صدو

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ص-د-و2 sîga, 8 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عذبعندوَتَصْدِيَةًصدومكوتَصَدَّىبيتصلوكفر

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 8

▶ Ağı aç (3B)

صدو

ص - د - و

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Sohbet edersin

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: صدى · صدي

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.869 harf
Madde başı: صديباب الصاد والدال و و ا ي ء معهما ص د ي، ص د أ، ص ي د، و ص د، أ ص د، د ي ص مستعملات صدي، صدء: الصَّدَى: الهامُ الذَّكَر، ويُجمَع أصداءً. والصَّدَى: الدِّماغ نفسه. ويقال: بل هو الموضع الذي جُعِلَ فيه السَّمْع من الدِّماغ، يقال: أَصَمَّ اللهُ صَدَى فلانٍ. وقيل: بل أَصَمَّ اللهُ صَداه من صَدَى الصوت الذي يُجيب صوتَ المنادي، لقول الشاعر في وصف الدار: صَمَّ صداها وعَفَا رَسْمُـهـا واستَعجَمَتْ عن
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR695 harf
Madde başı: صدىالصَدى: ذكر البوم. قال العدبّس: الصَدى هو هذا الطائر الذي يَصِرُّ بالليل ويقفز قَفَزاناً ويطير، والناس يرونه الجندب وإنَّما هو الصَدَى، فأمَّا الجندب فهو أصغر من الصَدى. والصَدى: الذي يُجيبك بمثل صوتك في الجبال وغيرها. يقال: صَمَّ صَداهُ أو أَصَمَّ الله صداهُ، أي أهلكه، لأنَّ الرجلَ إذا مات لم يسمع الصَدى منه شيئاً فيجيبه. وقد أَصْدَى الجبل. والتَصْدِيَةُ: التصفيق. وصادَيْتُ فلاناً: داجيتُه
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR11.370 harf
Madde başı: صدىص د ( و ا ي ء ) صدى ، صدأ ، صيد ، صاد ، وصد ، أصد ، ديص ، دصا : ( مستعملة ) . صدى صدأ : قال الله جلّ وعزّ : ( وَمَا كَانَ صَلاَتُهُمْ عِندَ الْبَيْتِ إِلاَّ مُكَآءً وَتَصْدِيَةً ) ( الأنفال : 35 ) . قال ابن عَرَفة : التَّصدِيةُ من الصَدى ، وهو الصَّوت الذي يَرُدُّهُ عليك الجبلُ . قال : والمُكَاءُ والتَّصْدِية ليسَا بصَلاة ، ولكنَّ الله أخبر أنهم جعلوا مكانَ الصَّلاةِ التي أُمِروا بها المُكَاءَ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.424 harf
Madde başı: صدي(باب الصاد والدال وما يثلثهما) (صدر) الصاد والدال والرَّاء أصلان صحيحان، أحدُهما يدلُّ على خلاف الوِرْد، والآخر صَدْر الإنسان وغيره. فالأوّلُ قولُهم: صَدَرَ عن الماءِ، وصَدَرَ عن البِلاد، إذا كان وَرَدَها ثمَّ شَخَصَ عنها. وقال الأَحْمَر([1]): يقال صَدَرْتُ عن البِلادِ صَدَراً، وهو الاسم، فإن أردْتَ المصدر جزمت الدَّال. وأنشد: وليلةٍ قد جَعَلْتُ الصُّبْحُ موعدَها *** صَدْرَ المطيَّة حتَّى
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR720 harf
Madde başı: صدى- الصدى: صوت يرجع إليك من كل مكان صقيل، والتصدية: كل صوت يجري مجرى الصدى في أن لا غناء فيه، وقوله: ﴿وما كان صلاتهم عند البيت إلا مكاء وتصدية﴾ [الأنفال/35]، أي: غناء ما يوردونه غناء الصدى، ومكاء الطير. والتصدي: أن يقابل الشيء مقابلة الصدى، أي: الصوت الراجع من الجبل، قال: ﴿أما من استغنى * فأنت له تصدى﴾ [عبس/5 - 6]، والصدى يقال لذكر البوم (انظر: المجمل 2/553)، وللدماغ لكون الدماغ متصورا بصورة الصدى،
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR406 harf
Madde başı: صديص د ي رجل صد وصاد وصديان وامرأة صديا وقد صدى وقتله الصدى وهو العطش الشديد‏.‏ وتصديت له‏.‏ وصدّى بيديه‏:‏ صفق ولهم مكاء وتصدية‏.‏ وصاديته وظللت أصاديه‏:‏ أداريه وتقول‏:‏ من صاداك فقد صادك‏.‏ ومن المجاز‏:‏ أنا صديان إلى حديثك‏.‏ ولي أحشاء صواد إليك‏.‏ وصم صداه وأصم الله تعالى صداه‏:‏ دعاء بالهلاك لأنه إذا هلك لم يجبه الصدى وتقول‏:‏ أنت غداً صدًى‏.‏ وتقول‏:‏ هم اليوم أعداء وهم غداً أصداء أي
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR9.536 harf
Madde başı: صديالصَّدَى: شدَّةُ العَطَشِ، وقيل: هو العطشُ ما كان، صَدِيَ يَصْدَى صَدىً، فهو صَدٍ وصادٍ وصَدْيانُ، والأُنْثَى صَدْيا؛ وشاهد صادٍ قول القطامي: فهُنَّ يَنْبِذْنَ مِن قَوْلٍ يُصِبْنَ به مَواقِعَ الماء من ذِي الغُلَّةِ الصادِي والجمع صِداءٌ. ورجل مِصْداءٌ: كثيرُ العَطَشِ؛ عن اللحياني. وكأْسٌ مُصْداةٌ: كثيرة الماء، وهي ضِدُّ المُعْرَقَةِ التي هي القليلةُ الماءِ. والصَّوادِي النَّخْلُ التي لا تَشْرَبُ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR394 harf
Madde başı: صدي* ص د ي * * الصَّدَى * ذكر اليوم والصدى أيضا الذي يُجيبك بمثل صوتك في الجبال وغيرها وقد * أصْدَى * الجبل و * التَّصْدِيَةُ * التصفيق و * تَصَدَّى * له تعرض وهو الذي يستشرفه ناظرا إليه قلت وقيل أصله تصدد من الصدد وهو القرب فقُلبت إحدى الدالات ياء كما قالوا تقضى وتظنى من تقضض وتظنن و * الصَّدَى * أيضا العطش وقد * صَدِيَ * بالكسر * صَدًى * فهو * صَدٍ * و * صادٍ * و * صَدْيانُ * وامرأة * صَدْياً
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR6.161 harf
Madde başı: صدي: ( ى *!الصَّدَى ) : له اثْنا عَشَرَ وَجْهاً : الأَوَّل : ( الرَّجُلُ اللَّطيفُ الجَسَدِ ) ؛ وفي التّكْملةِ : الجِسْم ؛ ويقالُ فيه أَيْضاً الصَّدَأُ بالهَمْزِ محرَّكةً عن الأزْهري ، وتَرْكُ الهَمْز عن أَبي عَمْروٍ . ( و ) الثَّاني : ( الجَسَدُ من الآدَمِيِّ بعدَ مَوْتِهِ ) . وفي الجَمْهرةِ : ما يَبْقى من الميِّتِ في قبْرِه ، وهو جُثَّتُه ؛ قالَ النَّمِرُ بنُ تولبٍ : أَعاذِلُ إنْ يُصْبِحْ
Maddenin bağlantısı

: ( ى *!الصَّدَى ) : له اثْنا عَشَرَ وَجْهاً : الأَوَّل : ( الرَّجُلُ اللَّطيفُ الجَسَدِ ) ؛ وفي التّكْملةِ : الجِسْم ؛ ويقالُ فيه أَيْضاً الصَّدَأُ بالهَمْزِ محرَّكةً عن الأزْهري ، وتَرْكُ الهَمْز عن أَبي عَمْروٍ . ( و ) الثَّاني : ( الجَسَدُ من الآدَمِيِّ بعدَ مَوْتِهِ ) . وفي الجَمْهرةِ : ما يَبْقى من الميِّتِ في قبْرِه ، وهو جُثَّتُه ؛ قالَ النَّمِرُ بنُ تولبٍ : أَعاذِلُ إنْ يُصْبِحْ *!صَدَايَ بقَفْرَةٍ بَعِيداً نَآنِي ناصِرِي وقرِيبي *!فصَدَاهُ : بَدَنُهُ وجُثَّتُه ، ونَآنِي : نأَى عنِّي . ( و ) الثَّالثُ : ( حَشْوُ الَّرأْسِ ) . وفي الجَمْهرةِ : حَشْوةُ الرأْسِ . ويقالُ لها : الهامَةُ أَيْضاً . وفي بعضِ نسخِ هذا

الكتابِ : حَشْوُ الرَّحْل ، وهو غَلَطٌ . ( و ) الَّرابعُ : ( الدِّماغُ ) نَفْسُه ؛ قالَ رُؤْبةُ : لِهامِهِم أَرُضُّه وأنْتَخُ أُمَّ *!الصَّدى عن الصَّدى وأَصْمَخُ ( و ) الخامس : ( طائِرٌ يَصِرُّ باللَّيلِ ) و ( يَقْفِزُ قَفَزاناً ) ويَطِيرُ والنَّاسُ يَرُونه الجُنْدُبُ ، وإنَّما هو *!الصَّدَى ، فأَمَّا الجُنْدُبُ فهو أَصْغَرُ من الصَّدَى ؛ نقلَهُ الجوهريُّ عن العَدَبَّسِ . ( و ) السَّادس : ( طائِرٌ يَخْرُجُ من رأْسِ المَقْتُولِ إذا بَلِيَ ) ؛ نقلَهُ أَبو عبيدٍ ؛ ( بزَعْمِ الجاهِلِيَّةِ ) ، وفي نسخةٍ يَزْعُمُ الجاهِلِيَّةُ ؛ وكان بعضُهم يقولُ : إنَّ عِظامَ المَوْتى تَصِيرُ هامَةً فتَطِيرُ ، والجمْعُ *!أَصْداءٌ ؛ ومنه قولُ أَبي دُوَاد : سُلِّطَ المَوْتُ والمَنُونُ عَلَيْهِم فلَهُمْ في *!صَدَى المَقابِرِ هَامُ ( و ) السَّابع : ( فِعْلُ المُتَصَدِّي ) ، وهو الذي رَفَعَ رأْسَه وصدْرَه *!يَتَصدَّى للشَّيء يَنْظرُ إليه ، وقد *!تَصدَّى له إذا تعرَّضَ . ( و ) الثَّامن : ( العالِمُ بمَصْلَحَةِ المالِ ) . يقالُ : هو *!صَدَى مالٍ ، إذا كانَ رَفِيقاً بسِياسَتِها ؛ ومثْلُه إزاءُ مالٍ ، كذا في الجَمْهرةِ ؛ وخَصَّ بعضُهم به العَالِم بمَصْلحةِ الإِبِلِ فقط . ( و ) التَّاسع : ( العَطَشُ ) ما كانَ ، وقيلَ شدَّتُه ؛ قال الشَّاعرُ : ستَعْلمُ إنْ مُتْنا *!صَدىً أَيُّنا *!الصَّدى يقالُ : إنَّه لا يشتدُّ العَطَشُ حتى ييبَسَ الدِّماغُ ، ولذلكَ تنشَقُّ جلْدَةُ جَبْهةِ مَنْ يموتُ عَطَشاً . وقد ( *!صَدِيَ ، كرَضِيَ ) *!يَصْدَى ( *!صَدىً فهو *!صَدٍ ) ، كعَمٍ ، ( *!وصَادٍ *!وصَدْيانُ ، وهي *!صَدْيا ) ؛ زادَ الأزْهريُّ : ( *!وصادِيَةٌ ) ؛

والجَمْعُ *!صِدَاءٌ . ( و ) العاشر : ( ما يَرُدُّهُ الجبلُ على المُصَوِّتِ فيه ) . وفي الجَمْهرةِ : ما يرجِعُ إليك مِن صَوْتِ الجَبَلِ وفي الصِّحاح : الذي يجيئُك بمثْلِ صوْتِك في الجِبالِ وغيرِها ؛ وأَنْشَدَ ابنُ دُرَيْدٍ لامْرىءِ القَيْسِ يصِفُ داراً دَرَسَتْ : صمَّ *!صَدَاها وعَفا رَسْمُها واسْتَعْجَمَتْ عن منطِقِ السَّائِل ( و ) الحادي عشر : ( ذَكَرُ البُومِ ) ؛ وكانوا يقولونَ إذا قُتِلَ قَتِيلٌ فلم يُدْرَكْ به الثَّأرُ خَرَجَ مِن رأْسِه طائِرٌ كالبُومَةِ ، وهي الهامَةُ والذَّكَرُ *!الصَّدَى ، فيصيحُ على قبْرِهِ : اسْقُونِي اسْقُونِي ، فإن قُتِل قاتِلُه كَفَّ عن صِياحِه . ( و ) الثَّاني عشر : ( سَمَكَةٌ سَوْداءُ طويلةٌ ) ضخْمةٌ ؛ الواحِدَةُ *!صَداةٌ . ( *!والصَّوادِي : النَّخيلُ الطِّوالُ ) ، وقد تكونُ التي لا تَشْربُ الماءَ ؛ كما في الصِّحاحِ ، واحِدَتُها *!صادِيَةٌ ؛ قال ذو الرُّمَّة : مِثْلَ *!صَوادِي النَّخْلِ والسّيالِ وقالَ غيرُهُ : بناتُ بناتِها وبناتُ أُخْرَى صَوَادِي ما *!صَدِينَ وقَدْ رَوِيناوقيلَ : هي الطِّوالُ من النَّخِيلِ وغيرِها ؛ كما في المُحْكم . ( و ) مِن المجازِ : يقالُ : صَمَّ *!صَدَاه . و ( أَصَمَّ اللَّهُ *!صَدَاهُ ) : أَي ( أَهْلَكَهُ ) ، لأنَّ الَّرجُلَ إذا ماتَ لم يُسْمَع *!الصَّدى منه شيئاً فيُجيبُه ؛ كما في الصِّحاحِ . وقال الرَّاغبُ : هو دُعاءٌ بالخرسِ ، والمَعْنى : لا جَعَلَ اللَّهُ له صَوْتاً حتى لا يكونَ له *!صَدىً يرجعُ إليه بصَوْتِه . ( *!والتَّصْدِيَةُ : التَّصْفِيقُ ) ، وقد *!صَدَّى بيَدَيْه إذا صَفَّقَ بهما . وقال الَّراغبُ : هو ما كانَ يجْرِي

مَجْرَى *!الصَّدى في أَن لا غناءَ فيه ؛ وبه فسّرَ قوْله تعالى : ﴿وما كان صَلاتهم عنْدَ البَيْت إلاَّ مكاء *!وتَصْدِيَة﴾ . ( كالصَّدْوِ ) ؛ وهذه عن الصَّاغاني ؛ ( أَو ) هو ( تَفْعِلَةٌ من الصَّدِّ لأنَّهم كانوا يَصُدُّونَ عن الإِسْلام ) ، فهو من محوَّلِ التَّضْعيفِ ومَحَلّه في المُضاعِفِ . ( *!وصَادَاهُ ) *!مُصادَاةً : ( دَاجاهُ ، ودَارَاهُ وساتَرَهُ ) ، كلُّ ذلكَ بمعْنىً ؛ نقلَهُ الجوهريُّ ؛ وأَنْشَدَ لابنِ أَحْمر يصِفُ قدوراً : ودُهْمٍ *!تُصادِيها الوَلائِدُ جِلَّةٍ إذا جَهِلَتِ أَجْوافُها لم تَحَلَّمِوقال كثِّيرٌ : أَيا عَزُّ *!صادِي القَلْبَ حتى يَوَدَّني فؤادُكِ أَو رُدِّي عليَّ فُؤادِيَاومن سجعاتِ الأَساس : مَنْ *!صَادَاك فقد صَادكَ . ( و ) *!صادَاهُ أَيْضاً : ( عارَضَهُ ) ، نقلَهُ الجوهريُّ . ( *!وتَصَدَّى له : تَعَرَّضَ ) رافِعاً رأْسَه إليه . وقال الجوهريُّ : وهو الذي تَسْتَشْرِفُه ناظِراً إليه . وقال الراغبُ : *!التَّصَدِّي أَن يقابلَ الشَّيء مُقابَلَةَ *!الصَّدى ، أَي الصَّوْت الرَّاجِع من الجَبَلِ . ( *!وأَصْدَى ) الرَّجُلُ : ( ماتَ ) ؛ الهَمْزةُ هنا للسَّلْبِ والإِزالَةِ فكأَنَّه أَزالَ *!صَدَاهُ . ( و ) *!أَصْدَى ( الجَبَلُ : أَجابَ *!بالصَّدَى ) ؛ نقَلَهُ الجوهريُّ . ( *!وصَدْيانُ ) ، كسَحْيان : ( ع . ( و ) *!صُدَيٌّ ، ( كسُمَيَ : ماءٌ . ( و ) أَيْضاً : ( فَرَسُ ) النُّعْمان بنِ قَيْسِ بنِ فُطرَةَ ، وكان يُلَقَّبُ ابنُ الزلوق . ( و ) صُدَيُّ ( بنُ عَجْلانَ ) ؛ أَبو أَمامَةَ الباهِلِيُّ ، ( صَحابِيٌّ ) وهو آخِرُ الصَّحابةِ مَوْتاً بالشامِ . ( *!والصُّدَى ، مُخَفَّفَة : سَيْفُ أَبي مُوسَى الأَشْعرِي ، رضي الله تعالى عنه ) .

وممَّا يُسْتدركُ عليه : *!الصَّدَى : موضِعُ السَّمَع من الدِّماغ . ولذا يقالُ : أَصَمَّ اللَّهُ *!صَدَاهُ . ورجُلٌ *!مِصْداءٌ : كثيرُ العَطَشِ ؛ عن اللّحْياني . وكأسٌ *!مُصْداةٌ : أَي كثيرَةُ الماءِ . *!والصَّدى : الصَّوْتُ مُطْلقاً . *!والصَّداةُ : فعْلُ المُتَصدِّي ؛ قال الطِّرمَّاح : لها كلّما صاحتْ *!صَداةٌ ورَكْدَةٌ *!والمُصَدِيِّةُ : التي *!تُصَدّي الوِسَادَة بالأَرَنْدَج أَي الخُطُوطُ السُّود على الأَدم . *!وصَادَاهُ *!مُصادَاةً : قابَلَهُ وعادَلَهُ ؛ وبه فُسِّر قوْلُ تعالى : ﴿صادِ﴾ ، عنْدَ مَنْ يقولُ إنَّه أَمْرٌ من *!المُصادَاةِ . وقالَ الأصْمعي : المُصادَاةُ العِنايَةُ بالشيءِ . وقالَ رجُلٌ وقد نَتَجَ ناقَتَه لمَّا مَخَضَتْ : بِتُّ *!أُصادِيها طولَ لَيْلي ، وذلكَ أَنَّه كَرِهَ أَنْ يَعْقِلَها فيُعَنِّتَها أَو يَتْركَها فتَنِدَّ في الأرضِ فيأْكُلَ الذِّئْبُ ولَدَها ، فذلكَ *!مُصادَاتُه إيَّاها ؛ وكذا الرَّاعِي *!يُصادِي إبِلَه إذا عَطِشَتْ قَبْل تَمامِ ظِمْئِها يحْبُسها على القَرَب . والصَّدْوُ : سُمٌّ تُسْقاهُ النِّصالُ كدَمِ الأَسْودِ ؛ نقلَهُ ابنُ سِيدَه . *!والتَّصدِّي : التَّغافُلُ والتَّلهِّي ؛ وبه فسَّرَ البُخارِي الآيَةَ في صَحِيحِه . وقالَ غيرُهُ : *!التَّصدِّي هو التَّصْدِيَة ؛ وأَنْشَدَ أَبو الهَيْثم لحسَّان : صلاتهم التصدّي والمكاء

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR274 harf
Madde başı: صدوصَدْوٌ 1 صَدْوٌ ذ as an inf. n. of which the verb is صَدَا: see 2 in art. صدى, in two places. صَدْوٌ صَدْوٌ ذ as a subst. A certain liquid poison which is applied upon arrow-heads, or spear-heads, or the like, resembling the blood of the [serpent called] أَسْوَد. (M, TA.)
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR9.170 harf
Madde başı: صدىصَدِىَ 1 صَدِىَ ذ , (S, M, Mgh, Msb, K,) aor. يَصْدَى, (S, Mgh, Msb,) inf. n. صَدًى, He thirsted: (S, M, Mgh, Msb, K:) or he thirsted vehemently. (M.) -A2- صَدَا, inf. n. صَدْوٌ: see 2, in two places. تَصْدِيَةٌ 2 تَصْدِيَةٌ ذ signifies The clapping with the hands; syn. تَصْفِيقٌ; (S, K;) accord. to Er-Rلghib, as being like the echo (الصَّدَى), inasmuch as there is no profit in it; (TA;) or it
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR53 harf
Madde başı: صدوصَدَا صَدَا ( w ) U ( n. ac. صَدْو 1 ), a. see II .
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR589 harf
Madde başı: صديصَدِيَ صَدِيَ A ( n. ac. صَدَي 4 ), a. Was thirsty, thirsted. صَدَّيَ صَدَّيَ II , a. Clapped his hands, applauded. صَاْدَيَ صَاْدَيَ III , a. Flattered, wheedled, coaxed. أَصْدَيَ أَصْدَيَ IV , a. Echoed, answered back ( mountain ). b. Died. تَصَدَّيَ تَصَدَّيَ V a. [ La ], Undertook, set about ( an affair ). b. [ La ], Faced, confronted; opposed. صَدًى صَدًى [ 4 ] , ( pl. أَصْدَآء
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok19.935 harf
Madde başı: صديصدي صَدَى - يَصْدِي - صَدَّى - يُصَدِّي - تَصْدِيَة - تَصَدَّى - يَتَصَدَّى صَدَى - يَصْدِي + كائن + شيئاً: يصدمه ويصفقه ويصفعه سطحاً بسطح: يقرعه ويضربه بشكل سريع ومفاجئ على سطحه العريض ثم يرتد عنه بسرعة صَدَى: على وزن " فَعْل " اسم فعل " صَدَى - يَصْدِي "، وهو ما يكون بفعل " صَدَى - يَصْدِي ": الارتداد مصفوقاً، وهو الصوت المعروف صَدّى -
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler8 mücavir (12 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. مكو

    1 ortak ayet · Islık çalmak

  2. بيت

    1 ortak ayet · Beyt ev demektir

  3. ذوق

    1 ortak ayet · Sevik (Sin) özel bir un çorbasıdır

  4. صلو

    1 ortak ayet · Namaz

  5. عند

    1 ortak ayet · “Anid“ yulara gelmeyen devedir

  6. عذب

    1 ortak ayet · Su yosunudur

  7. كفر

    1 ortak ayet · Hufre, çukur demektir

  8. كون

    1 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. فَأَنْتَ لَهُ تَصَدَّى

    Sohbet edersinİşte sen, onu karşına alıyorsun.

Sîga sayfası: وَتَصْدِيَةً

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökصدو
YapıÜçlü kök
Özel Durumİlletli (nâkıs vāvî / yâî geçişli)
Bağlamsal Yakın Köklerمكو, صفق, لغو, صدد
Zıt Kökنصت
Çekirdek Özet 1Bir engele çarpıp geri dönen ses veya iki sert yüzeyin birbirine vurulmasıyla çıkan keskin yankı ve el çırpma hareketi
Çekirdek Özet 2Kur'an'da ibadetin ciddiyet ve vakarını bozarak hakikatin tebliğini gürültü, el çırpma ve sahte yankılarla bastırma eylemi
Çekirdek Özet 3Asıl söze ve anlama kulak vermek yerine, sesi boş bir çarpma ve gösteriye dönüştürerek iletişimi engelleme tutumu
Kritik Hata RiskiKökten türeyen eylemi yalnızca basit bir eğlence veya geleneksel alkış sayıp, vahyin anlaşılmasını engellemeye dönük bilinçli bir örtme ve gürültü çıkarma stratejisi olduğunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
صدKatı bir engelle karşılaşma, çarpma, geri dönme veya bir şeyin önünü kesme anlamını taşır; nitekim صدد kökünde engelleme ve yüz çevirme, صدر kökünde çarpmadan sonra geri dönme veya öne çıkma, صدع kökünde sert bir darbeyle yarılma, صدف kökünde bir hedeften sapıp dönme ve صدق kökünde bükülmez bir sertlik ve sağlamlık anlamı mevcuttur.وÇarpma ve geri dönme hareketine ses boyutu, esneklik ve dalga halinde yayılarak yankılanma niteliği kazandırmıştır; hareket nesnenin fiziki engeline çarpan sesin (yankı) veya ellerin birbirine çarpmasıyla üretilen periyodik gürültünün (el çırpma) adı olmuştur.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
صolta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaSesi veya yönelişi bir sınırda yakalama, sıkıştırma ve engelle karşılaşma anını temsil eder.
دkapı; giriş, geçiş, hareketKarşılaşılan engelin yüzeyinde durma, yön değiştirme veya çarpıp geri geçme hareketini gösterir.
وçengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaÇarpan sesin dalga boyunu, sürekliliğini ve periyodik olarak yinelenen temas bağını simgeler.
صدوEngelle yüzleşip çarpan ve dalga halinde yankılanarak geri dönen hareketKatı bir sınıra çarparak yön değiştiren ve ses titreşimi olarak yayılan çarpma ve el çırpma dinamizmini ifade eder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDağ veya vadi gibi sert bir engele çarparak geri dönen ses dalgası (yankı / الصدى), ellerin avuç içlerini birbirine vurarak ses çıkarma eylemi (el çırpma / التصدية) ve susuzluktan içi kuruyup sesi çatallaşan kimsenin durumu.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem bedevi kullanımında داية ve صدى kelimeleri dağın sesi geri çevirmesini ve vadideki yankıyı nitelemek üzere aktarılmıştır; şairlerin vadide kendi seslerinin geri dönüşünü الصدى olarak andıkları sözlüklerde kayıtlıdır.
Erken Arapça kullanımİbn Abbâs ve erken dönem müfessirlerinden nakledildiğine göre Kureyş müşriklerinin Beytullah etrafında ibadet süsü vererek ıslık çalmaları ve el çırpmaları bu kökün tef‘ile veznindeki تَصْدِيَة biçimiyle tanımlanmıştır.

Kaynak Lisânü'l-Arab, Kitâbü'l-ʿAyn, Tehzîbü'l-Luğa.

Sami etimolojik katman

Kökün Sami dilleri katmanındaki kökeni, sert bir yüzeye çarpma, çarpmanın doğurduğu tınlama veya direnç gösterme çekirdeğiyle bağlantılıdır. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanında benzer ses yansımalı veya çarpma bildiren formlar bulunmakla birlikte, Arapçada صدو ve صدي varyantları belirgin biçimde ses dalgasının bir engele çarpıp geri dönmesi (yankı) ve iki elin birbirine vurulmasıyla elde edilen ritmik gürültü anlamında özelleşmiştir. İbranicede karşılaşılan צדה (avlamak, pusu kurmak veya hedef almak) kökü ile semantik geçiş zayıf olup, asıl fonetik ve anlamsal matris صد kökünün sertlik ve yön değiştirme dinamizmine dayanır. Arapçadaki nâkıs kullanım, hareketin somut bir engele toslamasından doğan akustik etkiyi merkezine almıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönصد ikili çekirdeğinden türeyen nâkıs formSert bir nesneye çarpma, yön değiştirme ve sesin geri yansıması (yankı/el çırpma) anlamını taşır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı Sami dillerindeki tınlama ve çarpma kökleriBenzer fonetik köklerde yankılanma veya pusu/hedef alma türevleri görülür, fakat Arapçada akustik çarpma özelleşmiştir.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik geniş havzada doğrudan eşleşen güvenilir dış ödünçleme tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Lisânü'l-Arab, Lane's Arabic-English Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
صدوAnlamlıYankılanma, el çırpmaSesin engele çarpıp geri dönmesi ve ellerin birbirine vurulmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
صودKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
دصوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
دوصAnlamlıKayma, kaçınmaGözün veya bedenin bir tarafa meyletmesi, kaymasıKur'an'da geçmez
وصدAnlamlıKapatma, sabitlemeBir yerin kapısını sıkıca kapama, kilit altında tutmaKur'an'da geçer (مؤصدة)
ودصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
صدوMerkezAkustik engelleme ve el çırpmaSesin çarpıp dönmesi veya el çırparak gürültü çıkarmaVahyin dinlenmesini boş yankı ve el çırpmayla boğma
مكوKomşuIslık çalma, hava üflemeAğız ve parmaklarla tiz ve anlamsız ses çıkarmaKökün Kur'an'daki doğrudan eşlikçisidir (mukā')
صفقKomşuEl çırpma, vurmaAvuç içlerinin birbirine veya bir şeye vurulmasıصدو kökündeki yankı ve saptırma boyutu olmaksızın salt vuruş
لغوKomşuBoş ve anlamsız sözHakikati hükümsüz kılmak için gürültü ve lakırdı üretmeSesin biçimsel gürültüsünden ziyade sözün anlamsızlığı
صددKomşuEngelleme, yüz çevirmeBirinin yolunu fiziki veya manevi olarak kesmeصدو kökünün ses yoluyla engelleme boyutuyla akrabadır
نصتZıtSusup dikkatle dinlemeSesi kesip bütünüyle söze ve manaya kulak vermeHakikati gürültüyle boğmanın tam zıddı olan aktif susuş

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaصدوYankı yapmak, el çırpmakSes dalgasının geri dönmesi veya avuçların ritmik çarpmasıKesin
Latincereverberare, plaudereYankılanmak, alkışlamak / el vurmakreverberare çarparak geri dönmeyi, plaudere ise el vurmayı karşılar; manevi saptırma boyutunu içermezGüçlü
İngilizceto echo, to clap hands, reverberationYankılanmak, el çırpmak, tınlamaFiziksel yankı ve el çırpmayı karşılar; ibadeti tahrif eden gürültü bağlamını tam vermezGüçlü
Almancawiderhallen, klatschenYankı yapmak, el çırpmakMekanik ses yansıması ve el temasını ifade eder; Kur'an'daki niyet boyutunu dışarıda bırakırGüçlü
Fransızcarésonner, applaudirYankılanmak, el çırpmakAkustik yansıma ve alkış hareketini verir; bilinçli engelleme nüansını kapsamazGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَصْدِيَة (tef‘ile masdarı)İbadet ortamında el çırparak gürültü çıkarma ve hakikati engellemeMüşriklerin Kâbe civarında yaptıkları sahte ibadeti ve vahyin duyulmasını engelleme çabasını kınayan bağlam (Enfâl 8:35).
تَصْدِيَة (mecazi yüz)Haktan ve doğru istikametten yüz çevirip alıkoymaBazı erken dilcilere göre kökün صدد ile irtibatlandırılarak bir kimseyi veya sesi asıl hedefinden saptırma çabası (Enfâl 8:35).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ve vahyin tebliğiVahyin açık delillerine karşı rasyonel itiraz yerine irrasyonel gürültü ve alayla karşı durulmasıHakikate karşı argümansızlığın gürültüye sığınması
Fıkıhİbadetin şartları ve namazın adabıNamaz ve dua esnasında el çırpmanın, ıslık çalmanın ve ciddiyeti bozan hareketlerin hükmüİbadeti ifsat eden gayriciddi hareketler ve taabbüdî vakar
TefsirEnfâl 8:35 tefsiriMüşriklerin Beytullah yanındaki ritüellerinin mahiyeti ve bunun ibadet sayılıp sayılamayacağıTaklidi ve gürültücü ritüellerin tenkidi
HadisCemaat namazında uyarı adabıNamazda imamı uyarmak için erkeklerin tesbih, kadınların el çırpması (tasfîk/tasdiye) ile ilgili rivayetlerRitüel esnasında kontrollü işaret ile ibadeti bozan el çırpmanın tefriki

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİbadet ve huşû zeminiSahte ve gürültülü ritüelHuşûyu dağıtmaGerçek kulluk ve tefekkür yerine anlamsız ses gösterileri koyarak ibadetin içini boşaltma işlevi görür.Güçlü
İlmiHakikatin tebliği ve müzakereDemagojik gürültüDelili bastırmaBilgi ve burhan karşısında çaresiz kalan tarafın el çırpma ve sloganik yankılarla hakikati örtmesi.Güçlü
SiyasiKamuoyu oluşturma ve manipülasyonKitle alkışı ve yapay yankıEleştiriyi boğmaToplumsal meşruiyet üretmek için hakikati duymak yerine sadece kendi sesinin yankısını alkışlatan iktidar refleksi.Muhtemel
İktisadiVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadıKökün doğrudan iktisadi bir kuruma veya işleme karşılık geldiği tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAkustik yansıma ve gürültü katsayısı (akustik dalga sönümlenmesi)Bir kaynaktan çıkan sinyalin katı bir engelle karşılaştığında soğurulmak yerine geri yansıması ve asıl sinyali bozan parazit oluşturması.Güçlü
Beşeri bilimlerİletişimsel parazit ve yankı odası etkisiToplumsal iletişimde tarafların birbirini dinlemek yerine ön yargılarını birbirine çarparak kendi doğrularını gürültüyle onaylaması.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökten gelen kelimeyi sadece neşeli bir alkış veya basit bir folklörik eğlence hareketi gibi algılamak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da bu eylem, hakkın sesini kısmak, tebliğin zeminini sabote etmek ve ibadetin vakarını bilinçli olarak bozmak amacıyla icra edilen planlı bir karşı koyuş stratejisidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMüşriklerin tavrının sadece cahilce bir eğlence sanılması; oysa bunun vahyin anlaşılmasını engellemek üzere üretilen ideolojik ve ritüelistik bir gürültü çıkarma eylemi olduğunun ıskalanması.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin tebliğ edildiği ortamda muhaliflerin fikri çaresizliklerini örtmek için başvurdukları ritüelleştirilmiş gürültü ve sabote etme yöntemlerini deşifre ettiği için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müşriklerin Kâbe civarındaki ibadet iddialarını, vahyi dinlememe yönündeki kolektif dirençlerini ve hakkı örtme girişimlerini ele alan ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Beytullah'ta sergilenen eylemlerin masum veya safiyane bir ibadet biçimi olduğu iddiasını çürütür; bilinçli bir hakikati boğma mekanizması olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSert bir engele çarpıp geri dönen ses dalgası (yankı) ve iki avucun birbirine vurulmasıyla elde edilen ritmik gürültü.
  • Soyut anlamAnlamlı bir mesajın yayılmasını ve idrak edilmesini önlemek üzere kurgulanan sahte yankı, bilinçli gürültü ve iletişim sabotajı.
  • Sistematik karşılıkAsıl bilgi ve hikmet akışına karşı direnç göstererek ortamı parazit dalgalarla dolduran bozguncu reaksiyon.
  • LaTeX modeliSnet=S0⋅(1−γ)−δc
  • LaTeX açıklamasıFormülde S0 iletilen saf ve hakiki mesaj sinyalini, γ engelle karşılaşma ve geri tepme (yansıma/saptırma) katsayısını, δc üretilen çarpma ve el çırpma kaynaklı harici gürültüyü, Snet ise muhataba ulaşan net anlam düzeyini temsil eder. γ ve δc büyüdükçe hakikatin algılanma oranı sıfıra yaklaşır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ص