طرد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ط-ر-د4 sîga, 21 mücavir kök, 4 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.رودتَطْرُدِفَتَطْرُدَهُمْمولرببطردعشوسألغدوطَرَدْتُهُمْبِطَارِدِأمنوجهدعوأجرلقي

KökSîga 4Ayet 4Sure 3Mücavir 21

▶ Ağı aç (3B)

طرد

ط - ر - د

KÖK
  • 5 geçiş
  • 4 ayet
  • 4 sîga
  • 13 sözlük

Kısa mızraktır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Kısa mızraktır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR730 harf
باب الطاء والدال والراء معهما ط رد مستعمل فقط طرد: طَرَدْتُهُ أَطْرُدُه طَرْداً، أي: نَحَّيتْه. الطَّرَد: مطاردةُ الصَّيد، أي: علاج أخذه. والطَّريدةُ: صَيْدٌ أقبلتْ عليه الكلاب والقوم يَطْرُدونه ليأخُذوه. والطَّريدة: قصبة يُوضَع فيها سِكِّينٌ يُبْرَى بها القِداح. والمُطارَدةُ: مُطاردةُ الفُرسان وطِرادُهم، وهو حَملةٌ بَعضِهم على بعضٍ في الحرب وغيرها. والمِطْرَدُ: رُمْحٌ قَصِيرٌ يُطْعَنُ به حُمرُ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.231 harf
الطَرْدُ: الإبعادُ، وكذلك الطَرَدُ بالتحريك. تقول: طَرَدْتُهُ فذهب، ولا يقال منه انْفَعَلَ ولا افْتَعَلَ، إلاَّ في لغة رديئة. والرجلُ مطرودٌ وطريد. ومرَّ فلان يَطْرُدُهُمْ، أي يشلُّهم ويكسَؤُهم. وطَرَدْتُ الإبل طَرْداً وطَرَداً، أي ضممتُها من نواحيها. وأَطْرَدْتُها، أي أمرت بطردها. وفلانٌ أطْرَدَهُ السلطانُ، أي أمر بإخراجه عن بلده. قال ابن السكيت: أَطْرَدْتُهُ، إذا صيَّرته طريداً. وطَرَدْتُهُ،
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.994 harf
ط د ر طرد ، دطر استعمل من وجوهه : طرد ، دطر . دطر : أما دَطر : فإن ابن المظفَّر أهمَلَه ، ووجدتُ لأبي عمرو الشَّيباني فيه حَرْفاً . رواه أبو عمرو عن ثعلب ، عن عمرو عن أبيه في باب السَّفينة قال : الدَّوْطيرَة كَوثلُ السّفينة . طرد : أبو عبيد : طَرَدتُ الرجلَ أطرُده طَرْداً : إذا نحَّيْتَه . قال : وأطردتُ الرجلَ إذا نَفَيْتَه وجعلتَه طَرِيداً . وقال ابن شميل : أطردْتُ الرجلَ جعلتَه طَرِيداً لا
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR13.042 harf
(باب الطاء والراء وما يثلثهما) (طرز) الطاء والراء والزاء كلمةٌ يظنُّ أنَّها فارسيّةٌ معرّبةٌ، وهي في شعر حَسَّان: بَيضُ الوُجوهِ كريمةٌ أحسابُهُمْ *** شمُّ الأنوفِ من الطِّرَازِ الأوّلِ([1])ويقولون: طِرْزُه، أي هيئَتُه. (طرس) الطاء والراء والسين فيه كلامٌ لعلّه أن يكون صحيحاً. يقولون الطِّرْس: الكتاب الممحُوّ. ويقال: كلُّ صحيفةٍ طِرس. ويقولون: التَّطرُّس: أن لا يَطعَمُ الإنسانُ ولا يشربَ إلاَّ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR431 harf
- الطرد: هو الإزعاج والإبعاد على سبيل الاستخفاف، يقال: طردته، قال تعالى: ﴿ويا قوم من ينصرني من الله إن طردتهم﴾ [هود/30]، ﴿ولا تطرد الذين﴾ [الأنعام/52]، ﴿وما أنا بطارد المؤمنين﴾ [الشعراء/114]، ﴿فتطردهم فتكون من الظالمين﴾ [الأنعام/52]، ويقال: أطرده السلطان، وطرده: إذا أخرجه عن بلده، وأمر أن يطرد من مكان حله. وسمي ما يثار من الصيد: طردا وطريدة. ومطاردة الأقران: مدافعة بعضهم بعضا، والمطرد: ما يطرد
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.570 harf
ط ر د طرده طرداً وطراً وطرده وأطرده‏:‏ أبعده ونحاه وهو شريد طريد ومشرد مطرد‏.‏ وطرد العدو طريدة وطرائد وهي النعم يغير عليها فيطردها‏.‏ ومن المجاز‏:‏ خرج يطرد حمر الوحش أي يصيدها‏.‏ وبيده مطرد‏:‏ رمح قصير يطعنها به وبأيديهم المطارد والرايات‏.‏ قال الراعي‏:‏ ولولا الفرار كل يوم وقيعة لنالتك زرق من مطاردنا الحمر وقال أبياتاً في الطرد أي في الصيد‏.‏ وهذه من طرديات فلان‏.‏ والريح تطرد الحصى
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.598 harf
الطَّرْدُ: الشَّلُّ؛ طَرَدَه يَطْرُدُه طَرْداً وطَرَداً وطَرَّده؛ قال: فأُقْسِمُ لولا أَنَّ حُدْباً تَتابَعَتْ عليَّ، ولم أَبْرَحْ بِدَيْنٍ مُطَرَّدا حُدْباً: يعني دَواهِيَ، وكذلك اطَّرَدَه؛ قال طريح: أَمْسَتْ تُصَفِّقُها الجَنُوب، وأَصْبَحَتْ زَرْقاءَ تَطَّرِدُ القَذَى بِحِباب والطَّرِيدُ: المَطْرُودُ من الناس، وفي المحكم المَطْرُود، والأُنثى طَريدٌ وطَريدة؛ وجمعهما مَعاً طَرائِدُ. وناقة طَريدٌ،
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR433 harf
* ط ر د * * طَرَدَهُ * أبعده من باب نصر و * طَرَداً * أيضا بفتحتين ويقال * طَرَدَهُ * فذهب ولا يقال فيه انفعل ولا افتعل إلا في لغة رديئة وهو * مَطْرودٌ * و * طَرِيدٌ * و * أطْرَدَهُ * السلطان بالألف أمر بإخراجه من بلده قال بن السكيت * أطْرَد * الرجل غيره صيَّره * طَرِيداً * و * طَرَدَهُ * نفاه عنه وقال له اذهب عنا و * اطَّرَدَ * الشيء * اطِّراداً * تبع بعضه بعضا وجرى تقول * اطَّرَد * الأمر أي
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.733 harf
الطرد بفتح فسكون ويحرك: الإبعاد والتنحية، طرده يطرده طردا وطردا، والرجل طريد ومطرود، فاطرد. قال الجوهري: لا يقال من هذا: انفعل ولا افتعل إلا في لغة رديئة. ومثله في المصباح. وقال سيبويه: طردته فذهب، لا مضارع له من لفظه، واقتصر في الأساس على انفعل. والطرد، والطرد: ضم الإبل من نواحيها طردت الإبل طردا، أي ضممتهأ من نواحيها، وأطردتها: أمرت بطردها، أي ضمها. وفي حديث قتادة: في الرجل يتوضأ بالماء الرمد
Maddenin bağlantısı

الطرد بفتح فسكون ويحرك: الإبعاد والتنحية، طرده يطرده طردا وطردا، والرجل طريد ومطرود، فاطرد. قال الجوهري: لا يقال من هذا: انفعل ولا افتعل إلا في لغة رديئة. ومثله في المصباح. وقال سيبويه: طردته فذهب، لا مضارع له من لفظه، واقتصر في الأساس على انفعل. والطرد، والطرد: ضم الإبل من نواحيها طردت الإبل طردا، أي ضممتهأ من نواحيها، وأطردتها: أمرت بطردها، أي ضمها. وفي حديث قتادة: في الرجل يتوضأ بالماء الرمد والماء الطرق، بفتح فسكون، لمأ خاضته الدواب، سمي لأنها تطرد فيه وتدفعه، أي تتتابع. والرمد: الذي تغير لونه حتى صار على لون الرماد. والطرد، بالتحريك: مزاولة الصيد، طردت الكلاب الصيد طردا: نحته وراهقته. وعن ابن السكيت: طردته: نفيته ع،ي وقلت له: اذهب فذهب ولا يقال: فانطرد، كما سبق. والطريد: العرجون، وبالهاء: أصل العذق. ومن المجاز: الطريد من الأيام: الطويل التام، كالطراد، والمطرد، كشداد ومعظم، كما في نسخة أخرى، يقال: مر بنا يوم طريد وطراد، أي طويل، ويوم مطرد، أي طراد كامل متمم، قال: إذا القعود كر فيها حفدا يوما جديدا كله مطردا ومن المجاز: الطريد: الذي يولد بعدك، وأنت أيضا طريده، فالثاني طريد الأول، يقال: هو طريده. ومن المجاز: الطريدان: الليل والنهار كل واحد منهما طريد صاحبه، قال الشاعر: يعيدان لي ما أمضيا وهما معا طريدان لا يستلهيان قراري

والطريدة: ما طردت من صيد أو غيره، والجمع الطرائد وفي بعض الأمهأت: ما طردت من وحش ونحوه. والطريدة: الوسيقة من الإبل يغير عليها قوم فيطردونها. وفي الصحاح: هو ما يسرق من الإبل. ومن المجاز: الطريدة: قصبة فيها حزة بضم الحاء المهملة، وتشديد الزاي، توضع على المغازل والعود والقداح، فتبرى بها وتنحت عليها، قال الشماخ يصف قوسا: أقام الثقـاف والـطـريدة درأهـا كما قومت ضغن الشموس المهامز وفي الأساس: وبري القدح بالطريدة، وهي السفن. قال أبو الهيثم: الطريدة: السفن وهي قصبة تجوف، ثم ينقر منها مواضع فيتتبع فيها جذب السهم. وقال أبو حنيفة: الطريدة: قطعة عود صغيرة في هيئة الميزاب، كأنها نصف قصبة سعتها بقدر ما يلزم القوس أو السهم. ومن المجاز: في الأرض طرائد من كلإ، الطريدة: بحيرة من الأرض القليلة العرض، الطريدة: بحيرة من الأرض قليلة العرض إنما هي طريقة. ومن المجاز: عندي طريدة من ثوب، وهي شقة مستطيلة، أي شقت طولا، من الحرير. وفي حديث معاوية أنه صعد المنبر وبيده طريدة، فسره ابن الأعرابي فقال: الخرقة الطويلة من الحرير. حكاه الهروي في الغريبين. وعن أبي عمرو: الجبة: الخرقة المدورة، وإن كانت طويلة، فهي الطريدة. والطريدة لعبة لصبيان الأعراب تسميها العامة المسة، بفتح الميم وتشديد السين المهملة، ويقال: الماسة، والضبطة، فإذا وقعت يد اللاعب من آخر على بدنه إما على رأسه أو كتفه فهي المسة، وإذا وقعت على الرجل فهي الأسن، بفتح فسكون وليست بثبت. وقال الطرماح يصف جواري أدركن فترفعن عن لعب الصغار والأحداث: قضت من عيان والطريدة حادجة فهن إلى لهو الحديث خضـوع وأنشد ابن دريد قول الشاعر: قضت من عداد والطردة حاجة وهن إلى أنس الحديث حقيق وفسر الطريدة بالموضع، وهو تصحيف وتغيير، نبه عليه الصاغاني، وقال: الصواب أن الطريدة لعبة معروفة، فاعرف ذلك. والطريدة: خرقة تبل ويمسح بها التنور، كالمطردة، بالكسر، نقله الصاغاني. ومن المجاز: الطراد والمطرد، ككتاب ومنبر: رمح قصير يطعن به حمر الوحش. وقال ابن سيده: المطرد، بالكسر: رمح قصير يطرد به، وقيل: يطرد به الوحش والطراد: الرمح القصير، لأن صاحبه يطارد به، وجمع المطرد: المطارد. وطراد، ككتان: سفينة صغيرة سريعة السير والجري، عن الصاغاني. والعامة تقول: تطريدة. ومن المجاز: الطراد من المكان: الواسع، يقال فضاء طراد، وبلاد طرادة: واسعة يطرد فيها السراب. ومن المجاز: الطراد من السطوح: المستوي المتسع، ومنه قول العجاج: وكم قطعنا من خفاف حمس غبر الرعان ورمال دهـس وصحصحان قذف كالتـرس وعر نساميها بسـير وهـس والوعس والطراد بعد الوعس

والطراد: من يطول على الناس القراءة حتى يطردهم ومنه الحديث: من الأئمة طرادون أي يطردون الناس بطول قيامهم، وكثرة قراءتهم. وقد فسر أبو داوود في سننه بما قاله المصنف وقال: لا أعلم إلا ذلك. وطراد: اسم جماعة من المحدثين، وهو في الأعلام واسع. وطراد، كرمان: ع وضبطه الصاغاني: كشداد. والطردة، بالكسر: مطاردة الفارسين مرة واحدة، والمطاردة: حمل أحدهما على الآخر، كما سيأتي. وبنو طريد، وبنو مطرود: بطنان. وكذلك بنو طرود، بالضم، أما مطرود فمن بني سليم، وهو مطرود بن مالك بن عوف بن امرئ القيس، بن بهثة بن سليم، منهم عبد الله بن سيدان. والطردين بالضم فالسكون، وكسر الدال: طعام للأكراد، نقله الصاغاني. والمطردة بالفتح ويكسر: محجة الطريق، لأنه يطرد فيها، وطردتهم: أتيتهم، أي أتيت عليهم، كما في التهذيب وجزتهم. وتطريد السوط، وفي الأساس: الصوت: مده: يقال: طرد سوطك، أي مده. نقله الصاغاني. ويقال: أطرده، إذا أمر بطرده وإبعاده، أو أطرده السلطان، إذا أمر بإخراجه عن، وفي بعض النسخ من البلد وقال ابن السكيت: أطردته، إذا صيرته طريدا. وعن ابن شميل: أطردت الرجل: جعلته طريدا لا يأمن، وطردته: نحيته ثم يأمن. وأطرد المسابق صاحبه: قال له: إن سبقتني فلك علي كذا، وإن سبقتك فلي عليك كذا، وفي الحديث: لا بأس بالسباق ما لم تطرده ويطردك . ومن المجاز: مطاردة الأقران والفرسان، وطرادهم: حمل بعضهم على بعض في الحرب وغيرها، أي ولو لم يكن هناك طرد، كما قيل للمحاربة: جلاد ومجالدة، وإن لم يكن ثم مسايفة.ويقال: هم فرسان الطراد، وطارد قرنه، وتطاردا، واستطرد له، أي للقرن، ليحمل عليه ثم يكر عليه، وذلك أنه يتحيز في استطراده إلى فئته، وهو ينتهز الفرصة لمطاردته. وقد استطرد له، كأنه نوع من المكيدة. وفي الحديث كنت أطارد حية أي أخدعها لأصيدها، ومنه طراد الصيد. واطرد الأمر، وفي بعض الأمهات: الشيء، بدل الأمر: تبع بعضه بعضا وجرى. واطرد الأمر: استقام، وأمر مطرد: مستقيم على جهته، وفلان يمشي مشيا طرادا، أي مستقيما، واطرد الكلام: تتابع، والماء: تتابع سيلانه، قال قيس بن الخطيم: أتعرف رسما كالطراد المذاهب أراد بالمذاهب جلودا مذهبة، بخطوط يرى بعضها في إثر بعض فكأنها متتابعة. ومما يستدرك عليه: مر فلان يطردهم، أي يشلهم ويكسؤهم، طرده وطرده، قال: فأقسم لولا أن حدبا تتابعـت علي ولم أبرح بدين مطردا حدبا: يعني دواهي. وكذلك اطرده، قال طريح: أمست تصفقها الجنوب وأصبحت زرقاء تطرد القذى بـحـبـاب والطريد: المطرود، والأنثى: طريد وطريدة، جمعهما: طرائد. كذا في المحكم. وناقة طريد، بغير هاء، طردت فذهب بها، وجمعها: طرائد. وفي حديث قيام الليل: هو قربة إلى الله ومطردة الداء عن الجسد . أي أنها حالة من شأنها إبعاد الداء. وبعير مطرد: وهو المتتابع في سيره ولا يكبو، قال أبو النجم: فعجت من مطرد مهدي

ومن المجاز: خرج فلان يطرد حمر الوحش، أي يصيدها. وكذلك قولهم: الريح تطرد الحصى، والأرض ذات الآل تطرد السحأب طردا. ورمل متطاريد: يطرد بعضه بعضا ويتتبعه، قال كثير عزة: ذكرت ابن ليلى والسماحة بعدما جرى بيننا مور النقا المتطارد وجدول مطرد: سريع الجرية، والأنهار تطرد، أي تجري. وفي حديث الإسراء: وإذا نهران يطردان أي يجريان، وهما يفتعلان. من لاطرد وفي حديث مجاهد: إذا كان عند اضطراد الخيل وعند سل السيوف أجزأ الرجل أن تكون صلاته تكبيرا الاضطراد: هو الطراد، وهو افتعال من طراد الخيل، وهو عدوها وتتابعها، فقلبت تاء الافتعال هاء، ثم قلبت الطاء الأصلية ضادا. وثوب طرائد، عن اللحياني، أي خلق. وفي الأساس: ثوب طريد: شبارق والطرد، محركة: فراخ النخل، والجمع: طرود، حكاه أبو حنيفة. والطريدة: الخطة بين العجب والكاهل، قال أبو خراش: فهذب عنها ما يلي البطن وانتحآ طريدة متن بين عجب وكاهل وعن ابن الأعرابي: أطردنأ الغنم، أي أرسلنا التيوس في الغنم. ومن المجاز: قال الشافعي: وينبغي للحاكم إذا شهد الشهود لرجل على آخر أن يحضر الخصم ويقرأ عليه ما شهدا عليه، وينسخه أسماءهم وأنسابهم، ويطرده جرحهم، فإن لم يأت به حكم عليه. قال أبو منصور: معنى قوله: يطرده جرحهم أن يقول له: قد عدل هؤلاء الشهود فإن جئت بجرحهم، وإلا حكمت عليك بما شهدوا به عليك. ومن المجاز: طردت بصري في أثر القوم، والقيعان تطرد السراب، أي يطرد فيها كما يطرد الماء. وجدول مطرد ورمح مطرد ومطرد الأنابيب والكعوب. وحديث وكلام مطرد، وذا لا يطرد في القياس. قال الصاغاني: والطرد والعكس في اصطلاح الفقهاء أن يطرد الشيء وينعكس كقولهم في حد النار: كل نار فهو جوهر مضئ محرق، وكل جوهر مضيء محرق فهو نار. واتبع طوارد الإبل: متخلفاتها. ومرت عليهم سنون طرادة. واطردوا إلى المسير: تتابعوا. ومطرود بن كعب، من شعراء الجاهلية. وقد سموا: طرادا، ككتاب منهم أبوالفوارس، نقيب النقباء، طراد بن محمد بن علي بن ثمام الزينبي، مشهور، توفي سنة 491. وكثير منهم يضبطه كشداد، وهو وهم، وقد سموا طريدا ومطردا، كزبير ومحدث.

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR17.445 harf
طَرَدَهُ 1 طَرَدَهُ ذ , aor. طَرُدَ , (S, A, Mgh, &c.,) inf. n. طَرْدٌ (S, A, L, Mgh, Msb, K) and طَرَدٌ, (S, A, L, K,) or the latter is a simple subst., (Msb,) He drove away him, or it; as also ↓ طرّدهُ and ↓ اِطَّرَدَهُ: (L:) he drove him away, expelled him, or banished him, (ISk, S, L, K,) and said to him, Depart thou, or go thou away, from us: (ISk, S, L:) he removed him, or it; put, or
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.964 harf
طَرَدَ طَرَدَ U ( n. ac. طَرْد 1 ), a. Drove away; expelled; banished, exiled. b. Drove together ( flock ). c. Hunted, pursued, tracked. طَرَّدَ طَرَّدَ II , a. see I (a) . b. Raised, extended, smacked ( whip ). طَاْرَدَ طَاْرَدَ III , a. Attacked, charged. b. Circumvented, snared ( game ). أَطْرَدَ أَطْرَدَ IV , a. Expelled, banished, exiled. b. Betted, wagered with. تَطَاْرَدَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok22.835 harf
طرد طَرَدَ - يَطْرُدُ - طَارِد طَرَدَ - يَطْرُدُ + كائن + كائناً أو شيئاً: يدفعه عنه ويبعده بعيداً: يجعل كائناً ملاصقاً وملازماً له، يجعله ينفصل عنه ويذهب بعيداً عنه، ويستقل بمفرده ويفقد اتصاله ولصوقه به طَارِد: اسم فاعل صفة مشبهة من " طَرَدَ - يَطْرُدُ " واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الدفع والتنحية والإبعاد والطرد"، وهي: دَحَرَ -
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler21 mücavir (30 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عشو

    1 ortak ayet · Akşam yemeği demektir

  2. غدو

    1 ortak ayet · Ğida, Sabah yemeği, kahvaltı demektir

  3. جهل

    1 ortak ayet · Cehl fokurdayıp kaynayan kazan demektir

  4. وجه

    1 ortak ayet · Yüz demektir

  5. مول

    1 ortak ayet · Onların malları

  6. قوم

    2 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

  7. أجر

    1 ortak ayet · (EaCR) “Acur” tuğla demektir

  8. حسب

    1 ortak ayet · Hisbe okun nişangah kısmına denir

  9. أمن

    2 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  10. سأل

    1 ortak ayet · “Sehl” ova demektir

  11. رود

    1 ortak ayet · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur

  12. لقي

    1 ortak ayet · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır

Geçtiği ayetler(4)

  1. وَيَاقَوْمِ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مَالًا إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَى اللَّهِ وَمَا أَنَا بِطَارِدِ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّهُمْ مُلَاقُو رَبِّهِمْ وَلَكِنِّي أَرَاكُمْ قَوْمًا تَجْهَلُونَ

    KovanEy kavmim: buna karşılık olarak sizden hiç bir mal istemiyorum. Benim ücretim yalnız Allah’a aittir. İnananları da kovacak değilim. Çünkü onlar, Rabblarına kavuşacaklardır. Ne var ki ben; sizi, cahil bir kavim olarak görüyorum.

  2. وَمَا أَنَا بِطَارِدِ الْمُؤْمِنِينَ

    KovanVe ben, inananları kovacak değilim.

Sîga sayfası: طَرَدْتُهُمْ
Sîga sayfası: فَتَطْرُدَهُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökطرد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنفي, دحر, طرح, دفع
Zıt Kökأوى
Çekirdek Özet 1Bir varlığı arkasından sürerek, sıkıştırarak veya küçümseyerek bulunduğu alandan uzaklaştırmak
Çekirdek Özet 2Zayıf ve yoksul inananları toplumsal baskı veya kibir saikiyle hakikat meclisinden ve himayeden dışlamayı reddetme
Çekirdek Özet 3Hakikate yönelen bireyin aidiyet hakkının meşruiyeti; statüye dayalı dışlama ve ayrımcılığın ilahi adalette kesin yasaklığı
Kritik Hata RiskiEylemi sıradan bir mekânsal kovma sayıp arkasındaki tahkir, arkadan itme, dışlama ve kibri görmezden gelmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
طرKesmek, fırlatmak, uçtan ayırmak, bir yüzeyden veya sınırdan öteye sürmek. Çekirdek anlam طرح kökünde uzağa fırlatma, طرف kökünde kenara ve sınıra itme, طرق kökünde darbe vurup yolu açma, طري kökünde ise tazelikle kabuğu yarıp çıkma hareketinde belirgindir.دد harfinin getirdiği itme, hareket ettirme ve sevk etme etkisiyle çekirdekteki kenara itme eylemi, hedefi arkasından takip ederek kesintisiz bir sürüşle bulunduğu mekândan dışarı atmak ve uzaklaştırmak anlamına dönüşmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
طSepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaHedefin etrafını çevirme, alanını sınırlama veya kuşatılmış bir mekândan zorla çıkarma iradesini imler.
رİnsan başı; baş, ilk, üstEylemin bir irade, yönelim ve doğrudan hedefe dönük kararlılıkla başlatılmasını temsil eder.
دKapı; giriş, geçiş, hareketMekânsal bir sınırdan dışarı geçişi, itilerek sınır dışına çıkarılmayı ve yer değiştirmeyi belirtir.
طردÇevrili alandan kapı dışına sürme hareketiÇevrelenmiş veya sınırları belirlenmiş bir alandaki varlığı, iradi bir baskıyla kapının dışına, ait olduğu yerin uzağına itip sürme hareketinin tamamıdır.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAvı veya hayvan sürüsünü arkasından takip edip sürerek yerinden etmek; avı yakalamak veya kaçırmak için peşine düşmek. Buradan türeyerek kısa süvari mızrağına ve av mızrağına مطرد denilmiştir.
Cahiliye şiiri kullanımıEr-Râî en-Nümeyrî şiirinde süvarilerin savaşta taşıdığı kısa av ve hücum mızraklarını zikrederken kökü şu şekilde kullanmıştır: ولولا الفرار كل يوم وقيعة / لنالتك زرق من مطاردنا الحمر
Erken Arapça kullanımSu arkının kesintisiz ve düzgün akması için اطرد الماء denilmiş; kabileden kovulan, himayesiz bırakılıp sürülen kişiye de شريد طريد adı verilmiştir. Rüzgârın çakılları toplayıp sürmesi de rüzgârın taşları kovması olarak adlandırılmıştır.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça طرد kökü, Sami dil ailesinin Güney-Batı kolunda belirginleşen, sürme, peşine düşme, izleme ve uzaklaştırma anlam alanını temsil eden bir köktür. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice/Süryanice) bu fonetik diziliş doğrudan birincil bir kovma kökü olarak yaygın biçimde korunmamış, bu anlam alanı daha çok İbranice ve Süryanice rādap (peşine düşmek, kovalamak, takip etmek) veya tārad (arka arkaya gelmek, damlamak, rahatsız etmek) kökleri üzerinden işletilmiştir. İbranicedeki tārad kökünde görülen art arda gelme, aralıksız düşme veya rahatsız edici biçimde sürme nosyonu, Arapçada hem eylemin peşi sıra takip edilerek yürütülmesi (avı kovalama) hem de mantıki/fiziki düzenlilik ve peş peşe akış (iṭṭirād) formlarında yaşamaktadır. Arapçada kök, göçebe avcılık ve çöl çatışmalarında avı veya düşmanı at sırtında mızrakla geriden sıkıştırma eylemiyle somutlaşmış, oradan da kabile dışına sürme ve toplumsal olarak tahkir ederek uzaklaştırma yönünde zenginleşmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak HALOT, Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönHayvanı geriden sevk etme, avın peşine düşme, sürme mızrağıEylemin aslı bir nesneyi veya canlıyı arkadan iterek veya kovalayarak yerinden uzaklaştırmaktır. Müteakip düzenlilik anlamı da buradan doğmuştur.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice tārad (aralıksız sürmek, rahatsız edip ardı ardına gelmek)Sürekli peş peşe gelme ve rahatsız ederek uzaklaştırma semantiğinde ortak bir Afro-Asyatik/Sami izlek bulunmaktadır.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında genetik akrabalığı kesinleşmiş dilsel bir veri tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
طردAnlamlıUzaklaştırmak, kovmak, peş peşe düzenle sürmekBir şeyi arkasından sevk ederek bulunduğu yerden uzaklaştırmak; ardışık düzenlilik.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
طدرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştir.Kitābü’l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir.
رطدKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştir.Kitābü’l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir.
ردطKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştir.Kitābü’l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir.
دطرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştir.Kitābü’l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir.
درطKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştir.Kitābü’l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
طردMerkezKovma ve uzaklaştırmaArkasından takip ederek, tahkir ederek ve himayeden çıkararak uzaklaştırmak.Kişiyi hak ettiği veya bulunduğu meclisten aşağılayarak sürmektir.
نفيKomşuSürgün etme, ayıklamaBulunulan yerden büsbütün uzaklaştırıp başka yere sürmek veya varlığını reddetmek.طرد kökünde kovalama ve küçümseme vurgusu varken نفي kökünde yerinden tamamen tecrit etme esastır.
دحرKomşuHorlayarak defetmeKarşı tarafı zelil kılıp başından savarak zorla uzaklaştırmak.دحر aşağılanmanın şiddetine odaklanır; طرد ise fiziki sürüş ve dışlamaya odaklanır.
طرحKomşuFırlatıp atmaBir nesneyi veya şahsı bir kenara değersizce fırlatıp bırakmak.طرح tek hamlelik bir atma eylemidir; طرد ise arkasından sürerek uzaklaştırmadır.
دفعKomşuİtme, savmaÖnüne gelen engeli veya kişiyi göğsünden iterek savuşturmak.دفع önden karşılayıp savmaktır; طرد ise arkasından sürüp dışarı atmaktır.
أوىZıtBarındırma, sığındırmaDışarıda kalmış veya korunmasız birini himaye edip meclisine ve evine kabul etmek.Dışarı sürmenin aksine kendi alanına katma ve koruma altına alma eylemidir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaطردİb'ād, nefy, sevkBir varlığı gerisinden takip ve tahkir ederek yerinden uzaklaştırma.Kesin
LatinceExpellere, fugareDışarı sürmek, kaçırmakExpellere zorla dışarı atmayı karşılarken, kökteki düzenli akış ve mızrakla sevk nüansını dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceExpel, banish, drive awayKovmak, sürmek, defetmekDrive away arkadan sürerek uzaklaştırma boyutunu iyi karşılar; ancak terimsel istihfaf (aşağılama) tonu bağlama göre değişir.Güçlü
AlmancaVertreiben, verjagen, ausstoßenKovalamak, sürmek, dışlamakVerjagen kökün avı kovalama ve hayvanı sürme gibi somut kökenine oldukça yakındır.Güçlü
FransızcaExpulser, chasser, repousserKovmak, avlamak/sürmekChasser hem avlamak hem de defetmek anlamına gelerek kökün çift yönlü tarihsel anlamını taşır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Müzari fiil (تَطْرُدْ, فَتَطْرُدَهُمْ)Toplumsal zayıfları meclisten uzaklaştırma yasağıSabah akşam Rablerine dua eden yoksul müminlerin müşriklerin talebiyle dışlanmasının menedildiği bağlam (En'âm 6:52).
İsmi fail (بِطَارِدِ)Peygamberlerin zayıf inananları kovmayı reddetmesiİleri gelenlerin zayıf halkı ayak takımı görmesi üzerine peygamberin onları kovmayacağını bildirmesi (Hûd 11:29, Şuarâ 26:114).
Mazi fiil (طَرَدْتُهُمْ)Zayıf müminleri kovmanın ilahi azap ve vebal doğurmasıNûh aleyhisselamın, müminleri kovması halinde Allah'ın gazabından kendisini kimsenin kurtaramayacağını hatırlattığı bağlam (Hûd 11:30).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİman-amel ve müminlerin konumuBüyük günah işleyenin veya toplumsal bakımdan alt tabakadan sayılanların dairesinin dışına itilip itilemeyeceği meselesi.Hakiki müminin hiçbir dünyevi gerekçeyle cemaat ve rahmet dışı bırakılamayacağı ilkesi.
FıkıhSürgün (nefy), kamu düzeninden menSuçlunun toplumdan tecrit edilmesi veya ta'zir cezası olarak bölgeden uzaklaştırılması (ṭard/nefy).Hukuki bir yaptırım olarak suçlunun belirli bir bölgeden çıkarılması ve gözetim altında tutulması.
TefsirPeygamberi meclislerin kapsayıcılığıKureyş veya kavim önderlerinin zayıf müminlerle bir arada bulunmayı reddetme kibri ve peygamberlerin tavrı.İnananların haysiyetinin korunması, kibre dayalı elitist dışlamanın zulüm sayılması.
HadisŞefaat, havz-ı kevser ve lanetBazı kimselerin havz başından kovulması ve meleklerin suḥkan suḥkan demesi rivayetleri.Hakikatten sapanların ahirette ilahi ikram ve meclisten fiziken ve manen defedilmesi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniCemaat ve inanç bağıAforoz ve dışlamayı menKapsayıcılıkİman eden kimsenin dünyevi yetersizlikler bahane edilerek dinden veya meclisten uzaklaştırılamaması.Kesin
İlmiMetodoloji ve mantıkİttirad (kuralın düzenli işlemesi)TutarlılıkBir kuralın veya illetin istisnasız, aksamadan ve peş peşe her tikelde geçerli olması durumu.Güçlü
SiyasiYönetim ve elit baskısıToplumsal dışlama (marjinalleştirme)Eşitlik hakkıİktidar sahiplerinin ve aristokrasinin, alt sınıfların kamusal alandan kovulması talebinin reddi.Kesin
İktisadiMülkiyet ve pazar hakkıPazar veya üretimden tecritErişim adaletiFakirlerin ve zayıfların ekonomik alanlardan veya ortak paylaşımdan dışlanmasının yasaklanması.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerMerkezkaç kuvveti ve itme dinamiği (Repulsion)Kapalı bir sisteme etki eden dışsal bir kuvvetin, kütleyi merkezden veya yörüngeden dışarı doğru fırlatması ve aralıksız uzaklaştırması.Güçlü
Beşeri bilimlerSosyal dışlanma ve marjinalleştirme (Social exclusion)Egemen sınıfın veya hâkim grubun, normlara veya sınıfsal çıkarlara uymayan bireyleri kamusal karar ve himaye ağlarının dışına itmesi.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca bir şahsı odadan veya şehirden basitçe uzaklaştırmak gibi nötr bir kovma eylemine indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamطرد kökü salt fiziki bir uzaklaştırma değil; arkasında sınıfsal kibir, aşağılama, yoksulları değersiz görme ve hakikati elitist tekele alma teşebbüsü barındıran ideolojik bir dışlamadır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataPeygamberlerin muhataplarıyla yaşadığı sınıfsal ve ahlaki gerilimi görememek; tebliğ ortamının sosyolojik boyutunu ıskalayarak ayetleri sadece bir nezaket veya protokol uyarısı düzeyine indirgemek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın getirdiği tevhid davetinin sınıfsal, kabilesel ve ekonomik ayrımcılığa karşı tavizsiz duruşunu; zayıfların hakkının ilahi güvence altında olduğunu gösterdiği için temel bir kavramdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hz. Nûh'un kavminin ileri gelenlerine karşı tevhid ve adalet mücadelesini anlatan kıssalarda ve Mekke müşriklerinin Hz. Peygamber'den yoksul müminleri yanından uzaklaştırmasını istedikleri ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikatin veya dini meclislerin dünyevi güç, soy, zenginlik veya mevki sahiplerinin tekeline bırakılabileceği, maslahat gereği zayıfların feda edilebileceği yanılgısını kökten düzeltir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir canlıyı arkasından mızrakla veya sürerek takip edip bulunduğu alandan, otlaktan veya sürüden zorla ve aşağılayarak uzaklaştırmak.
  • Soyut anlamZayıf veya korunmasız bireyleri kibir, sınıfsal önyargı veya dünyevi statü kaygısıyla himaye, meclis ve aidiyet dairesinin dışına sürmek, ötekileştirmek.
  • Sistematik karşılıkSosyal tecrit ve dışlamanın ilahi adalet ilkeleriyle mutlak surette engellenmesi; hakkın gücünün, gücün tahakkümüne karşı korunması.
  • LaTeX modeliFext(x)⋅IS(x)  ⟹  x∉AancakR(x)=1  ⟹  ∇⋅J=0
  • LaTeX açıklamasıBurada x fert veya unsuru, S sınıfsal veya dünyevi statüye dayalı dışlayıcı baskıyı, Fext dışarı sürme kuvvetini, A meşru aidiyet kümesini, R(x) ferdin hakikate yöneliş veya iman değerini, J ise ilahi adalet akısını temsil eder. Model, dünyevi baskı S sebebiyle ferdin meclis dışına atılmak istenmesini, ancak ferdin hakikate yönelmesi durumunda sistemin adalet akısının bu dışlamayı kesin olarak iptal edip dengeye ulaştırmasını simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ط