سوح
س - و - ح
KÖK- 1 geçiş
- 1 ayet
- 1 sîga
- 11 sözlük
Seyh (sin,ha): Düz alanda yayılan sudur.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(11)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Seyh (sin,ha): Düz alanda yayılan sudur.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.166 harfباب الحاء والسين و واي معهما
ح س و، ح س ي، ح و س، س ح و، س ح ي، س و ح، س ي ح، ح ي س مستعملات
حسو:
الحَساءُ- ممدود- اسمُ ما يُحْسَى. والفعل: حَسا يَحْسُو حَسْوا.
والحُسْوةُ: مِلْءُ الفَمِ. يقال: اتَّخذوا له حَسِيَّة على فعلية، والحُسْوَةُ: الشيء القليل منه.
حسي:
الحِسْيُ: موضعٌ سهْلٌ يَسْتَنْقِعُ فيه الماء، ولا يلبث أن يْنْضَبَ، وجمُعُه: أحساء.
وربّما حفر فنَبَعَ الماءُ بالقُرب منه. تقول:
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR56 harfساحَةُ الدار: باحَتُها، والجمع ساحٌ وساحات، وسوحٌ أيضاً.
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR9.145 harf(باب السين والواو وما يثلثهما)
(سوي) السين والواو والياء أصلٌ يدلُّ على استقامةٍ واعتدالٍ بين شيئين. يقال هذا لا يساوي كذا، أي لا يعادله. وفلانٌ وفلانٌ على سَوِيّةٍ من هذا الأمر، أي سواءٍ. ومكان سُوىً، أي مَعْلَمٌ قد عَلِمَ القومُ الدّخولَ فيه والخروج منه. ويقال أسْوَى الرّجلُ، إذا كان خَلَفُهُ وولدُهُ سَوِيّاً.
وحدَّثنا علي بن إبراهيم القَطّان، عن علي بن عبد العزيز، عن أبي عُبيد، عن الكسائيّ
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR159 harfس و ح
عمر الله تعالى بك ساحتك.
وتقول: احمرّ اللوح واغبرت السوح إذا وقع الجدب.
وقال أبو ذؤيب: وكان سيان أن لا يسرحوا نعماً أو يسرحوه بها واغبرت السوح
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR200 harfالسَّاحةُ: الناحية، وهي أَيضاً فَضاء يكون بين دُور الحَيِّ. وساحةُ الدار: باحَتُها، والجمع ساحٌ وسُوحٌ وساحاتٌ، الأُولى عن كراع؛ قال الجوهري: مثل بَدَنةٍ وبُدْنٍ وخَشَبَةٍ وخُشْبٍ والتصغير سُوَيْحَةٌ.
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR86 harf* س و ح * * سَاحَةُ * الدار باحتها والجمع * ساحٌ * و * سَاحَاتٌ * و * سُوحٌ * بوزن روح
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR171 harfالساحة: الناحية، و هي أيضا فضاء يكون بين دور الحي . وساحة الدار: باحتها. ج ساح وسوح وساحات ، الأولى عن كراع. قال الجوهري: مثل بدنة وبدن، وخشبة وخشب. والتصغير سويحة.
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR1.330 harfسَاحٌ
سَاحٌ ذ [originally سَوَحٌ]: see what follows.
سَاحَةٌ
سَاحَةٌ ذ [originally سَوَحَةٌ] The court, or open area, of a house; i. e. a spacious vacant part or portion thereof, in which is no building; (Msb voce عَرْصَةٌ;) a part of a house in which is no building nor roof: (Har p. 33:) its بَاحَة: (S:) or its yard; i. e. a spacious place in front of a house: (Msb in the present art.:) or a
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR240 harfسَاحَ
سَاحَ ( w ) U ( n. ac. سَوْح 1 ),
a. see سَيَحَ I ( c ).
سَاحَة
سَاحَة [ 1tA ] , ( pl. سَاح [ 1A ] , سُوْح [ 3 ] ),
a. Court, yard; field.
سَائِ
سَائِ [ 21 ] , ( pl. سُيَّاح [ 29 ] ),
a. see سَيَحَ [ 21 ].
b. Hermit, recluse.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR25.433 harfسوح
1.BAB
سَاحَ - يَسُوْحُ - سَاحَة
سَاحَ - يَسُوْحُ + المكان أو الأمر: يتسع ويكون رحباً فسحاً لأمر أو شيء
سَاحَة - السَّاحة: أصلها " سائحة" اسم فاعل صفة مشبهة من " سَاحَ - يَسُوْحُ": اسم مكان منه: المكان الفسيح الواسع: وهي اصطلاحاً: الناحية والفضاء بين دور الحي التي يتجول فيها أهل الحي بسهولة ورحابة وراحة
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "
Mücavir kökler4 mücavir (5 toplam)
Geçtiği ayetler(1)
فَإِذَا نَزَلَ بِسَاحَتِهِمْ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ
Onların sahalarınaFakat o, yurtlarına indiğinde uyarılanların sabahı ne kötü olur.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سوح |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Ecvef (orta harfi illetli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | فضو, رحب, عرص |
| Zıt Kök | ضيق |
| Çekirdek Özet 1 | Evlerin veya yerleşimin ortasında kalan geniş, açık ve düz avlu alanı |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi uyarının ve azabın doğrudan muhatapların korunaklı merkezine, yaşam sahasına inişi |
| Çekirdek Özet 3 | Güvenlik alanı varsayılan özel ve toplumsal mahremiyet sahasının kaçınılmaz yüzleşmeye açılması |
| Kritik Hata Riski | Kelimeyi sadece sıradan bir arsa veya coğrafi meydan sanarak, tehdidin kavmin tam merkezine ve sığınağına eriştiği kuşatıcı anlamı gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سو | Genişleme, uzama, bir yöne doğru yayılma ve tesir sahası oluşturma (örnek: سور duvarla çevreleme/yükselme, سوق sevk etme/ilerletme, سوم salıverme/işaretleme) | ح | Sınırlandırılmış, çevrelenmiş bir açıklık veya düzlük belirterek yayılma hareketini korunaklı bir yerleşim alanının iç avlusuna dönüştürmüştür. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Tutunma, sabitlenme, zeminde yayılma veya çevreleyen unsurların desteği |
| و | Çengel, çadır kazığı | Bağlantı kurma, iki alanı birbirine ekleme, çadırların ve yapıların ortak merkezi |
| ح | Çit, duvar | Çevirme, sınırlandırma, koruma ve dışarıdan ayrılmış mahrem alan oluşturma |
| سوح | Çevrelenmiş yapıların ortasında kalan ortak açıklık | Çadırların veya konutların sınırlandırdığı, birbiriyle bağlandığı iç yaşam ve toplanma alanını oluşturur. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Evlerin, çadırların veya kabile yerleşiminin çevrelediği, üzerinde yapı bulunmayan düz, ferah ve açık iç avlu veya meydan (bahle). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Ebû Züeyb el-Hüzelî kuraklık ve kıtlık vaktini anlatırken açık avluların tozlandığını şu mısrayla zikreder: وَكَانَ سِيَّانِ أَنْ لَا يَسْرَحُوا نَعَمًا / أَوْ يَسْرَحُوهُ بِهَا وَاغْبَرَّتِ السُّوحُ |
| Erken Arapça kullanım | Erken Arap dilinde bir kimsenin koruma veya hâkimiyet alanına tecavüz edildiğinde ya da oraya ansızın bir felaket veya konuk indiğinde bu durum «filanın sahasına indi» (نَزَلَ بِسَاحَتِهِ) ibaresiyle ifade edilmiştir. |
Kaynak Asâsü'l-Belâga, Lisânü'l-Arab, Kitâbü'l-ʿAyn.
Sami etimolojik katman
Arapça سوح kökü, ev veya yerleşim birimlerinin çevrelediği açık alan anlamına gelen «sâha» (سَاحَة) kelimesinde kristalleşmiştir. Kök, semantik açıdan suyun yüzeyde yayılması ve genişlemesi anlamına gelen سيح kökü ile çok yakın bir eksende durur; bu yönüyle açık bir düzlemde yatay yayılma ve boşluk mefhumuna dayanır. Kuzeybatı Sami dillerinde ve İbranicede açık alan veya gezinme alanı bildiren kullanımlarla paralellik gösteren kök unsurları bulunmakla birlikte, klasik Arapçada yerleşim mimarisine (avlu, meydan, kabile içi ortak boşluk) bağlı semantik özelleşme oldukça belirgindir. Kökün asli yapısı, çöl hayatında çadırların ve evlerin ortasında bırakılan, hem toplanma hem de ortak yaşam alanı olarak kullanılan korunaklı düzlüğü adlandırmak üzere sabitleşmiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisânü'l-Arab, Maqāyīs al-Lugha.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | سوح ve سيح geçişkenliği | Yatay serbestlik, akışkan yayılma ve etrafı yapılarla çevrili düz açıklık anlamı iç dilde sabittir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Aramice yatay açıklık ve gezinme bildiren morfemler | Geniş bir alanda bulunma veya ferah düzlük mefhumuyla semantik akrabalık taşır. | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışında doğrulanmış bir soydaş biçim tespit edilmemiştir. | Veri bulunamadı |
Kaynak David Cohen, Maqāyīs al-Lugha.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سوح | Anlamlı | Açık alan, avlu | Evlerin ve çadırların çevrelediği ortak düzlük | Hedef kök; Kur'an'da geçer (Sâffât 37:177). |
| سحو | Anlamlı | Sıyırmak, kabuğunu soymak | Bir nesnenin yüzeyini sıyırıp açığa çıkarma | Kur'an'da geçmez; yüzeyi düzleme fikriyle bağlantılıdır. |
| وسح | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir. |
| وحس | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir. |
| حسو | Anlamlı | Yudumlamak, içmek | Sıvıyı azar azar ağza alıp çekmek | Kur'an'da geçmez; içe çekme ve sindirme hareketi. |
| حوس | Anlamlı | Karıştırmak, aramak, teftiş etmek | Bir topluluğun veya yerin içine girip altını üstüne getirmek | Kur'an'da حوس kökünden fiil geçer (İsrâ 17:5). |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سوح | Merkez | Yaşam alanının açık meydanı | Evlerin sınırladığı, doğrudan yaşamın sürdüğü korunaklı iç avlu | Kuşatılmışlığın içinde doğrudan hedef alınabilir merkezi açıklık. |
| فضو | Komşu | Sınırsız genişlik | Herhangi bir çevreleme veya sınır olmaksızın uzanan boşluk ve geniş alan | Sınırları belirsiz dış boşluğu ifade eder. |
| رحب | Komşu | Genişlik, ferahlık | Darlık karşıtı olarak geniş bir alana veya hacme sahip olma durumu | Fiziksel veya manevi bir yerleşim yerinden ziyade nitelik olarak ferahlıktır. |
| عرص | Komşu | Yapısız geniş arsa | Üzerinde henüz bina bulunmayan veya binalar arasındaki geniş meydan | Genellikle binasız, boş ve oyun/hareket meydanı anlamında yoğunlaşır. |
| ضيق | Zıt | Darlık, sıkışıklık | Alanın yetersizliği, hareket imkânının kısıtlanması ve boğuculuk | Darlık, sıkışıklık ve kaçış alanının kalmaması halidir. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سوح | Açık avlu, hane sahası | Evlerin çevrelediği ortak iç düzlük ve yerleşim merkezi | Kesin |
| Latince | atrium, area | İç avlu, açık alan | Özellikle konutların ortasındaki merkezi toplanma ve yaşam boşluğunu karşılar | Güçlü |
| İngilizce | courtyard, premises, domain | İç avlu, mülkiyet/yaşam alanı | Yalnızca coğrafi meydanı değil, bir merkeze ait yerleşim sahasını kapsar | Güçlü |
| Almanca | Innenhof, Hofraum | İç avlu, bina alanı | Konutların ortasında kalan korunaklı düz alanı ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | cour, parvis | Avlu, meydan | Bir yerleşimin veya yapının hemen önünde/içinde uzanan açık sahayı karşılar | Güçlü |
Kaynak Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| بِسَاحَتِهِمْ | Kavmin yerleşim ve mahremiyet merkezine, avlusuna inen azap | Uyarılara kulak asmayan inkârcıların güvenli sandıkları kendi yurtlarının tam kalbinde felaketle yüzleşmeleri bağlamı (Sâffât 37:177). |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi vaad ve tehdidin vukuu | Azabın ertelenmesi sonrası inkârcıların güvenli yurtlarında gafil avlanması ve ilahi adaletin kaçınılmazlığı | İlahi tehdidin muhatabın en korunaklı sığınağına kadar nüfuz etmesi. |
| Fıkıh | İrtifak ve ortak mülkiyet hakları | Evlerin önündeki veya arasındaki ortak sahanın kullanım sınırları, yol hakkı ve komşuluk hukuku | Hane halkının ve kabilenin ortak kullanımındaki dokunulmaz açık alan. |
| Tefsir | Sâffât 37:177 tefsiri | Askeri baskınların şafak vakti kabile meydanına inmesi metaforu üzerinden kıyamet ve helak tasviri | Ansızın kapıya dayanan ve kaçışı imkânsız kılan kuşatıcı akıbet. |
| Hadis | Askeri harekât ve fetih dili | Peygamberimizin Hayber önlerine indiğinde Sâffât 37:177 ayetini okuyarak düşman yurduna girişini bildirmesi | Düşmanın kalbine, iç güvenliğine ve yaşam merkezine doğrudan hâkim olma. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tehdit ve uyarı | Kaçınılmaz hesap sahası | Güvenlik yanılsamasını kırma | Bireyin veya toplumun ilahi ilkelerden kaçamayacağını, uyarının doğrudan kendi merkezine ineceğini gösterir. | Kesin |
| İlmi | Mekân tahlili | Odaklanmış etkileşim sahası | Çevre ile merkez ilişkisini kurma | Yapılaşmanın arasında bırakılan boşluğun, sistemin işleyişi ve iletişimi için vazgeçilmez zemin olmasıdır. | Güçlü |
| Siyasi | Hâkimiyet ve egemenlik | Otoritenin merkezi alanı | Egemenliğin doğrudan tecellisi | Bir otoritenin tehdidi veya hâkimiyeti sınırda değil, doğrudan yönetilenlerin yaşam alanında kurmasıdır. | Güçlü |
| İktisadi | Ortak alan ve mülkiyet | Kamusal/yarı kamusal zemin | Lojistik ve ortak paylaşım | Özel mülklerin birleştiği avlunun ekonomik ve sosyal hareketliliği sağlayan ortak alan işlevi görmesidir. | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Potansiyel kuyu / Çekim merkezi alanı | Parçacıkların çevrelediği, enerjinin veya kuvvetin doğrudan etki ettiği merkezi etkileşim bölgesi; sınır şartlarının belirlediği iç hacim. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Mahremiyet çemberi ve güvenli alan sendromu | Toplulukların kendilerini en dokunulmaz hissettikleri iç mekânda dahi dışsal baskı veya değişimle yüzleşmek zorunda kalmaları olgusu. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | «Sâha» kelimesini günümüzdeki spor sahası, arsa veya herhangi bir boş arazi anlamıyla sınırlı düşünmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bir kavmin, ailenin veya toplumun en mahrem, korunaklı, yaşamın bizzat aktığı merkez ve iç toplanma alanıdır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Sâffât 37:177 ayetindeki tehdidi sıradan bir coğrafi iniş gibi algılayıp, uyarının inkârcıların sahte güvenlik duvarlarını yerle bir eden psiholojik ve ontolojik baskın boyutunu gözden kaçırmak. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İlahi azabın ve uyarının muhatabı uzaktan değil, en güvende hissettiği kendi özel yaşam sahasında (sâha) yakalayacağını somutlaştırdığı için önemlidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Peygamberlerin tebliğine karşı acele azap isteyen inkârcıların akıbetini ve ilahi müdahalenin kaçınılmazlığını anlatan ayet grubunda (Sâffât 37:176-179) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Azabın ve ilahi yüzleşmenin sadece soyut veya uzak bir gelecekte kalmayıp, inkâr edenlerin tam yaşam merkezlerine inen somut bir gerçeklik olduğunu ortaya koyarak gaflet algısını düzeltir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamEvlerin, çadırların veya yerleşim birimlerinin çevrelediği, ortada kalan düz, açık ve ortak iç avlu.
- Soyut anlamBir topluluğun veya bireyin en korunaklı, dokunulmaz ve güvenli kabul ettiği varoluşsal merkezinin dışsal bir hüküm veya kaçınılmaz bir gerçeklikle kuşatılması.
- Sistematik karşılıkGüvenlik yanılsaması üreten kapalı bir sistemin tam merkezine yönelen kaçınılmaz dış müdahale.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde (sâha) çevrelenmiş korunaklı yaşam sahasını, ise dışarıdan inen ilahi azap veya hükmü temsil eder. Azabın sahaya inmesi kesişimi () sıfırdan farklı kılar ve bu durum iç bölgenin tamamen bu hükmün tesiri altına girmesiyle () sonuçlanır; sığınak kaçışsız bir hesap alanına dönüşür.