سنبل
س - ن - ب
KÖK- 5 geçiş
- 4 ayet
- 4 sîga
- 6 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Başaklar
Notlarım
Sözlükler(6)
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR109 harfالسُنْبُلَةُ: واحدةُ سَنابِل الزرعِ. وقد سَنْبَلَ الزرعُ، إذا خَرَج سُنْبُلُه. والسُنْبَلَةُ: برجٌ في السماء.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR1.223 harfالسُّنْبُل معروف، وجمعه السَّنابِل. ابن سيده: السُّنْبُل من الزَّرْع واحدته سُنْبُلَةٌ، وقد سَنْبَلَ الزرعُ إِذا خرج سُنبُلُهُ. والسَّنابِل: سَنابِلُ الزرع من البُرِّ والشعير والذُّرَة، الواحدة سُنْبُلَةٌ. والسُّنْبُلَةُ: برْجٌ في السماء. والسُّنْبُل: ن الطِّيب. وفي حديث سَلْمان: أَنه رؤي بالكوفة على حمار عَرَبيٍّ وعليه قميص سُنْبُلانيٌّ؛ قال شَمِر: قال أَبو عبد الوهاب الغَنَوي السُّنْبُلانيُّ من
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR2.216 harfالسنبلة: بالضم: واحدة سنابل الزرع، وسنبلاته، قال الله تعالى: سبع سنابل في كل سنبلة مائة حبة وقال تعالى وسبع سنبلات خضر وقد سنبل الزرع، وهي لغة بني تميم، ولغة الحجاز: أسبل، كما تقدم. والسنبلة: برج في السماء، وهو سادس البروج، وثالث البروج الصيفية. وسنبلة بنت ماعص بن قيس الزرقية، بايعت، وأم سنبلة المالكية، كما في العباب، وفي معجم ابن فهد: الأسلمية: صحابيتان، وقد جاء ذكر الأخيرة في حديث عائشة رضي
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR2.131 harfسَنْبَلَ الزَّرْعُ
Q. 1 سَنْبَلَ الزَّرْعُ ذ The seed-produce put forth its سُنْبُل [or ears]; (M, K;) as also أَسْبَلَ [q. v.]: the former of the dial. of Temeem, and the latter of that of El-Hijلz. (TA.) -A2- سَنْبَلَ ثَوْبَهُ, (K,) inf. n. سَنْبَلَةٌ, (TA,) He (a man) dragged a shirt of his garment behind him; so says Khلlid Ibn-Jembeh: (TA:) or he dragged his garment behind him or before him.
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR288 harfسَنْبَلَ
سَنْبَلَ
a. Put forth its ears ( wheat ).
سُنْبُلَة
سُنْبُلَة 54t , ( pl. سَنَاْبِلُ 47 , سُنْبُل 54 ),
a. Ear of corn.
b. Lavender.
c. [ art. ], Virgo ( sign of the zodiac ).
السُنْبُل الهِنْدِيّ
السُنْبُل الهِنْدِيّ , السُنْبُل
الرُّوْمِيّ
الرُّوْمِيّ
a. Spikenard.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok23.265 harfسنبل
سَنْبَلَ - يُسَنْبِلُ - سُنْبُل - سَنَابِل - سُنْبُلَة - سُنْبُلات
سَنْبَلَ - يُسَنْبِلُ + الكائن (النبت): يظهر " سُنْبُله " و سُنْبُلاته ": تنبت من الحبة سوق النبات وتتفرع لتعطي عدداً من الثمار هي أوعية الحب
سُنْبُل: على وزن " فـُعـْـلـُل ": اسم فاعل صفة مشبهة من " سَنْبَلَ - يُسَنْبِلُ ": الساق الطويلة التي تحمل عدداً من " السنبلات "
Mücavir kökler37 mücavir (46 toplam)
- سبع
4 ortak ayet · Yırtıcı hayvan demektir
- عجف
2 ortak ayet · Cılızlar
- سمن
2 ortak ayet · Yağ
- يبس
2 ortak ayet · Kurular
- خضر
2 ortak ayet · Hudr : Sebzedir
- بقر
2 ortak ayet · Sığır
- أكل
3 ortak ayet · Ekel pas demektir
- فتي
2 ortak ayet · Kepçe, kefe demektir
- حصد
1 ortak ayet · Hasad: Biçilen ekin demektir
- دأب
1 ortak ayet · De’b (hemze) : Dabbe yürüyen hayvandır
- مأه
1 ortak ayet · Yüz
- عبر
1 ortak ayet · Abere bir ırmaktan geçerken üstüne basılan taşlar
Geçtiği ayetler(4)
… أَرَى سَبْعَ بَقَرَاتٍ سِمَانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعَ سُنْبُلَاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ يَاأَيُّهَا الْمَلَأُ أَفْتُونِي فِي رُؤْيَايَ …
BaşaklarHükümdar dedi ki: Ben gördüm ki; yedi semiz ineği yedi zayıf inek yemektedir. Yedi yeşil başak ve bir o kadar da kurumuş başak. Ey ileri gelenler; eğer rüya yorumlayabiliyorsanız şu benim rüyamın anlamını söyleyin.
… فِي سَبْعِ بَقَرَاتٍ سِمَانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعِ سُنْبُلَاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ لَعَلِّي أَرْجِعُ إِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ …
BaşaklarYusuf, ey doğru sözlü; bildir bakalım bize: Yedi semiz ineği, yedi zayıf ineğin yemesini ve yedi yeşil başakla bir o kadar da kuru başağı. Geri dönüp insanlara haber vereyim de onlar bilsinler.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سنبل |
| Yapı | Dörtlü |
| Özel Durum | Nûn ziyadeli türetim |
| Bağlamsal Yakın Kökler | سبل, زرع, نبت, حصد |
| Zıt Kök | جدب |
| Çekirdek Özet 1 | Ekinin tohum taşıyan, kılçıklı ve taneleri kılıf içinde muhafaza eden salkım başak kısmı |
| Çekirdek Özet 2 | Katlanarak artan bereket, potansiyelin çarpan etkisiyle açığa çıkması ve tohumun başağında korunarak depolanması |
| Çekirdek Özet 3 | Üretilen değerin kendi doğal zırhında saklanması ve kriz dönemlerine yönelik sürdürülebilir ihtiyat mekanizması |
| Kritik Hata Riski | Başağı yalnızca biyolojik bir bitki parçası sayıp, tohumu koruyan doğal ambalaj işlevini ve infaktaki çarpan dinamiğini gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سن | Keskinlik, sivrilme, diş, uzama, belirginleşme ve bir nizam üzere akıp gitme anlamı taşır; سنن, سند, سنم, سنه, سني köklerinde olduğu gibi yüksekliğe, desteğe ve sürekliliğe işaret eder | ب | Keskin ve dik uzamayı hacimli, tohum tutan, iç barındıran fiziksel bir gövdeye doğru genişletir |
| سنب | Belirginleşen ve hacim kazanan tohumlu gövdenin dışa doğru uzanması | ل | Sarkma, aşağı ve ileri doğru uzayarak salkım bağlama hareketini ekler ve başak formunu meydana getirir |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Sap üzerindeki dik duruşu, kılçıkları ve tohumu dış tehlikelere karşı koruyan destekleyici yapıyı temsil eder |
| ن | Filiz, yılan, balık; süreklilik | Tanelerin canlılığını, üreme gücünü, neslin ve besinin kesintisiz devamlılığını gösterir |
| ب | Ev, çadır; iç, barınma | Tohumların başak zarfı ve kavuzu içinde emniyetle barınmasını ve korunmasını simgeler |
| ل | Çoban değneği; yöneltme, bağlama | Taneleri tek bir sap ve eksen etrafında toplayıp bağlayan, olgunlaşınca aşağıya doğru yönlendiren bağı temsil eder |
| سنبل | Koruyucu kılıf ve kılçıklarla çevrili | Destekleyici ve kılçıklı bir sap üzerinde, canlı tohumların korunaklı bir iç haznede toplanıp bir bağ ile salkım halinde sarkması hareketidir |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Ekinin buğday, arpa veya mısır tanelerini taşıyan, kılçıklı, uzamış ve olgunlaştığında aşağı doğru sarkan başağıdır; ayrıca elbisenin yere doğru uzanan ve sarkan geniş eteğidir |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Veri bulunamadı |
| Erken Arapça kullanım | Etekleri yerlere kadar uzanan ve salınan bol giysiler için قميص سنبلاني nitelemesi yapılmış, ekinin başak bağlaması da سَنبل الزرع ifadesiyle karşılanmıştır |
Kaynak Lisânü’l-Arab, Tâcü’l-Arûs, Kitâbü’l-Ayn.
Sami etimolojik katman
Arapça سنبل biçimi, Batı Sami dillerinde ekin başağı ve su akıntısı anlamlarını taşıyan ortak kökle doğrudan bağlantılıdır. İbranicede שִׁבֹּלֶת ve Aramice ile Süryanicede ܫܶܒܰܠܬܳܐ biçimleri doğrudan buğday başağını ifade eder. Akadcada šubultu sözcüğü aynı şekilde ekin başağı demektir. Arapçada kökün aslı sarkmak, akmak ve uzanmak manasındaki سبل kökünden türemiştir; ikinci harf olan nûn sesi, Sami dillerinde sıkça görülen nazalizasyon (nûnlaşma / genizsileşme) hadisesi neticesinde kelimeye katılmış ve dörtlü bir gövde meydana getirmiştir. Bu morfolojik genişleme, hem başağın salkım halindeki sarkıklığını hem de tohumları saran yoğun kılıf yapısını somutlaştırmıştır.
Güven Kesin
Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | سبل kökünden nûn ziyadesi | Sarkma, uzama ve akma bildiren üçlü kökün genizsi ses alarak başaklaşma fiiline dönüşmesi | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice שִׁבֹּלֶת, Süryanice ܫܶܒܰܠܬܳܐ, Akadca šubultu | Bütün Sami dillerinde ekin başağını niteleyen ortak ziraat terimi | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin afroasyatik eşdeğer tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سنبل | Anlamlı | Başak verme, sarkma | Ekinin başağa durması, taneleri sarmalayan kılıflı gövde | Kur'an'da geçer, hedef kök |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سنبل | Merkez | Başak, tohum haznesi | Tohumların bir sap üzerinde, koruyucu kılçık ve kılıf içinde bir araya gelip salkımlaşması | Hem üretimi hem çarpanlı çoğalmayı hem de doğal muhafazayı içerir |
| سبل | Komşu | Uzanma, akma, sarkma | Bir yöne doğru kesintisiz akış ve yol boyu uzanma | Kökün kökenini teşkil eden sarkma ve serbest bırakılma boyutu |
| زرع | Komşu | Ekin, tohum ekme | Tohumun toprağa atılması ve topraktan bitirilmesi eylemi | Sürecin başını ve tarımsal faaliyeti temsil eder |
| نبت | Komşu | Filizlenme, bitme | Bitkinin topraktan baş gösterip gövde kazanması | Genel organik büyüme ve yeşermeyi bildirir |
| حصد | Komşu | Biçme, hasat etme | Olgunlaşan ekinin sapından kesilip toplanması | Sürecin sonunu ve tüketim aşamasını karşılar |
| جدب | Zıt | Kuraklık, kısırlık | Toprağın mahsul vermemesi, ekinin başak bağlayamaması ve kıtlık | سنبل kökünün temsil ettiği verimlilik ve bereketin tam zıddıdır |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سنبل | Başak | Tohumları kılıfında toplayan ekin salkımı | Kesin |
| Latince | Spica, arista | Ekin başağı, kılçık | Bitkinin tohumlu tepe ucunu ve kılçıklarını karşılar; muhafaza işlevi tali kalır | Güçlü |
| İngilizce | Ear of grain, spike | Başak, kılçıklı ekin ucu | Botanik yapıyı karşılar; Kur'an'daki çarpan bereketi ve koruma nüansını içermez | Kesin |
| Almanca | Ähre | Başak | Hububatın tohum taşıyan baş kısmıdır; morfolojik benzerlik taşır | Kesin |
| Fransızca | Épi | Başak | Tahılların tohum kümesini ifade eder; yalnızca nesnel karşılıktır | Kesin |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| سنبلة, سنابل | Amellerin ve infakın çarpanlı bereketi | Allah yolunda harcanan bir değerin bire yedi yüz vermesi temsili; Bakara 2:261 |
| سنبلات | Bereket ve kıtlık döngüsünün sembolü | Rüyada görülen yedi yeşil ve yedi kuru başak metaforu; Yûsuf 12:43, 12:46 |
| سنبل | Ürünü doğal kabuğunda koruma stratejisi | Hasat edilen mahsulün bozulmaması için başağında bırakılması talimatı; Yûsuf 12:47 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Taz‘îf ve ilahi lütuf | Salih amellerin ve infakın katbekat mükâfatlandırılmasında adalet ve lütuf dengesi | İyiliğin karşılığının geometrik artışla verilmesi |
| Fıkıh | Ziraat ve ticaret fıkhı | Henüz başak bağlamamış veya başaktaki mahsulün satımı yasağı ile zirai ürünlerin zekâtı | Tanenin olgunlaşması, kuruma payı ve telef riskinin tespiti |
| Tefsir | Kriz yönetimi ve iktisadi tedbir | Yûsuf peygamberin kıtlık yıllarına hazırlık olarak ekinin başağında bırakılmasını emretmesi | Bilimsel depolama ve sürdürülebilir gıda güvenliği |
| Hadis | Muâmelât ve giyim rivayetleri | Muhâkele yasağı ile uzun etekli elbiselerin kibir veya vakar bakımından değerlendirilmesi | İktisadi belirsizlikten sakınma ve sarkan giysi tasviri |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İnfak ahlakı | Amelin çarpanı | Çoğalma | Bireysel fedakârlığın toplumsal ve uhrevi berekete dönüşme mekanizmasıdır | Kesin |
| İlmi | Zirai biyoloji ve depolama | Doğal ambalaj | Muhafaza | Tohumun dış zararlılara, neme ve çürümeye karşı kendi kabuğunda saklanması ilkesidir | Kesin |
| Siyasi | Stratejik planlama | İhtiyat rezervi | Güvenlik | Kıtlık ve kriz dönemlerine karşı devlet eliyle yürütülen uzun vadeli gıda güvencesidir | Güçlü |
| İktisadi | Sermaye verimliliği | Çarpan etkisi | Büyüme | Tek bir birimin doğru zeminde değerlendirilerek yüzlerce kat katma değer üretmesidir | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Geometrik artış ve fraktal paketleme | Tek bir merkezden çok sayıda alt birimin türeyerek kendi kılıfında minimum hacimde azami yoğunlukla kümelenmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kriz yönetimi ve ihtiyat fonu | Kaynakların tüketim baskısından korunarak doğal güvenlik mekanizmalarıyla geleceğe aktarılması | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Başağın sadece tarlada görülen bir bitki ucu olarak okunup, taşıdığı muhafaza ve kriz önleme teknolojisinin göz ardı edilmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Başak hem bireysel infakın katlanarak büyümesini sağlayan manevi bir çarpan hem de ürünü bozulmaktan koruyan zırhtır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Yûsuf 12:47 ayetindeki iktisadi ve biyolojik koruma yöntemini sıradan bir tavsiye zannedip gıda güvenliğinin temel kaidesini kaçırmak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Üretim, tüketim, depolama ve infak arasındaki çok boyutlu dengeyi tek bir somut nesne üzerinden kurduğu için vazgeçilmezdir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnfakın mükâfatını anlatan Bakara suresi ayetleri ile Yûsuf kıssasındaki kıtlık yönetimi ve rüya tabiri ayetlerinde belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Malın harcandıkça tükeneceği zannını ve hasat edilen ürünün hemen kabuğundan ayrılması gerektiği yönündeki ilkel depolama hatasını düzeltir |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamEkin sapı üzerinde tohumları bir arada tutan, kılçıklı ve taneleri kendi doğal kavuzunda saklayan başak yapısıdır.
- Soyut anlamBir tohumun yüzlerce tohuma dönüşme potansiyeli, çarpan etkisiyle büyüme ve değerin doğal bir kalkan altında korunarak saklanmasıdır.
- Sistematik karşılıkHem manevi alanda infakın katlanarak çoğalması hem de maddi alanda kaynakların stratejik kriz yönetimiyle bozulmadan muhafaza edilmesidir.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde toprağa veya hayra yatırılan ilk çekirdek potansiyeli, her bir başağın sağladığı çarpan katsayısını, ortaya çıkan başak sayısını, zamanla oluşabilecek çürüme veya değer kaybı oranını, ise başağın sağladığı doğal koruma kılıfının varlığına bağlı muhafaza fonksiyonunu temsil eder. Değer, doğal kabuğunda tutulduğu müddetçe kayıp katsayısı sıfırlanır ve nihai çıktı azami seviyede korunur.