه (hafifleşip savrulma) köklerinde olduğu gibi yüzeyin hareketi veya çözülmesiرÇekirdeğe baş, tepe, belirme ve görünürlük imgesi katarak yüzeydeki örtünün kazınması ya da sıyrılması sonucunda gizli olanın yukarıya ve açığa çıkmasını, aydınlığın bütünüyle yayılmasını sağlamıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekTutunma, yüzeyi kavrama ve direnç gösterme; örtünün veya kabuğun nesneye yapışık duran ilk halini temsil eder
فAğızAçıklık, dışarı çıkma, nefes ve yarılma; temasın çözülerek örtünün aralanmasını ve içtekinin dışa açılmasını imler
رİnsan başıÜst, başlangıç, öne çıkış ve aşikarlık; sıyrılma hareketinin sonucunda nesnenin açıkça görünür ve bilinir hale gelmesini sağlar
سفرYüzeydeki direncin yarılarak içtekinin aşikar kılınmasıKabuğun, tozun, örtünün veya gecenin sıyrılarak aralanması ve varlığın tepe noktasıyla, tüm çıplaklığıyla meydana çıkması hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamYerin üzerindeki çöp ve tozun süpürgeyle kazınarak süpürülmesi (سَفَرْتُ البَيْتَ), rüzgarın yerdeki yaprak ve tozu önüne katıp sıyırması (السَّفِير) ve kadının yüzündeki örtüyü bütünüyle açması
Cahiliye şiiri kullanımıİmruü’l-Kays bir beytinde kökü yüzün örtüsüz, açık ve parlak görünümü anlamında kullanmıştır: ثِيَابُ بَنِي عَوْفٍ طَهَارَى نَقِيَّةٌ / وَأَوْجُهُهُمْ عِنْدَ الْمَسَافِرِ غُرَّانُ
Erken Arapça kullanımErken dönem bedevi dilinde rüzgarın bulutları dağıtıp gökyüzünü açması سَفَرَتِ الرِّيحُ السَّحَابَ şeklinde ifade edilmiş; sonbaharda ağaçtan dökülüp rüzgarın savurduğu yapraklara da السَّفِير denilmiştir

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde سفر kökü iki temel semantik hatta derinleşir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice, Aramice, Süryanice ve Ugarit dilinde) kök doğrudan sayma, kaydetme, yazma, metin ve kitap anlam alanını yönetir. İbranicede s-p-r kökünden türeyen sēfer (kitap, yazılı belge) ve sōfēr (yazıcı, katip), Süryanicede sefrā (yazı, kitap), Akadcada ise šipru (görev, elçilik mektubu, haber) kelimeleri bu hattın en kadim tanıklarıdır. Arapçada ise kök, bir yandan örtünün sıyrılması, süpürme, sabahın aydınlanması ve kişinin yerini terk edip açığa çıkması (yolculuk) gibi daha ilksel fiziksel eylemleri korurken, diğer yandan hakikatleri açığa vuran büyük kitaplar (el-esfâr) ve ilahi vahyi kaydeden / tebliğ eden elçiler-yazıcılar (es-sefere) anlamıyla Kuzeybatı Sami hattındaki kurumsal anlamla tam bir uzlaşma sergiler. Dolayısıyla kökün ilksel somut çekirdeği bir yüzeyin sıyrılarak üzerindekinin aşikar edilmesi ve kaydedilmesidir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÖrtüyü kaldırma, yeri süpürme ve aydınlanmaSüpürme (kesf/keşf) eylemi zemini, yolculuk insanı, şafak ise ufku örten karanlığı sıyırarak açığa çıkardığı için türetimler tek bir fiziksel harekete bağlanırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice sefer, Süryanice safra/sefra, Akadca šipruYazmak, saymak ve kayıt altına almak suretiyle belirsizliği giderme; kitap ve yazıcı kavramlarının ortak Sami mirasındaki birincil karşılığıdırKesin
Daha geniş dilsel ilişkiMısır hiyeroglif yazısında yazıcı ve mühür kavramlarıyla fonetik benzerlikKarşılaştırmalı Afro-Asyatik çalışmalarda yazı gereçleri ve kayıt fonksiyonuyla ilgili bölgesel kültürel geçişler tartışılmıştırMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سفرAnlamlıAçığa çıkarma, sıyırma, süpürmeÖrtünün kalkması, yolculuk, aydınlanma ve yazılı belge anlamlarını taşırHedef kök; Kur'an'da geçer
سرفAnlamlıHaddi aşma, gafletle harcamaÖlçüyü gözden kaçırıp sınırın ötesine taşma ve denetimsiz saçılma hareketidirOrtak çekirdekteki yayılma ve saçılma ile ilişkilidir; Kur'an'da geçer
فسرAnlamlıÜstünü açma, beyan etmeÖrtülü manayı ayıklayıp açık ve anlaşılır kılma; zihni perdeyi aralama eylemidirHedef kökle tam bir kalb (ters yüz olma) ve semantik eşdeğerlik ilişkisi taşır; Kur'an'da geçer
فرسAnlamlıYarma, parçalama, sezmeYırtıcı hayvanın avını parçalaması; feraset ise perdenin arkasını delip hakikate vakıf olmadırKur'an'da geçmez
رسفAnlamlıKöstekli yürümeAyaktaki bağ ve zincir sebebiyle ağır ve adımlarını kısıtlayarak ilerlemeHedef kökün serbestçe açılıp yayılma anlamına zıt bir kısıtlılık taşır; Kur'an'da geçmez
رفسAnlamlıGöğse vurma, tekmelemeBir nesneyi veya canlıyı ayakla ya da darbeyle itip sarsma hareketidirKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سفرMerkezÖrtüyü sıyırıp açığa çıkarmaÜzeri örtülü veya gizli bir şeyi katmanını kazıyarak, süpürerek ya da mekanından çıkararak bütünüyle aşikar etmeHem fiziki sıyrılmayı hem sabah aydınlığını hem de hakikati açığa vuran kaydı içerir
كشفKomşuAçma, örtüyü kaldırmaسفر kökünde yerinden sıyrılma ve geniş çaplı aydınlanma varken, كشف doğrudan bir nesnenin üzerindeki örtünün çekilmesine odaklanırDarlık, keder veya perdenin kaldırılmasında daha anlık bir soyutlama taşır
جلوKomşuCilalama, berraklaştırmaجلو kökünde matlığı giderip parlatma esasken, سفر süpürüp aralayarak altındakini ortaya çıkarma önceliğine sahiptirGörüntünün netleşmesi ve ortaya serilmesi boyutudur
رحلKomşuGöç etme, yer değiştirmeرحل yükünü bağlayıp binek üzerine koyarak göçmeyi hedeflerken, سفر kişinin bilinmezlikten veya yerleşik örtüden açığa çıkmasını vurgularSalt seyahat ve mekan intikalidir
سترZıtÖrtme, gizlemeBir şeyi bir örtü veya engel arkasına alarak görünmez kılma eylemidirسفر kökünün sıyırma ve açığa çıkarma hareketinin tam zıddıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسفرAçığa çıkarma, yolculuk, kitapÖrtünün sıyrılması, sabah aydınlığı, intikal ve hikmet dolu hacimli yazılı belgeKesin
LatinceRevelare, iter facere, volumenÖrtüyü açmak, yol almak, rulo/yazma eserRevelare örtüyü kaldırmayı, iter facere yer değiştirmeyi karşılar; kökün bütünsel genişliğini tek kelime taşımazGüçlü
İngilizceUnveil, journey / travel, scripture / tomeÖrtüyü açmak, yolculuk yapmak, ciltli kutsal kitapTravel intikali, unveil açığa çıkışı, tome ise ağırbaşlı yazılı eseri karşılarGüçlü
AlmancaEnthüllen, reisen, schriftwerkAçığa çıkarmak, seyahat etmek, yazılı eserEnthüllen kökün örtüyü sıyırma nüansına, reisen yolculuğa, schriftwerk ise esfâr anlamına denktirGüçlü
FransızcaDévoiler, voyager, grimoire / livre saintAçmak, yolculuk etmek, yazma eserDévoiler yüzün veya hakikatin örtüsünü kaldırmayı doğrudan yansıtırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سَفَرٍ (ve türevleri)Yolculuk, mekan değiştirme haliİbadetlerde (oruç, teyemmüm, namaz) ruhsat sebebi kılınan veya fiziksel meşakkat içeren seyahat bağlamı; Bakara 2:184, Nisâ 4:43, Tevbe 9:42
أَسْفَارًاBüyük ve ilahi kitaplar, sahifelerTevrat’ın ve ilahi vahiylerin hakikatleri açığa vuran hacimli metinleri, ancak amel edilmediğinde sadece kuru yük oluşu bağlamı; Cum’a 62:5
أَسْفَرَAğarma, karanlığın sıyrılarak aydınlanmasıGecenin çekilip şafağın bütünüyle ufku kaplaması ve aydınlığın yayılması; Müddessir 74:34
سَفَرَةٍYazıcı ve elçi meleklerVahyi koruyan, kaydeden, getiren ve kullar ile Allah arasında elçilik yapan kerim varlıklar; Abese 80:15
مُسْفِرَةٌIşıldayan, aydınlık ve parıldayan yüzlerKıyamet gününde sevinç ve müjde ile parlayan, üzerindeki hüznün sıyrıldığı mümin çehreleri; Abese 80:38

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamVahyin kaydı ve meleklerin elçiliğiAbese Suresi'ndeki سَفَرَة kelimesi üzerinden vahyin tahriften korunmuşluğu ve meleklerin aracı/elçi vasfıHakikati gizlemeden olduğu gibi izhar eden ve tebliğ eden güvenilir kayıt boyutu
FıkıhSefer hükümleri ve ruhsatlarHangi mesafenin ve şartların namazı kısaltma ve orucu erteleme ruhsatı doğuran şer'i «sefer» sayılacağıYerleşim örtüsünden çıkıp meşakkate ve dış alana açılma hali
TefsirKitap yüklenen merkep meseli ve şafağın belirişiCum'a Suresi'ndeki أَسْفَار lafzı ile ilahi kelamın mana derinliği ile biçimsel taşınması arasındaki zıtlığın tahliliManası anlaşılmayan ve hayata geçmeyen vahyin sırf ağırlık teşkil etmesi
HadisSabah namazının vakti ve seyahat adabı«Sabahı aydınlatın (أَسْفِرُوا بِالفَجْرِ) zira ecri daha büyüktür» nebevi beyanındaki vakit tespitiFecrin iyice yayılıp karanlığın tamamen sıyrıldığı an

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahyin tespiti ve ibadet ruhsatıHakikatin ifşası ve mekan intikaliİnsanın durağanlıktan çıkışı ve ilahi kaydın korunmasıDinde sefer hem zahmet anında ruhsat alanı açar hem de ilahi kitapların taşınan bir yük değil rehber olduğunu hatırlatırKesin
İlmiYazılı kültür ve tedvin nizamıKitap (sifr) ve kayıt altına almaBilginin nesiller boyu üzerindeki cehalet perdesini kaldırarak korunmasıİlmi sistemde yazılı kayıtlar cehaleti süpüren ve hakikati aşikar eden temel bilgi taşıyıcılarıdırGüçlü
SiyasiDiplomatik ilişkiler ve elçilikSefaret ve elçi (sefîr) heyetiİki toplum arasındaki gerilim ve ihtilafı giderip barışı açığa çıkarmaKökün sulh yapma (سِفَارَة) anlamı siyasal alanda arabuluculuk ve diplomasi kurumunu kurarGüçlü
İktisadiTicaret kervanları ve mal intikaliTicari seyahat ve lojistik hareketlilikYerel kaynakların dış pazarlara açılması ve pazar tıkanıklığının süpürülmesiÜretilen değerin yerleşik alandan çıkarılarak dolaşıma sokulması iktisadi tıkanıklığı giderirGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFaz geçişi ve yüzey temizleme (entropi azaltımı)Bir sistemin üzerindeki gürültünün veya örtücü katmanın kaldırılarak gizil durumun ölçülebilir ve gözlemlenebilir hale getirilmesi; termodinamikte yüzeyin serbest enerjisinin açığa çıkmasıGüçlü
Beşeri bilimlerKamusallaşma ve kimlik ifşasıBireyin mahrem veya yerel alandan çıkarak kamu meydanına adım atması; yolculuk ve metin yoluyla toplumsal rolün ve gizli karakterin test edilip alenileşmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca bir şehirden diğerine gitmek (turistik veya fiziki gezi) şeklindeki mekanik yolculuk kavramına sıkıştırmak
Kur'an içi daha geniş anlamKök; gecenin sıyrılıp hakikatin güneş gibi doğmasını, yüzlerdeki manevi neşenin ışıldamasını, ilahi vahyin hakikatleri faş eden yazılı kitaplarını ve meleklerin elçilik kaydını kapsayan bütüncül bir «örtünün kalkması ve alenileşme» sürecidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataCum’a 62:5 ayetindeki «esfâr»ı rastgele defterler sanarak ilahi metinlerin dönüştürücü mahiyetini kavramamak; Abese Suresi'ndeki «sefere»yi sıradan katipler zannederek vahiy taşıyıcılığının kudsiyetini kaçırmak ve sefer ruhsatlarını sırf kilometre hesabına indirgeyip varoluşsal boyutunu ıskalamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da hakikatin örtülü kalmayıp bizzat aydınlığa kavuşturulması, ilahi kitapların taşıdığı ağır sorumluluk ve insanın yerleşik ataletinden sıyrılarak sınandığı intikal halleri bu kök üzerinden inşa edilir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ruhsat ve meşakkat bildiren ahkam ayetlerinde (Bakara 2:184, 185; Nisâ 4:43), ilahi vahiyle amel etmeyip onu sadece şeklen taşıyanları yeren teşbih ayetinde (Cum'a 62:5) ve vahyin melekler eliyle korunup aktarıldığını bildiren tebliğ ayetlerinde (Abese 80:15).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Bilgiyi sadece hafızada veya kütüphanede tutmanın erdem sayıldığı anlayışı yıkar; zira vahiy, kapağı açılıp hayatı aydınlatmadığı ve amel edilmediği sürece insan sırtında sadece bir «sifr/yük» olarak kalır.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir yüzeyi süpürmek, tozu ve örtüyü kazıyarak kaldırmak, kişinin mekanından dışarı çıkarak görünür olması ve sabahın karanlığı sıyırması.
  • Soyut anlamBelirsizliğin ve kapalılığın giderilerek hakikatin, niyetlerin, bilginin ve ilahi kayıtların aşikar hale gelmesi.
  • Sistematik karşılıkGizlilikten aleniyete geçişin, diplomatik/ilahi arabuluculuğun ve metinleşmiş hikmetin taşıyıcı mekanizması.
  • LaTeX modeliS:X→ΔΦYburadaY=X∖Ω,Λ(Y)≫Λ(X)
  • LaTeX açıklamasıFormülde X örtülü veya yerleşik durumu, Ω yüzeyi kaplayan perdeyi, tozu ya da karanlığı temsil eder. ΔΦ sıyırma, süpürme veya intikal hareketidir. Bu hareket sonucunda sistem örtüsünden arınarak (Y=X∖Ω) yeni bir duruma geçer. Λ fonksiyonu aşikarlık, aydınlık ve bilinirlik derecesini göstermekte olup, işlem sonrasındaki aşikarlık derecesi ilk durumdakinden çok daha büyüktür (Λ(Y)≫Λ(X)). Bu model kökün örtüyü kaldırıp altındakini ortaya çıkarma dinamiğini simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س