سند

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ن-د1 sîga, 13 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.رأيعجبأفكسندخشبسمعمُسَنَّدَةٌجسمقتلحذرعدوقول

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 13

▶ Ağı aç (3B)

سند

س - ن - د

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 12 sözlük

“Sindiyan” palamut, pelit, meşe ağacı demektir. Ağacı direk olarak kullanılır. Mastar olarak dayanmak demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Sindiyan” palamut, pelit, meşe ağacı demektir. Ağacı direk olarak kullanılır. Mastar olarak dayanmak demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.237 harf
باب السين والدال والنون معهما س د ن، س ن د، ن د س مستعملات سدن: السَّدَنُ: السِّتْر، والسِّدانةُ: الحجابة. والسَّدينُ: الحاجبُ، وسَدَنَهُ البَيُتِ حُجابُه. سند: السَّنَدُ: ما ارتَفَعَ من الارض في قُبُل جَبَلٍ أو وادٍ. وكلُّ شيءٍ أسْنَدْتَ اليه شيئاً فهو مُسْنَدٌ. والكلامُ سَنَدٌ ومُسنَدٌ كقولك: عبد اللهِ رجلٌ صالحٌ، فعبدُ الله سَنَدٌ ورجلٌ صالحٌ مُسنَدٌ إليه. وناقة سِنادٌ أي طويلةُ القَوائِم
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR842 harf
السَنَدُ: ما قابلك من الجبلِ وعلا عن السفح. وفلان سَنَدٌ، أي معتمَدٌ. وسَنَدْتُ إلى الشيء أَسْنُدُ سُنوداً، واسْتَنَدْتُ بمعنىً. وأَسْنَدْتُ غيري. والإسنادُ في الحديث: رفْعُه إلى قائله. وخُشُبٌ مُسَنَّدَةٌ، شدّد للكثرة. وتَسانَدْتُ إليه: استندت. وخرج القوم مُتَسانِدينَ، أي على راياتٍ شتى ولم يكونوا تحتَ راية أمير واحد. والمُسْنَدُ: الدهرُ. والمسنَدُ: الدَعِيُّ. والمسندُ: خطٌّ لِحِمْيَرٍ مخالفٌ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR4.099 harf
س د ن سدن ، سند ، ندس ، دنس : ( مستعملة ) . سدن : ذَكَر النبيُّ ( صلى الله عليه وسلم ) سِدَانةَ الكَعْبة وسقاية الحاج في حديث . قال أبو عبيد : سِدَانة الكعبة : خِدمْتَها . يقال منه : سَدَنْتُ أسْدُنُ سِدَانة . ورجُلٌ سادِن من قومٍ سَدَنة : وهم الخَدَم . وقال ابن السكّيت : الأسْدانُ والسُّدُون : ما جُلِّل به الهَوْدَج من الثّياب . واحدُها سَدَن . عَمْرو عن أبيه : السَّدِين : الشَّحْمُ . والسَّدِين
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.796 harf
(باب السين والنون وما يثلثهما) (سنه) السين والنون والهاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على زمانٍ. فالسَّنَة معروفة، وقد سقطت منها هاء. ألا ترى أنّك تَقول سُنيْهَة. ويقال سَنَهَتِ النخلةُ، إذا أتت عليها الأعوام([1]). وقوله جل ذكره: ﴿فَانْظُرْ إِلَى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ﴾ [البقرة 259]، أي لم يصر كالشيء الذي تأتي عليه السنُون فتغيِّره. والنَّخْلة السَّنْهاء([2]). (سني) السين والنون والحرف
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR720 harf
س ن د تسانـد إلـى الحائـط‏.‏ وسونـد المريض وقال‏:‏ ساندوني‏.‏ ونزلنا في سند الجبل والوادي وهو مرتفع من الأرض في قبله والجمع أسناد‏.‏ وناقة سناد‏:‏ طويلة القوائم‏.‏ وساند الشاعر سناداً‏.‏ ولا أفعله آخر المسند وهو الدهر‏.‏ ورأيت مكتوباً بالمسند كذا وهو خطّ حمير‏.‏ ومن المجاز‏:‏ أسندت إليه أمري وأقبل عليه الذئبان متساندين‏:‏ متعاضدين‏.‏ يقـال‏:‏ غـزا فلـان وفلان متساندين وخرجوا متساندين على
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR8.220 harf
السَّنَدُ: ما ارتَفَعَ من الأَرض في قُبُل الجبل أَو الوادي، والجمع أَسْنادٌ، لا يُكَسَّر على غير ذلك. وكلُّ شيءٍ أَسندتَ إِليه شيئاً، فهو مُسْنَد. وقد سنَدَ إِلى الشيءِ يَسْنُدُ سُنوداً واستَنَدَ وتسانَد وأَسْنَد وأَسنَدَ غيرَه. ويقال: سانَدته إِلى الشيء فهو يتَسانَدُ إِليه أَي أَسنَدتُه إِليه؛ قال أَبو زيد: سانَدُوه، حتى إِذا لم يَرَوْه شُدَّ أَجلادُه على التسنيد وما يُسْنَدُ إِليه يُسَمَّى
Maddenin bağlantısı

السَّنَدُ: ما ارتَفَعَ من الأَرض في قُبُل الجبل أَو الوادي، والجمع أَسْنادٌ، لا يُكَسَّر على غير ذلك. وكلُّ شيءٍ أَسندتَ إِليه شيئاً، فهو مُسْنَد. وقد سنَدَ إِلى الشيءِ يَسْنُدُ سُنوداً واستَنَدَ وتسانَد وأَسْنَد وأَسنَدَ غيرَه. ويقال: سانَدته إِلى الشيء فهو يتَسانَدُ إِليه أَي أَسنَدتُه إِليه؛ قال أَبو زيد: سانَدُوه، حتى إِذا لم يَرَوْه شُدَّ أَجلادُه على التسنيد وما يُسْنَدُ إِليه يُسَمَّى مِسْنَداً، وجمعه المَسانِدُ. الجوهري: السَّنَدُ ما قابلك من الجبل وعلا عن السفح. والسَّنَدُ: سنود القوم في الجبل. وفي حديث أُحُد: رأَيت النساءَ يُسْنِدْن في الجبل أَي يُصَعِّدْن، ويروى بالشين المعجمة وسنذكره. وفي حديث عبد الله بن أَنيس: ثم أَسنَدوا إِليه في مَشْرُبة أَي صَعِدوا. وخُشُبٌ مُسَنَّدة: شُدِّد للكثرة. وتَسانَدْتُ إِليه: استَنَدْتُ. وساندْت الرجلَ مسانَدَةً إذا عاضَدْتَهُ وكاتَفْتَه. وسَنَدَ في الجبل يَسْنُدُ سُنوداً وأَسنَد: رَقِيَ. وفي خبر أَبي عامر: حتى يُسْنِدَ عن يمين النُّمَيرِة بعد صلاة العصر. والمُسْنَد والسَّنِيد: الدَّعِيُّ. ويقال للدعِيِّ: سَنِيدٌ؛ قال لبيد: كريمٌ لا أَجدُّ ولا سَنِيدُ وسَنَد في الخمسين مثلَ سُنود الجبل أَي رَقيَ، وفلانٌ سَنَدٌ أَي معتَمَدٌ. وأَسنَد في العَدْو: اشتدّ وجَمَّد. وأَسنَد الحديثَ: رفعه. الأَزهري: والمُسْنَد من الحديث ما اتصل إِسنادُه حتى يُسْنَد إِلى النبي، صلى الله عليه وسلم، والمُرْسَل والمُنْقَطِع ما لم يتصل. والإِسنادِ في الحديث: رَفْعُه إِلى قائله. والمُسْنَدُ: الدهر. ابن الأَعرابي: يقال لا آتيه يَدَ الدهر ويَدَ المُسْنَد أَي لا آتِيهِ أَبداً. وناقة سِنادٌ: طويلة القوائم مُسْنَدَةُ السَّنام، وقيل: ضامرة؛ أَبو عبيدة: الهَبِيطُ الضامرة؛ وقال غيره: السِّنادُ مثله، وأَنكره شمر. وناقة مُسانَدةُ القَرى: صُلْبَتُه مُلاحِكَتُه؛ أَنشد ثعلب: مُذَكَّرَةُ الثُّنْيا مُسانِدَةُ القَرَى، جُمالِيَّة تَخْتَبُّ ثم تُنيبُ ويروى مُذَكِّرة ثنيا. أَبو عمرو: ناقة سناد شديدة الخَلْق؛ وقال ابن برزج: السناد من صفة الإِبل أَن يُشْرِفَ حارِكُها. وقال الأَصمعي في المُشْرِفة الصدر والمُقَدَّم وهي المُسانِدَة، وقال شمر أَي يُساند بعض خلقها بعضاً؛ الجوهري: السِّناد الناقة الشديدة الخلق؛ قال ذو الرمة: جُمالِيَّةٌ حَرْفٌ سِنادٌ، يُشِلُّها وظِيفٌ أَزَجُّ الخَطوِ، ظَمآنُ سَهْوَقُ جُمالِيَّة: ناقة عظيمة الخَلْق مُشَبَّهَة بالجمل لعُظْم خلقها. والحَرْفُ: الناقة الضامرة الصُّلعبة مشبهة بالحَرْف من الجبل. وأَزَجُّ الخَطْوِ: واسِعُه. وظَمآنُ: ليس بِرَهِلٍ، ويروى رَيَّانُ مكان ظمآنُ، وهو الكثير المخ، والوَظِيفُ: عظم الساق، والسَّهْوَقُ: الطويل. والإِسنادُ: إِسناد الراحلة في سيرها وهو سير بين الذّمِيلِ والهَمْلَجَة. ويقال: سَنَدْنا في الجَبل وأَسنَدْنا جَبَلَها فيها (* قوله «جبلها فيها» كذا بالأصل المعوّل عليه ولعله محرف عن خيلنا فيه أو غير ذلك) . وفي حديث عبد الله بن أَنيس: ثم أَسَندُوا إِليه في مَشْرُبَة أَي صَعِدوا إِليه. يقال: أَسنَدَ في الجبل إِذا ما صَعَّدَه. والسنَدُ: أَن يَلْبَسَ قميصاً طويلاً تحت قميص أَقَصَر منه. ابن الأَعرابي: السَّنَدُ ضُروبٌ من البرود. وفي الحديث: أَنه رأَى على عائشة، رضي الله عنها، أَربعة أَثواب سَنَدٍ، وهو واحد وجمع؛ قال الليث: السَّندُ ضرب من الثياب قميص ثم فوقه قميص أَقصر منه، وكذلك قُمُص قصار من خِرَق مُغَيَّب بعضها تحت بعض، وكلُّ ما ظهر من ذلك يسمى: سِمْطاً؛ قال العجاج يصف ثوراً وحشيّاً: كَتَّانُها أَو سنَدٌ أَسماطُ وقال ابن بُزُرخ: السنَدُ الأَسنادُ (* قوله «السند الأسناد» كذا بالأصل ولعله جمعه الاسناد أي بناء على أن السند مفرد، وحينئذ فقوله: جبة أسناد أي من أسناد.) من الثياب وهي من البرود، وأَنشد: جُبَّةُ أَسنادٍ نَقِيٌّ لونُها، لم يَضْرِبِ الخيَّاطُ فيها بالإِبَرْ قال: وهي الحمراء من جِبابِ البرود. ابن الأَعرابي: سَنَّدَ الرجلُ إِذا لَبِس السَّنَد وهو ضرب من البرود. وخرجوا مُتسانِدينَ إِذا خرجوا على راياتٍ شَتَّى. وفي حديث أَبي هريرة: خرج ثُمامة بن أُثال وفلان مُتسانِدَين أَي مُتعاوِنَين، كأَنَّ كل واحد منهما يُسْنِدُ على الآخر ويستعين به.والمُسْنَدُ: خط لحمير مخالف لخطنا هذا، كانوا يكتبونه أَيام ملكهم فيما بينهم، قال أَبو حاتم: هو في أَيديهم إِلى اليوم باليمن. وفي حديث عبد الملك: أَن حَجَراً وُجد عليه كتاب بالمسند؛ قال: هي كتابة قديمة، وقيل: هو خط حمير؛ قال أَبو العباس: المُسْنَدُ كلام أَولاد شيث. والسِّنْد: جيل من الناس تُتاخم بلادُهم بلادَ أَهل الهند، والنسبة إِليهم سِنْديّ. أَبو عبيدة: من عيوب الشعر السِّنادُ وهو اختلاف الأَرْدادِ، كقول عَبِيد بن الأَبرص: فَقَدْ أَلِجُ الخِباءَ على جَوارٍ، كأَنَّ عُيونَهُنَّ عُيونُ عِينِ ثم قال: فإِنْ يكُ فاتَني أَسَفاً شَبابي وأَضْحَى الرأْسُ مِني كاللُّجَينِ وهذا العجز الأَخير غيره الجوهري فقال: وأَصبح رأْسُه مِثلَ اللُّجَينِ والصواب في إِنشادهما تقديم البيت الثاني على الأَول. وروي عن ابن سلام أَنه قال: السَّنادُ في القوافي مثل شَيْبٍ وشِيبٍ؛ وساندَ فلان في شعره. ومن هذا يقال: خرج القوم مُتسانِدين أَي على رايات شَتى إِذا خرج كل بني أَب على راية، ولم يجتمعوا على راية واحدة، ولم يكونوا تحت راية أَمير واحد. قال ابن بُزرُخ: يقال أَسنَد في الشعر إِسناداً بمعنى سانَدَ مثل إِسناد الخبر، ويقال سانَدَ الشاعر؛ قال ذو الرمة: وشِعْرٍ، قد أَرِقْتُ له، غَريبٍ أُجانِبُه المَسانِدَ والمُحالا ابن سيده: سانَدَ شعره سِناداً وسانَدَ فيه كلاهما: خالف بين الحركات التي تلي الأَرْدافَ في الروي، كقوله: شَرِبنا مِن دِماءِ بَني تَميمٍ بأَطرافِ القَنا، حتى رَوِينا وقوله فيها: أَلم ترأَنَّ تَغْلِبَ بَيْتُ عِزٍّ، جبالُ مَعاقِلٍ ما يُرْتَقَيِنا؟ فكسر ما قبل الياء في رَوِينا وفتح ما قبلها في يُرْتَقَيْنا، فصارت قَيْنا مع وينا وهو عيب. قال ابن جني: بالجملة إِنَّ اختلاف الكسرة والفتحة قبل الرِّدْفِ عيب، إِلاَّ أَنَّ الذي استهوى في استجازتهم إِياه أَن الفتحة عندهم قد أُجريَتْ مُجْرى الكسرة وعاقَبتها في كثير من الكلام، وكذلك الياء المفتوح ما قبلها قد أُجريت مجرى الياء المكسور ما قبلها، أَما تَعاقُبُ الحركتين ففي مواضع: منها أَنهم عَدَلوا لفظ المجرور فيما لا ينصرف إِلى لفظ المنصوب، فقالوا مررت بعُمَر كما قالوا ضربت عُمر، فكأَن فتحة راء عُمَر عاقبت ما كان يجب فيها من الكسرة لو صرف الاسم فقيل مررت بعُمرٍ، وأَما مشابهة الياء المكسور ما قبلها للياء المفتوح ما قبلها فلأَنهم قالوا هذا جيب بَّكر فأَغموا مع الفتحة، كما قالوا هذا سعيد دَّاود، وقالوا شيبان وقيس عيلان فأَمالوا كما أَمالوا سِيحان وتِيحان، وقال الأَحفش بعد أَن خصص كيفية السناد: أَما ما سمعت من العرب في السناد فإِنهم يجعلونه كل فساد في آخر الشعر ولا يحدّون في ذلك شيئاً وهو عندهم عيب، قال: ولا أَعلم إِلاَّ أَني قد سمعت بعضهم يجعل الإِقواءَ سناداً؛ وقد قال الشاعر: فيه سِنادٌ وإِقْواءٌ وتحْريدُ فجعل السناد غير الإِقْواء وجعله عيباً. قال ابن جني: وجه ما قاله أَبو الحسن أَنه إِذا كان الأَصل السِّناد إِنما هو لأَن البيت المخالف لبقية الأَبيات كالمسند إِليها لم يمتنع أَن يشيع ذلك في كل فساد في آخر البيت فيسمى به، كما أَن القائم لما كان إِنما سمي بهذا الاسم لمكان قيامه لم يمتنع أَن يسمى كل من حدث عنه القيام قائماً؛ قال: ووجه من خص بعض عيوب القافية بالسناد أَنه جار مجرى الاشتقاق، والاشتقاق على ما قدمناه غير مقيس، إِنما يستعمل بحيث وضع إِلاَّ أَن يكون اسم فاعل أَو مفعول على ما ثبت في ضارب ومضروب؛ قال وقوله: فيه سناد وإِقواءٌ وتحريد الظاهر منه ما قاله الأَخفش من أَن السناد غير الإِقواء لعطفه إِياه عليه، وليس ممتنعاً في القياس أَن يكون السناد يعني به هذا الشاعرُ الإِقواءَ نفْسَه، إِلاَّ أَنه عطف الإِقواءَ على السناد لاختلاف لفظيهما كقول الحطيئة: وهِنْد أَتى مِن دونِها النَّأْيُ والبُعْدُ قال: ومثله كثير. قال: وقول سيبويه هذا باب المُسْنَد والمُسْنَد إِليه؛ المسند هو الجزء الأَول من الجملة، والمسند إِليه الجزء الثاني منها، والهاء من إِليه تعود على اللام في المسند الأَول، واللام في قوله والمسند إِليه وهو الجزءُ الثاني يعود عليها ضمير مرفوع في نفس المسند، لأَنه أُقيم مُقام الفاعل، فإِن أَكدت ذلك الضمير قلت: هذا باب المُسْنَدِ والمُسْنَدِ هُو إِليه. قال الخليل: الكلام سَنَدٌ ومُسْنَدٌ، فالسَّنَدُ كقولك (* قوله «فالسند كقولك إلخ» كذا بالأصل المعوّل عليه ولعل الأحسن سقوط فالسند أَو زيادة والمسند). عبدالله رجل صالح، فعبدالله سَنَدٌ، ورجل صالح مُسْنَدٌ إِليه؛ التهذيب في ترجمة قسم قال الرياشي: أَنشدني الأَصمعي في النون مع الميم: تَطْعُنُها بخَنْجرٍ مِن لَحْم، تحتَ الذُّنابى، في مكانٍ سُخْن قال: ويسمى هذا السناد. قال الفراءُ: سمى الدال والجيم الإِجادة؛ رواه عن الخليل. الكسائي: رجل سِنْدَأْوَةٌ وقِنْدَأْوةٌ وهو الخفيفُ؛ وقال الفراءُ: هي من النُّوق الجريئَة. أَبو سعيد: السِّنْدَأْوَةُ خِرْقَة تكون وقايَةً تحت العمامة من الدُّهْن. والأَسْنادُ: شجر. والسَّندانُ: الصَّلاءَةُ. والسِّنْدُ: جِيل معروف، والجمع سُنودٌ وأَسْنادٌ. وسِنْدٌ: بلادٌ، تقول سِنْديٌّ للواحد وسِندٌ للجماعة، مثل زِنجيٍّ وزِنْجٍ. والمُسَنَّدَةُ والمِسْنَديَّةُ: ضَرْب من الثياب. وفي حديث عائشة، رضي الله عنها: أَنه رأَى عليها أَربعة أَثواب سَنَد؛ قيل: هو نوع من البرود اليمانِية وفيه لغتان: سَنَدٌ وسَنْد، والجمع أَسناد. وسٍَِنْدادٌ: موضع. والسَّنَدُ: بلد معروف في البادية؛ ومنه قوله: يا دارَ مَيَّةَ بالعَلْياءِ فالسَّنَدِ والعَلياءُ: اسم بلد آخر. وسِنداد: اسم نهر؛ ومنه قول الأَسْوَدِ بنِ يَعْفُر: والقَصْرِ ذِي الشُّرُفاتِ مِن سِنداد

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR273 harf
* س ن د * فلان * سَنَدٌ * أي معتمد و * سنَدَ * إلى الشيء من باب دخل و * اسْتَنَدَ * إليه بمعنى و * أَسْنَدَ * غيره و * الإسْنَادُ * في الحديث رفعه إلى قائله وخشب * مُسَنَّدَةٌ * شدد للكثرة و * سنْدٌ * بالكسر بلاد تقول * سِنْدِيٌّ * للواحد و * سِنْدٌ * للجماعة مثل زنجي وزنج
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR9.906 harf
السند، محركة ما قابلك من الجبل، وعلا عن السفح، هذا نص عبارة الصحاح. وفي التهذيب: والمحكم السند: ما ارتفع من الأرض في قبل الجبل، أو الوادي. والجع أسناد، لا يكسر على غير ذلك. والسند: معتمد الإنسان كالمستند. وهو مجاز. ويقال: سيد سند. وعن ابن الأعرابي: السند: ضرب من البرود اليمانية، وفي الحديث أنه رأى على عائشة رضي الله عنها أربعة أثواب سند ج: أسناد، وقال ابن بزرج: السند: واحد الأسناد من الثياب، وهي
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR16.295 harf
سَنَد اـِلَيْهِ 1 سَنَد اـِلَيْهِ ذ , (S, M, Msb, K,) aor. سَنُدَ , (S, M, Msb,) inf. n. سُنُودٌ; (S, M, Msb, K;) and سَنِدَ, aor. سَنَدَ ; (Msb;) and ↓ استند, [which is the most common,] (S, M, Msb, K,) and ↓ تساند, (S, M, A, K,) and ↓ اسند; (M, TA;) signify the same; (S, M, * Msb, K *;) i. e. He (a man, S, Msb, [and in like manner it is said of a thing,]) leaned, rested, or stayed himself,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.311 harf
سَنَدَ سَنَدَ U ( n. ac. سُنُوْد 27 ) a. [ Ila ], Leant, rested upon, against. b. [ La ], Was near to, close upon ( fifty ). c. [ Fī ], Mounted, ascended. سَنَّدَ سَنَّدَ II , a. Supported, stayed, propped up. سَاْنَدَ سَاْنَدَ III , a. Supported, helped, assisted. b. [ acc. & 'Ala ], Requited, recompensed for. أَسْنَدَ أَسْنَدَ IV a. [ acc. & Ila ], Made to rest or lean upon,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok25.130 harf
سند سَنَدَ - يَسْنُدُ - سَنَّدَ - يُسَنِّدُ - مُسَنَّد = مُسَنَّدَة سَنَدَ - يَسْنُدُ + كائن + شيئاً + إلى شيء: يدعمه ويشد من أزره بشده إلى شيء متين راسخ: يأتي إلى شيء آيل للسقوط والوقوع والتخرب، فيدعمه بوسيلة دعم بحيث يحفظ له توازنه واستقراره سَنَّدَ - يُسَنِّدُ: على وزن " فَعَّل َ " من " سَنَدَ - يَسْنُدُ ": جعله " يَسْنُدُ " إلى شيء على
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler13 mücavir (19 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. خشب

    1 ortak ayet · Haşeb (hı) : “Hatab” odun demektir

  2. جسم

    1 ortak ayet · Cesese yere uzanmş ağaç kütüğü demektir

  3. صيح

    1 ortak ayet · Sayha(sin) düzlüğe akıp yayılan sudur, bağırdığı zaman…

  4. حذر

    1 ortak ayet · Hızr (ha, zal) : Savaşta kullanılan savunma aleti, zırh gibi

  5. عجب

    1 ortak ayet · “Acem” yabancı, dil bilmeyen demektir

  6. أفك

    1 ortak ayet · Fek alt veya üst çene demektir

  7. عدو

    1 ortak ayet · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir

  8. حسب

    1 ortak ayet · Hisbe okun nişangah kısmına denir

  9. قتل

    1 ortak ayet · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  10. سمع

    1 ortak ayet · İşiten

  11. رأي

    1 ortak ayet · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  12. قول

    1 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

Geçtiği ayetler(1)

  1. … تُعْجِبُكَ أَجْسَامُهُمْ وَإِنْ يَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ كَأَنَّهُمْ خُشُبٌ مُسَنَّدَةٌ يَحْسَبُونَ كُلَّ صَيْحَةٍ عَلَيْهِمْ هُمُ الْعَدُوُّ فَاحْذَرْهُمْ قَاتَلَهُمُ …

    DayandırılanOnlara baktığında; gövdeleri hoşuna gider, konuşurlarsa; sözlerini dinlersin. Onlar giydirilmiş odunlar gibidir. Her gürültüyü kendi aleyhlerinde sanırlar. Düşman onlardır, sakın onlardan. Allah, canlarını alsın. Nasıl olup da döndürülüyorlar.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسند
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعمد, وكل, عضد
Zıt Kökخذل
Çekirdek Özet 1Bir şeyin başka bir varlığa yaslanması, dayanması, birleşerek destek alması ve dağın etekten yukarı yükselen dik yüzeyi
Çekirdek Özet 2Kendi başına ayakta duramayıp dış bir desteğe muhtaç olan, içi boş fakat dışarıdan dik duruyormuş gibi görünen dayanıksız yapı
Çekirdek Özet 3Hakikate ve içsel kuvvete dayanmayan her yapının, görünüşteki cüssesine rağmen dış bir desteğe bağımlı ve devrilmeye mahkûm oluşu
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir «yaslanma» eylemine indirgeyerek lafzın kofluğu, iç dayanaksızlığı ve haricî dayanağa bağımlı sahte duruşu niteleyen semantik derinliğini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سنKeskinleşme, öne doğru uzama, dikilme, akış veya pürüzsüz biçimde bir hatta yönelme; bu çekirdek سنن kökünde yol ve akış çizgisi, سنم kökünde devenin sırtında yükselen hörgüç, سني kökünde parıldama ve yücelik, سنبل kökünde sap üzerinde dikine yükselen başak anlamlarında belirgindirدKapı, sınır, set ve direnç bildiren sesin eklenmesiyle çekirdekteki dikilme ve yükselme hareketi, bir engele, duvara veya haricî bir desteğe yaslanarak durma ve dayanma anlamıyla somutlaşmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سdiken, destek; tutunma, dayanma, korumaVarlığın düşmesini engelleyen, onu dik tutan bir dayanağı veya tutunma noktasını imler
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkHareketin sürekliliğini, bir doğrultu boyunca kesintisiz uzanmayı ve taşınan kuvveti gösterir
دkapı; giriş, geçiş, hareketKarşılaşılan sınırı, dayanılan engeli, dikey yüzeyi ve kapanma/tutunma zeminini temsil eder
سندDesteğin bir hat boyunca dikey bir sınıra veya duvara yaslanarak tutunmasıBir gövdenin kendi iç dengesiyle değil, karşılaştığı dikey bir sınıra veya nesneye kuvvetini aktararak ayakta kalma hareketini kurar

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesnenin devrilmemek için başka bir nesneye, duvara veya direğe yaslanması; ayrıca dağın etek ile zirve arasında kalan, dikleşerek yükselen ve tırmanılan ön yüzü (سَنَدُ الجَبَلِ)
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairlerinden el-Accâc recezinde devenin bacaklarındaki sağlamlığı ve örtülerin üst üste binip birbirine dayanışını şu mısra ile tasvir etmiştir: كَتّانها أو سَنَدٍ أسماطِ
Erken Arapça kullanımBirbiri ardınca gelen ve birbirine raptedilen zaman dilimleri için kullanılan el-müsned (المُسْنَدُ: الدَّهْرُ) tabiri ile rivayeti ilk söyleyene kadar kesintisiz bağlama faaliyeti (الإسناد)

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça سند kökü, merkezi Sami dil sahasında «yaslanmak, dayanmak, desteklemek ve taşımak» anlamsal matrisiyle temsil edilir. Kökün Güney Arapçası ve Epigrafik Güney Arabistan (Himyerî/Saba) dillerindeki karşılığı, Güney Arabistan yazı sistemini adlandıran meşhur el-Müsned (m-s-n-d) formudur; bu kullanım yazının taş sütunlara, levhalara dikilerek veya birbirine raptedilerek yazılmasından yahut hükümlerin birbirine isnad edilmesinden kaynaklanır. Kuzeybatı Sami dillerinde (özellikle Ârâmîce ve İbrânîce) doğrudan s-n-d dizilimi yerine s-m-k (سمك) kökü daha yaygın olsa da, s-n-d kökünün geç dönem Süryânîce metinlerde dayanma ve aktarma bağlamında leksikal paralellerine rastlanır. Kökün temel Sami yönelimi, ağırlık merkezinin bir nesneden diğerine aktarılarak iki nesnenin birbirine raptedilmesi (inzemâme) ve bir yapının dik durmasının haricî bir desteğe bağlanması fikridir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir şeyin başka bir şeye bitiştirilerek yaslanması, dağın dikleşen cephesiAsıl anlam ağırlığın bir duvara, sırta veya zemine verilmesidir; sözün kaynağına dayandırılması (isnad) bu kökten türemiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Arapçası (Saba/Himyer) m-s-n-d yazıt formuDikilitaşlara kazınan, birbirine dayanan harflerden oluşan kadim kitabe türü; haberin kaynağa raptıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışındaki Afro-Asyatik kollarda kanıtlanmış güvenilir soydaş tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Lisān al-ʿArab, Tāj al-ʿArūs, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سندAnlamlıDayanmak, yaslanmakBir gövdenin haricî bir desteğe dayanarak dik durması veya sözün kaynağına bağlanmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
سدنAnlamlıÖrtmek, hizmet etmekKâbe'nin örtüsünü tutma ve kapıcılığını/hizmetini üstlenme vazifesi (sidâne)Kur'an'da geçmez; Kâbe'ye perde germekle bağlantılıdır
نسدKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
ندسAnlamlıDürtmek, zeki ve uyanık olmakMızrakla deşmek, sezgiyle meselenin derinine nüfuz etmekKur'an'da geçmez; derinliği yoklama anlamı taşır
دسنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn ve Tahdhīb'e göre mühmeldir
دنسAnlamlıKirlenmek, lekelenmekBir şeyin pisliğe bulaşması, şerefe veya elbiseye leke gelmesiKur'an'da geçmez; kir ve kusur bildiren olumsuz kök

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سندMerkezBir nesneye dayanarak dik durmaAğırlığı dış bir desteğe vererek ayakta kalma; içsel güçten yoksunluk iması barındırabilirKendi öz dengesiyle değil, dayandırıldığı nesne sayesinde dik duran gövde
عمدKomşuSütunla ve temelden desteklemeعمد doğrudan taşıyıcı ana omurgayı ve direği kurar; سند ise sonradan bir kenara yaslanmayı anlatırGörünür veya görünmez ana taşıyıcı sütun vazifesi görme
وكلKomşuGüvenip işi birine bırakmaوكل iradi ve ahlaki bir yetkilendirme ve teslimiyettir; سند fiziki veya mekanik dayanmayı öne çıkarırBir kimsenin gücüne, emanetine güvenerek sırtını ona dayama
عضدKomşuPazı ve yan güçle arka çıkmaعضد iki eşit veya yakın gücün yan yana gelip birbirini takviye etmesidirKişinin kolu, kanadı veya yan kuvveti olarak direnç sağlama
خذلZıtDesteksiz bırakma, yüzüstü koymaخذل desteğin çekilmesiyle varlığın desteksiz ve yapayalnız yere düşmesidirİhtiyaç anında yardım ve dayanağı keserek çökmeye terk etme

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسندYaslanmak, dayanmakBir nesnenin başka bir varlığa ağırlığını vererek ayakta durması, isnadKesin
Latincereclinare, fulcireYaslanmak, desteklemekReclinare bir yere geriye doğru yaslanmayı, fulcire ise alttan/yandan destek vurmayı karşılar; isnad bağlamını içermezGüçlü
İngilizcelean against, prop up, supportBir yere yaslanmak, payanda ile durmakProp up kof bir yapının düşmemesi için desteklenmesini tam karşılar; isnad terimindeki nakil zincirini karşılamazGüçlü
Almancaanlehnen, stützenYaslanmak, desteklemekBir duvara veya nesneye eğilerek dayanmayı anlatır; sözlükteki mecazi rivayet boyutunu dışarıda bırakırGüçlü
Fransızcas'appuyer, étayerDayanmak, payandalamakBir yüzeye yaslanıp ağırlığı aktarmayı ve çökmemesi için payanda koymayı ifade ederGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lane's Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مُسَنَّدَةٌDuvara dayandırılmış, kütük gibi kof ve haricî destekle duran nesneMünafıkların dış görünüşlerinin aldatıcı heybetine karşın ruhsal, akli ve imâni olarak içi boş kütükler gibi bir yere yaslanarak durduklarını beyan eden bağlam: Münâfikûn 63:4

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİstinad ve itimatÂlemin varlığının zatı gereği değil, Vacibü'l-Vücud olan Allah'a isnad edilmesi ve O'na dayanmasıVarlıkların ontolojik olarak kendi başına kaim olamayıp ilahi kudrete bağımlı oluşu
FıkıhHükmün illet ve delile isnadıHükümlerin sübûtunda şer'i delile (nassa) dayanma zorunluluğu ve re'yin nakle isnadıKeyfi içtihadın reddedilerek hükmün muteber bir asla dayandırılması
TefsirMünafıkların psikolojisiMünafıkların dış kalıplarının gösterişli, fakat içlerinin cansız kalaslar gibi duvara muhtaç oluşuBedensel azamet ile ahlaki ve zihni acziyet arasındaki derin çelişki
HadisRivayet zinciri (İsnad ve Müsned)Bir metnin Hz. Peygamber'e kadar uzanan raviler zinciriyle mevsuk kılınmasıMetnin güvenilirliğini sağlayan tarihsel ve metodolojik aktarım bağı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve tevekkülAllah'a dayanma (i'timad)Kalbi sahte dayanaklardan arındırmaKulun geçici ve kof dünyevi güçlere değil, mutlak varlığa istinad etmesiKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiBilginin kaynağa isnadı (isnad)Doğrulanabilirlik ve denetimİddia veya bilginin köksüz bırakılmayıp güvenilir bir referansa bağlanmasıKesin
SiyasiOtorite ve meşruiyetTaban desteği ve ittifak (tesânüd)İktidarın çöküşünü engellemeKendi meşruiyetine ve ahlakına dayanmayan iktidarın dış payandalarla ayakta durmasıGüçlü
İktisadiFinansal yapıVarlık teminatı ve kredi dayanağıKof borçlanmaya karşı reel zeminÜretimden kopuk spekülatif sermayenin reel bir iktisadi varlığa istinad ettirilmesiGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerMekanikte payanda kuvveti ve haricî destek vektörüKendi ağırlık merkezi zemin üzerinde kararlı denge oluşturamayan bir cismin, düşmeyi engellemek için dikey bir yüzeyden aldığı normal tepki kuvvetiGüçlü
Beşeri bilimlerSosyolojide kurumsuzlaşma ve kof elitizmToplumsal tabanını ve iç dinamizmini kaybetmiş elitlerin, dış güç odaklarına veya zor aygıtlarına yaslanarak varlığını sürdürme haliGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü Münâfikûn suresindeki ayette sadece «duvara dayanmış iri adamlar» gibi fiziksel bir duruşa indirgeyip lafzın ahlaki, epistemolojik ve varoluşsal çürüme içeriğini göz ardı etmek
Kur'an içi daha geniş anlamKök, insanın vahiyden, imandan ve ahlaki şuurdan koptuğunda ne kadar iri, gösterişli ve söz ustası olursa olsun, kendi ayakları üstünde duramayan cansız bir kütüğe (haşeb) dönüştüğünü gösterir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataŞekli ve lafzı mükemmel görünen her toplumsal yapıyı veya kişiyi güçlü zannetmek; iç dinamik yoksunluğunu ve dış dayanak çöktüğünde anında yıkılacak olan dayanıksızlığı teşhis edememek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da yalnızca tek bir yerde geçmesine rağmen, nifakın ve içsel boşluğun psikolojik ve sosyolojik anatomisini eşsiz bir piktografik imgeyle (duvara dayatılmış kütükler) somutlaştırdığı için hayati öneme sahiptir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Münafıkların dış görünüşleri ile içsel mahiyetleri arasındaki uçurumu, söz söyleme kabiliyetleri ile eylemsel korkaklıklarını sergileyen ayetlerde (özellikle Münâfikûn suresi bağlamında) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Fiziksel cesamet, hitabet yeteneği ve gösterişli kılık kıyafetin hakiki güç ve dirilik anlamına geldiği yanılgısını yıkar; içsel imandan yoksun kalıpların sadece bir payandaya muhtaç cansız nesneler olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir gövdenin kendi dengesini kuramayarak dikey bir duvara veya desteğe yaslanması, ağırlığını haricî bir sınıra vererek ayakta kalması.
  • Soyut anlamÖzden, ruhtan ve zihinsel melekeden yoksun oluşun dışsal bir dayanakla gizlenmesi; bilginin kaynağa raptı veya varlığın haricî bir desteğe bağımlılığı.
  • Sistematik karşılıkİç enerjisi sıfır olan bir sistemin, varlığını yalnızca haricî bir kuvvet vektörünün reaksiyonuyla sürdürebilmesi ve bu destek çekildiğinde kaçınılmaz olarak yıkılması.
  • LaTeX modeliFi=0  ⟹  Rext=Wvelim⁡Rext→0S=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde Fi, sistemin iç dinamik dengesini ve ahlaki/imâni öz kuvvetini; W, sistemin dışarıdan görünen cüssesini ve ağırlığını; Rext, sistemin ayakta kalabilmek için duvardan veya haricî payandadan aldığı dış tepki kuvvetini temsil eder. İç kuvvet sıfır olduğunda (Fi=0), bütün ağırlık dış dayanağa biner (Rext=W). Haricî dayanak desteği sıfıra yaklaştığında (lim⁡Rext→0), sistemin dengesi ve varlığı çöker (S=0).
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س