شطأ

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ش-ط-أ2 sîga, 45 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.تورشَطْأَهُشجرشطأبقعشَاطِئِأزرسومبركغيظنجلأثر

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 45

▶ Ağı aç (3B)

شطأ

ش - ط - أ

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 11 sözlük

Bitki filizidir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: شطء

Notlarım

Sözlükler(11)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Bitki filizidir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.448 harf
باب الشين والطاء و و ا ي ء معهما ش ط و، ش و ط، ش ي ط، ط ي ش، ش ط أ، ط ش أ مستعملات شطو: الشَّطويّة: ضربٌ من ثياب الكتان، يعمل بأرضٍ يقالُ لها: شطا. شوط: الشَّوط: جريُ مرةٍ، إلى الغاية، والجميعُ: الأشواط، ويستعمل في غير هذا، قال الراجز: وبارحٍ معتكر الأشواطِ يعني: الرَّيح. شيط: الشَّيط: شيطوطة الحم إذا مستّه النّار، يتشيَّطُ منه، فيحترق بعضه، كما يتشيط الشَّعر أو الحبل. وتشيط الدم إذا إلى
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR5.214 harf
ش ط ( و ا ي ء ) شوط ، شيط ، شطأ ، طاش ، وطش ، طشأ . شوط شيط : قال الأصمعي : شاط يشُوطُ شَوْطاً ، إذا عَدَا شوطاً . ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : شوَّطَ الرجل إذا طَوَّلَ سَفَرَه . وقال الليث : الشوْطُ : جَرْيُ مَرَّة إلى الغاية ، والجميع الأَشواط . وقال رؤبة : وبَاكرٍ مُعْتَكرِ الأَشواط يعني الريح . ويقال : الشوطُ بَطِينٌ ، أي بَعيد . وفي الحديث : ( أَنَّ سفينةَ أَشاطَ دَمَ جَزُورٍ بجَذْلٍ فَأَكَلَه
Maddenin bağlantısı

ش ط ( و ا ي ء ) شوط ، شيط ، شطأ ، طاش ، وطش ، طشأ . شوط شيط : قال الأصمعي : شاط يشُوطُ شَوْطاً ، إذا عَدَا شوطاً . ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : شوَّطَ الرجل إذا طَوَّلَ سَفَرَه . وقال الليث : الشوْطُ : جَرْيُ مَرَّة إلى الغاية ، والجميع الأَشواط . وقال رؤبة : وبَاكرٍ مُعْتَكرِ الأَشواط يعني الريح . ويقال : الشوطُ بَطِينٌ ، أي بَعيد . وفي الحديث : ( أَنَّ سفينةَ أَشاطَ دَمَ جَزُورٍ بجَذْلٍ فَأَكَلَه ) . قال الأصمعي : أشاطَ دَمَ جَزْورٍ ، أي سَفَكه ، فشاط يَشيطُ ، وأَشاط فلانٌ فُلاناً إذا أَهْلَكَهُ . وقال غيره : أَصْلُ الإشاطة الإحْراق ، يقال : أَشاط فلانٌ دم فلان ، إذا عَرَّضَهُ للقَتْل . وروي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( إذا اسْتشاطَ السُّلطان تَسَلَّطَ الشيطان ) . قوله : اسْتَشاطَ السُّلطان ، أي تَحَرَّق من شدَّةِ الغضب ، وتَلَهَّبَ وصار كأنه نارٌ . ويقال : شاطَ السَّمْنُ يشيطُ ، إذا نَضِجَ حتى يحترق ، وشيَّطَ الطَّاهي الرأْسَ والكُراع إذا أَشعل فِيهما النَّار حتى يَتَشيَّط ما عليهما من الشَّعرِ والصوف ، ومنهم مَنْ يَقولُ : شَوَّطَ . وقال الليث : التشيُّط شَيْطُوطَةُ اللّحم إذا مَسَّتْه النار ، يَتشيَّطُ فيحترِقُ أعلاه تشيُّطَ الصُّوف . قال : وتشيَّط الدّم ، إذا غَلَى بصاحبه ، وشاط دَمُه . وقال الأصمعيّ : شاطت الجزُور ، إِذَا لم يَبْق منها تصيبٌ إلا قُسِمَ . وقال ابن شميل : أَشاطَ فلانٌ الجزور ، إذا قَسَمَها ، بعد التَّقْطيع . قال : والتَّقْطيعُ نفسه إشاطَةٌ أَيْضاً . واسْتَشاطَ فلانٌ ، إذا اسْتَقْتَل ، وأنشد : أسال دماء المسْتِشيطين كلَّهم وغُلَّ رُؤُوسُ الْقوم فيهم وسُلْسِلُوا ورَوَى ابن شميل بإسناد له : أن النَّبي ( صلى الله عليه وسلم ) مارُئي ضاحِكاً مُسْتَشيطاً ، قال : معناه : ضاحِكاً ضَحِكاً شديداً . واسْتشاط الحَمام ، إذا طارَ ، وهو نَشيط . وقال الأصمعيّ : الْمَشايِيط من الإبل : اللواتي يُسْرِعن السِّمَن . يقال : ناقة مِشْياطٌ . وقال أبو عمرو : هي الإبل التي تجعل للنَّحر من قولهم : شَاطَ دَمُه . قال : ويقال : شَيَّطَ فلانٌ من الْهِبَّة ، أي نَحِلَ من كَثْرة الجِماع . وروي عن عمر أنه قال : إنَّ أَخْوفَ ما أَخَافُ عليكم أن يُؤْخَذَ الرَّجل المسلم الْبريءُ ، فيقال : عاصٍ ، وليس بعاصٍ ، فيشاط لحمه كما يُشاطُ الجُزُور . وقال الكميت : نطعم لجيئلَ اللَّهِيدَ من الكُوم ولم تَدْعُ من يُشيطُ الجزورا قلت : وهذا من أَشَطْتُ الجزورَ ، إذا قَسَمْتَ لحمها ، وقد شَاطَ ، إذا لم يبقَ فيه نصيبُ إلا قُسِمَ . والشَّيّطَانِ : قاعان بالصَّمَّانِ ، فيهما حَوايَا لماءِ السَّمَاء . ويقال للغُبار السَّاطع في السَّماء : شَيْطِيّ . وقال القطامي : تَعادِي الْمَراخِي ضُمَّرا في جُنوحِها وهُنَّ من الشَّيْطيِّ عارٌ ولاَ لِبسُ يَصف الخيلَ وإثارَتَها الغُبار بسَنَابِكها . أبو تراب ، عن الكلابيّ : شَوَّطَ القِدْرَ ، وشيَّطَها ، إذا أَغْلاَها . وقال ابن شميل فيما قرأت بخطَّ شمر له : الشوْطُ مكانٌ بين شَرَفَيْن من الأرض يأْخُذ فيه الماءُ والنَّاس كأَنَّه طريقٌ طوله مِقدار الدَّعْوة ثم يَنْقَطع ، وجمعه الشِّياط ، ودُخولُه في الأرض : أَنْ يُوَارِي البَعيرَ ورَاكِبَه ، ولا يكون إلاّ في سُهول الأرض يَنْبُتُ نَبْتاً حَسَناً . شطأ : الأصمعيّ : شَطَأَ الناقةَ يَشطَؤُوها شطْأ ، إذا شدَّها بالرَّحْل . وقال أبو زيد : شَطَأَ جاريَته ، ورَطَأَها ونَطَأَها ، إذا نَكَحها . وقال الفراء في قول الله : ( الإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ ) ( الفتح : 29 ) ، قال : شَطْأَهُ : السُّنْبل تُنْبِتُ الحبَّة عَشْراً وثمانية وسَبْعاً ، فيقْوَى بعضُه ببعض فذلك قوله : ( فازره ، أي فأعانه . وقال أبو زيد : أَشطَأت الشجرة بغُصونها ، إذا أَخْرجت غُصونَها . وقال الزجاج : كَزَرْعٍ أَخْرَجَ ( تَنَسَّمْتُ : أخرج نَباتَه . وقال ابن الأعرابيّ : شطْأَه : فِراخه ، وجمعُه أَشطاء . وأَشطَأ الزَّرع ، إذا فَرَّخَ . أبو خيرة : شاطِيءُ الوادي : شَفَتُه ، وجمعه شُطْآن وشواطىء . والشَّطّ : مثلُ الشاطىء . وقال ابن الأعرابيّ : الشَّطْوُ : الْجَانِب . وقال الليث : الثِّيَابُ الشَّطَوِيَّةِ : ضربٌ من الكَتَّان ، يُعمل بأرض يقال لها الشَّطَاة . ورَوى أبو تُراب ، عن الضّبابِي : لَعَنَ الله أُمّاً شطأَتْ به ، وفَطَأَتْ به ، أي طَرَحَتْه . وقال ابن السكيت : شطَأْتُ بالْحِمْل ، أي قَوِيَتُ عليه ، وأنشد : كَشَطْئِكَ بالْعِبْءِ ما تَشْطَؤُه وفي ( النوادر ) : مَا شَطَّيْنَا هذا الطَّعام ، أي ما رَزَأْنَا منه شَيْئاً وقد شَطّيْنا الجزور ، أي سَلَخْناه وفَرَّقْنا لَحْمه . طشأ : ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : الطُّشْأَةُ : الزُّكام ، وقد طَشِيءَ ، إذا زُكِمَ ، وأَطْشَأَ ، إذا أَخَذَتْهُ الطُّشْأَة . وقال الليث : طَشْيَأَ الرجلُ أَمْرَه ورأيَه ، مثل : رَهْيَأَهُ وفي ( نوادر الأعراب ) : رجل طَشَةٌ ، وتصغيره طُشَّيَّةٌ ، إذا كان ضَعيفاً ، قال : ويقال : الطُّشَة : أُمُّ الصِّبيان ، ورجل مَطْشِيٌّ ومَطْشُوّ . طيش : قال الليث : الطَّيْش : خِفَّةُ العقل ، والفعل طاش يَطِيش ، وقوم طَاشَة : خِفافُ العقول ، ويقال : طاش السَّهم يطيش ، إذا لم يَقْصِدْ للرَّمِيَّة . ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : طاش الرَّجل بعد رَزَانَتِه . وقال شِمر : طَيْش الْعقل : ذَهابُه حتى يَجهل صاحبُه ما يُحاول ، وطَيش الحِلْم : خِفَّتُه ، وطَيش السَّهم : جَوْرُه عن سَنَنِه . ( طوش ) : ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : الطَّوْش : خِفَّةُ العَقل . ( وطش ) : ثعلب ، عنه : يقال : سألته عن شيء فَما وَطَشَ ، وما وَطَّش ، وما ذَرَّع ، أي ما بَيَّنَ لي شَيئاً . وقال اللحياني : يقال : وَطِّشْ لي شَيْئاً ، وغَطِّشْ لي شيئاً ، معناه : افْتَحْ لي شيئاً . وقال ابن الأعرابيّ : الْوَطْش : بيان طَرَفٍ من الحديث . وقال اللَّحيانيّ : يقال : ضَربوه فما وَطَّش إليهم بشيء ، أَي لم يُعْطِهم . وقال الفراء : وَطَّشَ له ، إذا هَيّأَ له وَجْه الْكلام والْعمل والرَّأي ، وطَوَّش ، إذا مَطَل غَريمَه . ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ ، قال : التَّطْويش : الإِعْطاءُ القليل ، وأنشد : سِوَى أَنَّ أَقْوَاماً من النَّاسِ وَطَّشوا بأَشْيَاءَ لم يَذْهَبْ ضَلالاً طَريقُها أي لم يَضِعْ فَعالُهم عِنْدنا .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.649 harf
(باب الشين والطاء وما يثلثهما) (شطن) الشين والطاء والنون أصلٌ مطّرد صحيح يدلُّ على البُعد. يقال شَطَنت الدار تَشْطُن شطوناً إذا غَرَبَت. ونوىً شَطونٌ، أي بعيدة. قال النابغة: نَأَتْ بسعادَ عنك نوىً شَطونُ *** فبانتْ والفؤادُ بها رهينُ([1])ويقال بئرٌ شَطون، أي بعيدة القَعر، والشَّطَن: الحَبْل. وهو القياس، لأنَّه بعيدُ ما بينَ الطَّرَفين. ووصَفَ أعرابيٌّ فرساً فقال: "كأنّه شيطانٌ في أشطان". قال
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR144 harf
ش ط أ شاطأت صاحبي إذا مشيت على شاطيء وهو على آخر‏.‏ وأشطا الشجر والنبات‏:‏ أخرج شطأه وهو ما ينبت حواليه‏.‏ وتقول‏:‏ طال أشاؤه وكثرت أشطاؤه‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.184 harf
الشَّطْءُ: فَرْخُ الزَّرْع والنخل. وقيل: هو ورق الزَّرْع. وفي التنزيل: كزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ؛ أَي طَرَفَه وجمعه شُطُوءٌ. وقال الفرّاءُ: شَطْؤُه السُّنْبُل تُّنْبِت الحَبَّةُ عَشْراً وثمانياً وسَبْعاً، فيَقْوَى بعضُه ببعض، فذلك قوله تعالى: فآزَرَه أَي فأَعانَه. وقال الزجاج: أَخْرَج شَطْأَه أَخرج نباتَه. وقال ابن الأَعرابي: شَطْأَه: فِراخَه. الجوهري: شَطْءُ الزَّرْعِ والنَّباتِ: فِراخُه. وفي
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR127 harf
* ش ط أ * * شَطْءُ * الزرع والنبات فراخه وقال الأخفش طرفه وقد * اشْطَأْ * الزرع خرج * شَطْؤُهُ * و * شاطِئُ * الأودية ولا يُجمع
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.860 harf
الشطء، ويحرك: فراخ النخل والزرع أو هو ورقه أي الزرع ج شطوء كقعود وشطأ الزرع والنخل كمنع يشطأ شطأ وشطوءا: أخرجها أي فراخ الزرع، قال ابن الأعرابي: شطؤه: فراخه، وقال الجوهري: شطء الزرع والنبات: فراخه، وفي التنزيل كزرع أخرج شطأه قيل أي طرفه قاله الأخفش، وقال الفراء: شطؤه: السنبل، تنبت الحبة عشرا وثمانيا وسبعا، فيقوى بعضه ببعض، فذلك قوله فآزره أي فأعانه، وقال الزجاج أخرج شطأه: نباته، وفي حديث أنس:
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR4.034 harf
شَطَأَ 1 شَطَأَ ذ : see 4. -A2- Also He walked on the شَاطِئ, i. e. bank, or side, of the river. (K, * TA.) -A3- And He cut lengthwise [into slices, or strips,] the hump of a camel, and a skin, or hide. (TA.) -A4- He subdued, overcame, overpowered, or mastered, a man. (K.) ― -b2- He compressed his wife. (K.) [And سَطَأَ and طَشَأَ signify the same.] ― -b3- شَطَأَالنَّاقَةَ, (AA, S, K,) aor.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR508 harf
Madde başı: شطءشَطَأَ شَطَأَ A ( n. ac. شَطْء [ 1 ] , شُطُوْء [ 27 ] ), a. Walked along the bank, the edge of; skirted. b. [ Bi ], Was able to carry ( load ). c. Shot forth, sprouted. شَطَّأَ شَطَّأَ II , a. Branched off. شَاْطَأَ شَاْطَأَ III , a. Walked along the opposite bank to. أَشْطَأَ أَشْطَأَ IV , a. see I (c) . شَطْء شَطْء [ 1 ] , ( pl. شُطُوْء 27 ), a. Edge, side, bank. b. Shoot,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR8.553 harf
Madde başı: شطءشطء شَطَأَ - يَشْطَأُ - شَطْء - شَاطِئ شَطَأَ - يَشْطَأُ + الكائنُ + عن شيء: يَبْرُزُ جانبُه مكوناً حافة بارزة: يبرز جانباً على شكل نتوء أو فرع صغير جانبي يخرج عن الأصل الرئيسي شَطْء: اسم فعل من " شَطَأَ - يَشْطَأُُ ": خروج وبروز جزء من الشيء نحو الخارج: وهو كذلك ما يكون بفعل " شَطَأَ - يَشْطَأُُ ": الشيء البارز والخارج من شيء شَطْأَه:
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler45 mücavir (54 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. بقع

    1 ortak ayet · Buka üzerinde değişik renklerin bulunduğu hayvan, kuş…

  2. أزر

    1 ortak ayet · İzar belden aşağı sarılan etek, peştemal demektir

  3. ركع

    1 ortak ayet · “Ruk’a” eğilerek bakılmadan dibi görülmeyen derin yer…

  4. غيظ

    1 ortak ayet · Öfke

  5. ودي

    1 ortak ayet · İki dağ arasındaki yamaçlardır

  6. زرع

    1 ortak ayet · Ekin demektir

  7. نجل

    1 ortak ayet · نجل أنجيل “Necar” ağacı veya bir şeyi parlatan alet demektir

  8. غلظ

    1 ortak ayet · Ğaliz (zı), Sert topraktır

  9. سوم

    1 ortak ayet · Sima çehre demektir

  10. سوق

    1 ortak ayet · Sevk bacak demektir

  11. تور

    1 ortak ayet · Tevr suyu dökmek için kullanılan kapdır

  12. أثر

    1 ortak ayet · İnsan veya hayvan yürürken ayaklarının bıraktığı kalıntıya…

Geçtiği ayetler(2)

  1. فَلَمَّا أَتَاهَا نُودِيَ مِنْ شَاطِئِ الْوَادِ الْأَيْمَنِ فِي الْبُقْعَةِ الْمُبَارَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ أَنْ يَامُوسَى إِنِّي أَنَا اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ

    KıyıOraya geldiğinde, feyizli yerdeki vadinin sağ yanındaki ağaçtan: Ey Musa; şüphesiz Ben, alemlerin Rabbı olan Allah’ım.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökشطأ
YapıÜçlü
Özel DurumHemzeli
Bağlamsal Yakın Köklerفرخ, نبت, غصن
Zıt Kökجذذ
Çekirdek Özet 1Ana kökün veya gövdenin yanından fışkıran taze filiz ve yan sürgün
Çekirdek Özet 2Zayıf bir başlangıcın çevresinden filizlenerek ana gövdeyi destekleyip güçlendirmesi
Çekirdek Özet 3Çekirdekten çevreye yayılarak kendi kendini tahkim eden organik ve kolektif büyüme modeli
Kritik Hata RiskiFilizi ana gövdeden bağımsız veya ona rakip bir unsur sayıp destekleyici ve bütünleyici niteliğini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
شطKenar, sınır hattı, ana merkezden yana veya uzağa doğru ayrılma, taşma ve uzama (شطر, شطط, شطن)أHemzenin getirdiği ani çıkış, fışkırma ve canlı başlangıç hareketiyle anlam, ana gövdenin kenarından hızla beliren ve onu çevreleyen taze yan sürgün ve filiz kavramına özelleşmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
شDiş; ısırma, parçalama, keskinlikTohumun kabuğunu veya toprağın yüzeyini yararak dışarı çıkma hamlesini temsil eder
طSepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaYeni çıkan filizlerin ana sapın etrafını sararak onu kuşatması ve koruma halkası oluşturması hareketini imler
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçÇıkan sürgünün taşıdığı taze canlılık hamlesini, yeni bir büyüme evresini ve ana gövdeye kattığı kuvveti ifade eder
شطأKabuğu yarıp dışarı fışkıran ve yeni bir hayat hamlesiyle ana gövdenin etrafını sararak onu kuvvetlendiren sürgün hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAğacın veya ekinin ana sapının çevresinden fışkıran taze filiz, yan sürgün ve ekin yavrusu
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımİki kişinin bir nehir veya vadinin karşılıklı iki kenarında yürümesi durumu ile ekinin kardeşlenip yavrulayarak ana sapı kalınlaştırması durumunu anlatan kullanım

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde شطأ kökünün kurucu tabanı olan ikili çekirdek, genellikle sınır, kenar, hat ve merkezden çevreye doğru uzanan ayrılma hareketleriyle irtibatlıdır. İbranice ve Aramice katmanlarda doğrudan hemzeli bitkisel filiz anlamı sınırlı kalmakla birlikte, kıyı ve sınır belirten köklerle semantik bir akrabalık sezilir. Arapçada kök, hemzenin sağladığı taze fışkırma ve beliriş nüansıyla bitkisel terminolojiye taşınmış; ana sapın kıyısından, dip kenarlarından çıkan ve klasik sözlüklerde ekinin yavrusu olarak tanımlanan taze filizleri ifade eden özgün bir tarımsal kavrama dönüşmüştür. Böylece sınır veya kenar kavramı, ana gövdeyi çepeçevre kuşatarak onu devrilmekten koruyan destekleyici bir yapı halini almıştır.

Güven Muhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönشاطئ ile شطء ilişkisiKenarda, kıyıda bulunma anlamından ana gövdenin kenarlarından fışkıran yan sürgünlere geçişGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiKuzeybatı Sami dillerindeki sınır ve kenar kökleriÇeperden uzayan, ana hattan dışarı doğru taşan uzantı semantiğinin korunmasıMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve doğrulanabilir bir dil ailesi dışı ilişki tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
شطأAnlamlıEkin filizi, yan sürgünAna gövdenin dibinden çıkan ve onu destekleyen taze dallarHedef kök; Kur'an'da geçer
شأطAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez
طشأAnlamlıZayıf yürümek, işi yumuşak tutmakHastaya güçlenene kadar şefkat göstermek ve dermansız adımlarla ilerlemekGüçsüzlükten kuvvete geçiş evresini çağrıştırır; Kur'an'da geçmez
طأشKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada müstakil kök olarak tescil edilmemiştir; Kur'an'da geçmez
أشطKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada bu dizilişte kök türetimi bulunmaz; Kur'an'da geçmez
أطشKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada bu dizilişte kök türetimi bulunmaz; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
شطأMerkezBitkisel büyüme ve destekAna sapın çevresinden çıkarak onu kuvvetlendiren taze sürgünEkinin yavrusu; ana gövdeye bitişik ve onu tahkim eden filiz
فرخKomşuYavrulama ve çatlamaBir kabuk veya tohum içinden ilk ayrılma ve çıkış anıKuş yavrusu veya tohumun ilk yarılan filizidir; henüz gövdeyi destekleme aşamasına işaret etmez
نبتKomşuTopraktan çıkış ve bitmeGenel olarak canlı dokunun topraktan yeşermesiÖzel bir sürgün türünü değil, bitkinin genel varoluşunu ve büyümesini bildirir
غصنKomşuAğaç dalıAğacın gövdesine bağlı, olgunlaşmış ve uzamış odunsu dalTaze sürgün veya kardeşlenme halini değil, gövdenin kemale ermiş uzantılarını gösterir
جذذZıtKökten kesme ve ufalanmaGövdeyi veya sürgünü dibinden keserek hayatına son vermeFiliz verip güçlendiren شطأ hareketinin aksine yok edici bir budanma ve koparılmadır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaشطأEkin filizi, sürgünAna gövdeden çıkıp onu kalınlaştıran taze uzantıKesin
Latincesurculus, propagatorSürgün, aşı çubuğu, fışkınBitkinin ana gövdesinden ayrılan taze dalı karşılar; fakat Kur'an'daki cemaat desteği vurgusunu içermezGüçlü
İngilizcesprout, offshoot, tillerFiliz, yan sürgün, kardeşlenmeTahılın kardeşlenerek ana sapı kuvvetlendirmesini tam karşılar; sosyolojik derinliği dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaTrieb, Seitenspross, BestockungTaze sürgün, kardeşlenmeBitkinin yanından fışkıran yeni organı ve sap sayısının artışını ifade ederGüçlü
Fransızcarejeton, drageon, tallageSürgün, kök filiziKök ve gövde tabanından süren yeni dallanmayı bildirir; kolektif tahkim nüansı zayıftırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
شطءYeni yetişen müminlerin ve ashabın ana davayı destekleyen taze gücüBir liderin etrafında kenetlenen ilk müminlerin, zayıflıktan kurumsal güce erişmesini tasvir eden teşbih bağlamı (Fetih 48:29)
شاطئGüvenli kıyı, kenar ve sınır hattıVahyin ve ilahi hitabın tecelli ettiği kutlu vadinin güvenli kenarı ve sınır konumu (Kasas 28:30)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ve sahabe anlayışıRisaletin toplumsal olarak nasıl kökleştiği ve ashabın peygamberi tamamlama işleviDavanın tek bir şahıstan ibaret kalmayıp organik bir cemaatleşmeyle korunması
FıkıhZiraat ve zekat hukukuEkinin filizlenme, dane bağlama ve hasat dönemlerindeki zekat borcunun başlangıcıMahsulün telef olmaktan kurtulup kendi ayakları üzerinde durduğu olgunluk evresi
TefsirFetih suresi 29. ayetin tahliliİncil'deki ekin meselinin Kur'an'da nasıl tefsir edildiği ve tedrici büyüme yasasıZayıf bir tohumun yan sürgünleriyle kalınlaşıp devrilmez bir gövdeye dönüşmesi
HadisAshabın fazileti rivayetleriHz. Peygamber ve etrafındaki ilk neslin ekin ve filizlerine benzetildiği nebevi beyanlarİlk bağlıların ana davaya kattığı hayati mukavemet ve koruyucu zırh vasfı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniDavet ve cemaatleşmeYeni mühtediler ve genç bağlılarAna davayı tahkim etmeDinin tebliğcisinin etrafında toplanan taze kadroların itikadi gövdeyi ayakta tutmasıKesin
İlmiBilimsel ekollerÖğrenciler ve yan araştırmalarKuramı genişletme ve doğrulamaAna tezin tali bulgular ve yeni nesil araştırmacılarla güçlendirilip kurumsallaşmasıGüçlü
SiyasiDevlet inşasıTeşkilat ve dinamik bürokrasiİktidarı kökleştirmeMerkezi liderliğin tabandan yükselen taze kadrolarla tahkim edilerek meşruiyet kazanmasıGüçlü
İktisadiGirişimcilikYan üretim kolları ve kuluçka girişimlerAna sermayeyi desteklemeBir çekirdek şirketin çevresinde gelişen yan tedarikçilerle pazarda devrilmez bir güç olmasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKardeşlenme ve fraktal dallanmaKök algoritmanın veya ana yapının kendi çevresinde özbenzeşimli yan üniteler açarak sistemin mekanik dengesini artırmasıGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal payanda ve sosyal tabanlaşmaYeni kurulan bir hareketin taze mensuplar devşirerek ana liderliği çevrelemesi ve devrilmeyi önleyici bir meşruiyet ağı kurmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca bir bitki filizine indirgeyerek ayetteki sosyolojik cemaat inşası ve kolektif güçlenme yasasını ıskalamak
Kur'an içi daha geniş anlamTekil ve zayıf bir merkezin, çevresinden fışkıran yan unsurlarla kalınlaşıp kendi ayakları üzerinde dimdik duran bağımsız bir medeniyete dönüşmesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataLideri veya ana fikri tek başına her şeye yeten soyut bir unsur sanmak; etrafındaki taze kadroların taşıyıcı ve kalınlaştırıcı fonksiyonunu göz ardı etmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın toplum, cemaat ve medeniyet inşasını mekanik bir montaj değil, tohumdan gövdeye doğru birbirini besleyen organik bir tarım kanunu olarak ele aldığını gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Fetih 48:29 başta olmak üzere davet, hicret, ashabın dayanışması ve İslam toplumunun teşekkülünü anlatan Medeni ayetlerde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Liderin tek başına her şeyi başardığı algısını ve bağlıların sadece pasif takipçiler olduğu zannını yıkar; filizlerin ana sapı taşıyıp kalınlaştırdığını ortaya koyar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBitkinin veya ekinin ana sapının çevresinden fışkıran, ana gövdeyi destekleyen taze filiz ve yan sürgün.
  • Soyut anlamZayıf bir başlangıç etrafında toplanan taze unsurların ana merkezi kuşatıp tahkim ederek kolektif bir direnç ve kendi kendine yeterlilik üretmesi.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin merkezine eklemlenen periferik alt birimlerin geribeslemeyle ana sistemi kalınlaştırıp devrilmez kılması.
  • LaTeX modeliSt=S0+∑i=1nΔsi  ⟹  M(St)≫M(S0)
  • LaTeX açıklamasıModelde S0 başlangıçtaki zayıf ana gövdeyi, Δsi ana gövdenin çevresinden fışkıran her bir yan filizi, ∑Δsi kardeşlenme ve yan destekler kümesini, St filizlerin tahkimiyle oluşan nihai kalın gövdeyi, M ise yapının devrilmeye ve dış etkilere karşı mekanik direncini temsil eder. Bağıntı, ana gövdenin tek başına taşıyamayacağı direncin, yan sürgünlerin eklenmesiyle katlanarak arttığını simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ش