وصد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: و-ص-د2 sîga, 16 mücavir kök, 3 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.رعببِالْوَصِيدِقلبوصديقظملأمُؤْصَدَةٌرقدبسطكلبنورشملحسب

KökSîga 2Ayet 3Sure 3Mücavir 16

▶ Ağı aç (3B)

وصد

و - ص - د

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 2 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Uygun hale getirilen

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.869 harf
باب الصاد والدال و و ا ي ء معهما ص د ي، ص د أ، ص ي د، و ص د، أ ص د، د ي ص مستعملات صدي، صدء: الصَّدَى: الهامُ الذَّكَر، ويُجمَع أصداءً. والصَّدَى: الدِّماغ نفسه. ويقال: بل هو الموضع الذي جُعِلَ فيه السَّمْع من الدِّماغ، يقال: أَصَمَّ اللهُ صَدَى فلانٍ. وقيل: بل أَصَمَّ اللهُ صَداه من صَدَى الصوت الذي يُجيب صوتَ المنادي، لقول الشاعر في وصف الدار: صَمَّ صداها وعَفَا رَسْمُـهـا واستَعجَمَتْ عن
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR343 harf
الوَصيدُ: الفِناءُ. وأوصدْت البابَ وآصَدْتُهُ، إذا أغلقته. وأوصِدَ البابُ على ما لم يسمَّ فاعله، فهو موصَدٌ. ومنه قوله تعالى: "إنَّها عَلَيْهِمْ موصَدَة". قالوا: مُطْبَقَةٌ. والوَصيدَةُ كالحظيرةِ تُتَّخذ للمال، إلا أنَّها من الحجارة، والحظيرةُ من الغِصَنَةِ. تقول منه: اسْتَوْصَدْتُ في الجبل، إذا اتَّخذته. والوَصيدُ: النباتُ المتقاربُ الأصول.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR11.370 harf
ص د ( و ا ي ء ) صدى ، صدأ ، صيد ، صاد ، وصد ، أصد ، ديص ، دصا : ( مستعملة ) . صدى صدأ : قال الله جلّ وعزّ : ( وَمَا كَانَ صَلاَتُهُمْ عِندَ الْبَيْتِ إِلاَّ مُكَآءً وَتَصْدِيَةً ) ( الأنفال : 35 ) . قال ابن عَرَفة : التَّصدِيةُ من الصَدى ، وهو الصَّوت الذي يَرُدُّهُ عليك الجبلُ . قال : والمُكَاءُ والتَّصْدِية ليسَا بصَلاة ، ولكنَّ الله أخبر أنهم جعلوا مكانَ الصَّلاةِ التي أُمِروا بها المُكَاءَ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR3.257 harf
(باب الواو والصاد وما يثلثهما) (وصع) الواو والصاد والعين: كلمة واحدة، هي الوَصَْع: طائر صغيرٌ. وفي الحديث: "إنَّ إسرافِيلَ يتواضَعُ لله حتَّى يَصِيرَ مثل الوَصَْع([1])". (وصف) الواو والصاد والفاء: أصلٌ واحد، هو تحْليَةُ الشَّيء. ووصَفْتُه أصِفُه وَصْفاً. والصِّفَة: الأمَارة اللاَّزِمةُ للشّيء، كما يقال وَزَنتُه وَزْناً، والزِّنَة: قَدْرُ الشَّيء. يقال اتَّصَفَ الشَّيءُ في عَينِ النّاظر: احتَملَ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR228 harf
- الوصيدة: حجرة تجعل للمال في الجبل، يقال: أوصدت الباب وآصدته. أي: أطبقته وأحكمته، وقال تعالى: ﴿عليهم نار موصدة﴾ [البلد/20] وقرئ بالهمز (وهي قراءة أبي عمرو وحفص وحمزة ويعقوب وخلف. الإتحاف ص 439) : مطبقة، والوصيد المتقارب الأصول.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR325 harf
و ص د ‏"‏ باسط ذراعيه بالوصيد ‏"‏‏:‏ بالفناء وقيل‏:‏ بالباب‏.‏ قال مزرّد‏:‏ حملت عليه الهم والليل جانح تمام ولم يفتح لحيذ وصيدها وأوصد الباب‏:‏ أغلقه‏.‏ وأوصد القدر‏:‏ أطبقها‏.‏ وأوصدوا واستوصدوا‏:‏ اتخذوا وصيدة للغنم‏:‏ حظيرةً وغنمهم في الوصائد‏.‏ ومن المجاز‏:‏ أوصدوا على فلانٍ‏:‏ ضيّقوا عليه وأرهقوه وهو موصدٌ عليه‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.759 harf
الوَصِيدُ: فِناءُ الدار والبيت. قال الله عز وجل: وكلبهم باسط ذِراعَيْهِ بالوَصِيدِ؛ قال الفراء: الوَصِيدُ والأَصيدُ لغتان مثل الوِكافِ والإِكافِ وهما الفِناءُ، قال: قال ذلك يونس والأَخفش. والوَصِيدةُ: بيتٌ يُتخذ من الحجارة للمال في الجبال. والوِصادُ: المُطْبَقُ. وأَوْصَدَ البابَ وآصَدَه: أَغْلَقَه، فهو مُوصَدٌ، مثل أَوجَعَه، فهو موجَع. وفي حديث أَصحاب الغار: فوقع الجبل على باب الكَف فأَوْصَدَه
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR168 harf
* و ص د * * الوَصِيدُ * الفناء و * أَوْصدْتُ * الباب وآصدته أغلقته و * أُوصِدَ * الباب على ما لم يسم فاعله فهو * مُوْصَدٌ * وقوله تعالى ﴿إنها عليهم مؤصدة﴾ قالوا مطبقة
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.312 harf
الوصيد والأصيد لغتان مثل الوكاف والإكاف، نقله الفراء عن يونس والأخفش، وهما: الفناء، والجمع وصد ووصائد، وقيل: الوصيد: العتبة للباب والوصيد بيت كالحظيرة من الحجارة يتخذ في الجبال، للمال أي للغنم وغيرها، كالوصيدة، يقال: غنمهم في الوصائد. والوصيد: كهف أصحاب الكهف في بعض الأقوال، وبالوجوه الثلاثة فسر قوله تعالى وكلبهم باسط ذراعيه بالوصيد كذا في البصائر للمصنف، فلا وجه لإنكار شيخنا عليه. والوصيد
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR2.605 harf
اوصد 4 اوصد ذ He closed, a door, or an entrance; syn. أَغْلَقَ; (S, M, A, L, K;) and أَطْبَقَ: (Msb, K:) as also آصَدَ. (S, L, K.) ― -b2- See 10. ― -b3- أُوِصِدَ It (a door, or entrance) became closed. (S.) ― -b4- اوصد He covered, or covered over, a cooking-pot. (M, A, L.) ― -b5- وَقَعَ الجَبَلُ عَلَى بَابِ الكَهْفِ فَأَوْصَدَهُ The mountain fell upon the entrance of the cavern, and stopped it
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR608 harf
وَصَدَ وَصَدَ a. [ يَصِدُ ] ( n. ac. وَصْد 1 ), Was firm. b. [ Bi ], Stayed in. c. Wove- وَصَّدَ وَصَّدَ II , a. Intimidated; menaced. أَوْصَدَ أَوْصَدَ IV , a. Shut ( door ). b. Set on ( dog ). c. Made an enclosure of stone. اِسْتَوْصَدَ اِسْتَوْصَدَ X , a. see IV (c) . وَصِيْد وَصِيْد 25 , ( pl. وُصُد 10 ), a. Threshold. b. Stone enclosure. c. Cave. d. Short ( plant ).
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR8.602 harf
وصد وَصَدَ - يَصِدُ - وَصيد - أَوْصَدَ - يُوصِدُ - مُؤْصَد - مُؤْصَدة وَصَدَ - يَصِدُ + كائن + شيئاً: سد منفذه للخارج وَصيد: على وزن " فعيل" : اسم فاعل مبالغة من " وَصَدَ - يَصِدُ ": الشيء أو الكائن الذي يسد منفذ المكان نحو الخارج: وهو كذلك بمعنى اسم مكان: الجزء من المكان الذي فيه يقع الحاجز الذي يغلق المنفد للخارج أَوْصَدَ - يُوصِدُ: على
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler16 mücavir (21 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. يقظ

    1 ortak ayet · Uyanıklar

  2. رقد

    1 ortak ayet · Rekd Lahit demektir

  3. ذرع

    1 ortak ayet · Zira’ (zal) : Kol demektir

  4. كلب

    1 ortak ayet · Onların köpeği

  5. رعب

    1 ortak ayet · “Ru’b” taşmakta olan havuz veya taşan su demektir

  6. فرر

    1 ortak ayet · Ferre “Ferv” ölü hayvanın derisi; soluk renk; “firar” etmek…

  7. شمل

    1 ortak ayet · Sol

  8. طلع

    1 ortak ayet · Dal demektir

  9. بسط

    1 ortak ayet · Bisat kilim demektir

  10. ملأ

    1 ortak ayet · “Mil” doldurulmuş çuval, “mülle” doldurulup ağzı dikilen…

  11. يمن

    1 ortak ayet · Sağ yandır

  12. حسب

    1 ortak ayet · Hisbe okun nişangah kısmına denir

Geçtiği ayetler(3)

  1. عَلَيْهِمْ نَارٌ مُؤْصَدَةٌ

    Uygun hale getirilenOnlara sımsıkı kapatılmış bir ateş vardır.

  2. إِنَّهَا عَلَيْهِمْ مُؤْصَدَةٌ

    Uygun hale getirilenBu, onların üzerine kapatılmıştır.

Sîga sayfası: بِالْوَصِيدِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökوصد
YapıÜçlü
Özel DurumMisâl-i vâvî, hemzeli varyantı bulunan (أصد)
Bağlamsal Yakın Köklerغلق, سدد, طبق, حظر
Zıt Kökفتح
Çekirdek Özet 1İki parçayı birbirine kavuşturup bitiştirmek, aralık bırakmayacak şekilde sımsıkı kapatmak ve çevrelemek
Çekirdek Özet 2Kaçış ve sızıntı imkânını bütünüyle ortadan kaldıran mutlak kapanma, kilitlenme ve eşik/sınır boyu tecrit
Çekirdek Özet 3Çıkışsızlık, kuşatılmışlık, dış âlemle irtibatın kesildiği nihai hapis ve korunaklı sınır
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir örtme veya basit kapı kapama sayıp boşluksuz, kilitli ve hava geçirmez şekilde üst üste geçirme nüansını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
وصİki şeyi birbirine raptetme, bitiştirme, uzatarak bağlama ve kesintisiz kılma; nitekim وصل kavuşturup birleştirmeyi, وصب sürekli ve sabit kalmayı, وصي bir bağı veya hükmü peş peşe eklemeyi, وصف nitelikleri birbirine ekleyerek bağlamayı ifade eder.دKapı, sınır ve itme imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle bitiştirme eylemi, bir geçidi veya aralığı tamamen örterek geçişi durduran, kilitli ve boşluksuz bir kapamaya dönüşmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
وÇengel, çadır kazığıİki parçayı birbirine tutturma, bağlama ve sabitleme gücü verir.
صÇit, avlama ağı, sıkıştırmaKenarlardan daraltma, kuşatma ve çevreleme hareketini sağlar.
دKapı, geçit bariyeriGiriş ve çıkışı denetleyen, bir açıklığı kapatıp açan sınırlayıcı levhayı temsil eder.
وصدÇengelle tutturulup sıkıştırılan ve kapı açıklığını bütünüyle kilitleyen hareketİki kenarın birbirine kenetlenerek aradaki geçişi sıfırlaması, açıklığın hava ve ışık sızdırmayacak şekilde kilitlenip kapatılması.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir açıklığı veya kapıyı iki kanadını bitiştirerek boşluksuz örtmek; dağda davarları vahşi hayvanlardan korumak için taşları üst üste yığarak yapılan dar, kapısı kilitli taş ağıl (el-vasîde); tencerenin kapağını buhar çıkmayacak şekilde sıkıca kapatmak.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairi el-Müzerrid bir beytinde gece yolculuğunun ve karanlığın eşiği sıkıca kapatmasını tasvir ederken kapalı kapı ve eşik anlamında şöyle der: حَمَلْتُ عَلَيْهِ الهَمَّ وَاللَّيْلُ جَانِحٌ / تَمَامٌ وَلَمْ يُفْتَحْ لِحَيْذٍ وَصِيدُهَا
Erken Arapça kullanımHadis-i şerifte mağaraya sığınan üç kişinin üzerine kayanın yuvarlanıp girişi sımsıkı kapatması anlatılırken dağın mağara ağzını örtmesi şu lafızla aktarılır: فَوَقَعَ الجَبَلُ عَلَى بَابِ الكَهْفِ فَأَوْصَدَهُ

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab, Tahdhīb al-Lugha.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde وصد kökü, özellikle Batı Sami ve Güney Sami dillerinde bir açıklığı tıkama, sıkıştırma, eşik ve kilitli alan inşa etme semantiğiyle tespit edilir. İbranicede doğrudan üçlü ses denkliğiyle yaygın bir fiil olarak yer almasa da, nesneleri sıkıca raptetme ve bitiştirme çekirdeği وص kök ailesinde (örneğin bağlama ve ekleme anlamındaki Sami köklerinde) müşterektir; Arapçada ise kök belirgin bir morfolojik ses kaymasıyla hemzeleşmiş varyantı olan أصد ile nöbetleşe kullanılır (el-vasîd / el-asîd; evsade / âsade). Erken Güney Arapçasında ve klasik Bedevi leksikonunda "vasîde", dağ yamaçlarında taşların harçsız olarak birbirine kenetlenmesiyle yapılan muhkem ve korunaklı sığınakları, ağılları bildirir. Kökün temel anlamsal yönü, ayrık iki ucu bitiştirerek aradaki boşluğu yok etmek ve dışarıyla bağı kesen bir eşik (fina/astana) oluşturmaktır.

Güven Güçlü

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönوصد ile أصد varyantlarıKökün ilk harfi olan vâv harfi ile hemze birbirinin yerine geçer; her ikisi de bir kapıyı örtmek, üzerine kilitlemek ve tencereye kapak vurmak manasındadır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Arap yarımadası taş mimarisiTaşları birbirine bitiştirerek yapılan sığınak (vasîde), kilitli mekan ve eşik tasavvuru Sami mimari terimleriyle örtüşür.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik diğer kollarda bu spesifik üçlü kök dizilişine dair güvenilir veri bulunamamıştır.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Tahdhīb al-Lugha, Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
وصدAnlamlıBitiştirmek, kapatmak, eşikAçıklığı bütünüyle kapatıp dışarıya geçit vermemek.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
ودصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
صودKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik lügatlerde bu dizilim mühmeldir.Kur'an'da geçmez.
صدوAnlamlıYankılanmak, dönmek, yönelmekSesin veya hareketin bir engele çarpıp geri dönmesi ya da bir şeye yönelmesi.Kur'an'da geçer (صدي).
دوصAnlamlıSıyrılmak, kayıp çıkmakBir nesnenin elden kayıp gitmesi, et ile deri arasında bezelerin oynaması (ديص).Hedef kökün mutlak kapanma anlamına zıt bir kaçış/sıyrılma hareketi barındırır; Kur'an'da geçmez.
دصوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıMühmel kombinasyonlardandır.Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
وصدMerkezBoşluksuz kapama, eşik, kilitlenmeİki kenarı tam kavuşturarak sızıntısız ve kilitli biçimde örtmek.Hem örtmeyi hem de kaçışı imkânsız kılan nihai hapsi bildirir.
غلقKomşuKilitlemek, mandallamakKapıyı bir sürgü veya kilit mekanizmasıyla açılmaz kılmak; وصد kökündeki gibi tencere kapağı misali üst üste binip hava geçirmez olma şartı taşımaz.Mekanik kilitlemeye odaklanır.
سددKomşuTıkamak, gediği kapatmakBir deliği, yarığı veya açıklığı araya bir nesne koyarak tıkamak; وصد gibi iki kanadın bitiştirilmesi değil, engelin yerleştirilmesidir.Gediği dolgu maddesiyle örtmektir.
طبقKomşuBirebir örtüşmek, kapaklanmakİki yüzeyin birbiri üzerine tam oturması; وصد kökünün tencere kapağı ve cehennem tasvirindeki eşanlamlısıdır ancak mekan tasvirinde eşik anlamı taşımaz.Yüzeylerin intibakına bakar.
حظرKomşuKuşatıp engellemekEtrafına çit çekerek içeri veya dışarı geçişi menetmek; duvarla çevirme esastır, mutlak tavan veya kapak kapaması içermeyebilir.Sınır çekme ve yasaklamadır.
فتحZıtAçmak, yarmak, serbest bırakmakBitişik olan iki yakayı birbirinden ayırarak geçişe, çıkışa ve hava akışına izin vermek.Kökün var ettiği tecrit durumunu bütünüyle çözer.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaوصدKapatmak, kilitlemek, eşikİki parçayı bitiştirip çıkışı imkânsız kılacak şekilde örtmek ve bu yapının giriş eşiği.Kesin
Latinceoccludere, claustrumTıkamak, sımsıkı kapatmak, kilitli yeroccludere fiili bir geçidi tamamen tıkamayı karşılar; kökün eşik/avlu boyutunu eksik bırakır.Güçlü
İngilizceseal, enclose, thresholdMühürlemek, hava geçirmez şekilde kapatmak, eşikseal kelimesi sızıntısız kapanmayı, threshold ise kökün "vasîd" (eşik) anlamını karşılar; tek kelimede birleşmezler.Güçlü
Almancaverschließen, Riegel, SchwelleKilitleyip kapatmak, sürgü, eşikverschließen mutlak kapanmayı ve dış dünyadan soyutlamayı çok iyi aktarır.Güçlü
Fransızcaclore, verrouiller, seuilSımsıkı kapatmak, sürgülemek, eşikclore ve verrouiller kaçışsız örtmeyi verirken, seuil kelimesi fiziksel giriş eşiğini karşılar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مُؤْصَدَةٌÜzerine sımsıkı kapatılmış, kilitli, kapağı örtülmüşCehennem azabının ehlinin üzerine boşluksuz, sızıntısız ve kaçışsız şekilde kapatılması bağlamında (Beled 90:20, Hümeze 104:8).
بِالْوَصِيدِMağaranın girişi, kapı eşiği, ön avlusuAshâb-ı Kehf'in köpeğinin mağaranın girişinde/eşiğinde kollarını uzatıp yatması tasvirinde (Kehf 18:18).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret ahvali ve cehennemin ebediyetiCehennem kapılarının kafirlerin üzerine "mü'sade" kılınması, hiçbir şefaat, af veya firar imkânının kalmadığı nihai ve mutlak ümitsizlik tecridi olarak tartışılmıştır.Çıkışın ebediyen imkânsız olduğu ontolojik hapis.
FıkıhMülkiyet sınırları ve korunaklı alan (hırz)"Vasîde" terimi, davarların ve malların korunduğu taş ağıl anlamıyla hırsızlık cezasının tahakkuku için şart olan güvenli muhafaza yeri (hırz) bağlamında ele alınmıştır.Koruma altına alınmış kilitli mekan.
TefsirKıraat ve tasvir incelikleriKelimenin hemzeli (أصد) ve hemzesiz (وصد) okunuşları ile tencerenin kapağının kapatılması (ıtbâk) arasındaki teşbihin incelenmesi.Üstten ve yandan sımsıkı kapatılan ateş hücresi.
HadisMağara hadisi ve tecrit tasvirleriMağara kapısının kaya ile kapanması anlatılırken girişin geçit vermez hale gelmesini ifade etmek üzere kullanılmıştır.Kurtuluş kapısının beşeri güçle açılamayacak şekilde tıkanması.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUhrevi ceza sistemiMutlak tecrit ve kilitKaçış ihtimalini sıfırlamaAzabın sadece yakıcı değil, aynı zamanda nefes alacak hiçbir çatlağı bulunmayan bir kapatılmışlık olduğunu gösterir.Kesin
İlmiTermodinamik ve kapalı sistemlerİzole ve sızdırmaz sistemDış çevre ile madde/enerji alışverişini kesmeTencerenin kapatılması benzetmesinde olduğu gibi ısının ve gazın dışarı kaçmasını önleyen yalıtım.Güçlü
SiyasiGüvenlik ve sınır denetimiMüstahkem sınır ve eşik kontrolüİhlalleri durdurma ve içeriyi korumaAshâb-ı Kehf kıssasında eşikteki nöbet gibi, sınır boyunun geçilmez bir eşikle tahkim edilmesi.Güçlü
İktisadiDeğerin ve malın korunması (hırz)Korunaklı depo, kasa, ağılMalın zayi olmasını önlemeÇöl şartlarında hayvanların ve servetin vahşi unsurlardan korunduğu taş mahfaza işlevi.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKapalı ve kompakt manifold / Sınır koşuluMatematik ve fizikte dışarıya hiçbir akının (flux) sızmadığı, sınırları kendi üzerine kilitlenmiş, dış uzaydan yalıtılmış tam kapalı geometrik sistem.Güçlü
Beşeri bilimlerTam kurum (Total institution) / Mutlak tecritSosyoloji ve infaz hukukunda bireyin dış dünyayla olan bütün fiziksel, sosyal ve görsel bağlarının radikal biçimde kesildiği, eşiği aşılamaz mutlak hapis modeli.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir ahşap kapının kilitlenmesi veya basit bir örtünme olarak anlamak; eşik ve dağ ağılı manalarından soyutlamak.
Kur'an içi daha geniş anlamوصد iki temel boyuta sahiptir: Biri açıklığın sımsıkı, sızdırmaz ve kilitli biçimde kapatılması (mü'sade), diğeri ise bu korunaklı yapının girişindeki eşiktir (vasîd). Her ikisi de içerisi ile dışarısı arasındaki geçişi mutlak surette denetleyen tek bir mimari mantığa dayanır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataCehennem ayetlerindeki azabın dehşetini hafifsemek; oradaki azabın bir ateş havuzu olmanın ötesinde, buharı ve dumanı dışarı sızdırmayan kilitli bir düdüklü tencere gibi basınçlı ve nefessiz bir hapis olduğunu fark edememek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın mekan, sınır ve ceza tasavvurundaki mimari dehşeti ve koruma zırhını gösterir. Gerek Ashâb-ı Kehf'in ilahi koruma altındaki sığınağının sınırını gerekse cehennemin üzerlerine kapatılan kapağını en somut Bedevi tecrübesi üzerinden canlandırır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Mağara arkadaşlarının dış dünyadan tecrit edildiği Kehf kıssasında ve inkârcıların akıbetinin resmedildiği Beled ve Hümeze surelerinin nihai ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Eşik (vasîd) ile kapalı mekan (mü'sade) arasındaki kopuk algıyı düzeltir; her iki kelimenin de açıklığın kenetlenmesi, kapatılması ve denetlenmesi ekseninde birleşen aynı somut kökün görünümleri olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİki kenarı veya kapağı bir aralığın üzerine getirip boşluksuz şekilde bitiştirmek, tencerenin kapağını kapatıp buharı hapsetmek, dağda taşları üst üste koyarak çıkışsız ve korunaklı bir taş ağıl yapmak ve bu yapının giriş eşiği.
  • Soyut anlamGeçişkenliğin sıfırlandığı, dışarıyla temasın tamamen kesildiği, kaçış ve kurtuluş ümidinin kilit altına alındığı mutlak kuşatma ve tecrit hali.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin sınırlarının (eşik) dışarıya kapalı hale getirilerek içerideki varlığın mutlak bir basınç ve izolasyon altında tutulması mekanizması.
  • LaTeX modeliS∩∂Ω=∅  ⟹  Φ∂Ω(X)=0
  • LaTeX açıklamasıModelde Ω kapatılmış iç uzayı, ∂Ω bu uzayın sınırını veya eşiğini (vasîd), X içeride hapsedilmiş varlığı veya enerjiyi, Φ ise sınırdan dışarıya doğru olan akış veya kaçış fonksiyonunu temsil eder. Sınırın kilitlenip kapanması durumunda dışarıya sızıntı sıfırlanır (Φ=0); içerideki varlık hiçbir açık nokta (S) bulamaz ve tam tecrit gerçekleşir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: و